skies250

Της Παυλίνας Μάρβιν

Το ολιγοσέλιδο αυτό βιβλίο ξεκινάει με βιογραφικό σημείωμα του συγγραφέα: «Ο Λού-Κιάνγκ-Τσέου πέθανε στη Σού Τσέου το 1516, την ίδια χρονιά που δημοσιεύτηκαν στη Βασιλεία οι Διάλογοι του Έρασμου.

Η χρονολογία γεννήσεώς του είναι άγνωστη. Οι μεταγενέστεροι δε διαφύλαξαν παρά μια μικρή συλλογή πεζών ποιημάτων του, που παρουσιάζουμε σήμερα με τον τίτλο Θέατρο Σκιών, μολονότι η κατά γράμμα μετάφραση θα ήταν μάλλον: «Η ηλιόλουστη στιγμή του γαλήνιου Κήπου όπου περνάει μια Σκιά». Ο Λού-Κιάνγκ-Τσέου, που δεν είχε πειστεί ότι έπρεπε να προσχωρήσει στον «μηχανοκρατικό θετικισμό» του Τσού-Χί, θανατώθηκε με αποκεφαλισμό. Αναφέρουν συχνά τα τελευταία του λόγια: Πηγαίνω αλλού για να μη με ταράζει κανένας».

Ο ΣΟΦΟΣ ονειρεύεται στην άκρη του δρόμου. Η δύναμη του ονείρου μπορεί να κάνει να ξεπροβάλει ένα δέντρο, ένας βασιλιάς, μια γυναίκα, μια χίμαιρα. Και το δέντρο κι ο βασιλιάς και η χίμαιρα, περνούν σ’ αυτό το σκηνικό που ονομάζεται ζωή. Και εξαφανίζονται. Ο σοφός ονειρεύεται στην άκρη του δρόμου. Δεν θα περάσει όποιος θέλει απ’ το δρόμο του. 

Την εντυπωσιακή και μυστηριώδη ταυτότητα του Κινέζου συγγραφέα κάνουν ακόμη πιο αινιγματική δύο στοιχεία: αφενός, η αφιέρωση της τρίτης σελίδας σε γυναίκα με γαλλικό όνομα, «στη Francoise». Αφετέρου, ένα απόσπασμα του Άγγλου ποιητή Algernon Charles Swinburne (1837-1909) στην πρώτη σελίδα: «Ζήσε κι απόλαυσε/ στο ακέραιο τις μέρες σου,/ ύστερα πέθανε/ σαν έρθει η ώρα,/ αλλά μη δίνεις σημασία/ στο θάνατο». Τί τρέχει λοιπόν με τον Λού-Κιάνγκ-Τσέου; Μήπως είχε τη δύναμη να ταξιδεύει στον χρόνο; 

skies3ΤΗΣ ΕΛΕΓΑ: «Μην έχεις εμπιστοσύνη. Το δωμάτιο είναι μικρό. Μόλις χωθούμε μέσα κι οι δυο μας, ο ένας πλάι στον άλλο, θ’ αρχίσω να φουσκώνω, να φουσκώνω τόσο δυνατά, που το δωμάτιο θα γεμίσει ολόκληρο. Θα είσαι εκεί, σφηνωμένη ανάμεσα στον τοίχο και σ’ εμένα σαν κάποιος που πνίγεται. Θ’ αρχίσεις να φωνάζεις. Μα θα ’ναι πολύ αργά για σένα, για μας. Δε θα ξαναβγώ πια από δω. Ο σπιτονοικοκύρης θ’ αναγκαστεί να γκρεμίσει τα ντουβάρια, για να ξαναποχτήσει το δωμάτιο». Μου είπε «Τι πειράζει. Θα δούμε». 

Κάποτε, μεταξύ αστείου και σοβαρού, είχε συζητηθεί το ενδεχόμενο να στεκόμαστε για λίγο καχύποπτα απέναντι σε όποιο έργο επιμελείται ο Ε. Χ. Γονατάς, συγγραφέας των «ολωσδιόλου φανταστικών ταξιδιών». Εδώ, ο επιμελητής Γονατάς συγγράφει και το επίμετρο του μικρού βιβλίου, όπου λύνονται οι απορίες μας για την άγνωστη αυτή κινεζική και καθ’ όλα ποιητική φυσιογνωμία: «Ο Λού-Κιάνγκ-Τσέου είναι επινόηση του Pierre Betencourt (σσ: ο οποίος στο εξώφυλλο της ελληνικής έκδοσης αναφέρεται ως ο μεταφραστής των κειμένων από τα κινέζικα), και όλα τα «κινεζικά» ποιήματα του Θεάτρου Σκιών δεν είναι παρά έργο του ίδιου, ο οποίος χρησιμοποίησε ίσως το τέχνασμα αυτό για να εκφράσει με μεγαλύτερη άνεση ένα μέρος του προσωπικού του οράματος.(…) Ο Pierre Bettencourt είναι κυρίως γνωστός ως ζωγράφος (…), ενώ τα γραπτά του μέχρι πριν από λίγα χρόνια (σσ: η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το 1987) δεν είχαν ξεπεράσει «τα όρια του εμπιστευτικού (…). Όλα τα βιβλία που έγραψε από το 1940 έως το 1962 στοιχειοθετήθηκαν με το χέρι και τυπώθηκαν τα περισσότερα, από τον ίδιο στο πιεστήριό του, σε πολύ περιορισμένο αριθμό αντιτύπων (…)» Ο Bettencourt, από το 1941 και για μια δωδεκαετία τύπωσε μόνος του περισσότερα από εξήντα μικρά βιβλία, που, μεταξύ άλλων, συμπεριελάμβαναν κείμενα των Henri Michaux, Francis Ponge, Antonin Artaud κ.α. Αφότου εγκατέλειψε την τυπογραφία, εμπιστεύτηκε τα βιβλία του μόνο σε χέρια ανθρώπων του εκδοτικού χώρου που τύπωναν με τον παραδοσιακό τρόπο.

ΜΕ ΕΝΑ ΨΙΛΟ πινέλο από τρίχα νυφίτσας ο Δάσκαλος γράφει σε ένα ωραίο μεταξωτό χαρτί ένα ρητό. Τα ρητά στεγνώνουν πάνω στον τοίχο. Από πολύ μακριά έρχονται οι άνθρωποι να ζητήσουν τη συμβουλή του. Απιθώνουν τα δώρα τους στο τεζάκι. Τότε ο Δάσκαλος, μ’ ένα μακρύ καλάμι, κάνει νόημα στο βοηθό του να ξεκρεμάσει αυτό ή εκείνο το γνωμικό. Οι πιο πολλοί δεν ξέρουν να διαβάζουν, μα τους φτάνει να το φοράνε επάνω τους σαν φυλαχτό. Εγώ όμως είχα την περιέργεια κι έβαλα να μου διαβάσουν το δικό μου. Να τι έγραφε: «Η ζωή δεν είναι φτιαγμένη για σένα. Μην ξαναγυρίσεις ποτέ». 

bettencourtuΟ Pierre Bettencourt, καθώς μας πληροφορεί ο Γονατάς, ταξίδεψε πολύ (Αφρική, Ωκεανία, Ινδίες, Ιαπωνία, Αίγυπτος, Ελλάδα) και φαίνεται πως άντλησε από τα ταξίδια του όσα χρειαζόταν για να συμπληρώσει τον εξαίσιο στιλιστικό τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει στη γραφή του τόπους και ανθρώπους. Θα τολμούσα να πω για αυτόν, ό,τι θα έλεγα και για έναν πραγματικά καλό φωτογράφο: πως μας μαθαίνει να ξαναβλέπουμε. Καμία από τις ιστορίες του δεν είναι λιγότερο πραγματική από ότι φανταστική, γιατί συναντάμε σε αυτές όχι λόγια, μα αισθήματα και πρόσωπα γνώριμα. 

ΑΠΛΩΝΕΙΣ τον καρπό του χεριού σου και σου μπήγω μια μακριά βελόνα που τον διαπερνάει από τη μια μεριά ως την άλλη. Καθόλου αίμα δε στάζει και τίποτα δεν ένιωσες. Κοιτάζεις με έκσταση τη βελόνα που ξαναβγαίνει. Έχω κι άλλες βελόνες, βαλμένες όρθιες σ’ ένα μικρό δοχείο. Τώρα που είδες, θα πάρω μιαν άλλη, μεγαλύτερη, και θα σου τρυπήσω πέρα-πέρα το στήθος κοντά στην καρδιά. Θα ‘θελα να χεις εμπιστοσύνη στον εαυτό σου. Αύριο θα δεις την αγαπημένη σου και πρέπει να της πεις ότι την αγαπάς.

«Γυναίκες-νυχτερίδες, γυναίκες-σφουγγάρια και άνθρωποι-κοπροκάνθαροι» στις ζωγραφιές και στα κείμενα του Bettencourt είναι σκληροί και τρυφεροί, μεταφυσικοί, μα όχι αφύσικοι, γιατί μας θυμίζουν τα όνειρά μας και τα όνειρα είναι ίσως μια άλλη μεγάλη, δεύτερη και τρίτη ζωή. 

ΒΡΕΧΕΙ. Το βουνό εκεί ψηλά χάνεται μέσα σ’ ένα σύννεφο, τα νιόφυτα ελάτια λυγίζουν με τη νεροποντή. Το άλογο σκύβει το κεφάλι του για να το προφυλάξει κάτω από τον λαιμό του. Η γυναίκα σου πάνω στο ζώο της προσεύχεται σαλεύοντας τα χείλη. Εσύ περπατάς μόνος κοιτάζοντας μπροστά, αφού βέβαια πρέπει κάπου να φτάσεις.

skies-exofLou - Kiang - Tseu: Θέατρο σκιών
Πιέρ Μπετανκούρ
Μτφρ.: Επαμεινώνδας Γονατάς
Εικονογράφηση Πιέρ Μπετανκούρ
Μτφρ.: Επαμεινώνδας Γονατάς
Στιγμή 2001

 

 

 

 

 


Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

Για το μυθιστόρημα του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Ο πρίγκιπας της ομίχλης» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός), πρώτο βιβλίο της εξαιρετικά επιτυχημένης Τριλογίας της Ομίχλης.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Βρισκόμαστε στο Λονδίνο,...

«Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» της Ομάιμα Αλ Καμίς (κριτική)

«Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» της Ομάιμα Αλ Καμίς (κριτική)

Για το μυθιστόρημα  της Ομάιμα Αλ Καμίς [Omaima Al-Khamis] «Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» (μτφρ. Ελένη Καπετανάκη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Γράφει η Λεύκη Σαραντινού

Η χρυσή εποχή του ισλαμικού πνεύματος τοποθ...

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

Για το μυθιστόρημα του Λερντ Χαντ (Laird Hunt) «Ο νυχτερινός δρόμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε εξαιρετική μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου. Φωτογραφία: Λόρενς Μπέιτλερ 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη


...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

Στο πλαίσιο του κύκλου «Γιατί Ψυχανάλυση;» 12 συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με την Βίκυ Φλέσσα που διοργανώνονται από τις εκδόσεις Αρμός, το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου το θέμα είναι «Γονείς και παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Ο κύκλος συνομιλιών «Γι...

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης, στήνει νέο ΕΚΕΒΙ ερήμην εκδοτών και συγγραφέων. Τα σωματεία των εκδοτών καταγγέλλουν ότι δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους για συνάντηση και ζητούν από το υπουργείο, την ύστατη ώρα, να κληθούν για να συνεργαστούν. Φωτογραφία: Το κτίριο που...

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ