pagonia250

Του Γιώργου Βέη

Χρειάζεται ιδιαίτερο ταλέντο για να κατανοήσει κανείς την πραγματικότητα - Ίνγκμαρ Μπέργκμαν
Ένας αρχετυπικός σανδαλοποιός μετατρέπεται αιφνιδίως σε αυτόκλητο τιμωρό του απανταχού χριστιανικού πληρώματος για την ολιγωρία και την παρατεταμένη, κατά την ταραγμένη του γνώμη πάντα, χαλάρωση περί τα παραδεκτά, ήθη.

Οπαδός φανατικός  του καθόλα υπαρκτού πάστορα Τζιμ Τζόουνς, ο οποίος, ως γνωστόν, προκάλεσε το θάνατο εννιακοσίων δώδεκα ενηλίκων και τριακοσίων παιδιών, το Νοέμβριο του 1978 στην Τζόουνσταουν της Γουιάνας, στη Νότια Αμερική, επιζεί εν τέλει της αναίτιας αυτής εξόντωσης με υδροκυάνιο και επιστρέφει στη γενέτειρά του. Πρόκειται για τη Σουηδία των μεταπολεμικών δεκαετιών, όπως σχηματίζει την από πολλές απόψεις δίκαιη κοινωνικά ιδιοπροσωπία της. Στα κενά του Καλού εμφιλοχωρούν, ως συνήθως όμως, οι αλλοπρόσαλλοι, οι εγκληματικοί σαλοί, οι παράφρονες, οι βιαστές της ανθρώπινης ευτυχίας. Οι απόκληροι του Λόγου, εν ολίγοις. Αγγελιοφόρος των δεινών και φορέας άγους είναι και ο σανδαλοποιός του Πριν πέσει η παγωνιά. Μάλιστα, βγαίνει αυτούσιος μέσα από σελίδες βιβλίων, ιερών και μη, που διαβάζονται και αντιστρόφως από νόες διαρκώς εν συγχύσει. Ως περγαμηνές δηλαδή όχι ιαματικών οδηγιών βίου, αλλά ως άσκοπων, ομαδικών ή και ατομικών, μαρτυρίων. Η εξομολόγηση του παράδοξου μεγαθύτη είναι χαρακτηριστική της ψύχωσης, η οποία τον διακατέχει πλήρως από την αρχή ως το τέλος της αφήγησης: «Κάποτε έβγαζα το ψωμί μου φτιάχνοντας σανδάλια. Έκανα όμως μεγαλύτερα όνειρα και αναγκάστηκα να το σκάσω για να γλιτώσω από τη ντροπή μου, την αίσθηση ότι είχα αποτύχει, την αίσθηση ότι κατέστρεψα τα όνειρά μου εξαιτίας της ανικανότητάς μου να τα κάνω πραγματικότητα. Τώρα πλάθω ανθρώπους όπως κάποτε έκοβα σόλες και λουράκια[.] Τα ατέλειωτα χρόνια της ερήμου πήραν τέλος. Δεν θα μας απασχολήσουν άλλο πια τα απλά κτήνη που ναι μεν αισθάνονται πόνο, αλλά τους λείπει η κατανόηση. Τώρα θα στραφούμε στον άνθρωπο». (Βλ. σελ. 230 επ.). Ο πλάστης ζωής στην προκειμένη περίπτωση συνιστά έναν ακόμη αρχιτέκτονα πλήρους εξανδραποδισμού. Εν αγνοία του πάντα, δρα στο περιθώριο του σκοταδιού μιας ανίατης πλέον τρέλας. Δεν είναι πλέον γραφικός, αλλά εξαιρετικά επικίνδυνος. Το παραλήρημα δηλώνει την κατάλυση του ανθρώπινου είδους, όπως προσπαθεί να το διαμορφώσει ο πολιτισμός της ανοχής. Από την άποψη αυτή το Πριν πέσει η παγωνιά συνέχεται από μια διαχρονική αγωνία για την επιβίωση της Αρετής.

Η έγκυρη τεκμηρίωση, η πλήρης αξιοποίηση της περιρρέουσας ατμόσφαιρας, η προβολή των σημαδιακών κοινωνικών - οικονομικών παραμέτρων, η ειδικότερη διηγητική συνέπεια, οι πρόσφορες αναπτύξεις των χαρακτήρων των δευτερευόντων, αλλά εν πολλοίς κρίσιμων ηρώων, σε συνάρτηση με τα όσα αρθρώνων οι πολυπράγμονες ή μη πρωταγωνιστές, η επαρκέστατα μελετημένη ανάπτυξη της δράσης, οι κατ εξακολούθησιν εσωτερικές και εξωτερικές θεματικές ανατροπές και η πλήρης αφομοίωση των κλασικών έργων της ανιχνευτικής ή αστυνομικής, όπως καθιερώθηκε να αποκαλείται, φιλολογίας συναποτελούν, όπως έχω επισημάνει και στο παρελθόν, τα ουσιώδη χαρακτηριστικά της μυθοπλαστικής ευχέρειας του Χένινγκ Μάνκελ. Ο κύριος χαρακτήρας του, ο επιθεωρητής της αστυνομίας ονόματι Κουρτ Βαλάντερ, διαζευγμένος πατέρας ενός κοριτσιού, καλείται κατά κανόνα να επιλύει σειρές ακατανόητων, κατ΄ αρχήν, εγκλημάτων. Τον επικουρεί η μακρά επαγγελματική του πείρα και βεβαίως το ιδιαίτερα οξύ του ένστικτο. Έτσι το ακατανόητο και εξωφρενικό της εκάστοτε εγκληματικής πράξης εξιχνιάζεται κατά τρόπο διαλεκτικό, αλλά και διαισθητικό ταυτοχρόνως. Αριθμομνήμων, ιχνηλάτης των κρισίμων λεπτομερειών και επιμελής αναλυτής των μοιραίων πράξεων και παραλείψεων των θυτών, συνιστά μια από τις αντιπροσωπευτικότερες περσόνες της σύγχρονης αστυνομικής φιλολογίας. Στο παρόν μυθιστόρημα τον υποστηρίζει ενεργώς και η μοναχοκόρη του, Λίντα, υποψήφια αστυνομικός.

Ο συγγραφέας, ο οποίος γεννήθηκε το 1948 σε ένα χωριό της Σουηδίας, ανήκει στους χαρισματικούς ανατόμους της μεταπολεμικής παθογένειας της πατρίδας του. Έχουμε ήδη γνωρίσει στη γλώσσα μας, από τις ίδιες εκδόσεις, μυθιστορήματά του, στα οποία συγκαταλέγονται Τα σκυλιά της Ρίγα, Εκτελεστές δίχως πρόσωπο, Εντολές θανάτου, Ένα βήμα πίσω και Η πέμπτη γυναίκα. Μαζί με τον κατά έναν σχεδόν χρόνο νεότερο «γείτονά» του Γκουνάρ Στόλεσεν, από το συχνά - πυκνά καταθλιπτικό Μπέργκεν της Νορβηγίας, αποτελεί το λίαν ευδιάκριτο, παραγωγικό και καταξιωμένο στη συνείδηση των αναγνωστών δίδυμο των Υπερβορείων, το οποίο συνεχίζει στην παγωμένη επικράτειά του να καλλιεργεί τη θερμή γραφή περί του φόνου, αλλά και περί των όσων ορίζουν, ενίοτε μαθηματικά, η Άτη, η Ύβρις και η Νέμεσις. Ο Χένινγκ Μάνκελ ενημερώνει συνήθως τους αλλοδαπούς αναγνώστες τους για την γενικότερη περιρρέουσα κατάσταση, η οποία επικρατεί στη χώρα του τελευταίως. Δεν κρύβει κοινωνικές πληγές, ούτε φλυαρεί ασυστόλως για τα αυτονόητα. Η ψυχική υγεία των μελών της αστικής κυψέλης τον αφορά άμεσα. Συμπλέγματα, φοβίες και υστερίες συνεξετάζονται με συνέπεια και άλλη τόση επιμονή. Το σύμπτωμα οδηγεί στην αποκάλυψη σκοτεινών αιτίων και αιτιατών. Ο Κουρτ Βαλάντερ είναι έτοιμος να αναλωθεί μέχρις εσχάτων προκειμένου να δει κατάματα τον τρόμο, που συνεπάγεται η αλήθεια. Είναι υπερ-φροϋδικός χωρίς βέβαια να το ξέρει. Η επαγωγή συμπερασμάτων, τα οποία αφορούν στην ποιότητα των ψυχώσεων, οι οποίες βαρύνουν τους δράστες διεξάγεται συνεπώς πληρέστατα. Οι δηλώσεις του διακρίνονται για την αφοπλιστική αμεσότητα τους. Έστω:«Η Σουηδία έχει υποστεί θεμελιώδεις αλλαγές. Μια ολόκληρη γενιά έχει χάσει τον δρόμο της. Οι άνθρωποι δεν ξέρουν πια τι είναι σωστό και τι είναι λάθος. Κι όσο για μένα, ειλικρινά δεν ξέρω αν ωφελεί να είσαι αστυνομικός πια».(Βλ. Ένα βήμα πίσω, 362). Η τραγωδία του 1978 της Νοτίου Αμερικής αναβιώνει λοιπόν μυθοπλαστικά στα τέλη Αυγούστου του 2001, όταν ο σανδαλοποιός δοκιμάζει να κατακάψει πολλά θρησκευτικά κέντρα στη χώρα καταγωγής του. Κατά σύμπτωση, από αυτές που μαρτυρούν ένα καλά οργανωμένο συγγραφικό σχέδιο, την Τρίτη 11 Σεπτεμβρίου του 2001, την ημέρα των τρομοκρατικών επιθέσεων στις ΗΠΑ, αναλαμβάνει τα καθήκοντά της στην αστυνομία ηπροαναφερομένη κόρη του, Λίντα Βαλάντερ. Το Κακό διαιωνίζεται, ισχυρίζεται εμμέσως πλην σαφώς ο Χένινγκ Μάνκελ. Ίσως γι΄ αυτό και οι υπερασπιστές του νόμου οφείλουν να γεννούν φύλακες του Αγαθού, ανταπαντά ενδεχομένως ο Βαλάντερ. Η μετάφραση, καλοδουλεμένη από τεχνίτη του είδους, ρέει αβίαστα.

altΠριν πέσει η παγωνιά
Χένινγκ Μανκέλ
Μτφρ.: Λύο Καλοβυρνάς 
Εκδόσεις Ψυχογιός, 2010
Τιμή: € 13,30, σελ.401

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

Για το μυθιστόρημα της Μαρέντε ντε Μόορ (Marente de Moor) «Η Ολλανδή παρθένος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν σε μετάφραση του Γιάννη Ιωαννίδη. Το μυθιστόρημα έχει βραβευτεί στην Ολλανδία με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014.

Της Χριστίνας ...

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Ο Εντουάρ Λουί παρουσιάζει στην Αθήνα το καινούργιο του βιβλίο «Αλλαγή: μέθοδος» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη), το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντίποδες. 

Επιμέλεια: Book Press

...

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον έμπειρο μεταφραστή Κώστα Αθανασίου για τη μετάφραση του βιβλίου «Φοβάμαι, Ταυρομάχε» (εκδ. Καστανιώτη) του Χιλιανού συγγραφέα Πέδρο Λεμεμπέλ απονεμήθηκε το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ. Το βραβείο έδωσε στον τιμηθέντα ο Μιχάλης Κλαπάκι, νικητής του 1ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ για τη ...

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Μικρή παρουσίαση ενός μεγάλου συγγραφέα, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο Treacle Walker, που θεωρείται το φαβορί για το φετινό βραβείο Μπούκερ.

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Ο Alan Garner είναι ένας μαγικός συγγραφέας. Διάβασα το τελευταίο βιβλίο το...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Κώστα Ακρίβου «Ανδρωμάχη» που θα κυκλοφορήσει στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπάρχει, λέω, τίποτα πιο σκληρό και άδικο από το να πρέπει να αγαπάς κάπο...

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ