kentriki

Του Δημήτρη Αργασταρά

Η ιδέα ότι η ανθρωπότητα δεν κατοικεί στην πραγματικότητα στην επιφάνεια της γης (δηλαδή στην επιφάνεια του αληθινού κόσμου) αλλά στο εσωτερικό της έχει εισαχθεί στον χώρο της φιλοσοφίας και της λογοτεχνίας ήδη από την εποχή του Πλάτωνα.

«Εμείς λοιπόν αγνοούμε πλήρως ότι διαμένουμε στα κοιλώματά της και φανταζόμαστε ότι κατοικούμε στην επιφάνεια της γης, όπως αν κάποιος, που μένει στην μέση της απόστασης από τον πυθμένα του πελάγους, φανταζόταν ότι κατοικεί στην επιφάνεια της θάλασσας, και βλέποντας τον ήλιο και τα άλλα άστρα μέσα από το νερό, πίστευε ότι ουρανός είναι η θάλασσα. Κάτι παρόμοιο έχουμε πάθει και εμείς, κατοικώντας σε κάποιο κοίλωμα της γης πιστεύουμε ότι κατοικούμε πάνω-πάνω, και από την αδυναμία και την νωθρότητά μας δεν είμαστε ικανοί να διασχίσουμε τον αέρα απ’ άκρου εις άκρον» αναφέρει ο αρχαίος ιδεαλιστής φιλόσοφος στον διάλογο ‘‘Φαίδων’’ (Κάκτος, 1993), για να μην αναφερθούμε στον πιο γνωστό μύθο του Σπηλαίου.

Πιο πρόσφατα, η ύπαρξη μια φυλής που ζει σε έναν υπόγειο κόσμο έγινε διάσημο λογοτεχνικό θέμα στο μυθιστόρημα ‘‘Η επερχόμενη φυλή’’ (Ιάμβλιχος, 2000) του σερ Έντουαρντ Μπάλγουερ Λύττον (στον οποίο ανήκει, επίσης, η πιο διάσημη και θεωρούμενη ως η πλέον τετριμμένη έναρξη μυθιστορήματος: «It was a dark and stormy night..»). Εκεί ένας ερευνητής, εξερευνώντας τα βάθη ενός ορυχείου, βρίσκεται ξαφνικά στην υπόγεια πολιτεία μιας βιολογικά και τεχνολογικά ανώτερης ουτοπικής κοινωνίας, που έχει στην διάθεσή της μια αυθόρμητη και ελεύθερη ενεργειακή δύναμη. Είναι χαρακτηριστικό ότι, στα 1871 που γράφτηκε το βιβλίο, το όραμα του Λύττον ήταν αισιόδοξο και ελπιδοφόρο.

Ypogeia_PoliteiaΣτην σημερινή εποχή λοιπόν η ιστορία επανέρχεται, σε πιο απαισιόδοξες και δυστοπικές αποχρώσεις αυτή την φορά, μέσα από την πολυβραβευμένη σειρά βιβλίων νεανικής φαντασίας της Τζιν Ντυπρό ‘‘Υπόγεια Πολιτεία’’. Στο πρώτο βιβλίο ‘‘Υπόγεια Πολιτεία’’ (Πατάκης, 2011) γνωρίζουμε τον κόσμο της Έμπερ, μιας πόλης κατασκευασμένης βαθιά στο εσωτερικό μιας μελλοντικής μετα-αποκαλυπτικής γης, με σκοπό την επιβίωση της ανθρωπότητας για τουλάχιστον 200 χρόνια. Αυτός ο χρονικός ορίζοντας έχει παρέλθει και η υπόγεια πολιτεία αρχίζει να παραπαίει. Τα ηλεκτρικά φώτα τρεμοσβήνουν, οι μηχανές δυσλειτουργούν, οι προμήθειες σε τρόφιμα εξαντλούνται. Όμως, οι κάτοικοί της αυταπατώνται αγνοώντας τον κίνδυνο, περιμένουν παθητικά για μία ‘‘από μηχανής’’ σωτηρία, ή ενδιαφέρονται εγωιστικά για την συγκέντρωση και την εξασφάλιση μόνο των δικών τους υπαρχόντων. Από την άλλη, ο δήμαρχος της πόλης είναι διεφθαρμένος, λειτουργεί κατευναστικά και νέμεται όσο περισσότερο μπορεί τα οφέλη της εξουσίας του. Ώσπου οι δύο νεαροί πρωταγωνιστές, η Λίνα και ο Ντουν, πέφτουν πάνω σε έναν αποσπασματικό χάρτη που φαίνεται να οδηγεί έξω από την υπόγεια πολιτεία. Τα δύο παιδιά είναι τα μόνα που θα μπορέσουν να δουν την αλήθεια για τον κόσμο τους, αντικρίζοντάς τον με μια φρέσκια ματιά, και μετά από πολλές περιπέτειες, θα καταφέρουν να ανακαλύψουν τον ηλιόλουστο κόσμο της επιφάνειας.

Στο δεύτερο βιβλίο ‘‘Πέρα από το Σκοτάδι’’ (Πατάκης, 2011), η ιστορία συνεχίζει από εκεί που την αφήσαμε στο πρώτο, αν και μπορεί να διαβαστεί και ανεξάρτητα από αυτό. Την Λίνα και τον Ντουν στην επιφάνεια ακολουθούν και τετρακόσιοι συμπολίτες τους, χωρίς να κουβαλούν τίποτα μαζί τους εκτός από λιγοστά υπάρχοντα, και σύντομα συναντούν το πρώτο χωριό, με το χαρακτηριστικό όνομα Λάμψη. Η κάτοικοι της Λάμψης έχουν καταφέρει να οργανώσουν την ζωή τους έτσι ώστε να πετύχουν κάποιο βαθμό αυτάρκειας, αλλά ξαφνιάζονται έντονα όταν βλέπουν τους πολυπληθείς νεοφερμένους. «Πάρα πολλοί… θέμα ανθρωπιάς… ίσως να πάρουμε λίγους μέσα…» μουρμουρίζουν μεταξύ τους και αποφασίζουν να τους φιλοξενήσουν για ένα χρονικό διάστημα έξι μηνών μέχρι να προσαρμοστούν στις καινούριες συνθήκες της ζωής στην επιφάνεια.

Στην αρχή όλα φαίνονται να κυλούν ομαλά, αλλά δεν θα αργήσουν να εμφανιστούν τα πρώτα προβλήματα. Θα αρχίσουν να συμβαίνουν κάποιες περίεργες καταστροφές από άγνωστους δράστες, οι πρώτες συγκρούσεις μεταξύ των πιο ευέξαπτων ατόμων, ενώ γρήγορα θα φανεί πως και τα τρόφιμα δεν επαρκούν για όλους. «Το χωριό μας δεν έχει αρκετά για τετρακόσιους επιπλέον ανθρώπους. Μήπως υποτίθεται ότι θα πρέπει να ταΐζουμε εσάς αντί για τις οικογένειές μας ; Και γιατί να το κάνουμε ; Γιατί να πεινάσουμε για μερικούς ξένους από κάποια πόλη που δεν έχει ακούσει ποτέ κανείς ;»

Έτσι, το ‘‘Πέρα από το Σκοτάδι’’ έχει να κάνει με το πρόβλημα της συνύπαρξης δύο διαφορετικών πληθυσμών μέσα σε μία κοινότητα, το πώς αλληλεπιδρούν, το πώς μπορεί να αυξηθούν οι συγκρούσεις και οι εντάσεις μεταξύ τους, και τέλος το πώς μπορούν να συνεργαστούν ώστε να ξεπεράσουν τα προβλήματά τους που είναι κατά βάση κοινά. Οι κάτοικοι της Έμπερ έρχονται από το μαύρο σκοτάδι, δεν φέρουν τίποτα μαζί τους, και αγνοούν την πραγματικότητα του καινούριου κόσμου στον οποίο αιφνίδια βρέθηκαν. Οι κάτοικοι της Λάμψης, παρόλο που έχουν καταφέρει να στήσουν μία βιώσιμη κοινότητα, βρίσκονται σε συνεχή προσπάθεια μετά την καταστροφή των παλαιών δομών του πολιτισμού και δεν έχουν αφθονία αγαθών.

Η αφήγηση κυλά άνετα και ομαλά, με ευχέρεια και παραστατικότητα, και συνεχίζει να μας δίνεται κυρίως μέσα από το βλέμμα των νεαρών πρωταγωνιστών. Η Λίνα είναι εκείνη που έχει τις περισσότερες απορίες για τον κόσμο της επιφάνειας. Τι είναι αυτά για τα οποία μιλούν οι κάτοικοι της Λάμψης ; Τι είναι ο πόλεμος και η μεγάλη καταστροφή ; Το ταξίδι της μέσα από τα ερείπια των παλιών πόλεων θα τις δώσει μερικές απαντήσεις… Ενώ ο Ντουν παρακολουθεί την προσπάθεια των δύο διαφορετικών πληθυσμών να συνυπάρξουν και τις τριβές που αναπτύσσονται μεταξύ τους.

Καταλήγοντας, το ‘‘Πέρα από το Σκοτάδι’’ είναι ένα ευχάριστο ανάγνωσμα για νέους αλλά και μεγαλύτερους αναγνώστες, που προσφέρει ταυτόχρονα αρκετά επεισόδια και δράση μαζί με σύγχρονους προβληματισμούς.

argastaras@yahoo.gr

Pera_apo_SkotadiΠέρα από το Σκοτάδι
Τζιν Ντιπρό
μετάφραση:Φωτεινή Μεγαλούδη
Πατάκης, 2011
σελ: 350

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

Για το μυθιστόρημα «Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πώς φαντάζει η ζωή και ο κόσμος μας μέσα από τα μάτια ενός παιδιού; Τι κερδίζεις και τι χάνεις ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Δεν έχει νόημα να γράφεις χωρίς κέφι»: 8 συγγραφικές συμβουλές της Αν Ράις

«Δεν έχει νόημα να γράφεις χωρίς κέφι»: 8 συγγραφικές συμβουλές της Αν Ράις

Η Αν Ράις (Anne Rice) ήταν Αμερικανίδα συγγραφέας που ασχολήθηκε κυρίως με το είδος του γοτθικού τρόμου. Το πλέον γνωστό της έργο είναι το μυθιστόρημα «Συνέντευξη με έναν βρικόλακα», που την καθιέρωσε ως μία από τις σημαντικότερες συγγραφείς τρόμου της γενιάς της, και ενέπνευσε την ομότιτλη κινηματογραφική διασκευή ...

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
Απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ: Αυτή είναι η βραχεία λίστα

Απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ: Αυτή είναι η βραχεία λίστα

Υπό την Αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ, στις 30 Σεπτεμβρίου, στο Αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης. Ανακοινώθηκαν σήμερα τα ονόματα των μεταφραστών που βρίσκονται στη βραχε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ