enoikos

Του Παναγιώτη Γούτα

Ένας ιταλός καθηγητής σε αμερικανικό πανεπιστήμιο, ύστερα από ένα διάστρεμμα που παθαίνει διαπιστώνει πως η ζωή του αλλάζει προς το χειρότερο. Ένας καινούριος ένοικος στην κατοικία του του παίρνει αρκετά από τα μαθήματα που διδάσκει, του κλέβει τη φιλενάδα του και τον οδηγεί στην παράνοια και στην κατάθλιψη. Πόσο αληθινό όμως είναι το δράμα του Μάριο και πόσο φαντασίωση; Εν τέλει είναι υπαρκτό ή όχι το όνομα Ντάνιελ Μπέρκοβιτς, που διείσδυσε αναπάντεχα και καταστροφικά στη ζωή του; 

Ο σαρανταεννιάχρονος ισπανός συγγραφέας Χαβιέρ Θέρκας έγραψε μια ελλειπτική νουβέλα, στην οποία ο ρεαλισμός με τη φαντασία πλέκονται περίτεχνα. Πολλές ακριβείς περιγραφές προσώπων και χώρων προσδίδουν αληθοφάνεια στο στόρι, υπονομεύοντας τη μεταφυσική διάστασή του. Έχουμε λεπτομερείς αναφορές σε ντυσίματα ανθρώπων, κινήσεις, σωματότυπους, διαμερίσματα, γραφεία κτλ. Αυτές οι αναλυτικές περιγραφές γίνονται σκόπιμα, δεν είναι μόνο εξωτερικές και φανερώνουν δυνατή, διεισδυτική και ψυχογραφική πένα. Υπάρχουν πολλά σύντομα ανθρώπινα πορτρέτα, σμιλεμένα όμως εις βάθος.

Το κείμενο θα μπορούσε να εκληφθεί ως campus novel, αφού αφορά  τα δρώμενα σε αμερικανικό πανεπιστήμιο, όπου διδάσκουν καθηγητές διαφόρων ειδικοτήτων από διάφορες χώρες (Αμερικανοί, Ιταλοί, Ισπανοί, Πολωνοί, Ινδοί κ. α) Υπάρχει μια παγερή ασυνεννοησία, μια τυπικότητα που αγγίζει τα όρια της τυπολατρίας και έλλειψη ενσυναίσθησης στα πρόσωπα της πανεπιστημιακής κοινότητας. Ο Θέρκας, μέσα από το στόμα του γκρινιάρη ισπανού καθηγητή Ολάντε, καυτηριάζει την κενότητα, την έλλειψη ουσίας και τον μηχανιστικό έως αποστεωμένο τρόπο λειτουργίας της. Ο βασικός ήρωας, ο Μάριο, στις συζητήσεις του, στις σκέψεις του, στις σπασμωδικές κινήσεις του, εμφανίζεται ως κατεξοχήν τραγικό πρόσωπο, αλλά και κάπως ασύμβατος με το όλο πανεπιστημιακό περιβάλλον.

therkasΗ φράση-κλειδί που επαναλαμβάνεται σε κάποια σημεία της αφήγησης, «η χειρότερη τύχη ορμά στους καλύτερους», χτίζει ένα πλέγμα μυστηρίου και αφήνει τα πράγματα μετέωρα δίχως να αποσαφηνίζει τίποτα. Η άποψη, πάλι, του Θέρκας για τη χώρα του διατυπώνεται στη σελ. 81. «Η Ισπανία δεν είναι τόπος για να ζεις. Η Ισπανία είναι τόπος για να πεθάνεις».

Όλοι οι ήρωες του στόρι νοιάζονται για το διάστρεμμα του Μάριο (που είναι μια ασήμαντη, μηδαμινή πάθηση) και ανησυχούν υπερβολικά – ίσως, με όλα αυτά, προοικονομούνται τα χειρότερα που θα επακολουθήσουν. Θαρρεί κανείς πως τα πρόσωπα που περιβάλλουν τον Μάριο διαβάζουν την κακή του μοίρα κι αυτή η ανησυχία τους προβάλλεται στο διάστρεμμά του. Όλο αυτό, βέβαια, είναι ένα συγγραφικό τέχνασμα για να επακολουθήσουν συμπτώσεις, απειλές, οιωνοί, σημάδια που θα οδηγήσουν σε ένα απροσδόκητο τέλος.

Η αφήγηση της υπόθεσης δεν είναι ευθύγραμμη. Ο Θέρκας με εμβόλιμες αφηγηματικές υποενότητες μάς ενημερώνει για την προηγούμενη ζωή του Μάριο, αναφορικά με τα προσωπικά και τα επαγγελματικά του. Από το μέσον περίπου του βιβλίου, περιμένουμε κάποια έκρηξη. Υπάρχει ένα κρεσέντο ατυχιών και ματαιώσεων και όλα δείχνουν πως όλο αυτό κάπου θα ξεσπάσει. Η νουβέλα ξετυλίγεται στο χρονικό εύρος μιας βδομάδας.

Ρεαλισμός ή παρωδία, όνειρο ή φαντασίωση, εφιάλτης ή η ζοφερή πραγματικότητα; Όπως κι αν αντιληφθεί ο αναγνώστης την υπόθεση, το σίγουρο είναι πως η γραφή του Θέρκας είναι άκρως ενδιαφέρουσα. Με αρκετές δόσεις μυστηρίου, με σασπένς, με ανατροπές, με συνταγή από Κάφκα στο ανάπτυγμά της και με αίσια έκβαση στην απόληξη, μία νουβέλα που ακροβατεί ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα.

 

javiercercasoenoikos

Ο ένοικος
Χαβιέρ Θέρκας
Εκδόσεις Πατάκης 2011,
Τιμή: € 9,50, σελ. 161

 

 

 

 

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Σωστό αίμα, της Φραντσέσκα Μελάντρι – τοιχογραφία μιας αμαρτωλής Ιταλίας

Σωστό αίμα, της Φραντσέσκα Μελάντρι – τοιχογραφία μιας αμαρτωλής Ιταλίας

Για το μυθιστόρημα της Φραντσέσκα Μελάντρι «Σωστό αίμα» (μτφρ. Άμπυ Ραΐκου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Η σύγχρονη ιταλική λογοτεχνία δεν σταματά να μας εκπλήσσει θετικά. Οι Ιταλοί και κυρίως οι Ιταλίδες μυθι...

Όλοι οι καλοί έχουν πεθάνει, του Γεράσιμου Μπέκα

Όλοι οι καλοί έχουν πεθάνει, του Γεράσιμου Μπέκα

Για το μυθιστόρημα του Γεράσιμου Μπέκα «Όλοι οι καλοί έχουν πεθάνει» (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Κριτική).

Του Νίκου Ξένιου

«Ο μαρμάρινος Περικλής έκλεισε από το βάθρο του το μάτι στον Άρη.
Ίσως,...

Η ξηρασία, της Τζέιν Χάρπερ

Η ξηρασία, της Τζέιν Χάρπερ

Για το αστυνομικό μυθιστόρημα της Jane Harper «Η ξηρασία» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου, εκδ. Μεταίχμιο) – ένα κοινωνικό μυθιστόρημα με φόντο τις αχανείς εκτάσεις της άνυδρης αυστραλιανής ηπείρου. 

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

Ετούτο το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μαρία Γιαγιάννου: «Το μέλος φάντασμα»

Μαρία Γιαγιάννου: «Το μέλος φάντασμα»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μαρία Γιαγιάννου «Το μέλος φάντασμα», που κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μελάνι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Περπατούσε προς το οίκημα με βήμα χαλαρό αλλά, όταν διαπίστωσε ότι δεν πλησία...

Σωστό αίμα, της Φραντσέσκα Μελάντρι – τοιχογραφία μιας αμαρτωλής Ιταλίας

Σωστό αίμα, της Φραντσέσκα Μελάντρι – τοιχογραφία μιας αμαρτωλής Ιταλίας

Για το μυθιστόρημα της Φραντσέσκα Μελάντρι «Σωστό αίμα» (μτφρ. Άμπυ Ραΐκου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Η σύγχρονη ιταλική λογοτεχνία δεν σταματά να μας εκπλήσσει θετικά. Οι Ιταλοί και κυρίως οι Ιταλίδες μυθι...

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μαρία Γιαγιάννου: «Το μέλος φάντασμα»

Μαρία Γιαγιάννου: «Το μέλος φάντασμα»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μαρία Γιαγιάννου «Το μέλος φάντασμα», που κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μελάνι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Περπατούσε προς το οίκημα με βήμα χαλαρό αλλά, όταν διαπίστωσε ότι δεν πλησία...

Marilynne Robinson: «Στο σπίτι»

Marilynne Robinson: «Στο σπίτι»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Marilynne Robinson «Στο σπίτι» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), που κυκλοφορεί στις 24 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Γκλόρι πήρε τον Τζακ επάνω στο δωμάτιο που είχε ετοιμά...

Βάσια Τζανακάρη: «Αδελφικό»

Βάσια Τζανακάρη: «Αδελφικό»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Βάσιας Τζανακάρη «Αδελφικό», που κυκλοφορεί στις 24 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΜΑΡΩ

Το μωρό γκρίνιαζε σε όλη τη διαδρομή. Τόσο που το μι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Δήμητρα Λουκά, Μάκης Μαλαφέκας, Βαγγέλης Μπέκας, Ιωάννα Ντούμπρου, Κατερίνα Παπαντωνίου, Γιώργος Παυλόπουλος, Γιώργος Πετράκης, Βάσια Τζανακάρη. Εννέα νέοι συγγραφείς μοιράζονται μαζί μας σκέψεις τους για ένα βιβλίο που διάβασαν τον Αύγουστο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Αυτά είναι τα είκοσι (20) καλύτερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν και εκδόθηκαν στα αγγλικά την τελευταία δεκαετία (2010-2019), σύμφωνα με τη συντακτική ομάδα του έγκριτου αμερικανικού ιστότοπου για τα βιβλία και τον πολιτισμό Literary Hub. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

27 Σεπτεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών. Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ