10th-of-december

There could still be many -- many drops of goodness - George Saunders

Του Νίκου Ξένιου

Ιδιότυπος συγγραφέας, με ανατρεπτικό χειρισμό της σύνταξης και αναγνωρίσιμο ιδιόλεκτο, ο Τζωρτζ Σώντερς καταπιάνεται με ετερόκλητο σύνολο θεμάτων στη συλλογή διηγημάτων του «Δεκάτη Δεκεμβρίου» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ίκαρος» στην κοπιώδη μετάφραση του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη. Βραβευμένη με το πρώτο διεθνές Folio Prize, η συλλογή κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2013 και το «New York Times Magazine» αφιέρωσε στον συγγραφέα το εξώφυλλό του, πολλές σελίδες του κι έναν έπαινο: «Ο Τζωρτζ Σώντερς έγραψε το καλύτερο βιβλίο που θα διαβάσετε φέτος». Η συλλογή περιλαμβάνει δέκα διηγήματα που γράφτηκαν στο διάστημα μιας δεκαπενταετίας και στη πλειονότητά τους είχαν δημοσιευθεί στο περιοδικό «The New Yorker».

Προτάσεις ηθικού περιεχομένου

Θεματολογικά η συλλογή καλύπτει ένα φάσμα που ξεκινά από την απλή καθημερινότητα και φτάνει ως και την επιστημονική φαντασία μελλοντολογικού χαρακτήρα. Με σκληρή γλώσσα ο Σώντερς σαρκάζει τις νοσηρές κοινωνικές δομές που συγκροτούν τον πυρήνα της βίας («Πανωλεθρίαμβος») ή του πατριωτισμού («Γυρισμός») «σπάζοντας» τη φράση και διηθώντας τις εικόνες υπό διαφορετικές οπτικές γωνίες σαν να αλλάζει κάμερα, πράγμα που σημαίνει ότι επιχειρεί την εξαφάνιση του προσώπου του ως συγγραφέως πίσω από τις εικόνες που καταγράφει ο εκάστοτε χαρακτήρας/αφηγητής του, με παράλληλη, εκ των έσω παρατήρηση της ιδιορρυθμίας του, της ροής των συλλογισμών του, των σφαλμάτων αντίληψης της πραγματικότητας στα οποία υποπίπτει. Την τεχνική του αυτήν ο ίδιος την αποκαλεί «γραφή σε εγγαστρίμυθο τρίτο πρόσωπο»: αυτή προϋποθέτει την ενεργοποίηση μιας πλειάδα αφηγηματικών φωνών, τις οποίες κατά περίπτωσιν αποσιωπά - δηλαδή τη διάνοιξη ενός διαύλου ανακάλυψης και αποκάλυψης της κατάλληλης αφηγηματικής φωνής.

Επιχειρώντας πειραματισμούς ως προς το ύφος, το βιβλίο είναι δύσκολο, αλλά για καλή μας τύχη η μετάφραση του κύριου Μπαμπασάκη είναι άκρως δελεαστική και μας καλεί να κάνουμε και δεύτερη και τρίτη ανάγνωση.

Στις «Βέργες», ένα διήγημα μπονζάι, η συμβολοποίηση του μεταλλικού πασσάλου που μπήγει ο πατέρας στη γη παίρνει διαστάσεις αρχετυπικές. Στο συγκινητικό, νατουραλιστικό «Κουταβάκι» η εικόνα της μιας ηρωίδας παραμορφώνεται από την άλλη γιατί μεσολαβεί ο φακός της ταξικής συνείδησης, ενώ σε κυρίαρχη φράση αναδεικνύεται η εξής: «Αγάπη είναι να σου αρέσει κάποιος όπως είναι και να κάνεις διάφορα για να τον βοηθήσεις να πάει ακόμα καλύτερα». Στην «Απόδραση από το Αραχνοκέφαλο», ένα φουτουριστικό αφήγημα τύπου Φίλιπ Ντικ, ο Σώντερς σαρκάζει το τεχνήεν συναίσθημα που ο τιμωρός ερευνητής επιβάλλει ως ποινή στα πειραματόζωά του χορηγώντας τους χημικά Darkenfloxx και Vivistif, με αποτέλεσμα να βιώνεται ως έλξη, ως έρωτας, ως απογοήτευση, ως θυμός. Το ίδιο κάνει στο διήγημα «Δεκάτη Δεκεμβρίου», παρεμφερές ως προς το ύφος, όπου μεταλλάσσει ένα βετεράνο πολέμου σε ένα είδος σύγχρονου «Ρομπέν των Δασών» που απονέμει δικαιοσύνη ιδίω δικαιώματι, μπερδεύοντας τις εκφωνούμενες συλλαβές και τη συντακτική σειρά των όρων της πρότασης και αφήνοντας ανοικτό ένα δίαυλο πολλαπλής ανάγνωσης των τεκταινόμενων, θέτοντας δηλαδή ζητήματα προς επίλυσιν: «Γιατί άραγε έτσι καμωμένοι είμαστε ώστε να βρίσκουμε τόσα πολλά που καθημερινά συμβαίνουν όμορφα;». Στην «Παρότρυνση» ο συγγραφέας σαρκάζει τα work ethics, παρουσιάζοντάς τα με μια ρητορική εξωραϊσμού του αιτήματος «για αποτελεσματικότητα» των πολυεθνικών εταιρειών και των συγκεντρωτικών συστημάτων παραγωγής. Στα «Ημερολόγια» στηλιτεύει με λιτές, κοφτές φράσεις τον σεξισμό, τον ρατσισμό, την μετα-αποικιοκρατική υπεροψία των λευκών, ενώ υποστηρίζει το ζήτημα της φιλαλληλίας με τον καλύτερο τρόπο, αποφεύγοντας τον διδακτισμό και την κοινοτοπία και επιτυγχάνοντας το πλάσιμο μιας έξοχης αφηγηματικής φωνής. Η ανατροπή της αναμενόμενης έκβασης προσδίδει κωμική απόχρωση στο διήγημα «Το ιπποτικό μου πατατράκ», όπου με σκόπιμα οχληρή γλωσσοπλαστική διάθεση ο Σώντερς αποκαλύπτει τα μύχια του ανθρώπινου ψυχισμού και της αφέλειας του μέσου Αμερικανού. Σαν άλλος Τζωρτζ Όργουελ, κατασκευάζει ένα «μεταλλαγμένο» ιδιόλεκτο που γίνεται αιχμηρό εκεί όπου προαισθήματα, διαίσθηση, τύψεις, αναμνήσεις από την παιδική ηλικία ενδοβάλλουν στην ενεστωτική αφήγηση και δυσχεραίνουν την κατανόηση στον επιπόλαιο αναγνώστη. Επιχειρώντας πειραματισμούς ως προς το ύφος, το βιβλίο είναι δύσκολο, αλλά για καλή μας τύχη η μετάφραση του κύριου Μπαμπασάκη είναι άκρως δελεαστική και μας καλεί να κάνουμε και δεύτερη και τρίτη ανάγνωση.

Ένας αισιόδοξος Αμερικανός

saunders-2Ο Τζωρτζ Σώντερς γεννήθηκε το 1958, σπούδασε γεωφυσική και έγραψε δοκίμια, διηγήματα, νουβέλες, δοκίμια, επιστημονικά πονήματα, αφηγήματα για παιδιά. Υπήρξε θαυμαστής της Άιν Ραντ, της ποπ φιλοσόφου της αμερικανικής Δεξιάς, όσο σπούδαζε στο Πανεπιστήμιο. Επηρεάστηκε από την ανθρωποκεντρική λογοτεχνία του Στάινμπεκ, επίσης θαύμασε τους Έρνεστ Χέμινγκουέι, Μαρκ Τουαίν, Ρειμόντ Κάρβερ, Φλάνερι Ο Κόνορ, Κερτ Βόνεγκατ, Ναθάναελ Γουέστ, Νόρμαν Μέιλερ και Τομπάιας Γουλφ, καθώς και το χιούμορ του Γκόγκολ, κι επιδόθηκε στη συγγραφή διηγημάτων, ανταποκρινόμενος σε νέες "τεχνικές" προκλήσεις κάθε φορά. Έχει εκδώσει επτά βιβλία, στην πλειονότητά τους συλλογές διηγημάτων («Civil War Land in Bad Decline» (1996), «Pastoralia» (2000) κ.ά). Ρηξικέλευθος και μ' ένα σωρό προτάσεις ηθικού περιεχομένου να υποφώσκουν, ο Σώντερς γράφει σατιρικά, αυτοσαρκάζεται, ερευνά τα θέματά του σε βάθος, διερευνώντας την προβολή και τ' αποτελέσματά τους στο μέλλον. Αξίζει ν' αναφερθεί πως στα σεμινάρια δημιουργικής γραφής που παραδίδει αυτός ο τρυφερός συγγραφέας συμβουλεύει τους φοιτητές του να καλλιεργούν το συναίσθημα της καλοσύνης και της ανθρωπιάς. Κατά βάθος οπτιμιστής και ορμώμενος από τον διαλογισμό, ο Σώντερς διαγιγνώσκει μια μικρή διέξοδο από την εκ πρώτης όψεως αδιέξοδη εξέλιξη των ιδεολογιών στις δυτικές κοινωνίες: μεταθέτοντας την ευθύνη στο άτομο, αντιλαμβάνεται πως η ευτυχία απορρέει από την κατανόηση και την ακτιβιστική στάση απέναντι στα κακώς κείμενα. Με μιαν αδιόρατη λάμψη που καιροφυλακτεί κάτω από την επιφάνεια της ετεροκαθοριζόμενης ζωής των ανθρώπων, το σκοτεινό τοπίο στο οποίο αρέσκεται η σύγχρονη λογοτεχνία μετατρέπεται σε ελπιδοφόρο.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

10th-of-december-exofΔεκάτη Δεκεμβρίου
George Saunders
Μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης
Ίκαρος 2015
Σελ. 264, τιμή εκδότη: €14,44
 
politeia-link
 
 
 
 
 
 
 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

Για το μυθιστόρημα του Κόμπο Αμπέ [Köbö Abe] «Το πρόσωπο του άλλου» (μτφρ. Στέλιος Παπαλεξανδρόπουλος, εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου (1966).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Ο τρόπος που συντίθεται η...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ