piano_norway250

Του Γιώργου Βέη 

«Η Λα μείζονα είναι κατακόκκινη, σαν ιταλικό πέτρινο σπίτι, ή σαν το βαμμένο στόμα της Σέλμα Λύνγκε» (από το βιβλίο, σ. 310)

Νορβηγία. Εικοστός αιώνας. Οι πολύσημες δεκαετίες ’60-’70. Σηκώνουμε το πέπλο που καλύπτει ατομικές και συλλογικές οντότητες, εξόφθαλμα ευπρεπείς και χαρισματικές ταυτοχρόνως.

Οι χρόνιες νευρώσεις, τα αφανή και εμφανή συμπλέγματα, οι τυπικές αρετές των γηγενών, αλλά και οι πτυχές των ομολογουμένως ταλαντούχων ηρώων διερμηνεύονται και υπομνηματίζονται δεόντως από τον πολλαπλώς προικισμένο, δεξιοτέχνη, μεταξύ άλλων, της τζαζ Κέτιλ Μπγιόρνσταντ (Όσλο, 1952). Η πινακοθήκη των υποκειμένων της διηγητικής πράξης διακρίνεται τόσο για την ποικιλία, όσο και για την πρωτοτυπία της. Η πεζογραφία ακτινογραφεί εν ολίγοις την κοινωνική κυψέλη. Η μυστηριακή ήδη πενηντάρα Σέλμα Λύνγκε, η κατ΄ επίφασιν συντηρητική καθηγήτρια του πιάνου, αναδεικνύει αίφνης και μυεί τα νέους μουσικούς αστέρες στην ουσία της πιανιστικής τέχνης σα να είναι ένας ώριμος, θηλυκός Μαρσύας που δεν φοβάται τον Απόλλωνα. Την αναπόφευκτη ύβρη, τη ρήξη δηλαδή με το κατεστημένο και ό, τι αυτό συνεπάγεται. Είναι άτεγκτη ως δασκάλα και ορμητική ως μαινάδα: ένας συνδυασμός δυνάμεων που κάνει εύκολα τις μαθήτριες και τους μαθητές της απλά ή ιερά κατά περίσταση δοχεία μουσικών και άλλων ηδονών.

Στους πλέον προικισμένους μαθητές της μυστηριακής αυτής περσόνας, για την οποία εικάζω ότι θα μάθουμε πολλά σε ένα από τα επόμενα βιβλία αυτής της άκρως επιμελημένης γλωσσικά μυθιστορηματικής σειράς, συγκαταλέγεται και ο δεκαοχτάχρονος Άξελ Βίντινγκ, τα πρώτα μετεφηβικά πάθη του οποίου παρακολουθήσαμε εκ του σύνεγγυς στο βιβλίο που προηγήθηκε από τον ίδιο συγγραφέα, με τίτλο Η λέσχη των νέων πιανιστών. Μάλιστα, το 2008 απέσπασε στη Γαλλία το «Βραβείο Αναγνωστών». Προ καιρού το εξέδωσε επίσης η «Πόλις». Εκεί, πέντε από τους κυριότερους χαρακτήρες συνιστούσαν ευκρινώς ανεπτυγμένα ψυχογραφήματα, τα οποία ανταποκρίνονταν προφανώς στις κατά καιρούς συναισθηματικές μεταπτώσεις του ίδιου του νορβηγού αυτού πολυδημιουργού. Η «δεξιοτεχνία της Άνιας, η γοητεία της Ρεμπέκας, η αφοσίωση της Μαργκρέτε Ιρένε, η στοχαστική διάθεση του Φέρντιναντ και το λυρικό ταλέντο του Άξελ» συναποτελούσαν τις κρίσιμες εστίες των αναφορών. Οι αναδιπλώσεις της μουσικής τονικότητας παρακολουθούσαν πιστά τις συναισθηματικές αποκλίσεις των προσώπων. Οι πρώτες αγάπες, οι εναλλακτικοί έρωτες, οι μοιχείες και βεβαίως οι αναπόφευκτες απώλειες των ερωτικών συντρόφων μέσα από την τραχύτητα και ταχύτητα της ζωής χωνεύονταν διαδοχικά στο εσωτερικό μιας ασίγαστης μελωδίας. Μυθιστορηματικός λόγος και (εννοούμενος) μουσικός ήχος προκαλούσαν και στη συνέχεια υποστήριζαν αποτελεσματικά την ευτυχή μείξη στο χώρο του αναγνωστικού μεταισθήματος.

Στο Ποτάμι, μεταφρασμένο αριστοτεχνικά, παρακολουθούμε την εξέλιξη της σχεδόν αναμενόμενης σχέσης του Άξελ με την εσωτερικά δονούμενη, κατά πολύ μεγαλύτερη του ηλικιακά, περιστασιακά λεσβία, απρόβλεπτα εκρηκτική, ανίατα αυτοκτονική Μαριάνε Σκουγκ, τη μητέρα της Άνιας. Μετά τον απροσδόκητο θάνατό της τελευταίας, ο Άξελ ερωτεύεται τη βιολογική-αισθητική προέκτασή της. Το κατ΄ αρχήν ανάρμοστο, ανήθικο ή άηθες μετατρέπεται σε καλώς συγκερασμένο ύμνο για τον σοφόκλειο, Δυνάστη εν τέλει Έρωτα. Άλλη μια φορά οι περιγραφές διακρίνονται από μια υποδειγματική συνέπεια στις καταγραφές των εμπειρικών δεδομένων. Κι άλλη μια φορά το τραγικό στοιχείο προκαθορίζει τις κινήσεις, μεταπτώσεις και κρίσιμες αντιδράσεις των προσώπων, τα οποία ενώ θεωρούνται αυτεξούσια κι αυτόνομα, αποδεικνύονται προς το τέλος της εξιστόρησης απλά ανδρείκελα στα χέρια τιμωρών θεών. Κι όλα αυτά ενώ η μουσική των κλασικών και ρομαντικών μεγασυνθετών διαποτίζει τη σημασιολογική ανέλιξη του όλου έργου, σχολιάζοντας ή και προεκτείνοντας τις κειμενικές εφαρμογές.

Από τη άποψη αυτή ο Κέτιλ Μπγιόρνσταντ αναπαριστά με υποδειγματική κειμενική δεξιότητα τους μηχανισμούς νέμεσης, οι οποίοι δρουν και στο εσωτερικό των λίγο πολύ αγνώστων στη χώρα μας Υπερβορείων. Κοντολογίς, πρόκειται για ένα βιβλίο από το οποίο θέλει κανείς να συγκρατήσει απλώς τα πάντα.

bjornstad-potami
Το ποτάμι
Κέτιλ Μπγιόρνσταντ
Μετάφραση από τα νορβηγικά: Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη
Επιμέλεια: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2012
Τιμή: 20,00, σελ.511

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

Για το μυθιστόρημα του Λερντ Χαντ (Laird Hunt) «Ο νυχτερινός δρόμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε εξαιρετική μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου. Φωτογραφία: Λόρενς Μπέιτλερ 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη


...

«Αποσυνάγωγοι» του Ογούζ Ατάι (κριτική) – Ένα σημαντικό έργο της τουρκικής λογοτεχνίας

«Αποσυνάγωγοι» του Ογούζ Ατάι (κριτική) – Ένα σημαντικό έργο της τουρκικής λογοτεχνίας

Για το 34ο βιβλίο της εμβληματικής σειράς «Orbis Literæ», το μυθιστόρημα του Τούρκου συγγραφέα Ογούζ Ατάι [Oğuz Atay] «Αποσυνάγωγοι» (μτφρ. Νίκη Σταυρίδη, απόδοση ποιητικών τμημάτων: Δημήτρης Μαύρος, επίμετρο: Βασίλης Φ. Δρόλιας, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης ...

«Οι ταξιδιώτες» της Ρετζίνα Πόρτερ (κριτική)

«Οι ταξιδιώτες» της Ρετζίνα Πόρτερ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Ρετζίνα Πόρτερ [Regina Porter] «Οι ταξιδιώτες» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης, εκδ. Πατάκη).

Γράφει ο Κώστας Δρουγαλάς

Το ντεμπούτο της Αμερικανίδας Ρετζίνα Πόρτερ (Σαβάνα, Τζόρτζια) με τίτλο ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Τη φετινή χρονιά, ανάμεσα στους υποψηφίους για το Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου βρίσκεται και ο νομπελίστας Kazuo Ishiguro, για το σενάριο της ταινίας «Αισθάνομαι ζωντανός», μια διασκευή του «Ikiru» του Akira Kurosawa. Ο συγγραφέας μίλησε για την υποψηφιότητά του σε πρόσφατη συνέντευξή του στο The Wrap. Τα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ