motherlessbrooklyn

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Το «Ορφανό Μπρούκλιν» (Motherless Brooklyn) του Τζόναθαν Λέθεμ, όπως είναι ο πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου, αναφέρεται σε μια τετραμελή ομάδα εφήβων που μεγαλώνουν στο ορφανοτροφείο αρρένων του Αγίου Βικεντίου, τη δεκαετία του ’70. Καθώς είναι τα μοναδικά λευκά αγόρια του ιδρύματος, τα προσεγγίζει ο μικροκακοποιός Φρανκ Μίννα, για να δημιουργήσει με αυτά τη δική του συμμορία, τους «Άνδρες του Μίννα» – όπως θα αποκαλούνται πλέον οι τέσσερις κακόμοιροι έφηβοι.

Κι εδώ σταματάει κάθε ομοιότητα με τα γνωστά κλισέ του μαφιόζικου αστυνομικού μυθιστορήματος. Ο συγγραφέας Τζόναθαν Λέθεμ τα πιάνει από το λαιμό και τα δένει φιόγκο – κυριολεκτικά και μεταφορικά. Ούτε την άνοδο των Κορλεόνε θα θαυμάσουμε, ούτε την ιστορία της φαμίλιας Λουκέζι όπως στα Καλά Παιδιά. Την ιστορία του κακομοίρη Φρανκ Μίννα θα παρακολουθήσουμε, ξεκινώντας από τη δολοφονία του, την οποία δεν καταφέρνουν να αποτρέψουν οι φοβεροί και τρομεροί «Άνδρες» του.

Η συμμορία του Φρανκ Μίννα

Ο Λέθεμ εισάγει ένα αληθινά πρωτότυπο στοιχείο στην πλοκή του

Η πλοκή πηγαινοέρχεται στο χρόνο, κι από το σήμερα (το 1999) της δολοφονίας του Μίννα, γυρίζει καμιά εικοσαριά χρόνια πίσω. Βλέπουμε τους τέσσερις εφήβους να εξελίσσονται σε άνδρες κι από χαμάληδες για μυστήριες μεταφορές να γίνονται επαγγελματίες οδηγοί σε υπηρεσία ταξί και ιδιωτικοί ντετέκτιβ σε ψιλικατζίδικες υποθέσεις. Ο Φρανκ Μίννα, ο ασήμαντος απατεώνας αρχηγός τους, αποτελεί γι’ αυτούς το απόλυτο ανδρικό πρότυπο, έναν πατέρα-αφέντη στοργικό που καλύπτει όλες τις ανάγκες τους και τους προστατεύει με τις διασυνδέσεις του. Όταν ο Φρανκ θα βρεθεί σφαγμένος σ’ έναν κάδο σκουπιδιών, η ομάδα θα διαλυθεί. Ο ένας της παρέας θα καταλήξει προσωρινά στη φυλακή, οι άλλοι δύο θα συγκρουστούν για την αρχηγία της συμμορίας. Ο μόνος που βιώνει ουσιαστικά την απώλεια του Φρανκ και τη σημασία της για τον ίδιο προσωπικά, είναι ο Τρελάνθρωπος Λάιονελ, ο οποίος όμως δεν είναι ικανός ούτε να τιθασεύσει την παρόρμησή του να κραυγάζει ασυναρτησίες, να μιμείται τις κινήσεις των συνομιλητών του, να γυρίζει απότομα το κεφάλι και να μετράει ψυχαναγκαστικά ως το έξι.

Ο Λέθεμ εισάγει ένα αληθινά πρωτότυπο στοιχείο στην πλοκή του. Ενώ έχουμε συνηθίσει να διαβάζουμε τα έργα και τις ημέρες πολλών εκκεντρικών ντετέκτιβ (του μοναχού Κάντφελ και της αδελφής Φιντέλμα, του δικαστή Τι, της Μα Ραμότσουε –της νο1 ντετέκτιβ της Μποτσουάνα– ακόμα και του ανώνυμου τούρκου τραβεστί επιχειρηματία που εξιχνιάζει ερασιτεχνικά διάφορους φόνους στα βιβλία του Μεχμέτ Μουράτ Σόμερ), όλοι οι εν λόγω ερευνητές της αλήθειας, διαθέτουν τετράγωνη λογική και μεθοδική σκέψη. Πιστοί στις επιταγές του αστυνομικού κανόνα, προχωρούν σταδιακά στην εξιχνίαση, συνδυάζοντας τα στοιχεία που συναντούν στην πορεία τους. Ο Λέθεμ, με τον Λάιονελ Έσρογκ, τινάζει κάθε λογική στον αέρα. Η ιδιαιτερότητά του Λάιονελ, του επονομαζόμενου και Τσίρκο Τεράτων, είναι ότι πάσχει από το σύνδρομο Τουρέτ, μια νευροψυχιατρική διαταραχή που ωθεί τον πάσχοντα σε κινητικά και φωνητικά τικ (συχνά δε σε κοπρολαλία). Φανταστείτε τώρα τον ντετέκτιβ που μπαίνει σε χώρο υπόπτων κι αντί να λουφάξει σε μια γωνία, αρχίζει να φωνάζει δυνατά τις σκέψεις του, να ακουμπάει ψυχαναγκαστικά τους υπόπτους και να βρίζει άνευ λόγου (Χέσε με Μπέιλι!)

Αυτός ο ντετέκτιβ-καταστροφή θα ακολουθήσει με το δικό του αποσπασματικό τρόπο μια χαοτική μέθοδο αγωνιώντας πότε θα γίνει το μπαμ

Ο ανορθόδοξος ντετέκτιβ και η μικρογραφία του Μπρούκλιν

Κι όμως, αυτός ο ντετέκτιβ-καταστροφή θα ακολουθήσει με το δικό του αποσπασματικό τρόπο μια χαοτική μέθοδο, την οποία παρακολουθούμε κι εμείς ως αναγνώστες, αγωνιώντας πότε θα γίνει το μπαμ. Για παράδειγμα, η σκηνή όπου οι μαθητές μιας σχολής μελέτης του Ζεν κάθονται σε κατανυκτική σιωπή κι ακινησία και διαλογίζονται, και ο Λάιονελ αρχίζει να φωνάζει «Τέρας Πιρόγκι Μάστορας Ζενόγκι», είναι μοναδική στην αστυνομική φιλολογία. Παρά τις παγίδες που του στήνει το Τουρέτ και οι κακοποιοί, ο Λάιονελ θα ανακαλύψει τους δολοφόνους του Φρανκ Μίννα και θα φροντίσει να τιμωρηθούν. Όχι οδηγώντας τους ενώπιον της δικαιοσύνης - κάτι τέτοιο θα ήταν τελείως έξω από το κλίμα του βιβλίου. Ο Λάιονελ Έσρογκ δεν έχει καμία σχέση με τους θεσμούς της οργανωμένης πολιτείας, η οποία τον αγνοεί όπως την αγνοεί κι εκείνος. Μπροστά της, όπως και μπροστά και στις γυναίκες, νιώθει απλώς «Μπερδανήσυχος».

O Λέθεμ, εκτός της αστυνομικής ιστορίας, φτιάχνει μια συναρπαστική μικρογραφία του Μπρούκλιν και της διαίρεσής του σε αμέτρητες εθνικές, θρησκευτικές και ταξικές κοινότητες, τα σύνορα των οποίων είναι δυσδιάκριτα σε όποιον δεν έχει γεννηθεί εκεί, όπως ο συγγραφέας. Τα φαγητά, τα ποτά και τα στέκια των μεταναστών και των ντόπιων είναι ένας ποταμός εικόνων και χρωμάτων, ο οποίος συχνά παρασύρει τον αναγνώστη έξω από το κυρίως θέμα. Όπως παρασύρεται και ο Λάιονελ από το Τουρέτ του και ξεσπάει σε ψυχαναγκαστικά τικ, κινήσεις, εκρήξεις και φωνές. Στο τέλος του βιβλίου, ο Λάιονελ σηματοδοτεί το τέλος της έρευνάς του, πετώντας στη θάλασσα το όπλο του, το βομβητή του, το κινητό του και το δεξί του παπούτσι. Θα επιστρέψει στο διαμέρισμά του, πάνω από την εταιρεία ταξί, για να ακούσει τον Καλλιτέχνη που ήταν Κάποτε Γνωστός ως Prince, αφού τα remix των κομματιών του Prince είναι ό,τι πιο κοντά στο Τουρέτ έχει προσφέρει ποτέ η σύγχρονη μουσική. 

ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

altΟι σκιές του Μπρούκλιν
Τζόναθαν Λέθεμ
Μτφρ: Κώστας Καλτσάς
Εκδόσεις Κέδρος, 2013
Τιμή € 16,60, σελ.419 

alt

  

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ JONATHAN LETHEM

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

Για το μυθιστόρημα «Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πώς φαντάζει η ζωή και ο κόσμος μας μέσα από τα μάτια ενός παιδιού; Τι κερδίζεις και τι χάνεις ...

«Ένας καλλιτέχνης της πείνας και άλλες δύο αποδιδαχές» του Φραντς Κάφκα

«Ένας καλλιτέχνης της πείνας και άλλες δύο αποδιδαχές» του Φραντς Κάφκα

Για τη συλλογή με διηγήσεις του Φραντς Κάφκα «Ένας καλλιτέχνης της πείνας και άλλες δύο αποδιδαχές» (μτφρ. Θοδωρής Τσομίδης, επίμετρο: Θανάσης Τριαρίδης, εκδόσεις Gutenberg)

Του Νίκου Νικολέτου

Είναι αλήθεια ότι οι μεγάλοι ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ: Αυτή είναι η βραχεία λίστα

Απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ: Αυτή είναι η βραχεία λίστα

Υπό την Αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ, στις 30 Σεπτεμβρίου, στο Αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης. Ανακοινώθηκαν σήμερα τα ονόματα των μεταφραστών που βρίσκονται στη βραχε...

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

Ο συγγραφέας του «Μάους» Αρτ Σπίγκελμαν βραβεύεται για την προσφορά του στα αμερικανικά γράμματα

Ο συγγραφέας του «Μάους» Αρτ Σπίγκελμαν βραβεύεται για την προσφορά του στα αμερικανικά γράμματα

Το Εθνικό Ίδρυμα Βιβλίου των ΗΠΑ θα απονείμει στον δημιουργό των γκράφικ νόβελ «Μάους» Αρτ Σπίγκελμαν (Art Spiegelman) μετάλλιο για το σύνολο του έργου του, στην τελετή των Εθνικών Βραβείων Λογοτεχνίας για το 2022.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ