lahiri-an-indian-family-photo-390

Της Αργυρώς Μαντόγλου

Την Τζούμπα Λαχίρι τη γνωρίσαμε ως διηγηματογράφο με τη συλλογή Διερμηνέας Ασθενειών. Η κριτική της ματιά στον τρόπο «ενσωμάτωσης» των Ινδών μεταναστών στην αμερικανική κουλτούρα και στη δυσκολία εξισορρόπησης ανάμεσα σε δυο κόσμους, η ικανότητά της να δημιουργεί συνεκτικό αφηγηματικό κόσμο και χαρακτήρες ακόμα και μέσα στα περιορισμένα όρια της μικρής φόρμας αλλά και η λιτότητα της γραφής της, ώθησαν τους κριτικούς να τη συγκρίνουν με τον Κάρβερ ή ακόμα και τον Τσέχοφ χαρίζοντάς της το βραβείο Pulitzer.

Το πρώτο της μυθιστόρημα Η συνωνυμία διέπεται από ανάλογες αρετές, χωρίς να εκλείπει η δημιουργική σύζευξη του ατομικού με το συλλογικό, καθώς όλοι οι χαρακτήρες της είναι εν πολλοίς θύματα ή «προϊόντα» μιας μετατόπισης –γεωγραφικής ή ιδεολογικής– και ενός πολιτισμικού χάσματος που φαίνεται πως αργεί να γεφυρωθεί. Όταν δε το χάσμα μοιάζει να γεφυρώνεται, τα τραύματα του βίαιου (ψυχικού) ξεριζωμού παραμένουν ορατά και καθοριστικά για τις επόμενες γενιές.

Στο Εκεί όπου ανθίζουν οι υάκινθοιLowland, ο τίτλος του πρωτότυπου– η Λαχίρι τολμά κάτι ιδιαιτέρως φιλόδοξο: Παραμένοντας πιστή στα θέματά της γράφει μια οικογενειακή σάγκα με επικές προδιαγραφές, χωρίς ωστόσο να διαθέτει τίποτα το επικό. Επίσης, πειραματίζεται με τη φόρμα σε σημείο που θα μπορούσε κανείς να μιλήσει για ένα νέο είδος: τη «μεταμοντέρνα σάγκα». Κι αυτό εν μέρει οφείλεται στη δομή και στον τρόπο που χειρίζεται τον χρόνο προκειμένου να αποτυπωθεί τόσο η ιστορία όσο και ο εσωτερικός κόσμος μιας οικογένειας Ινδών από την Καλκούτα, παρακολουθώντας ταυτόχρονα (από απόσταση) τις πολιτικές μεταβολές και το παρασκήνιο που εν πολλοίς επηρέασε τη ζωή όλων των μελών της οικογένειας.

Εναλλαγή οπτικής γωνίας

Η Λαχίρι δεν επιλέγει τη γραμμική αφήγηση, προτιμά μια σπειροειδή διάταξη, όπου όλα εκκινούν, περιστρέφονται και επιστρέφουν σε ένα κομβικό γεγονός και την επίδραση του σε κάθε μέλος της οικογένειας ξεχωριστά. 

Τρεις γενιές περνούν από τις σελίδες της, όλοι παίρνουν το λόγο και μας αφηγούνται τη δική τους εκδοχή. Η Λαχίρι επιλέγει μια σπειροειδή αφήγηση, όπου όλα εκκινούν, περιστρέφονται και επιστρέφουν σε ένα κομβικό γεγονός –μια πολιτική δολοφονία– και την επίδραση που αυτό έχει σε κάθε μέλος της οικογένειας ξεχωριστά. Όλοι θα διηγηθούν τη δική τους εμπειρία –ακόμα και ο νεκρός–, και η συγγραφέας, χωρίς να παίρνει η ίδια (φανερά) θέση, επανέρχεται ξανά και ξανά στην περιγραφή αυτής της δραματικής σκηνής, προσθέτοντας κάθε φορά και μια πληροφορία, μια λεπτομέρεια, έναν υπαινιγμό, ανάλογα το πρόσωπο και τη χρονική στιγμή που τη διηγείται. Ταυτόχρονα, μέσα από τις εναλλαγές της οπτικής γωνίας σε κάθε κεφάλαιο, πέρα από το δράμα της οικογένειας, σκιαγραφείται και το πορτρέτο της σύγχρονης Ινδίας, με τις ταραχές και τις πολιτικές ζυμώσεις κατά τη δεκαετία του εβδομήντα, καθώς εν τέλει κανείς –ακόμα και οι πλέον αμέτοχοι– δεν μένει ανέπαφος από τα γεγονότα.

Ο Ουντάγιαν, ο νεότερος των δυο αδελφών από την Καλκούτα, παρασύρεται από το ριζοσπαστικό αριστερό κίνημα των Ναξαλιστών που πήραν το όνομα από το Ναξαλμπάρι –ένα μικρό χωριό βόρεια τις Καλκούτας– όπου εξαθλιωμένοι αγρότες εξεγέρθηκαν ενάντια στην αστυνομία και στους μεγαλοκτηματίες το 1967, καλλιεργώντας το όνειρο μιας πανεθνικής εξέγερσης, με πρότυπο την επανάσταση του Μάο που προηγήθηκε στην Κίνα. Όταν ο Ουντάγιαν σκοτώνεται από την αστυνομία, ο μεγαλύτερος αδελφός, ο Σουμπάς, υπεύθυνος αλλά και παθητικός –ο ίδιος δεν έχει καμία ανάμειξη με την πολιτική–, επιστρέφει στην Ινδία από τις Ηνωμένες Πολιτείες όπου κάνει το μεταπτυχιακό του στην ωκεανογραφία για να συμπαρασταθεί στους γονείς του. Στο σπίτι βρίσκει την Γκαούρι, την έγκυο χήρα του αδελφού του και για να την προστατεύσει από την κακομεταχείριση των γονιών του την παντρεύεται και την φέρνει στο Ρόουντ Αϊλάντ. Η Γκαούρι φέρνει στον κόσμο ένα κορίτσι, την Μπέλα, ενώ ταυτόχρονα πασχίζει να κάνει δική της ακαδημαϊκή καριέρα στη φιλοσοφία. Κάποια στιγμή, όταν η κόρη της είναι μόλις δέκα ετών, την εγκαταλείπει προκειμένου να αφοσιωθεί στους δικούς της στόχους. Στο τέλος του μυθιστορήματος, όταν η Μπέλα είναι σχεδόν σαράντα, ο αναγνώστης θα έχει γνωριστεί με τέσσερις γενιές της συγκεκριμένης οικογένειας.

Η εκδίκηση του τραύματος

Πολιτική δράση, σεξουαλικότητα, ψυχικά τραύματα, καυτηριασμό του συναισθήματος και κυρίως του πένθους

Τα θέματα με τα οποία η συγγραφέας καταγίνεται είναι φορτισμένα: πολιτική δράση, σεξουαλικότητα, ψυχικά τραύματα, καυτηριασμό του συναισθήματος και κυρίως του πένθους, βίαιη αποκόλληση από αγαπημένους ανθρώπους. Ο πληγωμένος που πληγώνει ακόμα και αυτούς που αγαπάει περισσότερο –ακόμα και το ίδιο του το παιδί– επειδή δεν κατάφερε να ερμηνεύσει το τι έχει συμβεί. Τα μοτίβα σκέψης και συμπεριφοράς που δεν εγκαταλείπονται ακόμα και αν βρεθεί κανείς στην άλλη άκρη του κόσμου και οι συνέπειες του αγιάτρευτου πόνου, η εκδίκηση ενός τραύματος που δεν πρόλαβε να επουλωθεί. Η Μπέλα, η οποία μεγάλωσε σχεδόν αποκλειστικά από τον Σουμπάς, μοιάζει να έχει κληρονομήσει τη ριζοσπαστικότητα του βιολογικού της πατέρα και όχι την παθητικότητα του θετού γονιού της και γίνεται μια περιπλανώμενη αγρότισσα σε βιολογικές καλλιέργειες, ενώ συνέχεια ξυπνάει το τραύμα της εγκατάλειψης από τη μητέρα της, εντείνοντας το φόβο της για τη μητρότητα.

«Δαμασμένος» λυρισμός

lahiri-photo
   Η 46χρονη Τζούμπα Λαχίρι ζει σήμερα στην Ιταλία.

Η Λαχίρι σε όλο το μυθιστόρημα «παίζει» με τα μυστικά και τα ψέματα και τις συναισθηματικές ανατροπές (Θα μάθει η Μπέλα για τους φυσικούς της γονείς; Ήταν ο Ουντάγιαν θύμα της βίας της αστυνομίας ή ένας παραπλανημένος ιδεολόγος που άσκησε και ο ίδιος βία σε αθώα θύματα;) Όμως, η μεγαλύτερη αρετή του μυθιστορήματος είναι η ακρίβεια των περιγραφών. Όταν η Λαχίρι ξεχνάει την πλοκή και εστιάζει στην περιγραφή μικρών ιδιωτικών στιγμών επιστρέφει στην ομορφιά των πρώτων της έργων: «Το μπράτσο του κρεμόταν από το κάγκελο, με το αναμμένο τσιγάρο στα δάχτυλά του. Τα μανίκια του πουκαμίσου του ήταν γυρισμένα προς τα επάνω, αποκαλύπτοντας τις φλέβες που έφταναν από τον καρπό ως το λύγισμα του αγκώνα του. Οι φλέβες προεξείχαν, και το αίμα μέσα τους ήταν γκριζοπράσινο, σαν μια μυτερή αψίδα κάτω από το δέρμα».

Επικεντρώνεται στις λεπτομέρειες, στη βαθιά επίδραση που ασκούν κάποιες στιγμές...

Η γραφή της Λαχίρι διακρίνεται από την υπαινικτικότητα και τον «δαμασμένο» λυρισμό, αποφεύγοντας την υπερβολική δραματοποίηση. Με τη διαρκή κίνηση, τα χρονικά άλματα, μπρος πίσω στο χρόνο, μέχρι το τέλος του βιβλίου κάθε σημαντική αιφνίδια μεταβολή –θάνατος, προδοσία, βίαιο γεγονός– συμβαίνει στο παρασκήνιο και δίνεται ετεροχρονισμένα, κι από «δεύτερο χέρι». Αντιθέτως, όταν περιγράφει τις σχέσεις –σχέσεις ανάμεσα σε αδελφούς, συζύγους, παιδιά και γονείς– επικεντρώνεται στις λεπτομέρειες και στη βαθιά επίδραση που ασκούν κάποιες στιγμές σε ολόκληρη τη μετέπειτα ζωή.

Επίσης –χωρίς εντυπωσιασμούς, αθόρυβα σχεδόν– στρέφει την προσοχή στην μετααποικιακή Ινδία όπου γεννιέται και το κίνημα των Ναξαλιτών: την τρομερή φτώχια και την απελπισία που οδήγησε πολλούς νέους ιδεαλιστές να δουν την επαναστατική βία και την αυτοθυσία ως μόνη λύση, το δράμα των γυναικών και των γονιών που μένουν πίσω, αλλά και το δράμα μιας γυναίκας, της Γκαούρι, που γεννήθηκε σε μια εποχή και σε μια χώρα που δεν είχε θέση για αυτή. Μιας γυναίκας που αναγκάστηκε να επινοήσει εκ νέου τον εαυτό της, πληρώνοντας το τίμημα της ελευθερίας της.

ΑΡΓΥΡΩ ΜΑΝΤΟΓΛΟΥ 

lahiri-exofylloΕκεί όπου ανθίζουν οι υάκινθοι
Jhumpa Lahiri
Μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου
Μεταίχμιο 2014
Σελ. 495, τιμή: € 15,93 
 
politeia-link
 
 
 
 
 
 
 
 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

Για το μυθιστόρημα της Γιούλι Τσε [Juli Zeh] «Περί ανθρώπων» (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Από τη θεατρική διασκευή του μυθιστορήματος στο Theater Orchester Neubrandenburg / Neustrelitz.

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός

...
«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

Για το μυθιστόρημα του Κάβε Ακμπάρ [Kaveh Akbar] «Μάρτυς!» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Ένας παλιός λογοτεχνικός μύθος δηλοί πως οι ποιητές δεν μπορούν να γράψουν εύκολα μυθιστόρημα. Β...

«Αρχαία καλλιέργεια» του Ραντουάν Νασσάρ (κριτική) – Εισαγωγή στον θαυμαστό και θαυμάσιο κόσμο του Βραζιλιάνου συγγραφέα

«Αρχαία καλλιέργεια» του Ραντουάν Νασσάρ (κριτική) – Εισαγωγή στον θαυμαστό και θαυμάσιο κόσμο του Βραζιλιάνου συγγραφέα

Για το μυθιστόρημα του Ραντουάν Νασσάρ [Raduan Nassar] «Αρχαία καλλιέργεια» (μτφρ. Αθηνά Ψυλλιά, εκδ. Πατάκη).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Έγραψε ένα και μόνο μυθιστόρημα, την ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

Για το βιβλίο του Δημήτρη Τσατσούλη «Θεόδωρος Τερζόπουλος: ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» (εκδ. 24 Γράμματα). 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Η πρόσφατη παράσταση της αισχύλειας τριλογίας «...

«Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» της Αντωνίας Μποτονάκη (κριτική) – Η ποιητική εξαίρεση του Φεστιβάλ Βιβλίου των Χανίων

«Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» της Αντωνίας Μποτονάκη (κριτική) – Η ποιητική εξαίρεση του Φεστιβάλ Βιβλίου των Χανίων

Για το ποιητικό βιβλίο της Αντωνίας Μποτονάκη «Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» (εκδ. Θράκα). Kεντρική εικόνα: Pablo Picasso, Cat Catching a Bird, 1939, Musée Picasso, Paris, France.

Γράφει η Άννα Αφεντουλίδου 

Έχει...

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Γίνεται να αλλάξουμε τη ζωή μας αντιμετωπίζοντας τους φόβους, τα τραύματα του παρελθόντος και να αγαπήσουμε πραγματικά; Επιλέγουμε δέκα βιβλία που μας παρέχουν πρακτικές συμβουλές για να δούμε τον εαυτό μας κάτω από ένα νέο φως. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ