alt

Της Αργυρώς Μαντόγλου

Η Ιδιοπάθεια είναι το πρώτο μυθιστόρημα του Σαμ Μπάιερς με τίτλο ελληνικής προέλευσης· ως έννοια διατρέχει ολόκληρο το μυθιστόρημα και υπαινίσσεται έναν αριθμό από ασθένειες και παθήσεις. Πρόκειται για τη νόσο που έχει χτυπήσει τα βοοειδή στη Βρετανία με κίνδυνο εξάπλωσης και σε άλλα θηλαστικά. Το επίσημο όνομά της είναι «Ιδιοπαθής Χαύνωση των Βοοειδών» και απειλεί να υπερβεί το φράγμα των ειδών.

Στο βιβλίο υπάρχει συνεχής ροή ειδήσεων για την εξέλιξη της νόσου, διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες προς υπεράσπιση των βοοειδών καθώς οι αρχές θέλουν να τα ρίξουν στην πυρά. Από την ίδια ασθένεια βάλλονται επίσης, μεταφορικά, οι περισσότεροι χαρακτήρες του βιβλίου, και δεν υπάρχει κάποια γνωστή θεραπεία, αντιθέτως, η νόσος «μολύνει» όποιον δοκιμάζει να συντρέξει τους πάσχοντες. Ο ορισμός του λεξικού παρατίθεται στην αρχή του βιβλίου: «Ασθένεια ή πάθηση που προκύπτει αυτομάτως ή από άγνωστο αίτιο». Και αυτό υφίστανται όλοι όσοι εμφανίζονται στο βιβλίο· νοσούν, νοσούν οι ίδιοι, νοσούν οι κοντινοί τους και οι σχέσεις τους. Αυτομάτως και μη αναστρέψιμα οι σχέσεις τους χωλαίνουν και οι άνθρωποι αδυνατούν να ερμηνεύσουν την ανικανότητά τους να γεφυρώσουν τις αποστάσεις. Μια κατάσταση ιδιαιτέρως τραγική και επώδυνη, καθώς πρόκειται για άτομα που πάνω από όλα έχουν ανάγκη να αγαπηθούν από τους ίδιους ανθρώπους που απομακρύνουν.

Πρόκειται για άτομα που πάνω από όλα έχουν ανάγκη να αγαπηθούν από τους ίδιους ανθρώπους που απομακρύνουν

Από τις πρώτες σελίδες διακρίνεται η σατυρική φλέβα του Μπάιερς, η οποία αντλεί από τις καλές στιγμές του Μάλκομ Μπράντμπουρι (Ο άνθρωπος Ιστορία), Χανίφ Κιουρέισι (Ωραίο μου πλυντήριο), του Μάρτιν Έιμις (London Fields) ή ακόμα και του Ίρβιν Γουέλς (Trainspotting), μόνο που ο Μπάιερς, παιδί της εποχής του τουίτερ, του φέισμπουκ και της ταχύτατης διακίνησης ειδήσεων και πληροφοριών, δημιουργεί χαρακτήρες με ανάλογη παθολογία. Πρόκειται για τα παιδιά της άμεσης μετάδοσης του μηνύματος, της υπεροχής εκείνων που έχουν μεγάλο αριθμό εικονικών φίλων και ακολούθων, αν και οι ίδιοι παρουσιάζουν έλλειμμα σ' αυτό ακριβώς το αγαθό, τυγχάνει δηλαδή να μην έχουν έναν άνθρωπο πλάι τους και να μη γίνονται κατανοητοί ούτε στον ίδιο τους τον εαυτό.

Πριν από το τέλος του κόσμου φαίνεται πως θα έρθει  το τέλος των σχέσεων, μοιάζει να υπαινίσσεται ο συγγραφέας, το τέλος κάθε είδους σχέσης, φιλικής, οικογενειακής, ερωτικής, καθώς όλες πάσχουν από ένα άγνωστης προέλευσης τραύμα, όπως η μυστήρια ασθένεια που έχει χτυπήσει τα βοοειδή της χώρας, το οποίο δεν επιδέχεται θεραπείας.

Τρεις ασθενείς και οδοιπόροι

altΤρεις είναι οι κεντρικοί χαρακτήρες του βιβλίου -ένα υπό κατάρρευση σκαληνό τρίγωνο- η Κάθριν, ο Ντάνιελ και ο Νέιθαν. Η Κάθριν με τον Ντάνιελ ήταν ζευγάρι για πέντε χρόνια και ο Νέιθαν υπήρξε ο μοναδικός στενός φίλος του ζευγαριού. Τώρα η Κάθριν γύρω στα τριάντα ζει τα τελευταία δυο χρόνια στο Νόριτς αφότου μετακόμισε -κατά λάθος- από το Λονδίνο και εργάζεται σε μια εταιρεία «διαχείρισης θεμάτων εργασίας», φροντίζοντας ώστε να τηρούνται οι προδιαγραφές για ένα «ασφαλές και υγιές εργασιακό περιβάλλον». Η ίδια, όμως, μετά την πεντάχρονη σχέση με τον Ντάνιελ, είναι μόνη, και πάσχει από την απουσία σύνδεσης με το περιβάλλον. Δυστυχισμένη, δύσθυμη και δυσπρόσιτη, πάει με αγνώστους που δεν θέλει να τους γνωρίσει στενότερα, είναι επιθετική με όλους, κάθε λέξη της στάζει δηλητήριο, όλα γύρω της είναι θλιβερά, το αμείλικτο βλέμμα της πέφτει πάνω σε κάθε δυσλειτουργία, όχι μόνο στα μηχανήματα που ελέγχει αλλά και σε όποιον τύχει να περάσει από το οπτικό της πεδίο. Από το άγρυπνο «μάτι» της δεν ξεφεύγει κανείς, ακτινογραφεί όποιον την πλησιάζει, λες και την έχει διορίσει κάποια υπηρεσία ελέγχου ανθρώπινης συμπεριφοράς. Την πενταετή σχέση της Κάθριν με τον Ντάνιελ συντηρούσε η παθολογική λεκτική βία (δικής της) και η υπερβολική ανασφάλεια (δική του). Ένα χρόνο μετά τον χωρισμό εκείνος έχει προαχθεί σε βιοχημικό ερευνητή ενώ εκείνη παραμένει στην ίδια θέση στην εταιρεία. Η Κάθριν έχει διάφορες σχέσεις με αγνώστους που δεν συμπαθεί, έχει ήδη κάνει μια απόπειρα να αφαιρέσει τη ζωή της, και χλευάζει όσους διαθέτουν μια δήθεν ηθική πυξίδα. Κατά τη γνώμη της, «η ηθική ήταν εκείνο το πράγμα που είχαν οι κουτοί άνθρωποι αντί προσωπικότητας για να γραπώνονται». Όταν δεν είναι στη δουλειά κάθεται μόνη της μπροστά από την τηλεόραση με μια βρόμικη ρόμπα και παρακολουθεί ειδήσεις. Αντιθέτως ο Ντάνιελ, επιφανειακά τουλάχιστον, έχει βελτιώσει τις συνθήκες ζωής του, συζεί με μια καλή κοπέλα, με οικολογική συνείδηση που φροντίζει τη διατροφή τους, τη γλυκιά και περιποιητική Αντζέλικα η οποία, όμως, τον κρατάει σε μια διαβρωτική ακινησία. Ο Ντάνιελ αισθάνεται να βουλιάζει, να σαπίζει εσωτερικά, και σχεδόν νοσταλγεί την ένταση που βίωνε με την Κάθριν. Οι φίλοι της Αντζέλικα έχουν παρόμοια ενδιαφέροντα, ανιαροί και σχολαστικοί, κι εκείνος ανάμεσά τους νιώθει ένα ξένο σώμα, ενώ η σχέση τους μοιάζει «με δυο κεριά που λιώνοντας μπορεί να σχηματίσουν μια ενιαία, άμορφη μάζα».

H ηθική ήταν εκείνο το πράγμα που είχαν οι κουτοί άνθρωποι αντί προσωπικότητας για να γραπώνονται

Αυτή είναι η κατάσταση των δυο μελών του πρώην ζευγαριού, όταν κάνει την εμφάνισή του ο Νέιθαν, ο κοινός τους φίλος ο οποίος θα προκαλέσει μια καινούργια συνάντηση των τριών και θα οδηγήσει το μυθιστόρημα στην κορύφωσή του.

Κυνισμός κι απελπισία

Ο Νέιθαν είχε εξαφανιστεί λίγο πριν χωρίσουν, η απουσία του όμως, όπως ανακάλυψαν αργότερα, οφείλεται στην παραμονή του σε ψυχιατρική κλινική. Στο σώμα του υπάρχουν ακόμα τα σημάδια από τραύματα που είχε ο ίδιος προκαλέσει. Όταν βγήκε από την κλινική τον περίμενε το σοκ της ανακάλυψης πως η μητέρα του έχει βάλει όλη τη δική του περιπέτεια σε ένα βιβλίο, το «Μάνα Κουράγιο: Ο αγώνας μιας γυναίκας ενάντια στη μητρική ενοχή», διατηρεί την ιστοσελίδα «Μητέρες που επιβιώνουν», έχει πλήθος ακόλουθους στο Τουίτερ και πολλές εμφανίσεις στην τηλεόραση.

Από την ανελέητη σάτιρα του Μπάιερς δεν ξεφεύγουν οι χορτοφάγοι, οι διάφοροι περιβαλλοντολόγοι, τα κοινωνικά δίκτυα και, ασφαλώς, η εν μια νυκτί μεταμόρφωση καθημερινών ανθρώπων σε διασημότητες, οι οποίοι, σε μια κρίση όψιμου ναρκισσισμού, προκειμένου να απολαύσουν την εύνοια και τον θαυμασμό των ξένων, δεν διστάζουν στο όνομα της προβολής να «προδώσουν» ακόμα και τα παιδιά τους. Η εμμονή με τη «δημόσια εικόνα» και η μανία της προβολής ξεπερνάει ακόμα και το μητρικό αίσθημα.

Η ιδιοπάθεια είναι μυθιστόρημα με πνεύμα και χιούμορ. Ο συγγραφέας φυλάει τις καλύτερες ατάκες για την Κάθριν -μισάνθρωπος, αυτοκαταστροφική-, με τον ακανθώδη κυνισμό της να θυμίζει ηρωίδες του Μάρτιν Είμις και του Ίρβιν Γουέλς, μια γυναίκα που έχει κάτι το αυθεντικό, σχεδόν ηρωικό στον τρόπο που σέρνεται στο ζοφερό τοπίο όπου όλα τα θηλαστικά βάλλονται από την άγνωστη ασθένεια και χάνουν τον δρόμο τους.

Η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου μεταφέρει επιτυχώς στη γλώσσα μας τη σπιρτάδα του λόγου και τους εύστοχους διαλόγους.

ΑΡΓΥΡΩ ΜΑΝΤΟΓΛΟΥ

altΙδιοπάθεια
Sam Byers
Μτφρ: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Εκδόσεις Ίκαρος, 2013
Τιμή € 15,90, σελ.374

alt

  

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) –  Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) – Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, κ. Σταύρος&nb...

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

Οι Εκδόσεις Καστανιώτη προκηρύσσουν για τρίτη χρονιά τον διαγωνισμό «Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο». Ένας διαγωνισμός που ξεκίνησε ως μια δημιουργική διέξοδος την περίοδο της πρώτης καραντίνας, αγαπήθηκε και συνεχίζεται με επιτυχία.

Επιμέλεια: Book Press

...
Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Τα βιβλία της Ντέμπορα Λέβι (Deborah Levy) έχουν αγαπηθεί από τους κριτικούς και το αναγνωστικό κοινό. Πρόσφατα κυκλοφόρησε στα ελληνικά το νέο της βιβλίο με τίτλο «Ο άνθρωπος που τα είδε όλα», από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Αργυρώς Μαντόγλου. Σε συνέντευξή της στον Γκάρντιαν, η Βρετανίδα μυθιστοριογράφος ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ