enoikos

Του Παναγιώτη Γούτα

Ένας ιταλός καθηγητής σε αμερικανικό πανεπιστήμιο, ύστερα από ένα διάστρεμμα που παθαίνει διαπιστώνει πως η ζωή του αλλάζει προς το χειρότερο. Ένας καινούριος ένοικος στην κατοικία του του παίρνει αρκετά από τα μαθήματα που διδάσκει, του κλέβει τη φιλενάδα του και τον οδηγεί στην παράνοια και στην κατάθλιψη. Πόσο αληθινό όμως είναι το δράμα του Μάριο και πόσο φαντασίωση; Εν τέλει είναι υπαρκτό ή όχι το όνομα Ντάνιελ Μπέρκοβιτς, που διείσδυσε αναπάντεχα και καταστροφικά στη ζωή του; 

Ο σαρανταεννιάχρονος ισπανός συγγραφέας Χαβιέρ Θέρκας έγραψε μια ελλειπτική νουβέλα, στην οποία ο ρεαλισμός με τη φαντασία πλέκονται περίτεχνα. Πολλές ακριβείς περιγραφές προσώπων και χώρων προσδίδουν αληθοφάνεια στο στόρι, υπονομεύοντας τη μεταφυσική διάστασή του. Έχουμε λεπτομερείς αναφορές σε ντυσίματα ανθρώπων, κινήσεις, σωματότυπους, διαμερίσματα, γραφεία κτλ. Αυτές οι αναλυτικές περιγραφές γίνονται σκόπιμα, δεν είναι μόνο εξωτερικές και φανερώνουν δυνατή, διεισδυτική και ψυχογραφική πένα. Υπάρχουν πολλά σύντομα ανθρώπινα πορτρέτα, σμιλεμένα όμως εις βάθος.

Το κείμενο θα μπορούσε να εκληφθεί ως campus novel, αφού αφορά  τα δρώμενα σε αμερικανικό πανεπιστήμιο, όπου διδάσκουν καθηγητές διαφόρων ειδικοτήτων από διάφορες χώρες (Αμερικανοί, Ιταλοί, Ισπανοί, Πολωνοί, Ινδοί κ. α) Υπάρχει μια παγερή ασυνεννοησία, μια τυπικότητα που αγγίζει τα όρια της τυπολατρίας και έλλειψη ενσυναίσθησης στα πρόσωπα της πανεπιστημιακής κοινότητας. Ο Θέρκας, μέσα από το στόμα του γκρινιάρη ισπανού καθηγητή Ολάντε, καυτηριάζει την κενότητα, την έλλειψη ουσίας και τον μηχανιστικό έως αποστεωμένο τρόπο λειτουργίας της. Ο βασικός ήρωας, ο Μάριο, στις συζητήσεις του, στις σκέψεις του, στις σπασμωδικές κινήσεις του, εμφανίζεται ως κατεξοχήν τραγικό πρόσωπο, αλλά και κάπως ασύμβατος με το όλο πανεπιστημιακό περιβάλλον.

therkasΗ φράση-κλειδί που επαναλαμβάνεται σε κάποια σημεία της αφήγησης, «η χειρότερη τύχη ορμά στους καλύτερους», χτίζει ένα πλέγμα μυστηρίου και αφήνει τα πράγματα μετέωρα δίχως να αποσαφηνίζει τίποτα. Η άποψη, πάλι, του Θέρκας για τη χώρα του διατυπώνεται στη σελ. 81. «Η Ισπανία δεν είναι τόπος για να ζεις. Η Ισπανία είναι τόπος για να πεθάνεις».

Όλοι οι ήρωες του στόρι νοιάζονται για το διάστρεμμα του Μάριο (που είναι μια ασήμαντη, μηδαμινή πάθηση) και ανησυχούν υπερβολικά – ίσως, με όλα αυτά, προοικονομούνται τα χειρότερα που θα επακολουθήσουν. Θαρρεί κανείς πως τα πρόσωπα που περιβάλλουν τον Μάριο διαβάζουν την κακή του μοίρα κι αυτή η ανησυχία τους προβάλλεται στο διάστρεμμά του. Όλο αυτό, βέβαια, είναι ένα συγγραφικό τέχνασμα για να επακολουθήσουν συμπτώσεις, απειλές, οιωνοί, σημάδια που θα οδηγήσουν σε ένα απροσδόκητο τέλος.

Η αφήγηση της υπόθεσης δεν είναι ευθύγραμμη. Ο Θέρκας με εμβόλιμες αφηγηματικές υποενότητες μάς ενημερώνει για την προηγούμενη ζωή του Μάριο, αναφορικά με τα προσωπικά και τα επαγγελματικά του. Από το μέσον περίπου του βιβλίου, περιμένουμε κάποια έκρηξη. Υπάρχει ένα κρεσέντο ατυχιών και ματαιώσεων και όλα δείχνουν πως όλο αυτό κάπου θα ξεσπάσει. Η νουβέλα ξετυλίγεται στο χρονικό εύρος μιας βδομάδας.

Ρεαλισμός ή παρωδία, όνειρο ή φαντασίωση, εφιάλτης ή η ζοφερή πραγματικότητα; Όπως κι αν αντιληφθεί ο αναγνώστης την υπόθεση, το σίγουρο είναι πως η γραφή του Θέρκας είναι άκρως ενδιαφέρουσα. Με αρκετές δόσεις μυστηρίου, με σασπένς, με ανατροπές, με συνταγή από Κάφκα στο ανάπτυγμά της και με αίσια έκβαση στην απόληξη, μία νουβέλα που ακροβατεί ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα.

 

javiercercasoenoikos

Ο ένοικος
Χαβιέρ Θέρκας
Εκδόσεις Πατάκης 2011,
Τιμή: € 9,50, σελ. 161

 

 

 

 

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Για το μυθιστόρημα της Ρ.Ο. Κουόν «Οι εμπρηστές» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, η συγγραφέας. 

Του Νίκου Ξένιου

Δέκα χρόνια συγγραφικού μόχθου χρειάστηκαν μέχρι να δημοσιεύσει η κορεατικής ...

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Για το μυθιστόρημα του Πάβο Μάτσιν «Η ντίσκο του Γκόγκολ» (μτφρ. Τέσυ Μπάιλα, εκδ. Βακχικόν).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Επιστημονική φαντασία ή μαγικός ρεαλισμός; Δυστοπία ή αλληγορία; Παραμύθι ή προφητεία; Ή μήπως όλα αυτά μαζί; Πόση τόλμη, πρωτοτυπία, ευρηματικότητα και φαντασία πρ...

Ο μεγάλος απατεώνας, του Χέρμαν Μέλβιλ

Ο μεγάλος απατεώνας, του Χέρμαν Μέλβιλ

Για το μυθιστόρημα του Herman Melville «Ο μεγάλος απατεώνας» (μτφρ. Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος, εκδ. Πατάκη).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Αν ο κάθε άνθρωπος είναι ένα νησί, τότε η ανθρωπότητα (αν αποδεχτούμε αυτή την αφαίρεση) είναι ένα πλοίο. Ή, ακόμα καλύτερ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα θα συστήσουν στους Έλληνες αναγνώστες οι εκδόσεις Ψυχογιός, ξεκινώντας με το τελευταίο του μυθιστόρημα, Afterlives.

Επιμέλεια: ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ