piano_norway250

Του Γιώργου Βέη 

«Η Λα μείζονα είναι κατακόκκινη, σαν ιταλικό πέτρινο σπίτι, ή σαν το βαμμένο στόμα της Σέλμα Λύνγκε» (από το βιβλίο, σ. 310)

Νορβηγία. Εικοστός αιώνας. Οι πολύσημες δεκαετίες ’60-’70. Σηκώνουμε το πέπλο που καλύπτει ατομικές και συλλογικές οντότητες, εξόφθαλμα ευπρεπείς και χαρισματικές ταυτοχρόνως.

Οι χρόνιες νευρώσεις, τα αφανή και εμφανή συμπλέγματα, οι τυπικές αρετές των γηγενών, αλλά και οι πτυχές των ομολογουμένως ταλαντούχων ηρώων διερμηνεύονται και υπομνηματίζονται δεόντως από τον πολλαπλώς προικισμένο, δεξιοτέχνη, μεταξύ άλλων, της τζαζ Κέτιλ Μπγιόρνσταντ (Όσλο, 1952). Η πινακοθήκη των υποκειμένων της διηγητικής πράξης διακρίνεται τόσο για την ποικιλία, όσο και για την πρωτοτυπία της. Η πεζογραφία ακτινογραφεί εν ολίγοις την κοινωνική κυψέλη. Η μυστηριακή ήδη πενηντάρα Σέλμα Λύνγκε, η κατ΄ επίφασιν συντηρητική καθηγήτρια του πιάνου, αναδεικνύει αίφνης και μυεί τα νέους μουσικούς αστέρες στην ουσία της πιανιστικής τέχνης σα να είναι ένας ώριμος, θηλυκός Μαρσύας που δεν φοβάται τον Απόλλωνα. Την αναπόφευκτη ύβρη, τη ρήξη δηλαδή με το κατεστημένο και ό, τι αυτό συνεπάγεται. Είναι άτεγκτη ως δασκάλα και ορμητική ως μαινάδα: ένας συνδυασμός δυνάμεων που κάνει εύκολα τις μαθήτριες και τους μαθητές της απλά ή ιερά κατά περίσταση δοχεία μουσικών και άλλων ηδονών.

Στους πλέον προικισμένους μαθητές της μυστηριακής αυτής περσόνας, για την οποία εικάζω ότι θα μάθουμε πολλά σε ένα από τα επόμενα βιβλία αυτής της άκρως επιμελημένης γλωσσικά μυθιστορηματικής σειράς, συγκαταλέγεται και ο δεκαοχτάχρονος Άξελ Βίντινγκ, τα πρώτα μετεφηβικά πάθη του οποίου παρακολουθήσαμε εκ του σύνεγγυς στο βιβλίο που προηγήθηκε από τον ίδιο συγγραφέα, με τίτλο Η λέσχη των νέων πιανιστών. Μάλιστα, το 2008 απέσπασε στη Γαλλία το «Βραβείο Αναγνωστών». Προ καιρού το εξέδωσε επίσης η «Πόλις». Εκεί, πέντε από τους κυριότερους χαρακτήρες συνιστούσαν ευκρινώς ανεπτυγμένα ψυχογραφήματα, τα οποία ανταποκρίνονταν προφανώς στις κατά καιρούς συναισθηματικές μεταπτώσεις του ίδιου του νορβηγού αυτού πολυδημιουργού. Η «δεξιοτεχνία της Άνιας, η γοητεία της Ρεμπέκας, η αφοσίωση της Μαργκρέτε Ιρένε, η στοχαστική διάθεση του Φέρντιναντ και το λυρικό ταλέντο του Άξελ» συναποτελούσαν τις κρίσιμες εστίες των αναφορών. Οι αναδιπλώσεις της μουσικής τονικότητας παρακολουθούσαν πιστά τις συναισθηματικές αποκλίσεις των προσώπων. Οι πρώτες αγάπες, οι εναλλακτικοί έρωτες, οι μοιχείες και βεβαίως οι αναπόφευκτες απώλειες των ερωτικών συντρόφων μέσα από την τραχύτητα και ταχύτητα της ζωής χωνεύονταν διαδοχικά στο εσωτερικό μιας ασίγαστης μελωδίας. Μυθιστορηματικός λόγος και (εννοούμενος) μουσικός ήχος προκαλούσαν και στη συνέχεια υποστήριζαν αποτελεσματικά την ευτυχή μείξη στο χώρο του αναγνωστικού μεταισθήματος.

Στο Ποτάμι, μεταφρασμένο αριστοτεχνικά, παρακολουθούμε την εξέλιξη της σχεδόν αναμενόμενης σχέσης του Άξελ με την εσωτερικά δονούμενη, κατά πολύ μεγαλύτερη του ηλικιακά, περιστασιακά λεσβία, απρόβλεπτα εκρηκτική, ανίατα αυτοκτονική Μαριάνε Σκουγκ, τη μητέρα της Άνιας. Μετά τον απροσδόκητο θάνατό της τελευταίας, ο Άξελ ερωτεύεται τη βιολογική-αισθητική προέκτασή της. Το κατ΄ αρχήν ανάρμοστο, ανήθικο ή άηθες μετατρέπεται σε καλώς συγκερασμένο ύμνο για τον σοφόκλειο, Δυνάστη εν τέλει Έρωτα. Άλλη μια φορά οι περιγραφές διακρίνονται από μια υποδειγματική συνέπεια στις καταγραφές των εμπειρικών δεδομένων. Κι άλλη μια φορά το τραγικό στοιχείο προκαθορίζει τις κινήσεις, μεταπτώσεις και κρίσιμες αντιδράσεις των προσώπων, τα οποία ενώ θεωρούνται αυτεξούσια κι αυτόνομα, αποδεικνύονται προς το τέλος της εξιστόρησης απλά ανδρείκελα στα χέρια τιμωρών θεών. Κι όλα αυτά ενώ η μουσική των κλασικών και ρομαντικών μεγασυνθετών διαποτίζει τη σημασιολογική ανέλιξη του όλου έργου, σχολιάζοντας ή και προεκτείνοντας τις κειμενικές εφαρμογές.

Από τη άποψη αυτή ο Κέτιλ Μπγιόρνσταντ αναπαριστά με υποδειγματική κειμενική δεξιότητα τους μηχανισμούς νέμεσης, οι οποίοι δρουν και στο εσωτερικό των λίγο πολύ αγνώστων στη χώρα μας Υπερβορείων. Κοντολογίς, πρόκειται για ένα βιβλίο από το οποίο θέλει κανείς να συγκρατήσει απλώς τα πάντα.

bjornstad-potami
Το ποτάμι
Κέτιλ Μπγιόρνσταντ
Μετάφραση από τα νορβηγικά: Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη
Επιμέλεια: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2012
Τιμή: 20,00, σελ.511

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Neverhome, του Λερντ Χαντ - Μια ιστορία του Αμερικανικού Εμφυλίου

Neverhome, του Λερντ Χαντ - Μια ιστορία του Αμερικανικού Εμφυλίου

Για το μυθιστόρημα του Laird Hunt «Neverhome» (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις). Φωτογραφία: Η Φράνσις Κλέιτον κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου. © Library of Congress.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Ποιος είπε...

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Για τη συλλογή διηγημάτων της María Fernanda Ampuero «Κοκορομαχία» (μτφρ. Ιφιγένεια Ντούμη, εκδ. Σκαρίφημα). Φωτογραφία: Rinaldo Wurglitsch, σε ανάρτηση του Borgen Project για το Human Trafficking στο Εκουαδόρ.

Του Διονύση Μαρίνου

Σ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ