Το παλάτι των αναμνήσεων

Της Βίκυς Βασιλάτου

Η ιστορία μιας άρρωστης γυναίκας μέσα από τα μάτια μιας άλλης. Η ιστορία μιας σχιζοφρενούς μάνας, ιδωμένη από μια πονεμένη κόρη, που εξωτερικεύεται επί χάρτου αφού η πρώτη άφησε την τελευταία της πνοή. Μια εξομολόγηση αγάπης ανάμεικτης με πόνο. Μια ποιητική και δυνατή σαν γροθιά αφήγηση. Μια φιλοξενία στο προσωπικό παλάτι της Μίρα Μπάρτοκ, με κύρια πρωταγωνίστρια τη Νόρμα Χερ. Δύσκολο να ξέρουμε αν οι αναμνήσεις είναι πραγματικές, σελίδα τη σελίδα γινόμαστε όμως μάρτυρες κι όχι άκαρδοι κριτές αναμνήσεων, προβληματισμών και σκέψεων.

Τα πρώτα δωμάτια στο Παλάτι των αναμνήσεών της, ήταν στολισμένα με στοιχεία που τα εισέπραξα ως δριμύ «κατηγορώ». Όσο περισσότερο όμως περιπλανιόμουν, άλλο τόσο έμαθα ν’ αγαπώ τις ατέλειες της σχιζοφρενούς Νόρμας κι αυτό μέσω της τρυφερότητας, της κατανόησης και της αγάπης, που αγκαλιάζουν τις λέξεις της κόρης της. Λέξεις που έλιωσαν στο στόμα μου και μαλάκωσαν την εισχώρησή μου σ’ έναν κόσμο που λειτουργεί με δικά του μέτρα και σταθμά. Η αλήθεια είναι ότι, στην αρχή, ένιωθα λες και παρακολουθούσα με τα αδιάκριτα κιάλια μου ένα οικογενειακό δράμα. Συνειδητοποίησα, όμως, ότι κρατώ στα χέρια μου μια έγκριση 450 περίπου σελίδων για τη συμμετοχή μου σε αυτό. Ένα χειρόγραφο ψυχογράφημα που εν τέλει ξορκίζει τους δράκους της συγγραφέως.

Η Μάιρα Χερ alias Μίρα Μπάρτοκ πάντα ήθελε να βλέπει τους γονείς της ως σύγχρονους Φιτζέραλντ. Κρατά πάντα σε ευδιάκριτο συρταράκι του μυαλού της ότι, παρότι ψυχικά άρρωστη, η μητέρα της ήταν μια ιδιοφυία, «η δική μου Ζέλντα Φιτζέρλαντ, η εκκεντρική και ιδιότροπη μητέρα μου, η βασανισμένη, χαρισματική μου μούσα». Μια αλκοολική επί 17 χρόνια άστεγη μούσα, γεμάτη εμμονές, θεωρίες συνωμοσίας, απόπειρες αυτοκτονίας, μαχαιρώματα. Μια γυναίκα που με τα ξεσπάσματα της ασθένειάς της, έτρεψε σε φυγή τις κόρες της, παραμένοντας ωστόσο πάντα παρούσα στο μυαλό τους.

Μα, τελικά, πώς να πετάξεις από τη μνήμη σου την παρουσία της μάνας; Πώς να πετάξεις το μητρικό φαρμάκι και την ιδιόρρυθμη αγάπη, που έχουν γίνει ένα με την ύπαρξή σου; Η Μπάρτοκ σκιαγραφεί με ανατριχιαστική ακρίβεια έναν δυνάστη που σχοινοβατεί μεταξύ πραγματικότητας και ονείρου, αγάπης και τρέλας. Μια μορφή που παρά το θάνατό της, πλανιέται στη μνήμη. «Ο δεσμός που μας ενώνει είναι ανεξήγητος, πέρα απ’ την απαρχή του χρόνου. Είναι ουρλιαχτό στην ερημιά που δεν αντικρίζουμε ποτέ και μας καλεί να γυρίσουμε σπίτι. Είναι όσα φοβόμαστε -κι όσα λαχταρούμε να ξαναβρούμε-, η ζέση της σπηλιάς και η ζωώδης εγγύτητα, πριν από κάθε ίχνος πολιτισμού και λογικής».