
Για τη συλλογή ιστοριών της Σούζαν Τάουμπες (Susan Taubes) «Θρήνος για την Τζούλια» (μτφρ. Αντωνία Γουναροπούλου, εκδ. Αλεξάνδρεια). Εικόνα: Από την ταινία του Κριστόφ Κισλόφσκι «Η διπλή ζωή της Βερόνικα» (1991).
Γράφει η Ιωάννα Φωτοπούλου
«Αναρωτιέμαι μερικές φορές πώς θα είχε εξελιχθεί αν την είχα αφήσει στον εαυτό της», δηλώνει ο απροσδιόριστος αφηγητής του βιβλίου Θρήνος για την Τζούλια, αναφερόμενος στην ηρωίδα του τίτλου, η οποία τον έχει πλέον εγκαταλείψει κι εκείνος έχει μείνει πίσω, με μόνη παρηγοριά τις φούστες της, να αναστοχάζεται τη σχέση τους, τον ρόλο του στη διαμόρφωσή της και τη διαδρομή της από τη γέννησή της μέχρι το σημείο που έφτασε σήμερα. Έχει σημασία να σταθεί κανείς στο γεγονός ότι αυτή η γέννηση είναι συμβολική και δεν συμπίπτει με τον ερχομό της Τζούλιας στη ζωή, αλλά ενδεχομένως με την πρώτη της ανάμνηση, κάποια επίσκεψη στην παιδική χαρά ίσως, αν και δεν είναι απολύτως βέβαιο, σημασία έχει πάντως ότι σχετίζεται με την περίοδο κατά την οποία η Τζούλια αρχίζει να αποκτά αυτοσυνειδησία.
Αυτό θα μπορούσε να συνηγορεί υπέρ της ιδέας ότι ο αφηγητής, που παρακολουθεί τόσο στενά την Τζούλια, άλλοτε μέσα από το ίδιο της το σώμα, ζώντας σχεδόν παρασιτικά πάνω της, άλλοτε από τη θέση ενός παντογνώστη αφηγητή κι άλλοτε ως ένας εξυψωμένος εαυτός, σαν να μιλά ένας μεταγενέστερος εαυτός για τον προηγούμενο, δεν είναι παρά η ίδια της η συνείδηση. Ωστόσο, η πραγματική του ιδιότητα παραμένει μυστήριο από την αρχή μέχρι το τέλος, ενώ το ερώτημα γιατί αυτή η συνείδηση έχει αποσχιστεί από τον εαυτό της υπόκειται σε πολλαπλές, ενίοτε αλληλοεπικαλυπτόμενες ερμηνείες.
Ενδεχομένως να σχετίζεται με το οικογενειακό περιβάλλον της, μια ανατροφή με υπηρέτριες και νταντάδες, με τις μορφές του πατέρα και της μητέρας συγχωνευμένες, να μιλούν για την Τζούλια μπροστά στην Τζούλια αλλά να μην της απευθύνονται, καθρεφτίζοντας πάνω της χαρακτηριστικά και ιδιότητες των προγόνων τους, παρεμποδίζοντας με αυτόν τον τρόπο τη συγκρότηση του εαυτού της. Υπό αυτό το πρίσμα, ο αφηγητής θα μπορούσε να προσληφθεί ως η εσωτερικευμένη φωνή ενός κυριαρχικού πατέρα με την πατρική μορφή να συγχέεται συχνά με εκείνη του εραστή, αφήνοντας τον αναγνώστη αβέβαιο ως προς την ταυτότητά του. Είναι μέντορας και καθοδηγητής ή μήπως κάποιος εραστής που, σαν άλλος Πυγμαλίωνας, παρεμβαίνει διαρκώς στη διαμόρφωση της Τζούλιας, την οποία επιθυμεί να πλάσει κατ’ εικόνα των δικών του επιθυμιών, επιχειρώντας μια ναρκισσιστική τελείωσή της, ενώ ταυτόχρονα λειτουργεί και σαν προαγωγός, επιδιώκοντας έναν συμφέροντα γάμο για εκείνη («ψάχναμε να σου βρούμε τον κατάλληλο άντρα, θυμάσαι;»).
Οιδιπόδειες αναφορές
Συνεξετάζοντας τη νουβέλα με τα διηγήματα της συλλογής -εννιά στο σύνολο-, θα διαπιστώσει κανείς πως οι οιδιπόδειες αναφορές είναι πρόδηλες. Στην «Κόρη του γιατρού Ρόμπαχ» διακρίνουμε ενδεχομένως αυτοβιογραφικά στοιχεία της Τάουμπες, αφού, όπως γνωρίζουμε, υπήρξε και η ίδια κόρη ψυχαναλυτή. Εδώ συναντάμε έναν πατέρα που προσπαθεί να επιβάλει στην κόρη του την ιδέα ότι υποφέρει από οιδιπόδειο σύμπλεγμα, λέγοντάς της χαρακτηριστικά: «Η ψυχρότητα και η αδιαφορία σου απέναντί μου συνιστά απλώς έναν αντισταθμιστικό μηχανισμό υπερπήδησης του ισχυρού οιδιπόδειου δεσμού σου απέναντί μου», καταλήγοντας να ψυχολογικοποιεί κάθε συμπεριφορά της.
Στον «Κύκνο», ο πατέρας, επίσης ψυχαναλυτής, κλείνει έναν έναν τους επίδοξους γαμπρούς της κόρης του στο ψυχιατρείο. Σε κάποιο σημείο τής λέει: «Το ξέρω πως μένεις ξύπνια ως το χάραμα γράφοντας ανόητες φράσεις για μένα» και αλλού: «Είσαι ερωτευμένη μαζί μου αλλά θα το ξεπεράσεις. Ως τα τέλη του μήνα, θα έχεις σύζυγο». Όταν τελικά εκείνη παντρεύεται, ο πατέρας μαζί με το ζευγάρι σχηματίζουν ένα ιδιότυπο τρίγωνο, όπου ο σύζυγος παραπονιέται στον πατέρα για την κόρη και στην κόρη για τον πατέρα, με τον πατέρα «να δωροδοκεί τον σύζυγο φοβούμενος μην εγκαταλείψει την κόρη του, ενώ η κόρη συνέχιζε να τον διασκεδάζει φοβούμενη να μείνει πάλι μόνη με τον πατέρα της». Τελικά μόνο η κόρη υποφέρει από το οιδιπόδειο, μια ιδέα που της επιβάλει η πατρική εξουσία με την ιδιότητα του ψυχαναλυτή, ή μήπως κι ο πατέρας βλέπει την κόρη ερωτικά;
- Διαβάστε επίσης: «Θρήνος για την Τζούλια» & «Διαζύγιο» – Γνωστικισμός, αποξένωση και βία στο έργο της Σούζαν Τάουμπες
Η αποσχισμένη συνείδηση θα μπορούσε να σχετίζεται και με τις κοινωνικές επιταγές που επιβάλλονται στον καθορισμό του γυναικείου υποκειμένου, προκαλώντας μια ρήξη ανάμεσα στην Τζούλια και τον πραγματικό της εαυτό, που ζητά να πληρωθεί ενάντια σε αυτές. Κι αυτό αποτελεί ένα πολύ σημαντικό κομμάτι του βιβλίου. Στα κεφάλαια που συναντάμε την Τζούλια να έχει περάσει στη φάση της ήβης, βλέπουμε τη σχέση της με τον αφηγητή να αλλάζει. Εκείνη ανάμεσα στις τόσες δυνατότητες που θα μπορούσε να αξιοποιήσει τελικά προορίζεται να ανήκει σε έναν άντρα με μια ζωή χαρτογραφημένη ως τον τάφο, γεγονός που σηματοδοτεί τη διακοπή της υπάρχουσας σχέσης με τον εκπεσόντα φύλακα άγγελό της που από διαμορφωτής της γίνεται μια δύναμη που κρατάει τα μπόσικα, έτσι ώστε εκείνη να μην καταρρεύσει μέσα στον γάμο που περιορίζει τη ζωή της κατευθύνοντάς τη σε εναλλακτικές που θα της εξασφαλίσουν τις λιγότερες δυνατές απώλειες. Ο άντρας που την ερωτεύεται και τελικά την παντρεύεται γοητεύεται από την πρώτη τους συνάντηση, όπου πιστεύει ότι εκείνη είναι υπηρέτρια, καθόλου τυχαίο αφού ως σύζυγος εκείνη έχει διττή λειτουργία: προορίζεται να φορτωθεί τη φροντίδα ενός άντρα, η υγεία του οποίου μες στο γάμο βελτιώνεται αντιστρόφως ανάλογα με τη δική της υγεία, η οποία από γέννα σε γέννα εξασθενεί, και συνάμα να δώσει στην οικογένειά του κληρονόμους.
Η συζυγική σχέση ως λογοτεχνικό θέμα
Ζητήματα που άπτονται της συζυγικής σχέσης συναντάμε και σε αρκετά διηγήματα της συλλογής. Στη «Μήδεια», μια μητέρα σκοτώνει τα παιδιά της φορώντας το νυφικό της, ως αντίδραση στην απιστία του συζύγου της, αλλά και ως τον μόνο τρόπο διαφυγής από μια αναπόδραστη μοίρα, ενώ στη «Χρυσή αλυσίδα» μια γυναίκα υφίσταται επανειλημμένους βιασμούς εξαιτίας της αδυναμίας του συζύγου της να την ικανοποιήσει σεξουαλικά και να της προσφέρει ένα μωρό, ενώ στον «Τελευταίο χορό» ο θάνατος εμφανίζεται με τη μορφή εραστή. Πίσω στον «Θρήνο για την Τζούλια» βλέπουμε ότι τα στάδια ζωής της παντρεμένης γυναίκας ακολουθούν μια προδιαγεγραμμένη πορεία καθώς περνούν από την εποχή της πίστης, σε εκείνη της δυσφορίας κι έπειτα της παράλληλης σχέσης με τον σωστό άντρα τη λάθος στιγμή, ως σανίδα σωτηρίας ενάντια σε ένα διαζύγιο που θα την οδηγούσε στην καταστροφή. Η μοίρα αυτή δείχνει αναπόδραστη, σαν να μη μπορούσε να συμβεί η συνάντηση αυτών των δύο ανθρώπων υπό διαφορετικές προϋποθέσεις, γιατί όπως λέει ο έκπτωτος άγγελος -ή μήπως η εξυψωμένη συνείδηση ή ακόμη, θα τολμούσα να πω, ο πατέρας της, που μέχρι τα δώδεκα ζει μέσα της και τη διαμορφώνει κι έπειτα σαν φύλακας άγγελος τη φροντίζει με τον τρόπο του-, το μοντέλο εραστής έρχεται με συγκεκριμένες προδιαγραφές και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και τα πράγματα δεν θα μπορούσαν να είναι αλλιώς. Το ακόμα πιο τραγικό σημείο της αφήγησης είναι όταν ο ίδιος λέει ότι «το βλέμμα προσπερνά τον άντρα, δεν μπορεί να τον δει παρά μονάχα αν βρίσκεται μέσα σε μια κούνια ή πάνω σε έναν σταυρό», λες και οι γυναίκες, σε μια παρόρμηση που μοιάζει με επιλογή, δεν αναγνωρίζουν στον εαυτό τους άλλον ρόλο πέρα από αυτόν της μητρότητας ή του σωτήρα.
Στον «Θρήνο για την Τζούλια», ο αφηγητής άλλοτε εμφανίζεται ως εκείνος που την έσωσε και τη διαμόρφωσε και άλλοτε ως ένα πλάσμα εξαρτημένο από εκείνη.
Η έννοια του σωτήρα, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τη θέση που επιφυλάσσεται στη γυναίκα μέσα στον γάμο, αλλά και την ίδια τη σχέση του αφηγητή με την Τζούλια. Αξίζει, επομένως, να σταθούμε σε αυτήν για να διερευνήσουμε την αμφισημία της νουβέλας, η οποία υπογραμμίζεται από έναν διαρκώς επανορθούμενο λόγο εκ μέρους του αφηγητή, ο οποίος διαρκώς φάσκει και αντιφάσκει με αποτέλεσμα να μην καθίσταται σαφές ποιος ήταν ο ρόλος του στη σχέση του με την Τζούλια και ποιος έσωζε ποιον και ίσως έχει σημασία να το συνδέσουμε και με το διήγημα «Καρχαρίες», όπου ο ήρωας βλέπει επαναλαμβανόμενα όνειρα με καρχαρίες που τον κατασπαράζουν και αρνείται τη σωτηρία του πατέρα του, αφού αυτό θα συνεπαγόταν μία εκ νέου έκθεση στους καρχαρίες που θα εισέβαλαν στο σπίτι μαζί με εκείνον.
Ένας μυστηριώδης αφηγητής
Στον «Θρήνο για την Τζούλια», ο αφηγητής άλλοτε εμφανίζεται ως εκείνος που την έσωσε και τη διαμόρφωσε και άλλοτε ως ένα πλάσμα εξαρτημένο από εκείνη. «Ξεσπιτωμένος εγώ, προσκολλήθηκα πάνω της, σφετερίστηκα όλες της τις ώρες», ομολογεί, για να αναρωτηθεί έπειτα: «Δεν ήταν σαφές εξαρχής; Είχα σταλεί στο σπίτι των Κλοπς για να σώσω την Τζούλια». Αναλαμβάνει να της μάθει τρόπους, να φροντίσει την εμφάνισή της, να την καθοδηγήσει, ενώ άλλοτε παρουσιάζει τον εαυτό του ως δάσκαλο και άλλοτε ως δούλο ή σκλάβο της. Φτάνει μάλιστα να ισχυριστεί πως χωρίς εκείνον η Τζούλια δεν θα είχε γίνει ποτέ η χαριτωμένη Τζούλια κι αυτή τη δήλωση τη συναντάμε σε παραλλαγές και στα διηγήματά της. Ωστόσο, η βεβαιότητα αυτή υπονομεύεται διαρκώς από τον ίδιο του τον λόγο: «Το να βλέπω τον εαυτό μου σαν τον φύλακα άγγελο της Τζούλιας ήταν για μένα πάντα η πιο ευτυχισμένη φαντασίωση. Εκτός αν ήταν φαντασίωση της Τζούλιας κι εγώ απλώς έσπευσα να υιοθετήσω τον ρόλο».
Έτσι, η αφήγηση παλινδρομεί διαρκώς ανάμεσα στην επιθυμία του να κατέχει την Τζούλια και στην αδυναμία του να την κατανοήσει πέρα από τις εκδοχές που ο ίδιος κατασκευάζει για εκείνη: «Συνθέτω πάλι μία από κείνες τις φανταστικές μου διηγήσεις, τις ζωές της Τζούλιας», ομολογεί.
Η πιθανότητα να υπήρξε ο ίδιος δημιούργημα της φαντασίας της αντιστρέφει τη σχέση δημιουργού και δημιουργήματος, ενώ οι αλλεπάλληλες επανορθώσεις του καθιστούν ακόμη πιο αβέβαιη την ταυτότητά του: «Δεν ήμουν όμως ο άγγελός της, το παίρνω πίσω» ή αλλού: «Δεν έχω πει την αλήθεια όμως», «Η Τζούλια ήταν παράξενη. Δεν θα το αρνηθώ. Όμως όχι έτσι όπως την έχω ερμηνεύσει. Και ίσως καθόλου παράξενη, αν δεν την ερμήνευε κάποιος σαν εμένα». Συνεπώς η επανόρθωση θέτει υπό αμφισβήτηση αφενός την αξιοπιστία των γεγονότων που αφηγείται κι αφετέρου τη δυνατότητα της Τζούλιας να υπάρξει, έστω μέσα στην αφήγηση, ανεξάρτητα από τις δικές του προβολές: «Μόνο αν κατείχα το παρελθόν χωρίς να καταφεύγω στη μνήμη, όπως μόνο ο Θεός το μπορεί, θα ήταν δυνατόν να κατέχω την Τζούλια», παραδέχεται, αφού προηγουμένως έχει αναγνωρίσει ότι εκείνη του διέφευγε, καθώς άλεθε τις στιγμές της «στους μύλους των καθημερινών [του] αναθεωρήσεων». Ακόμη και αυτή την παραδοχή, όμως, σπεύδει να την ανακαλέσει: «Αλλά υπερβάλλω. Μήπως δεν διαθέτω συγκεκριμένα οδόσημα;». Έτσι, η αφήγηση παλινδρομεί διαρκώς ανάμεσα στην επιθυμία του να κατέχει την Τζούλια και στην αδυναμία του να την κατανοήσει πέρα από τις εκδοχές που ο ίδιος κατασκευάζει για εκείνη: «Συνθέτω πάλι μία από κείνες τις φανταστικές μου διηγήσεις, τις ζωές της Τζούλιας», ομολογεί.
Ομοιότητες με τον Μπέκετ
Το σχήμα αυτό της επανόρθωσης θυμίζει έντονα κείμενα του Κάφκα, όπως το Κτίσμα, και, στα καθ’ ημάς, του Καχτίτση, όπως Ο εξώστης. Ακόμη μεγαλύτερη συνάφεια, ωστόσο, τόσο υφολογική όσο και θεματική, εντοπίζεται σε σχέση με το έργο του Μπέκετ, ο οποίος μάλιστα υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της Τάουμπες, χαρακτηρίζοντάς την στον Γάλλο εκδότη του ως «αδιαμφισβήτητο αυθεντικό ταλέντο». Στο διήγημα της Τάουμπες «Ο ασθενής» ο ήρωας ονειρεύεται ότι βρίσκεται αποσυναρμολογημένος σε ένα κουτί, ακέφαλος, χωρίς χέρια και πόδια, θυμίζοντας τον Ακατονόμαστο του Μπέκετ και ειδικότερα τη μορφή του Μαχούντ, ενός ακίνητου, ακρωτηριασμένου όντος, τοποθετημένου μέσα σε ένα δοχείο, που θα μπορούσε να ιδωθεί ως μια εκδοχή του σκιώδους εαυτού του αφηγητή.
Η αδυναμία του αφηγητή στον Ακατονόμαστο να προσδιορίσει με βεβαιότητα τη σχέση του με τις μορφές που ανακαλεί ή επινοεί θα μπορούσε να παραλληλιστεί με την αδυναμία του αφηγητή στον Θρήνο για την Τζούλια να προσδιορίσει τόσο τη σχέση του με την Τζούλια, όσο και την ίδια την Τζούλια.
Ωστόσο, πέρα από την ομοιότητα του εγκλωβισμένου σώματος, η σύνδεση με τον Μπέκετ έχει να κάνει κυρίως με τη ρευστή, κατακερματισμένη και υπαινικτική γλώσσα και την αδυναμία της τελικά να προσεγγίσει την αλήθεια, καταφεύγοντας σε επαναλαμβανόμενες επανορθώσεις που οδηγούν σε λεκτικά αδιέξοδα, με αποτέλεσμα ο αφηγητής να διατυπώνει άλλες δηλώσεις, που έρχονται σε αντίθεση με όσα είπε προηγουμένως, μέχρι την τελική ρήση που ακυρώνει όλα τα προηγούμενα και βυθίζει τον αναγνώστη στην απόλυτη απελπισία με τον χαρακτηριστικό τρόπο του Μπέκετ. Η αδυναμία του αφηγητή στον Ακατονόμαστο να προσδιορίσει με βεβαιότητα τη σχέση του με τις μορφές που ανακαλεί ή επινοεί θα μπορούσε να παραλληλιστεί με την αδυναμία του αφηγητή στον Θρήνο για την Τζούλια να προσδιορίσει τόσο τη σχέση του με την Τζούλια, όσο και την ίδια την Τζούλια.
Η απομάκρυνση του ήρωα από τον αφηγητή
Κλείνοντας, θα λέγαμε ότι δεν είναι τυχαίο ότι στο τέλος του πρώτου μέρους ο αφηγητής σκέφτεται να ξεφορτωθεί τη δωδεκάχρονη Τζούλια, θέτοντας ως ορόσημο τα δωδέκατα γενέθλιά της. «Την τοποθέτησε στην παιδική της ηλικία, εκεί την ήθελε, εκεί ανήκε». Μήπως πρόκειται για μια προσπάθεια να την κρατήσει καθηλωμένη στην παιδική της ηλικία, αφού η ενηλικίωσή της θα μπορούσε να αποτελέσει απειλή για την κυριαρχία του; Μια διορία που συνεχώς αναβάλλεται, μέχρι την τελική εξαφάνισή της από τη ζωή του, αυτή τη φορά με δική της πρωτοβουλία.
Ο χαμός της Τζούλιας φέρνει στον νου τον καλλιτέχνη που παρεμβαίνει διαρκώς στο έργο του, επιχειρώντας να το τελειοποιήσει, μέχρι που μια καθοριστική κίνηση το καταστρέφει ολοκληρωτικά, ακυρώνοντας έτσι τη δυνατότητα του δημιουργού να το κρατήσει υπό τον έλεγχό του. Θα μπορούσε άραγε το υποκείμενο που αποσχίζεται από τον δημιουργό του να ζήσει αυτόνομα και ολοκληρωμένα ή οι δυνάμεις που ασκήθηκαν πάνω του εξακολουθούν να λειτουργούν καταστροφικά; Η Τζούλια, άλλωστε, σε ορισμένα σημεία φαίνεται να μην έχει καμία γνώση ούτε του βασικού πυρήνα της ταυτότητάς της, να μη γνωρίζει καν αν είναι άντρας ή γυναίκα. Το ζήτημα της συγκρότησης της ταυτότητας επανέρχεται και στο διήγημα «Ο ασθενής», όπου ένας ασθενής αδυνατεί να κατανοήσει αν είναι ένα πρόσωπο που υποφέρει από την αυταπάτη ότι είναι δύο ή δύο πρόσωπα που υποφέρουν από την παραίσθηση πως είναι ένα, με την ψυχαναλύτριά του να προσπαθεί να τον βοηθήσει να συγκροτήσει έναν εαυτό του οποίου ο ίδιος αγνοεί την ταυτότητα με τον θάνατο της θεραπεύτριας να σηματοδοτεί και το τέλος κάθε ελπίδας σωτηρίας.
Δεν ξέρουμε τι απέγινε η Τζούλια, ξέρουμε ότι ο αφηγητής μένει πίσω να τη θρηνεί, θρηνώντας ταυτόχρονα και για τον ίδιο του τον εαυτό που είχε προσπαθήσει να ζήσει μέσω εκείνης
Στο διήγημα «Μια θανατηφόρα ασθένεια», πάλι, ο ήρωας φαντασιώνεται ότι διαγιγνώσκεται με μια ανίατη ασθένεια, γεγονός που του επιτρέπει να ζήσει τις τελευταίες μέρες της ζωής του όπως επιθυμεί. Η απαλλαγή από τις δεσμεύσεις μιας ζωής που θεωρεί πλέον τελειωμένη, ωστόσο, δεν του προσφέρει την αναμενόμενη λύτρωση, αλλά γεννά νέες αγωνίες. Κάτι ανάλογο θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς και για την Τζούλια: η απομάκρυνσή της από τον αφηγητή θα μπορούσε να συνιστά την κατάκτηση μιας ελευθερίας, η οποία όμως δεν μαθαίνουμε ποτέ αν την οδηγεί τελικά στην αυτονομία ούτε και πώς θα είχε εξελιχθεί η ίδια αν την είχαν αφήσει στον εαυτό της. Αναπόφευκτα ο αναγνώστης θα συσχετίσει αυτά τα κείμενα, στα οποία κυριαρχεί η παρουσία του θανάτου, με την αυτοκτονία της Σούζαν Τάουμπες, η οποία έβαλε τέλος στη ζωή της σε ηλικία μόλις σαράντα ενός ετών. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη αφήγηση ο θάνατος είναι ενδεχομένως συμβολικός και το αρχικό ερώτημα παραμένει ανοιχτό σε ερμηνείες. Δεν ξέρουμε τι απέγινε η Τζούλια, ξέρουμε ότι ο αφηγητής μένει πίσω να τη θρηνεί, θρηνώντας ταυτόχρονα και για τον ίδιο του τον εαυτό που είχε προσπαθήσει να ζήσει μέσω εκείνης, αλλά απ’ ό,τι φαίνεται το σχέδιο δεν του βγήκε, φέρνοντας στο νου τη συχνά παρασιτική και ενίοτε τραγική σχέση των γονιών με τα παιδιά τους.
*Η ΙΩΑΝΝΑ ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΥ είναι εκπαιδευτικός, κάτοχος Μεταπτυχιακού στη Δημιουργική Γραφή.
Απόσπασμα από το βιβλίο
«Το να βλέπω τον εαυτό μου σαν τον φύλακα άγγελο της Τζούλιας ήταν για μένα πάντα η πιο ευτυχισμένη φαντασίωση. Εκτός αν ήταν φαντασίωση της Τζούλιας κι εγώ απλώς έσπευσα να υιοθετήσω τον ρόλο. Η Τζούλια πίστευε στους αγγέλους γιατί αυτά μάθαινε στο κατηχητικό, κι εγώ πρόσεχα πολύ να μην τη μολύνω με τον κυνισμό μου. Της πρόσφερα τη διακονία μου. Ήμουν ξεδιάντροπος; Μα δεν υπήρχε και κανένας άγγελος τριγύρω, δεν καταχράστηκα τη θέση κανενός. Επομένως γιατί να κατηγορώ τον εαυτό μου και να λέω ότι υποκρινόμουν, ενώ ενεργούσα από τυφλή πίστη, εγώ, αυτό το γυμνό εγώ, αυτή η ασήμαντη αντωνυμία, αυτό το τίποτα. Ας ήμουν μόνο σίγουρος για την αποστολή μου. Ένα απλό νεύμα από ψηλά θα με είχε κάνει καλύτερο πνεύμα. Αν μόνο είχε ευαρεστηθεί ο Θεός να σφραγίσει τον διορισμό μου, όλα θα είχαν εξελιχθεί διαφορετικά. Η Τζούλια θα είχε γίνει η Τζούλια, δεν θα είχα προσπαθήσει να ζήσω εγώ μέσω της Τζούλιας. Όχι, θα μου αρκούσε να είμαι ένας άγγελος που θα είχε μια ωραία φωλιά στους ουρανούς για να επιστρέψει όταν θα ολοκλήρωνε το έργο του με την Τζούλια. Και, πάντως, ενδεχομένως και να ισχύει αυτό. Ανεξιχνίαστοι οι τρόποι του Θεού. Ένας άγγελος σε δοκιμασία, είπα στον εαυτό μου, και η Τζούλια ήταν ο πειρασμός μου. Υπέκυψα. Έπεσα, έτσι όπως πέφτουν όλοι οι άγγελοι, μέσω της λαγνείας, της υπερηφάνειας, της περιέργειας, της αλαζονείας μου να μιμηθώ τη δημιουργία του Θεού. Αν έτσι έχουν τα πράγματα, έχω καλή παρέα».
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Η Σούζαν Τάουμπες [Susan Taubes] (1928-1969), που γεννήθηκε στη Βουδαπέστη ως Judit Zsuzsanna Feldmann, ήταν κόρη ψυχαναλυτή και εγγονή ραβίνου. Μαζί με τον πατέρα της μετανάστευσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1939 και εγκαταστάθηκαν στο Ρότσεστερ, στη Νέα Υόρκη.

Πήρε το πρώτο της πτυχίο από το Κολέγιο Μπριν Μαρ και το 1949 παντρεύτηκε τον λόγιο και ραβίνο Γιάκομπ Τάουμπες. Η Τάουμπες σπούδασε φιλοσοφία και θρησκειολογία στην Ιερουσαλήμ, στη Σορβόννη και στο Ράντκλιφ, όπου και εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή πάνω στη Σιμόν Βέιλ. Απέκτησε με τον σύζυγό της έναν γιο και μία κόρη, το 1953 και το 1957, και το 1969 άρχισε να διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, όπου ήταν επιμελήτρια της συλλογής Bush Collection of Religion and Culture.
Τη δεκαετία του 1960, η Τάουμπες ήταν μέλος του πειραματικού Ανοιχτού Θεάτρου, επιμελήθηκε βιβλία σχετικά με λαϊκά παραμύθια ιθαγενών Αμερικανών και Αφρικανών, δημοσίευσε γύρω στα δέκα διηγήματα και έγραψε δύο νουβέλες, το Divorcing και το Lament for Julia. Αυτοκτόνησε αμέσως μετά τη δημοσίευση του Divorcing, τον Νοέμβριο του 1969. Το 2014 κυκλοφόρησαν στη Γερμανία δύο συλλογές με την εκτεταμένη αλληλογραφία μεταξύ της Τάουμπες και του Γιάκομπ όσο ζούσαν χώρια τη δεκαετία του 1950: οι επιστολές δημοσιεύονται στο πρωτότυπο, αγγλικό κείμενο, με υπομνηματισμό στα γερμανικά.























