motherlessbrooklyn

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Το «Ορφανό Μπρούκλιν» (Motherless Brooklyn) του Τζόναθαν Λέθεμ, όπως είναι ο πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου, αναφέρεται σε μια τετραμελή ομάδα εφήβων που μεγαλώνουν στο ορφανοτροφείο αρρένων του Αγίου Βικεντίου, τη δεκαετία του ’70. Καθώς είναι τα μοναδικά λευκά αγόρια του ιδρύματος, τα προσεγγίζει ο μικροκακοποιός Φρανκ Μίννα, για να δημιουργήσει με αυτά τη δική του συμμορία, τους «Άνδρες του Μίννα» – όπως θα αποκαλούνται πλέον οι τέσσερις κακόμοιροι έφηβοι.

Κι εδώ σταματάει κάθε ομοιότητα με τα γνωστά κλισέ του μαφιόζικου αστυνομικού μυθιστορήματος. Ο συγγραφέας Τζόναθαν Λέθεμ τα πιάνει από το λαιμό και τα δένει φιόγκο – κυριολεκτικά και μεταφορικά. Ούτε την άνοδο των Κορλεόνε θα θαυμάσουμε, ούτε την ιστορία της φαμίλιας Λουκέζι όπως στα Καλά Παιδιά. Την ιστορία του κακομοίρη Φρανκ Μίννα θα παρακολουθήσουμε, ξεκινώντας από τη δολοφονία του, την οποία δεν καταφέρνουν να αποτρέψουν οι φοβεροί και τρομεροί «Άνδρες» του.

Η συμμορία του Φρανκ Μίννα

Ο Λέθεμ εισάγει ένα αληθινά πρωτότυπο στοιχείο στην πλοκή του

Η πλοκή πηγαινοέρχεται στο χρόνο, κι από το σήμερα (το 1999) της δολοφονίας του Μίννα, γυρίζει καμιά εικοσαριά χρόνια πίσω. Βλέπουμε τους τέσσερις εφήβους να εξελίσσονται σε άνδρες κι από χαμάληδες για μυστήριες μεταφορές να γίνονται επαγγελματίες οδηγοί σε υπηρεσία ταξί και ιδιωτικοί ντετέκτιβ σε ψιλικατζίδικες υποθέσεις. Ο Φρανκ Μίννα, ο ασήμαντος απατεώνας αρχηγός τους, αποτελεί γι’ αυτούς το απόλυτο ανδρικό πρότυπο, έναν πατέρα-αφέντη στοργικό που καλύπτει όλες τις ανάγκες τους και τους προστατεύει με τις διασυνδέσεις του. Όταν ο Φρανκ θα βρεθεί σφαγμένος σ’ έναν κάδο σκουπιδιών, η ομάδα θα διαλυθεί. Ο ένας της παρέας θα καταλήξει προσωρινά στη φυλακή, οι άλλοι δύο θα συγκρουστούν για την αρχηγία της συμμορίας. Ο μόνος που βιώνει ουσιαστικά την απώλεια του Φρανκ και τη σημασία της για τον ίδιο προσωπικά, είναι ο Τρελάνθρωπος Λάιονελ, ο οποίος όμως δεν είναι ικανός ούτε να τιθασεύσει την παρόρμησή του να κραυγάζει ασυναρτησίες, να μιμείται τις κινήσεις των συνομιλητών του, να γυρίζει απότομα το κεφάλι και να μετράει ψυχαναγκαστικά ως το έξι.

Ο Λέθεμ εισάγει ένα αληθινά πρωτότυπο στοιχείο στην πλοκή του. Ενώ έχουμε συνηθίσει να διαβάζουμε τα έργα και τις ημέρες πολλών εκκεντρικών ντετέκτιβ (του μοναχού Κάντφελ και της αδελφής Φιντέλμα, του δικαστή Τι, της Μα Ραμότσουε –της νο1 ντετέκτιβ της Μποτσουάνα– ακόμα και του ανώνυμου τούρκου τραβεστί επιχειρηματία που εξιχνιάζει ερασιτεχνικά διάφορους φόνους στα βιβλία του Μεχμέτ Μουράτ Σόμερ), όλοι οι εν λόγω ερευνητές της αλήθειας, διαθέτουν τετράγωνη λογική και μεθοδική σκέψη. Πιστοί στις επιταγές του αστυνομικού κανόνα, προχωρούν σταδιακά στην εξιχνίαση, συνδυάζοντας τα στοιχεία που συναντούν στην πορεία τους. Ο Λέθεμ, με τον Λάιονελ Έσρογκ, τινάζει κάθε λογική στον αέρα. Η ιδιαιτερότητά του Λάιονελ, του επονομαζόμενου και Τσίρκο Τεράτων, είναι ότι πάσχει από το σύνδρομο Τουρέτ, μια νευροψυχιατρική διαταραχή που ωθεί τον πάσχοντα σε κινητικά και φωνητικά τικ (συχνά δε σε κοπρολαλία). Φανταστείτε τώρα τον ντετέκτιβ που μπαίνει σε χώρο υπόπτων κι αντί να λουφάξει σε μια γωνία, αρχίζει να φωνάζει δυνατά τις σκέψεις του, να ακουμπάει ψυχαναγκαστικά τους υπόπτους και να βρίζει άνευ λόγου (Χέσε με Μπέιλι!)

Αυτός ο ντετέκτιβ-καταστροφή θα ακολουθήσει με το δικό του αποσπασματικό τρόπο μια χαοτική μέθοδο αγωνιώντας πότε θα γίνει το μπαμ

Ο ανορθόδοξος ντετέκτιβ και η μικρογραφία του Μπρούκλιν

Κι όμως, αυτός ο ντετέκτιβ-καταστροφή θα ακολουθήσει με το δικό του αποσπασματικό τρόπο μια χαοτική μέθοδο, την οποία παρακολουθούμε κι εμείς ως αναγνώστες, αγωνιώντας πότε θα γίνει το μπαμ. Για παράδειγμα, η σκηνή όπου οι μαθητές μιας σχολής μελέτης του Ζεν κάθονται σε κατανυκτική σιωπή κι ακινησία και διαλογίζονται, και ο Λάιονελ αρχίζει να φωνάζει «Τέρας Πιρόγκι Μάστορας Ζενόγκι», είναι μοναδική στην αστυνομική φιλολογία. Παρά τις παγίδες που του στήνει το Τουρέτ και οι κακοποιοί, ο Λάιονελ θα ανακαλύψει τους δολοφόνους του Φρανκ Μίννα και θα φροντίσει να τιμωρηθούν. Όχι οδηγώντας τους ενώπιον της δικαιοσύνης - κάτι τέτοιο θα ήταν τελείως έξω από το κλίμα του βιβλίου. Ο Λάιονελ Έσρογκ δεν έχει καμία σχέση με τους θεσμούς της οργανωμένης πολιτείας, η οποία τον αγνοεί όπως την αγνοεί κι εκείνος. Μπροστά της, όπως και μπροστά και στις γυναίκες, νιώθει απλώς «Μπερδανήσυχος».

O Λέθεμ, εκτός της αστυνομικής ιστορίας, φτιάχνει μια συναρπαστική μικρογραφία του Μπρούκλιν και της διαίρεσής του σε αμέτρητες εθνικές, θρησκευτικές και ταξικές κοινότητες, τα σύνορα των οποίων είναι δυσδιάκριτα σε όποιον δεν έχει γεννηθεί εκεί, όπως ο συγγραφέας. Τα φαγητά, τα ποτά και τα στέκια των μεταναστών και των ντόπιων είναι ένας ποταμός εικόνων και χρωμάτων, ο οποίος συχνά παρασύρει τον αναγνώστη έξω από το κυρίως θέμα. Όπως παρασύρεται και ο Λάιονελ από το Τουρέτ του και ξεσπάει σε ψυχαναγκαστικά τικ, κινήσεις, εκρήξεις και φωνές. Στο τέλος του βιβλίου, ο Λάιονελ σηματοδοτεί το τέλος της έρευνάς του, πετώντας στη θάλασσα το όπλο του, το βομβητή του, το κινητό του και το δεξί του παπούτσι. Θα επιστρέψει στο διαμέρισμά του, πάνω από την εταιρεία ταξί, για να ακούσει τον Καλλιτέχνη που ήταν Κάποτε Γνωστός ως Prince, αφού τα remix των κομματιών του Prince είναι ό,τι πιο κοντά στο Τουρέτ έχει προσφέρει ποτέ η σύγχρονη μουσική. 

ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

altΟι σκιές του Μπρούκλιν
Τζόναθαν Λέθεμ
Μτφρ: Κώστας Καλτσάς
Εκδόσεις Κέδρος, 2013
Τιμή € 16,60, σελ.419 

alt

  

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ JONATHAN LETHEM

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

Για το μυθιστόρημα της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martin Gaite] «Το πίσω δωμάτιο» (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Rijkmuseum. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Πώς να μιλήσει κανείς για μια π...

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

Για την ταινία του Ζαχαρία Μαυροειδή «Το καλοκαίρι της Κάρμεν». Τολμηρό φιλμ που όμως δεν πέφτει σε κλισέ και ανούσια δράματα. 

Γράφει η Φανή Χατζή

«Το Καλοκαίρι της Κάρμεν» είναι η απόλυτα καλοκαιρινή ταινία, ιδανική για ένα χαλαρό βραδάκι σε κάπ...

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα) συνομιλούμε με τον Χιλιανό συγγραφέα Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] για τον μαγικό ρεαλισμό και τη σπουδαιότητα της προφορικής αφήγησης.

Συνέντευξη στον Διονύσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ