alt

Της Αργυρώς Μαντόγλου

Η Ιδιοπάθεια είναι το πρώτο μυθιστόρημα του Σαμ Μπάιερς με τίτλο ελληνικής προέλευσης· ως έννοια διατρέχει ολόκληρο το μυθιστόρημα και υπαινίσσεται έναν αριθμό από ασθένειες και παθήσεις. Πρόκειται για τη νόσο που έχει χτυπήσει τα βοοειδή στη Βρετανία με κίνδυνο εξάπλωσης και σε άλλα θηλαστικά. Το επίσημο όνομά της είναι «Ιδιοπαθής Χαύνωση των Βοοειδών» και απειλεί να υπερβεί το φράγμα των ειδών.

Στο βιβλίο υπάρχει συνεχής ροή ειδήσεων για την εξέλιξη της νόσου, διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες προς υπεράσπιση των βοοειδών καθώς οι αρχές θέλουν να τα ρίξουν στην πυρά. Από την ίδια ασθένεια βάλλονται επίσης, μεταφορικά, οι περισσότεροι χαρακτήρες του βιβλίου, και δεν υπάρχει κάποια γνωστή θεραπεία, αντιθέτως, η νόσος «μολύνει» όποιον δοκιμάζει να συντρέξει τους πάσχοντες. Ο ορισμός του λεξικού παρατίθεται στην αρχή του βιβλίου: «Ασθένεια ή πάθηση που προκύπτει αυτομάτως ή από άγνωστο αίτιο». Και αυτό υφίστανται όλοι όσοι εμφανίζονται στο βιβλίο· νοσούν, νοσούν οι ίδιοι, νοσούν οι κοντινοί τους και οι σχέσεις τους. Αυτομάτως και μη αναστρέψιμα οι σχέσεις τους χωλαίνουν και οι άνθρωποι αδυνατούν να ερμηνεύσουν την ανικανότητά τους να γεφυρώσουν τις αποστάσεις. Μια κατάσταση ιδιαιτέρως τραγική και επώδυνη, καθώς πρόκειται για άτομα που πάνω από όλα έχουν ανάγκη να αγαπηθούν από τους ίδιους ανθρώπους που απομακρύνουν.

Πρόκειται για άτομα που πάνω από όλα έχουν ανάγκη να αγαπηθούν από τους ίδιους ανθρώπους που απομακρύνουν

Από τις πρώτες σελίδες διακρίνεται η σατυρική φλέβα του Μπάιερς, η οποία αντλεί από τις καλές στιγμές του Μάλκομ Μπράντμπουρι (Ο άνθρωπος Ιστορία), Χανίφ Κιουρέισι (Ωραίο μου πλυντήριο), του Μάρτιν Έιμις (London Fields) ή ακόμα και του Ίρβιν Γουέλς (Trainspotting), μόνο που ο Μπάιερς, παιδί της εποχής του τουίτερ, του φέισμπουκ και της ταχύτατης διακίνησης ειδήσεων και πληροφοριών, δημιουργεί χαρακτήρες με ανάλογη παθολογία. Πρόκειται για τα παιδιά της άμεσης μετάδοσης του μηνύματος, της υπεροχής εκείνων που έχουν μεγάλο αριθμό εικονικών φίλων και ακολούθων, αν και οι ίδιοι παρουσιάζουν έλλειμμα σ' αυτό ακριβώς το αγαθό, τυγχάνει δηλαδή να μην έχουν έναν άνθρωπο πλάι τους και να μη γίνονται κατανοητοί ούτε στον ίδιο τους τον εαυτό.

Πριν από το τέλος του κόσμου φαίνεται πως θα έρθει  το τέλος των σχέσεων, μοιάζει να υπαινίσσεται ο συγγραφέας, το τέλος κάθε είδους σχέσης, φιλικής, οικογενειακής, ερωτικής, καθώς όλες πάσχουν από ένα άγνωστης προέλευσης τραύμα, όπως η μυστήρια ασθένεια που έχει χτυπήσει τα βοοειδή της χώρας, το οποίο δεν επιδέχεται θεραπείας.

Τρεις ασθενείς και οδοιπόροι

altΤρεις είναι οι κεντρικοί χαρακτήρες του βιβλίου -ένα υπό κατάρρευση σκαληνό τρίγωνο- η Κάθριν, ο Ντάνιελ και ο Νέιθαν. Η Κάθριν με τον Ντάνιελ ήταν ζευγάρι για πέντε χρόνια και ο Νέιθαν υπήρξε ο μοναδικός στενός φίλος του ζευγαριού. Τώρα η Κάθριν γύρω στα τριάντα ζει τα τελευταία δυο χρόνια στο Νόριτς αφότου μετακόμισε -κατά λάθος- από το Λονδίνο και εργάζεται σε μια εταιρεία «διαχείρισης θεμάτων εργασίας», φροντίζοντας ώστε να τηρούνται οι προδιαγραφές για ένα «ασφαλές και υγιές εργασιακό περιβάλλον». Η ίδια, όμως, μετά την πεντάχρονη σχέση με τον Ντάνιελ, είναι μόνη, και πάσχει από την απουσία σύνδεσης με το περιβάλλον. Δυστυχισμένη, δύσθυμη και δυσπρόσιτη, πάει με αγνώστους που δεν θέλει να τους γνωρίσει στενότερα, είναι επιθετική με όλους, κάθε λέξη της στάζει δηλητήριο, όλα γύρω της είναι θλιβερά, το αμείλικτο βλέμμα της πέφτει πάνω σε κάθε δυσλειτουργία, όχι μόνο στα μηχανήματα που ελέγχει αλλά και σε όποιον τύχει να περάσει από το οπτικό της πεδίο. Από το άγρυπνο «μάτι» της δεν ξεφεύγει κανείς, ακτινογραφεί όποιον την πλησιάζει, λες και την έχει διορίσει κάποια υπηρεσία ελέγχου ανθρώπινης συμπεριφοράς. Την πενταετή σχέση της Κάθριν με τον Ντάνιελ συντηρούσε η παθολογική λεκτική βία (δικής της) και η υπερβολική ανασφάλεια (δική του). Ένα χρόνο μετά τον χωρισμό εκείνος έχει προαχθεί σε βιοχημικό ερευνητή ενώ εκείνη παραμένει στην ίδια θέση στην εταιρεία. Η Κάθριν έχει διάφορες σχέσεις με αγνώστους που δεν συμπαθεί, έχει ήδη κάνει μια απόπειρα να αφαιρέσει τη ζωή της, και χλευάζει όσους διαθέτουν μια δήθεν ηθική πυξίδα. Κατά τη γνώμη της, «η ηθική ήταν εκείνο το πράγμα που είχαν οι κουτοί άνθρωποι αντί προσωπικότητας για να γραπώνονται». Όταν δεν είναι στη δουλειά κάθεται μόνη της μπροστά από την τηλεόραση με μια βρόμικη ρόμπα και παρακολουθεί ειδήσεις. Αντιθέτως ο Ντάνιελ, επιφανειακά τουλάχιστον, έχει βελτιώσει τις συνθήκες ζωής του, συζεί με μια καλή κοπέλα, με οικολογική συνείδηση που φροντίζει τη διατροφή τους, τη γλυκιά και περιποιητική Αντζέλικα η οποία, όμως, τον κρατάει σε μια διαβρωτική ακινησία. Ο Ντάνιελ αισθάνεται να βουλιάζει, να σαπίζει εσωτερικά, και σχεδόν νοσταλγεί την ένταση που βίωνε με την Κάθριν. Οι φίλοι της Αντζέλικα έχουν παρόμοια ενδιαφέροντα, ανιαροί και σχολαστικοί, κι εκείνος ανάμεσά τους νιώθει ένα ξένο σώμα, ενώ η σχέση τους μοιάζει «με δυο κεριά που λιώνοντας μπορεί να σχηματίσουν μια ενιαία, άμορφη μάζα».

H ηθική ήταν εκείνο το πράγμα που είχαν οι κουτοί άνθρωποι αντί προσωπικότητας για να γραπώνονται

Αυτή είναι η κατάσταση των δυο μελών του πρώην ζευγαριού, όταν κάνει την εμφάνισή του ο Νέιθαν, ο κοινός τους φίλος ο οποίος θα προκαλέσει μια καινούργια συνάντηση των τριών και θα οδηγήσει το μυθιστόρημα στην κορύφωσή του.

Κυνισμός κι απελπισία

Ο Νέιθαν είχε εξαφανιστεί λίγο πριν χωρίσουν, η απουσία του όμως, όπως ανακάλυψαν αργότερα, οφείλεται στην παραμονή του σε ψυχιατρική κλινική. Στο σώμα του υπάρχουν ακόμα τα σημάδια από τραύματα που είχε ο ίδιος προκαλέσει. Όταν βγήκε από την κλινική τον περίμενε το σοκ της ανακάλυψης πως η μητέρα του έχει βάλει όλη τη δική του περιπέτεια σε ένα βιβλίο, το «Μάνα Κουράγιο: Ο αγώνας μιας γυναίκας ενάντια στη μητρική ενοχή», διατηρεί την ιστοσελίδα «Μητέρες που επιβιώνουν», έχει πλήθος ακόλουθους στο Τουίτερ και πολλές εμφανίσεις στην τηλεόραση.

Από την ανελέητη σάτιρα του Μπάιερς δεν ξεφεύγουν οι χορτοφάγοι, οι διάφοροι περιβαλλοντολόγοι, τα κοινωνικά δίκτυα και, ασφαλώς, η εν μια νυκτί μεταμόρφωση καθημερινών ανθρώπων σε διασημότητες, οι οποίοι, σε μια κρίση όψιμου ναρκισσισμού, προκειμένου να απολαύσουν την εύνοια και τον θαυμασμό των ξένων, δεν διστάζουν στο όνομα της προβολής να «προδώσουν» ακόμα και τα παιδιά τους. Η εμμονή με τη «δημόσια εικόνα» και η μανία της προβολής ξεπερνάει ακόμα και το μητρικό αίσθημα.

Η ιδιοπάθεια είναι μυθιστόρημα με πνεύμα και χιούμορ. Ο συγγραφέας φυλάει τις καλύτερες ατάκες για την Κάθριν -μισάνθρωπος, αυτοκαταστροφική-, με τον ακανθώδη κυνισμό της να θυμίζει ηρωίδες του Μάρτιν Είμις και του Ίρβιν Γουέλς, μια γυναίκα που έχει κάτι το αυθεντικό, σχεδόν ηρωικό στον τρόπο που σέρνεται στο ζοφερό τοπίο όπου όλα τα θηλαστικά βάλλονται από την άγνωστη ασθένεια και χάνουν τον δρόμο τους.

Η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου μεταφέρει επιτυχώς στη γλώσσα μας τη σπιρτάδα του λόγου και τους εύστοχους διαλόγους.

ΑΡΓΥΡΩ ΜΑΝΤΟΓΛΟΥ

altΙδιοπάθεια
Sam Byers
Μτφρ: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Εκδόσεις Ίκαρος, 2013
Τιμή € 15,90, σελ.374

alt

  

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (κριτική) – Ο Μάρκες συναντά τον Χουάν Ρούλφο σε απόμερο χωριό της Χιλής

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (κριτική) – Ο Μάρκες συναντά τον Χουάν Ρούλφο σε απόμερο χωριό της Χιλής

Για το βιβλίο του Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα). Κεντρική εικόνα: από την ταινία «Τhe Settlers». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Νότια της Χ...

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

Για το μυθιστόρημα του Μ. Αγκέεφ [Μ. Αgueev] «Μια ιστορία με κοκαΐνη» (μτφρ. Σοφία Κορνάρου, εκδ. Ροές). Kεντρική εικόνα: πίνακας του Ηans Βaluschek (1870-1935).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Κάποιους συγγραφείς τους καλύπτει ο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ