piano_norway250

Του Γιώργου Βέη 

«Η Λα μείζονα είναι κατακόκκινη, σαν ιταλικό πέτρινο σπίτι, ή σαν το βαμμένο στόμα της Σέλμα Λύνγκε» (από το βιβλίο, σ. 310)

Νορβηγία. Εικοστός αιώνας. Οι πολύσημες δεκαετίες ’60-’70. Σηκώνουμε το πέπλο που καλύπτει ατομικές και συλλογικές οντότητες, εξόφθαλμα ευπρεπείς και χαρισματικές ταυτοχρόνως.

Οι χρόνιες νευρώσεις, τα αφανή και εμφανή συμπλέγματα, οι τυπικές αρετές των γηγενών, αλλά και οι πτυχές των ομολογουμένως ταλαντούχων ηρώων διερμηνεύονται και υπομνηματίζονται δεόντως από τον πολλαπλώς προικισμένο, δεξιοτέχνη, μεταξύ άλλων, της τζαζ Κέτιλ Μπγιόρνσταντ (Όσλο, 1952). Η πινακοθήκη των υποκειμένων της διηγητικής πράξης διακρίνεται τόσο για την ποικιλία, όσο και για την πρωτοτυπία της. Η πεζογραφία ακτινογραφεί εν ολίγοις την κοινωνική κυψέλη. Η μυστηριακή ήδη πενηντάρα Σέλμα Λύνγκε, η κατ΄ επίφασιν συντηρητική καθηγήτρια του πιάνου, αναδεικνύει αίφνης και μυεί τα νέους μουσικούς αστέρες στην ουσία της πιανιστικής τέχνης σα να είναι ένας ώριμος, θηλυκός Μαρσύας που δεν φοβάται τον Απόλλωνα. Την αναπόφευκτη ύβρη, τη ρήξη δηλαδή με το κατεστημένο και ό, τι αυτό συνεπάγεται. Είναι άτεγκτη ως δασκάλα και ορμητική ως μαινάδα: ένας συνδυασμός δυνάμεων που κάνει εύκολα τις μαθήτριες και τους μαθητές της απλά ή ιερά κατά περίσταση δοχεία μουσικών και άλλων ηδονών.

Στους πλέον προικισμένους μαθητές της μυστηριακής αυτής περσόνας, για την οποία εικάζω ότι θα μάθουμε πολλά σε ένα από τα επόμενα βιβλία αυτής της άκρως επιμελημένης γλωσσικά μυθιστορηματικής σειράς, συγκαταλέγεται και ο δεκαοχτάχρονος Άξελ Βίντινγκ, τα πρώτα μετεφηβικά πάθη του οποίου παρακολουθήσαμε εκ του σύνεγγυς στο βιβλίο που προηγήθηκε από τον ίδιο συγγραφέα, με τίτλο Η λέσχη των νέων πιανιστών. Μάλιστα, το 2008 απέσπασε στη Γαλλία το «Βραβείο Αναγνωστών». Προ καιρού το εξέδωσε επίσης η «Πόλις». Εκεί, πέντε από τους κυριότερους χαρακτήρες συνιστούσαν ευκρινώς ανεπτυγμένα ψυχογραφήματα, τα οποία ανταποκρίνονταν προφανώς στις κατά καιρούς συναισθηματικές μεταπτώσεις του ίδιου του νορβηγού αυτού πολυδημιουργού. Η «δεξιοτεχνία της Άνιας, η γοητεία της Ρεμπέκας, η αφοσίωση της Μαργκρέτε Ιρένε, η στοχαστική διάθεση του Φέρντιναντ και το λυρικό ταλέντο του Άξελ» συναποτελούσαν τις κρίσιμες εστίες των αναφορών. Οι αναδιπλώσεις της μουσικής τονικότητας παρακολουθούσαν πιστά τις συναισθηματικές αποκλίσεις των προσώπων. Οι πρώτες αγάπες, οι εναλλακτικοί έρωτες, οι μοιχείες και βεβαίως οι αναπόφευκτες απώλειες των ερωτικών συντρόφων μέσα από την τραχύτητα και ταχύτητα της ζωής χωνεύονταν διαδοχικά στο εσωτερικό μιας ασίγαστης μελωδίας. Μυθιστορηματικός λόγος και (εννοούμενος) μουσικός ήχος προκαλούσαν και στη συνέχεια υποστήριζαν αποτελεσματικά την ευτυχή μείξη στο χώρο του αναγνωστικού μεταισθήματος.

Στο Ποτάμι, μεταφρασμένο αριστοτεχνικά, παρακολουθούμε την εξέλιξη της σχεδόν αναμενόμενης σχέσης του Άξελ με την εσωτερικά δονούμενη, κατά πολύ μεγαλύτερη του ηλικιακά, περιστασιακά λεσβία, απρόβλεπτα εκρηκτική, ανίατα αυτοκτονική Μαριάνε Σκουγκ, τη μητέρα της Άνιας. Μετά τον απροσδόκητο θάνατό της τελευταίας, ο Άξελ ερωτεύεται τη βιολογική-αισθητική προέκτασή της. Το κατ΄ αρχήν ανάρμοστο, ανήθικο ή άηθες μετατρέπεται σε καλώς συγκερασμένο ύμνο για τον σοφόκλειο, Δυνάστη εν τέλει Έρωτα. Άλλη μια φορά οι περιγραφές διακρίνονται από μια υποδειγματική συνέπεια στις καταγραφές των εμπειρικών δεδομένων. Κι άλλη μια φορά το τραγικό στοιχείο προκαθορίζει τις κινήσεις, μεταπτώσεις και κρίσιμες αντιδράσεις των προσώπων, τα οποία ενώ θεωρούνται αυτεξούσια κι αυτόνομα, αποδεικνύονται προς το τέλος της εξιστόρησης απλά ανδρείκελα στα χέρια τιμωρών θεών. Κι όλα αυτά ενώ η μουσική των κλασικών και ρομαντικών μεγασυνθετών διαποτίζει τη σημασιολογική ανέλιξη του όλου έργου, σχολιάζοντας ή και προεκτείνοντας τις κειμενικές εφαρμογές.

Από τη άποψη αυτή ο Κέτιλ Μπγιόρνσταντ αναπαριστά με υποδειγματική κειμενική δεξιότητα τους μηχανισμούς νέμεσης, οι οποίοι δρουν και στο εσωτερικό των λίγο πολύ αγνώστων στη χώρα μας Υπερβορείων. Κοντολογίς, πρόκειται για ένα βιβλίο από το οποίο θέλει κανείς να συγκρατήσει απλώς τα πάντα.

bjornstad-potami
Το ποτάμι
Κέτιλ Μπγιόρνσταντ
Μετάφραση από τα νορβηγικά: Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη
Επιμέλεια: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2012
Τιμή: 20,00, σελ.511

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

Για το μυθιστόρημα «Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πώς φαντάζει η ζωή και ο κόσμος μας μέσα από τα μάτια ενός παιδιού; Τι κερδίζεις και τι χάνεις ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Σε συνέντευξή του στο Revistascena, ο Νορβηγός δραματουργός Jon Fosse μίλησε για την πολυετή πορεία του στον χώρο του θεάτρου. Τα πρώτα δύο μέρη της γνωστής επταλογίας του «Το άλλο όνομα» κυκλοφόρησαν πρόσφατα από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Σωτήρη Σουλιώτη.

Επιμέλεια: ...

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Σκέψεις του γνωστού συγγραφέα σχετικά με την ανυποληψία της νεοελληνικής πεζογραφίας στο ελληνικό κοινό. Στην κεντρική εικόνα, τμήμα από το έργο «Portrait of George Dyer in a Mirror» (1968), του Φράνσις Μπέικον.

Του Αλέξη Πανσέληνου

Έγινε πρόσφατα μεγά...

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, σκηνοθέτης Παναγιώτης Εξαρχέας απαντά σε 20 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ