10th-of-december

There could still be many -- many drops of goodness - George Saunders

Του Νίκου Ξένιου

Ιδιότυπος συγγραφέας, με ανατρεπτικό χειρισμό της σύνταξης και αναγνωρίσιμο ιδιόλεκτο, ο Τζωρτζ Σώντερς καταπιάνεται με ετερόκλητο σύνολο θεμάτων στη συλλογή διηγημάτων του «Δεκάτη Δεκεμβρίου» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ίκαρος» στην κοπιώδη μετάφραση του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη. Βραβευμένη με το πρώτο διεθνές Folio Prize, η συλλογή κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2013 και το «New York Times Magazine» αφιέρωσε στον συγγραφέα το εξώφυλλό του, πολλές σελίδες του κι έναν έπαινο: «Ο Τζωρτζ Σώντερς έγραψε το καλύτερο βιβλίο που θα διαβάσετε φέτος». Η συλλογή περιλαμβάνει δέκα διηγήματα που γράφτηκαν στο διάστημα μιας δεκαπενταετίας και στη πλειονότητά τους είχαν δημοσιευθεί στο περιοδικό «The New Yorker».

Προτάσεις ηθικού περιεχομένου

Θεματολογικά η συλλογή καλύπτει ένα φάσμα που ξεκινά από την απλή καθημερινότητα και φτάνει ως και την επιστημονική φαντασία μελλοντολογικού χαρακτήρα. Με σκληρή γλώσσα ο Σώντερς σαρκάζει τις νοσηρές κοινωνικές δομές που συγκροτούν τον πυρήνα της βίας («Πανωλεθρίαμβος») ή του πατριωτισμού («Γυρισμός») «σπάζοντας» τη φράση και διηθώντας τις εικόνες υπό διαφορετικές οπτικές γωνίες σαν να αλλάζει κάμερα, πράγμα που σημαίνει ότι επιχειρεί την εξαφάνιση του προσώπου του ως συγγραφέως πίσω από τις εικόνες που καταγράφει ο εκάστοτε χαρακτήρας/αφηγητής του, με παράλληλη, εκ των έσω παρατήρηση της ιδιορρυθμίας του, της ροής των συλλογισμών του, των σφαλμάτων αντίληψης της πραγματικότητας στα οποία υποπίπτει. Την τεχνική του αυτήν ο ίδιος την αποκαλεί «γραφή σε εγγαστρίμυθο τρίτο πρόσωπο»: αυτή προϋποθέτει την ενεργοποίηση μιας πλειάδα αφηγηματικών φωνών, τις οποίες κατά περίπτωσιν αποσιωπά - δηλαδή τη διάνοιξη ενός διαύλου ανακάλυψης και αποκάλυψης της κατάλληλης αφηγηματικής φωνής.

Επιχειρώντας πειραματισμούς ως προς το ύφος, το βιβλίο είναι δύσκολο, αλλά για καλή μας τύχη η μετάφραση του κύριου Μπαμπασάκη είναι άκρως δελεαστική και μας καλεί να κάνουμε και δεύτερη και τρίτη ανάγνωση.

Στις «Βέργες», ένα διήγημα μπονζάι, η συμβολοποίηση του μεταλλικού πασσάλου που μπήγει ο πατέρας στη γη παίρνει διαστάσεις αρχετυπικές. Στο συγκινητικό, νατουραλιστικό «Κουταβάκι» η εικόνα της μιας ηρωίδας παραμορφώνεται από την άλλη γιατί μεσολαβεί ο φακός της ταξικής συνείδησης, ενώ σε κυρίαρχη φράση αναδεικνύεται η εξής: «Αγάπη είναι να σου αρέσει κάποιος όπως είναι και να κάνεις διάφορα για να τον βοηθήσεις να πάει ακόμα καλύτερα». Στην «Απόδραση από το Αραχνοκέφαλο», ένα φουτουριστικό αφήγημα τύπου Φίλιπ Ντικ, ο Σώντερς σαρκάζει το τεχνήεν συναίσθημα που ο τιμωρός ερευνητής επιβάλλει ως ποινή στα πειραματόζωά του χορηγώντας τους χημικά Darkenfloxx και Vivistif, με αποτέλεσμα να βιώνεται ως έλξη, ως έρωτας, ως απογοήτευση, ως θυμός. Το ίδιο κάνει στο διήγημα «Δεκάτη Δεκεμβρίου», παρεμφερές ως προς το ύφος, όπου μεταλλάσσει ένα βετεράνο πολέμου σε ένα είδος σύγχρονου «Ρομπέν των Δασών» που απονέμει δικαιοσύνη ιδίω δικαιώματι, μπερδεύοντας τις εκφωνούμενες συλλαβές και τη συντακτική σειρά των όρων της πρότασης και αφήνοντας ανοικτό ένα δίαυλο πολλαπλής ανάγνωσης των τεκταινόμενων, θέτοντας δηλαδή ζητήματα προς επίλυσιν: «Γιατί άραγε έτσι καμωμένοι είμαστε ώστε να βρίσκουμε τόσα πολλά που καθημερινά συμβαίνουν όμορφα;». Στην «Παρότρυνση» ο συγγραφέας σαρκάζει τα work ethics, παρουσιάζοντάς τα με μια ρητορική εξωραϊσμού του αιτήματος «για αποτελεσματικότητα» των πολυεθνικών εταιρειών και των συγκεντρωτικών συστημάτων παραγωγής. Στα «Ημερολόγια» στηλιτεύει με λιτές, κοφτές φράσεις τον σεξισμό, τον ρατσισμό, την μετα-αποικιοκρατική υπεροψία των λευκών, ενώ υποστηρίζει το ζήτημα της φιλαλληλίας με τον καλύτερο τρόπο, αποφεύγοντας τον διδακτισμό και την κοινοτοπία και επιτυγχάνοντας το πλάσιμο μιας έξοχης αφηγηματικής φωνής. Η ανατροπή της αναμενόμενης έκβασης προσδίδει κωμική απόχρωση στο διήγημα «Το ιπποτικό μου πατατράκ», όπου με σκόπιμα οχληρή γλωσσοπλαστική διάθεση ο Σώντερς αποκαλύπτει τα μύχια του ανθρώπινου ψυχισμού και της αφέλειας του μέσου Αμερικανού. Σαν άλλος Τζωρτζ Όργουελ, κατασκευάζει ένα «μεταλλαγμένο» ιδιόλεκτο που γίνεται αιχμηρό εκεί όπου προαισθήματα, διαίσθηση, τύψεις, αναμνήσεις από την παιδική ηλικία ενδοβάλλουν στην ενεστωτική αφήγηση και δυσχεραίνουν την κατανόηση στον επιπόλαιο αναγνώστη. Επιχειρώντας πειραματισμούς ως προς το ύφος, το βιβλίο είναι δύσκολο, αλλά για καλή μας τύχη η μετάφραση του κύριου Μπαμπασάκη είναι άκρως δελεαστική και μας καλεί να κάνουμε και δεύτερη και τρίτη ανάγνωση.

Ένας αισιόδοξος Αμερικανός

saunders-2Ο Τζωρτζ Σώντερς γεννήθηκε το 1958, σπούδασε γεωφυσική και έγραψε δοκίμια, διηγήματα, νουβέλες, δοκίμια, επιστημονικά πονήματα, αφηγήματα για παιδιά. Υπήρξε θαυμαστής της Άιν Ραντ, της ποπ φιλοσόφου της αμερικανικής Δεξιάς, όσο σπούδαζε στο Πανεπιστήμιο. Επηρεάστηκε από την ανθρωποκεντρική λογοτεχνία του Στάινμπεκ, επίσης θαύμασε τους Έρνεστ Χέμινγκουέι, Μαρκ Τουαίν, Ρειμόντ Κάρβερ, Φλάνερι Ο Κόνορ, Κερτ Βόνεγκατ, Ναθάναελ Γουέστ, Νόρμαν Μέιλερ και Τομπάιας Γουλφ, καθώς και το χιούμορ του Γκόγκολ, κι επιδόθηκε στη συγγραφή διηγημάτων, ανταποκρινόμενος σε νέες "τεχνικές" προκλήσεις κάθε φορά. Έχει εκδώσει επτά βιβλία, στην πλειονότητά τους συλλογές διηγημάτων («Civil War Land in Bad Decline» (1996), «Pastoralia» (2000) κ.ά). Ρηξικέλευθος και μ' ένα σωρό προτάσεις ηθικού περιεχομένου να υποφώσκουν, ο Σώντερς γράφει σατιρικά, αυτοσαρκάζεται, ερευνά τα θέματά του σε βάθος, διερευνώντας την προβολή και τ' αποτελέσματά τους στο μέλλον. Αξίζει ν' αναφερθεί πως στα σεμινάρια δημιουργικής γραφής που παραδίδει αυτός ο τρυφερός συγγραφέας συμβουλεύει τους φοιτητές του να καλλιεργούν το συναίσθημα της καλοσύνης και της ανθρωπιάς. Κατά βάθος οπτιμιστής και ορμώμενος από τον διαλογισμό, ο Σώντερς διαγιγνώσκει μια μικρή διέξοδο από την εκ πρώτης όψεως αδιέξοδη εξέλιξη των ιδεολογιών στις δυτικές κοινωνίες: μεταθέτοντας την ευθύνη στο άτομο, αντιλαμβάνεται πως η ευτυχία απορρέει από την κατανόηση και την ακτιβιστική στάση απέναντι στα κακώς κείμενα. Με μιαν αδιόρατη λάμψη που καιροφυλακτεί κάτω από την επιφάνεια της ετεροκαθοριζόμενης ζωής των ανθρώπων, το σκοτεινό τοπίο στο οποίο αρέσκεται η σύγχρονη λογοτεχνία μετατρέπεται σε ελπιδοφόρο.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

10th-of-december-exofΔεκάτη Δεκεμβρίου
George Saunders
Μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης
Ίκαρος 2015
Σελ. 264, τιμή εκδότη: €14,44
 
politeia-link
 
 
 
 
 
 
 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

Για το μυθιστόρημα του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Ο πρίγκιπας της ομίχλης» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός), πρώτο βιβλίο της εξαιρετικά επιτυχημένης Τριλογίας της Ομίχλης.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Βρισκόμαστε στο Λονδίνο,...

«Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» της Ομάιμα Αλ Καμίς (κριτική)

«Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» της Ομάιμα Αλ Καμίς (κριτική)

Για το μυθιστόρημα  της Ομάιμα Αλ Καμίς [Omaima Al-Khamis] «Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» (μτφρ. Ελένη Καπετανάκη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Γράφει η Λεύκη Σαραντινού

Η χρυσή εποχή του ισλαμικού πνεύματος τοποθ...

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

Για το μυθιστόρημα του Λερντ Χαντ (Laird Hunt) «Ο νυχτερινός δρόμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε εξαιρετική μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου. Φωτογραφία: Λόρενς Μπέιτλερ 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη


...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

Στο πλαίσιο του κύκλου «Γιατί Ψυχανάλυση;» 12 συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με την Βίκυ Φλέσσα που διοργανώνονται από τις εκδόσεις Αρμός, το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου το θέμα είναι «Γονείς και παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Ο κύκλος συνομιλιών «Γι...

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης, στήνει νέο ΕΚΕΒΙ ερήμην εκδοτών και συγγραφέων. Τα σωματεία των εκδοτών καταγγέλλουν ότι δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους για συνάντηση και ζητούν από το υπουργείο, την ύστατη ώρα, να κληθούν για να συνεργαστούν. Φωτογραφία: Το κτίριο που...

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ