10th-of-december

There could still be many -- many drops of goodness - George Saunders

Του Νίκου Ξένιου

Ιδιότυπος συγγραφέας, με ανατρεπτικό χειρισμό της σύνταξης και αναγνωρίσιμο ιδιόλεκτο, ο Τζωρτζ Σώντερς καταπιάνεται με ετερόκλητο σύνολο θεμάτων στη συλλογή διηγημάτων του «Δεκάτη Δεκεμβρίου» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ίκαρος» στην κοπιώδη μετάφραση του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη. Βραβευμένη με το πρώτο διεθνές Folio Prize, η συλλογή κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2013 και το «New York Times Magazine» αφιέρωσε στον συγγραφέα το εξώφυλλό του, πολλές σελίδες του κι έναν έπαινο: «Ο Τζωρτζ Σώντερς έγραψε το καλύτερο βιβλίο που θα διαβάσετε φέτος». Η συλλογή περιλαμβάνει δέκα διηγήματα που γράφτηκαν στο διάστημα μιας δεκαπενταετίας και στη πλειονότητά τους είχαν δημοσιευθεί στο περιοδικό «The New Yorker».

Προτάσεις ηθικού περιεχομένου

Θεματολογικά η συλλογή καλύπτει ένα φάσμα που ξεκινά από την απλή καθημερινότητα και φτάνει ως και την επιστημονική φαντασία μελλοντολογικού χαρακτήρα. Με σκληρή γλώσσα ο Σώντερς σαρκάζει τις νοσηρές κοινωνικές δομές που συγκροτούν τον πυρήνα της βίας («Πανωλεθρίαμβος») ή του πατριωτισμού («Γυρισμός») «σπάζοντας» τη φράση και διηθώντας τις εικόνες υπό διαφορετικές οπτικές γωνίες σαν να αλλάζει κάμερα, πράγμα που σημαίνει ότι επιχειρεί την εξαφάνιση του προσώπου του ως συγγραφέως πίσω από τις εικόνες που καταγράφει ο εκάστοτε χαρακτήρας/αφηγητής του, με παράλληλη, εκ των έσω παρατήρηση της ιδιορρυθμίας του, της ροής των συλλογισμών του, των σφαλμάτων αντίληψης της πραγματικότητας στα οποία υποπίπτει. Την τεχνική του αυτήν ο ίδιος την αποκαλεί «γραφή σε εγγαστρίμυθο τρίτο πρόσωπο»: αυτή προϋποθέτει την ενεργοποίηση μιας πλειάδα αφηγηματικών φωνών, τις οποίες κατά περίπτωσιν αποσιωπά - δηλαδή τη διάνοιξη ενός διαύλου ανακάλυψης και αποκάλυψης της κατάλληλης αφηγηματικής φωνής.

Επιχειρώντας πειραματισμούς ως προς το ύφος, το βιβλίο είναι δύσκολο, αλλά για καλή μας τύχη η μετάφραση του κύριου Μπαμπασάκη είναι άκρως δελεαστική και μας καλεί να κάνουμε και δεύτερη και τρίτη ανάγνωση.

Στις «Βέργες», ένα διήγημα μπονζάι, η συμβολοποίηση του μεταλλικού πασσάλου που μπήγει ο πατέρας στη γη παίρνει διαστάσεις αρχετυπικές. Στο συγκινητικό, νατουραλιστικό «Κουταβάκι» η εικόνα της μιας ηρωίδας παραμορφώνεται από την άλλη γιατί μεσολαβεί ο φακός της ταξικής συνείδησης, ενώ σε κυρίαρχη φράση αναδεικνύεται η εξής: «Αγάπη είναι να σου αρέσει κάποιος όπως είναι και να κάνεις διάφορα για να τον βοηθήσεις να πάει ακόμα καλύτερα». Στην «Απόδραση από το Αραχνοκέφαλο», ένα φουτουριστικό αφήγημα τύπου Φίλιπ Ντικ, ο Σώντερς σαρκάζει το τεχνήεν συναίσθημα που ο τιμωρός ερευνητής επιβάλλει ως ποινή στα πειραματόζωά του χορηγώντας τους χημικά Darkenfloxx και Vivistif, με αποτέλεσμα να βιώνεται ως έλξη, ως έρωτας, ως απογοήτευση, ως θυμός. Το ίδιο κάνει στο διήγημα «Δεκάτη Δεκεμβρίου», παρεμφερές ως προς το ύφος, όπου μεταλλάσσει ένα βετεράνο πολέμου σε ένα είδος σύγχρονου «Ρομπέν των Δασών» που απονέμει δικαιοσύνη ιδίω δικαιώματι, μπερδεύοντας τις εκφωνούμενες συλλαβές και τη συντακτική σειρά των όρων της πρότασης και αφήνοντας ανοικτό ένα δίαυλο πολλαπλής ανάγνωσης των τεκταινόμενων, θέτοντας δηλαδή ζητήματα προς επίλυσιν: «Γιατί άραγε έτσι καμωμένοι είμαστε ώστε να βρίσκουμε τόσα πολλά που καθημερινά συμβαίνουν όμορφα;». Στην «Παρότρυνση» ο συγγραφέας σαρκάζει τα work ethics, παρουσιάζοντάς τα με μια ρητορική εξωραϊσμού του αιτήματος «για αποτελεσματικότητα» των πολυεθνικών εταιρειών και των συγκεντρωτικών συστημάτων παραγωγής. Στα «Ημερολόγια» στηλιτεύει με λιτές, κοφτές φράσεις τον σεξισμό, τον ρατσισμό, την μετα-αποικιοκρατική υπεροψία των λευκών, ενώ υποστηρίζει το ζήτημα της φιλαλληλίας με τον καλύτερο τρόπο, αποφεύγοντας τον διδακτισμό και την κοινοτοπία και επιτυγχάνοντας το πλάσιμο μιας έξοχης αφηγηματικής φωνής. Η ανατροπή της αναμενόμενης έκβασης προσδίδει κωμική απόχρωση στο διήγημα «Το ιπποτικό μου πατατράκ», όπου με σκόπιμα οχληρή γλωσσοπλαστική διάθεση ο Σώντερς αποκαλύπτει τα μύχια του ανθρώπινου ψυχισμού και της αφέλειας του μέσου Αμερικανού. Σαν άλλος Τζωρτζ Όργουελ, κατασκευάζει ένα «μεταλλαγμένο» ιδιόλεκτο που γίνεται αιχμηρό εκεί όπου προαισθήματα, διαίσθηση, τύψεις, αναμνήσεις από την παιδική ηλικία ενδοβάλλουν στην ενεστωτική αφήγηση και δυσχεραίνουν την κατανόηση στον επιπόλαιο αναγνώστη. Επιχειρώντας πειραματισμούς ως προς το ύφος, το βιβλίο είναι δύσκολο, αλλά για καλή μας τύχη η μετάφραση του κύριου Μπαμπασάκη είναι άκρως δελεαστική και μας καλεί να κάνουμε και δεύτερη και τρίτη ανάγνωση.

Ένας αισιόδοξος Αμερικανός

saunders-2Ο Τζωρτζ Σώντερς γεννήθηκε το 1958, σπούδασε γεωφυσική και έγραψε δοκίμια, διηγήματα, νουβέλες, δοκίμια, επιστημονικά πονήματα, αφηγήματα για παιδιά. Υπήρξε θαυμαστής της Άιν Ραντ, της ποπ φιλοσόφου της αμερικανικής Δεξιάς, όσο σπούδαζε στο Πανεπιστήμιο. Επηρεάστηκε από την ανθρωποκεντρική λογοτεχνία του Στάινμπεκ, επίσης θαύμασε τους Έρνεστ Χέμινγκουέι, Μαρκ Τουαίν, Ρειμόντ Κάρβερ, Φλάνερι Ο Κόνορ, Κερτ Βόνεγκατ, Ναθάναελ Γουέστ, Νόρμαν Μέιλερ και Τομπάιας Γουλφ, καθώς και το χιούμορ του Γκόγκολ, κι επιδόθηκε στη συγγραφή διηγημάτων, ανταποκρινόμενος σε νέες "τεχνικές" προκλήσεις κάθε φορά. Έχει εκδώσει επτά βιβλία, στην πλειονότητά τους συλλογές διηγημάτων («Civil War Land in Bad Decline» (1996), «Pastoralia» (2000) κ.ά). Ρηξικέλευθος και μ' ένα σωρό προτάσεις ηθικού περιεχομένου να υποφώσκουν, ο Σώντερς γράφει σατιρικά, αυτοσαρκάζεται, ερευνά τα θέματά του σε βάθος, διερευνώντας την προβολή και τ' αποτελέσματά τους στο μέλλον. Αξίζει ν' αναφερθεί πως στα σεμινάρια δημιουργικής γραφής που παραδίδει αυτός ο τρυφερός συγγραφέας συμβουλεύει τους φοιτητές του να καλλιεργούν το συναίσθημα της καλοσύνης και της ανθρωπιάς. Κατά βάθος οπτιμιστής και ορμώμενος από τον διαλογισμό, ο Σώντερς διαγιγνώσκει μια μικρή διέξοδο από την εκ πρώτης όψεως αδιέξοδη εξέλιξη των ιδεολογιών στις δυτικές κοινωνίες: μεταθέτοντας την ευθύνη στο άτομο, αντιλαμβάνεται πως η ευτυχία απορρέει από την κατανόηση και την ακτιβιστική στάση απέναντι στα κακώς κείμενα. Με μιαν αδιόρατη λάμψη που καιροφυλακτεί κάτω από την επιφάνεια της ετεροκαθοριζόμενης ζωής των ανθρώπων, το σκοτεινό τοπίο στο οποίο αρέσκεται η σύγχρονη λογοτεχνία μετατρέπεται σε ελπιδοφόρο.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

10th-of-december-exofΔεκάτη Δεκεμβρίου
George Saunders
Μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης
Ίκαρος 2015
Σελ. 264, τιμή εκδότη: €14,44
 
politeia-link
 
 
 
 
 
 
 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
«Κισότ όπως Κιχώτης» του Σαλμάν Ρούσντι (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που δεν φοβάται το γέλιο

«Κισότ όπως Κιχώτης» του Σαλμάν Ρούσντι (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που δεν φοβάται το γέλιο

Για το μυθιστόρημα του Σαλμάν Ρούσντι (Salman Rushdie) «Κισότ όπως Κιχώτης» (μτφρ. Γιώργος Μπλάνας, εκδ. Ψυχογιός).

Του Διονύση Μαρίνου

Ερώτηση απ’ αυτές που δεν χρειάζεται –και δεν μπορείς– να απαντήσεις, καθώς είναι γνωστό πως «το ρόδο είναι ρόδ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Για να τον ξεχάσω (διήγημα)

Για να τον ξεχάσω (διήγημα)

Η αλήθεια είναι πως στην αρχή σε σιχαινόμουν. Απ’ την πρώτη στιγμή που σ’ έφερε στο σπίτι και σε είδα να κολυμπάς μέσα σ’ εκείνο το διάφανο σακούλι που το ‘σφιγγε σαν πουγκί στο χέρι του, σαν μπελά σ’ έβλεπα περισσότερο παρά σαν παρέα, ένα μπελά με τον οποίο δεν ήθελα επ’ ουδενί να συμβιώσω.

Της Χρυσ...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

02 Μαΐου 2022 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Οι δώδεκα συμβουλές του Ρομπέρτο Μπολάνιο για τη συγγραφή διηγημάτων

Ο Χιλιανός πεζογράφος και ποιητής Roberto Bolaño ήταν ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους ισπανόφωνους λογοτέχνες. Μετανάστευσε σε μικρή ηλικία στο Μεξικό και αργό

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ