BAMartianChronicles500

Του Μάκη Πανώριου

Η Ιστορία περιγράφει το γεγονός και το χρόνο κατά τον οποίο συνέβη. Η συνήθως επίπεδη ιστορική γραφή, ακόμη κι όταν αναφέρεται στα αίτια που προκάλεσαν το γεγονός, αδυνατεί να υπερβεί την πληροφοριακή επιφάνειά του και να συλλάβει τον εσωτερικό υπαρξιακό πυρήνα που ευθύνεται για την εκδήλωσή του.

Αυτό είναι κάτι που μόνο ένας συγγραφέας, προικισμένος με ποιητική φλέβα και δημιουργική ικανότητα, εισερχόμενος στο ανθρώπινο άδυτο, στην κρύπτη του ανεξήγητου ορμέμφυτου που ωθεί τον άνθρωπο στην Πράξη, μπορεί πιθανώς να κάνει. Μόνο αυτός είναι σε θέση να συλλάβει τον υπαρξιακό βηματισμό του ανθρώπου στο γήινο και κοσμικό τοπίο, να τύχει πιθανών θαυμαστών συναντήσεων και να συνομιλήσει με το Άγνωστο. Τότε η λογοτεχνία του ενδέχεται να θεωρηθεί Έργο Τέχνης, πηγή αποκαλυπτικής γνώσης και σοφίας, και όχι απλή ιστορία που εξαντλείται στην αφήγησή της.

Βιώνει την προβληματική εποχή του, το φοβερό κραχ του 1929, με όλες τις συνέπειές του: Φτώχεια, ανεργία, αύξηση εγκληματικότητας, αβεβαιότητα για το μέλλον. Φύσει αισιόδοξος, τις αντιμετωπίζει θαρραλέα. Πουλάει εφημερίδες και περιοδικά για να συμβάλλει στην οικογενειακή εστία και διαβάζει με πάθος.

Τα μέλη της λογοτεχνικής κοινωνίας με το προαναφερθέν προσόν είναι λίγα και συγκροτούν μια ιδιαίτερη κοινότητα. Σ’ αυτήν τη μικρή συντροφιά των εκλεκτών δημιουργών ανήκει και ο σπουδαίος Αμερικανός συγγραφέας Ρέι Ντάγκλας Μπράντμπερι (ΗΠΑ, Ιλινόις, 1920), όπως είναι το πλήρες του όνομα. Βιώνει την προβληματική εποχή του, το φοβερό κραχ του 1929, με όλες τις συνέπειές του: Φτώχεια, ανεργία, αύξηση εγκληματικότητας, αβεβαιότητα για το μέλλον. Φύσει αισιόδοξος, τις αντιμετωπίζει θαρραλέα. Πουλάει εφημερίδες και περιοδικά για να συμβάλλει στην οικογενειακή εστία και διαβάζει με πάθος. Μέσα από αυτή την γκρίζα καθημερινότητα αρχίζει να αναδύεται αργά αλλά σταθερά ο μελλοντικός ποιητής-δημιουργός. Βαδίζει μέσα σε άνυδρους, άδειους δρόμους, αλλά το βλέμμα του είναι στραμμένο σε ένα πιο φωτεινό αύριο και στα αστέρια του διαστήματος. Ο άνθρωπος που συναντά στο γήινο και κοσμικό τοπίο δεν είναι ούτε άγγελος ούτε δαίμονας. Είναι μόνο ένα μελαγχολικό, μυστηριώδες αίνιγμα που όσο επιχειρεί τη λύση του τόσο πιο περίπλοκο αποδεικνύεται. Η προαναφερθείσα Ιστορία με τις οριακές στιγμές της ενυπάρχει ως αρχικό ερέθισμα της εργασίας του, αλλά τη χρησιμοποιεί μόνο για να πλησιάσει τον «κατασκευαστή» της, τον άνθρωπο, με ή χωρίς προσωπείο, το μυστηριώδες αίνιγμα του οποίου η σκοτεινή παρορμητικότητα τον ωθεί συνήθως σε παράλογες συμπεριφορές. Από αυτή τη συνάντηση-επαφή με τη ζωή θα αντλήσει γνώση, αλλά τη μεταστοιχείωσή της σε δημιουργική λογοτεχνική γραφή θα την διδαχτεί από τους προπάτορές του: «Ο Ιούλιος Βερν ήταν ο πατέρας μου. Ο Χέρμπερτ Τζόρτζ Ουέλς, ο σοφός θείος μου. Ο Έντγκαρ Άλαν Πόε, ο αλαφροΐσκιωτος εξάδελφός μου. Η Μέρι Γούλστονκραφτ Σέλεϊ υπήρξε κατά πάσα πιθανότητα η μητέρα μου». Τον οδήγησαν στο παραμυθένιο σπήλαιο της φαντασίας κι εκεί, έκθαμβος «Άνοιξα μαγικά κουτιά κι έβγαλα στο φως χίλια δυο μεγάλα και μαγικά πράγματα», σημειώνει στη γοητευτική «Αυτοβιογραφία» του.

Ο αναγνώστης θα έρθει σε επαφή και θα γνωρίσει όλα αυτά στα «Χρονικά του Άρη», πιθανώς το σημαντικότερο έργο του. Πολυδιάστατο, πολύχρωμο, λειτουργώντας ως σύγχρονο πεζό ποίημα, αφηγείται με λυρικούς τόνους την αποίκηση του πλανήτη Άρη από τον Άνθρωπο. Η αστρονομία τον έχει ήδη μελετήσει, ο Ε. Ρ. Μπάροους επισκέπτεται έναν άλλο, ο Μπράντμπερι ανακαλύπτει το δικό του. Είναι ένας φωτεινός, μεγαλειώδης Άρης, χρυσογάλαζος με ολόλευκες κρυστάλλινες μικρές πόλεις σπαρμένες στα Γαλάζια Βουνά του, απέραντες πορφυρόχρωμες ερήμους, απολιθωμένους ωκεανούς, και κανάλια που στα κοιμισμένα νερά τους αντανακλώνται τα δίδυμα φεγγάρια του, ο Φόβος και ο Δείμος. Το γοητευτικό αυτό σκηνικό δεν είναι ωστόσο η παραμυθένια κατοικία γραφικών εξωγήινων. Κάθε άλλο. Είναι, κυρίως, το πεδίο σύγκρουσης και αντιπαράθεσης πολιτισμών. «Τα Χρονικά του Άρη» ασχολούνται με αυτή ακριβώς την ιστορική πραγματικότητα. Στη συμβολική αρένα του Κόκκινου Πλανήτη εκτυλίσσεται με ρεαλιστικό τρόπο, παρόλη την εξωτερική φαντασμαγορία σκηνικού και ιστοριών που τη σχολιάζουν, η αιώνια περιπέτεια του ανθρώπου με τις μικρότητες και τις ανωτερότητές του, η επώδυνη προσπάθειά του να υπερβεί έναν πεπερασμένο εαυτό και να οικοδομήσει ένα Άσυλο, είτε στη Γη είτε στο Διάστημα. Ο μύθος είναι απλός. Αρχίζει, εξελίσσεται και ολοκληρώνεται μέσα από εικοσιοκτώ διηγήματα, χαλαρά συνδεδεμένα μεταξύ τους, που αφηγούνται με μοναδικό τρόπο στιγμιότυπα των εισβολέων Γήινων αλλά και των αυτοχθόνων Αρειανών. Πρόκειται για οριακές ανθρώπινες στιγμές που λειτουργούν αυτόνομα, αλλά παράλληλα αποκαλύπτουν το γενικό ιστορικό-κοινωνικό-πολιτικό καθεστώς στο οποίο είναι ενταγμένα. Ουσιώδες ιδεολογικό-υπαρξιακό κέντρο τους, ωστόσο, στέκει η αγωνιώδης προσπάθεια του ανθρώπου να προσδώσει στην ακατανόητη και ανεξήγητη ύπαρξή του νόημα. Πρώτη του ενέργεια προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί η ενστικτώδης τάση του προς κατάκτηση, με όλα τα αρχέγονα χαρακτηριστικά της: αδηφάγος επεκτατικότητα, υποτιθέμενο επιστημονικό ενδιαφέρον, αναζήτηση καλύτερης διαβίωσης, εκμετάλλευση φυσικού πλούτου, τρόμος παγκόσμιου πολέμου, υποταγή και χειραγώγηση του άλλου. Χαρακτηριστικά που κυριαρχούν και επί των ημερών μας, σε μια υποθετικά «προηγμένη» εποχή που η κατάκτηση θα έπρεπε να λειτουργεί με την υπαρξιακή σημασία της: κατάκτηση του «πρωτόγονου» εαυτού και μεταφορά του σε ανώτερο υπαρξιακό επίπεδο. 

Η κατάκτηση της Δύσης από τους ευγενείς Ευρωπαίους τυχοδιώκτες, ο πυρετός του χρυσού, η γενοκτονία των Ινδιάνων, η μετακίνηση των μαύρων από το Νότο προς το Βορρά ύστερα από το τέλος του Εμφύλιου Πολέμου, η Βόμβα της Χιροσίμα με τις τρομαχτικές επιπτώσεις της, είναι τα πλέον αναγνωρίσιμα υλικά που χρησιμοποίησε ο Μπράντμπερι προκειμένου να οικοδομήσει αυτό το διαχρονικό, οικουμενικών προδιαγραφών αριστούργημα.

Στη θαυμαστή τοιχογραφία του Μπράντμπερι οι εφιαλτικές αρχέγονες διαδικασίες της εκκινούν με το θάνατο της φαντασίας. Στον «Οίκο των Άσερ 2», ένα από τα ωραιότερα διηγήματα της συλλογής, φόρο τιμής στο «νοσηρό», «νεκρόφιλο» Ε. Α. Πόε, στο ομότιτλο διήγημα του οποίου βασίζεται, ο Μπράντμπερι θα τιμωρήσει το δολοφόνο του δημιουργικού πνεύματος και κατ’ επέκταση τον αμοραλιστικό-τεχνολογικό-επιστημονικό-αντισηπτικό «θαυμαστό νέο κόσμο» που τον εξέθρεψε. Ο Άρης θα γίνει ο τάφος του και παράλληλα η αποκαθαρμένη ανάστασή του. Οι Γήινοι θα κατακτήσουν τον Άρη, αλλά στο τέλος θα κατακτηθούν. Ο Κόκκινος Πλανήτης θα λειτουργήσει ως νέα Γη της Επαγγελίας. Υπό αυτή την έννοια, στα «Χρονικά του Άρη» ο Μπράντμπερι σχεδιάζει με μοναδικό, ανεπανάληπτο τρόπο, την άνοδο, παρακμή, πτώση και αναγέννηση του Ανθρώπου –και των πολιτισμών ευρύτερα– σε συλλογικό και προσωπικό επίπεδο.

Αναμφισβήτητα η Ιστορία ενυπάρχει στη βάση αυτού του μεγαλόπνοου έργου. Η κατάκτηση της Δύσης από τους ευγενείς Ευρωπαίους τυχοδιώκτες, ο πυρετός του χρυσού, η γενοκτονία των Ινδιάνων, η μετακίνηση των μαύρων από το Νότο προς το Βορρά ύστερα από το τέλος του Εμφύλιου Πολέμου, η Βόμβα της Χιροσίμα με τις τρομαχτικές επιπτώσεις της, ενός νέου, για παράδειγμα, εφιαλτικού παγκόσμιου ολοκαυτώματος, είναι τα πλέον αναγνωρίσιμα υλικά που χρησιμοποίησε ο Μπράντμπερι προκειμένου να οικοδομήσει αυτό το διαχρονικό, οικουμενικών προδιαγραφών αριστούργημα.

Εξήντα και πλέον χρόνια από την εμφάνισή τους, αφάνταστα πιο επίκαιρα από τα διάφορα θνησιγενή μπεστ σέλερ της «συμβατικής» λογοτεχνίας, «Τα Χρονικά του Άρη», συνεχίζουν να συνομιλούν μαζί μας. Λάβετε μέρος σ’ αυτή την αποκαλυπτική συνομιλία.

arisRay Bradbury: Τα χρονικά του Άρη (The Martian Chronicles, 1950), διηγήματα.
Πρόλογος: Χόρχε Λουίς Μπόρχες
Εισαγωγή: Ρέι Μπράντμπερι
Μτφρ.: Δημήτρης Αρβανίτης
Εξώφυλλο: Νίκος Ναυρίδης
Εκδόσεις Άγρα 2011
Σελ. 368, τιμή εκδότη: €21,00

politeia-link

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ RAY BRADBURY

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

Για το μυθιστόρημα «Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πώς φαντάζει η ζωή και ο κόσμος μας μέσα από τα μάτια ενός παιδιού; Τι κερδίζεις και τι χάνεις ...

«Ένας καλλιτέχνης της πείνας και άλλες δύο αποδιδαχές» του Φραντς Κάφκα

«Ένας καλλιτέχνης της πείνας και άλλες δύο αποδιδαχές» του Φραντς Κάφκα

Για τη συλλογή με διηγήσεις του Φραντς Κάφκα «Ένας καλλιτέχνης της πείνας και άλλες δύο αποδιδαχές» (μτφρ. Θοδωρής Τσομίδης, επίμετρο: Θανάσης Τριαρίδης, εκδόσεις Gutenberg)

Του Νίκου Νικολέτου

Είναι αλήθεια ότι οι μεγάλοι ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Athena: Η νέα εντυπωσιακή ταινία του Ρομέν Γαβράς

Athena: Η νέα εντυπωσιακή ταινία του Ρομέν Γαβράς

Ο Ρομέν Γαβράς (Romain Gavras) άνοιξε δια της παρουσίας του το χειμερινό πρόγραμμα της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση με προβολή της τρίτης του ταινίας Αthena, που ξεκίνησε -επίσης χθες- να προβάλλεται σε συνδρομητικό κανάλι.

Του Νίκου Ξένιου

Στα ίχνη του ...

Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας ΗΠΑ: Ανακοινώθηκαν οι υποψηφιότητες

Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας ΗΠΑ: Ανακοινώθηκαν οι υποψηφιότητες

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός πως οκτώ στους δέκα υποψηφίους για το βραβείο καλύτερου λογοτεχνικού έργου στις φετινές υποψηφιότητες για τα Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας των ΗΠΑ, είναι πρωτοεμφανιζόμενοι συγγραφείς.

Επιμέλεια: Book Press

...
Πέθανε η Χίλαρι Μαντέλ, συγγραφέας των δύο Μπούκερ και των εκατομμυρίων πωλήσεων

Πέθανε η Χίλαρι Μαντέλ, συγγραφέας των δύο Μπούκερ και των εκατομμυρίων πωλήσεων

Σε ηλικία 70 ετών πέθανε η δύο φορές βραβευμένη με Booker Βρετανή συγγραφέας Χίλαρι Μαντέλ (Hilary Mantel).

Επιμέλεια: Book Press

Βραβευμένη με Μπούκερ για το πρώτο μέρος της τριλογίας της Wolf Hall, η ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ