frank_schaetzing

Του Μάκης Πανώριου

Η σύγχρονη επιστημονική φαντασία βασίζει τη μυθολογία της στο επιστημονικό-τεχνολογικό υλικό του παρόντος, γεγονός που της προσδίνει μια υποτιθέμενη ρεαλιστικότητα, υποβαθμίζει όμως τη σημασία της δημιουργικής φαντασίας. Ως εκ τούτου, η «σκληρή ε.φ.», όπως ονομάστηκε ο ιδιαίτερος αυτός κλάδος του είδους, να δίνει την εντύπωση ότι το «απίθανο» μπορεί να γίνει «πιθανό», αλλά μόνο με τη δυνατότητα της νέας υπερτεχνολογίας.

Οι θεωρίες διαφόρων επιστημόνων επιχειρηματολογούν υπέρ της εν λόγω απόψεως. Ωστόσο, τα θαυμαστά επιτεύγματα του σύγχρονου επιστημονικού-τεχνολογικού πολιτισμού, όπως, επί παραδείγματι, το ταξίδι στο διάστημα, οι σκεπτόμενες μηχανές, η κλωνοποίηση πλασμάτων, η μεταμόσχευση οργάνων, η κινητή τηλεφωνία, η εικονική πραγματικότητα, οι τηλεοράσεις ευρείας οθόνης, οι ‘σοφοί’ υπολογιστές, το διαδίκτυο, κ.α. προϋπήρξαν στη φαντασία των συγγραφέων του είδους, όταν η επιστήμη της εποχής τους δεν τολμούσε ούτε καν να τα διανοηθεί. Και, μπορεί να μην προφήτεψαν την έλευση του δυστοπικού μέλλοντος, σίγουρα όμως αφουγκράστηκαν τον δυσοίωνο ήχο του.

Σήμερα το είδος, ελαφρώς κουρασμένο, αναμένει τον συγγραφέα του. Για την ώρα, επαναλαμβάνει την αρχετυπική μυθολογία του, απαλλαγμένη, όπως διατείνεται, από τις «εμπορικές ανεδαφικότητες του παρελθόντος». Προσπαθεί να την εκλογικέψει, να την πιθανοποιήσει, αν μου επιτρέπεται ο νεολογισμός, θεωρώντας την ως προβολή του αδιέξοδου παρόντος. Πολύ φυσικό να μοιάζει με δημοσιογραφικό ρεπορτάζ τηλεοπτικής και κινηματογραφικής… απόχρωσης.

Το εν λόγω είδος καλλιεργείται επάξια από τον Φρανκ Σέτσινγκ (Γενν.1957). Ο πολυπράγμων νέος Γερμανός συγγραφέας, διευθυντής διαφημιστικής εταιρίας, μουσικός παραγωγός, ερασιτέχνης… μάγειρας, και διάσημος πλέον μπεστσελερίστας, εμφανίζεται, μέσω του έργου του, γνώστης της σημερινής πραγματικότητας. Η ‘ρεαλιστική’ υποδομή της μυθιστορίας του υπαγορεύει ελεγχόμενη γραφή ε.φ. Στο έργο του πρωταγωνιστούν τα πραγματολογικά υλικά που αντλούνται από ανάλογες πηγές. Τα χρησιμοποιεί σε σημείο υπερκορεσμού, ενδίδοντας στην εμπορευματοποίησή τους.

Το πρώτο του μυθιστόρημα προσυπογράφει την εν λόγω διαπίστωση. «Το σμήνος» (Καστανιώτης, 2007) καταπιάνεται με το ακανθώδες οικολογικό πρόβλημα. Θεωρεί την Φύση, με όλα όσα την συνιστούν, ως νοήμονα υπεροργανισμό που εξανίσταται, επαναστατεί και επιτίθεται εναντίον του ανθρώπου, επιζητώντας όχι μόνο να του δώσει ένα μάθημα για την δολοφονική συμπεριφορά του απέναντί της αλλά και να τον τιμωρήσει. Υπερφυή ενάλια πλάσματα, ιχθείς, φάλαινες, σκουλήκια, καβούρια, μέδουσες, χταπόδια, καλαμάρια, όστρακα, αλλά και φοβερά τσουνάμι, αναλαμβάνουν να τον συνετίσουν καταφέρνοντάς του ένα ισχυρό θανατηφόρο ράπισμα.

Δύο χρόνια αργότερα επιτίθεται ξανά μ’ ένα νέο πολυσέλιδο μυθιστόρημα, που δεν αποφεύγει τη φλυαρία, την περιττολογία και το βομβαρδισμό του αναγνώστη με πλήθος πραγματολογικού υλικού που δυσχεραίνει όχι μόνο την ανάγνωσή του, αλλά και την παρακολούθηση της ιστορίας του. Αυτά, ωστόσο, κατά παράδοξο τρόπο, του εξασφαλίζουν την επιτυχία. Εν πάση περιπτώσει, το “Limit” συνεχίζει την ίδια προβληματική με το προηγούμενο, καυτηριάζοντας την ανθρώπινη συμπεριφορά με ακόμη σκληρότερη γλώσσα. Πιο κοντά στη σύγχρονη πραγματικότητα, η πολυφωνική ιστορία του εκτυλίσσεται τώρα στο διάστημα, κι όχι στο γήινο θαλάσσιο τοπίο. Κέντρο της το Φεγγάρι.

Η εγκατάσταση του ανθρώπου σ’ αυτό δεν γίνεται βέβαια με σκοπό τη μελέτη του, αλλά την εμπορευματική του εκμετάλλευση. Στο υπέδαφός του ενυπάρχει το ήλιον-3, ένα στοιχείο που μπορεί να επιφέρει επανάσταση στην παγκόσμια κοινωνία. Εξυπακούεται ότι ο κάτοχός του, με αυτό το ‘όπλο’ ανά χείρας, θα μπορεί να καθορίζει την τύχη ολόκληρου του πλανήτη. Στο εφιαλτικό παιχνίδι της απόκτησης της μερίδας του λέοντος λαμβάνουν μέρος πολλά κράτη, τουλάχιστον όσα έχουν τη δυνατότητα. Η ουσιαστική διαμάχη όμως επικεντρώνεται μεταξύ Αμερικής και Κίνας.

Υπό το πρόσχημα ενός ταξιδιού στη σελήνη με έναν υπερσύγχρονο ανελκυστήρα (τον ‘εφεύρε’ πρώτος ένας Γάλλος συγγραφέας του 18ου αιώνα, ο Αντρέ Λορί, στο μυθιστόρημά του, «Οι εξόριστοι της Γης», αργότερα τον ‘βελτίωσε’ ο Άρθουρ Κλαρκ), μια ομάδα μεγιστάνων του πλούτου, που τα μέλη της ανήκουν και στα δύο στρατόπεδα, εμφανίζονται στο προσκήνιο της ιστορίας ως θαυμαστές του φαινομένου οι μεν, ως δολιοφθορείς του οι δε. Αλαζονικοί, υπερφίαλοι, προκλητικοί, έχοντας απωλέσει και τον στοιχειώδη ανθρωπισμό, επαναλαμβάνουν τον κατακτητικό εαυτό τους, και το αποικιακό πνεύμα του παρελθόντος. Το διάστημα τους ανήκει.

Όπως έχει ήδη διαφανεί, το μυθιστόρημα του Φ.Σ. φιλοδοξεί να είναι μια συμβολική καταγγελία των σημερινών ‘αρχόντων’ του κόσμου, αλλά και ‘εισαγωγή’ σε ένα πιθανό αδιανόητο μέλλον, ανεξέλεγκτο, καταστροφικό που μοιάζει να αναπαράγεται ερήμην των ‘συντελεστών’ του. Στην καλύτερη περίπτωση το βλέπει να στρέφεται εναντίον του, αλλά αδυνατεί πλέον να το αντιμετωπίσει, και, κυρίως, να το αναστρέψει. Ως εκ τούτου, το παρόν εμφανίζεται αμφιλεγόμενο και το μέλλον αμφίβολο, παρόλο που η σύγχρονη επιστήμη και τεχνολογία υπόσχονται έναν «θαυμαστό νέο κόσμο», απαλλαγμένο από το ‘πρωτόγονο’ πνεύμα του παρελθόντος. Η προοπτική κατάκτησης του διαστήματος, με όλα τα υποτιθέμενα οφέλη που μπορεί να επιφέρει, μοιάζει να είναι όχι απλώς πιθανή, αλλά βέβαιη. Παραβλέπεται όμως το αυτονόητο: Το διάστημα δεν είναι δυνατόν να κατακτηθεί ποτέ. Θα παραμείνει πάντα άγνωστη, μη προσβάσιμη ‘γη’.

Ο διάσημος Βρετανός φυσικός Στίβεν Χόκινγκ είναι κατηγορηματικός επ’ αυτού: «Δε θα φτάσουμε ποτέ στο τέλος της αναζήτησης». Που σημαίνει: Ο άνθρωπος θα περιφέρεται αιωνίως μέσα στα αδιέξοδά του, βιώνοντας την ψευδαίσθηση μιας ανύπαρκτης υπαρξιακής ανόδου. Η πραγματικότητά του, όμως, που δεν έχει καμία σχέση με την επιφανειακή της εικόνα, του απευθύνει συνεχώς ένα σαφέστατο μήνυμα: Σύνελθε, πριν είναι αργά. Αλλά ο άνθρωπος είτε κωφεύει είτε αδυνατεί πλέον να το αποκρυπτογραφήσει∙ και το μόνο που κάνει είναι να αναλώνεται σε θανατηφόρα παιχνίδια, αντιγράφοντας την εικονική πραγματικότητα του κινηματογράφου.

Παγίδα στην οποία πέφτει, ηθελημένα μάλλον, ο συγγραφέας του “Limit”. To μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του αναλώνεται σε καταδιώξεις σε Γη και Σελήνη. Ένας κυβερνοντετέκτιβ αναζητεί μια αντικαθεστωτική Κινεζούλα (ο κίτρινος γίγας παραμένει… ερυθρός και στο εγγύς μέλλον), ένας δολοφόνος πράκτορας προσπαθεί να καταστρέψει τον αντίπαλο. Όταν όμως τελειώσει το φίλμ η αμείλικτη πραγματικότητα εμφανίζεται ακόμα πιο δυσοίωνη. Κι αν οι αλλοτριωμένοι ήρωες του μυθιστορήματος αδυνατούν να την ‘αναγνώσουν’, ο αναγνώστης οφείλει να το κάνει.

limit-etsingk-exofΦρανκ Σέτσινγκ
Limit
Μτφρ.: Χαράλαμπος Καρβούνης
Επιμ.: Εύα Καλεβρά
Καστανιώτης 2011,
Σελ.: 1345

 

 

 

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Για το μυθιστόρημα της Ρ.Ο. Κουόν «Οι εμπρηστές» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, η συγγραφέας. 

Του Νίκου Ξένιου

Δέκα χρόνια συγγραφικού μόχθου χρειάστηκαν μέχρι να δημοσιεύσει η κορεατικής ...

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Για το μυθιστόρημα του Πάβο Μάτσιν «Η ντίσκο του Γκόγκολ» (μτφρ. Τέσυ Μπάιλα, εκδ. Βακχικόν).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Επιστημονική φαντασία ή μαγικός ρεαλισμός; Δυστοπία ή αλληγορία; Παραμύθι ή προφητεία; Ή μήπως όλα αυτά μαζί; Πόση τόλμη, πρωτοτυπία, ευρηματικότητα και φαντασία πρ...

Ο μεγάλος απατεώνας, του Χέρμαν Μέλβιλ

Ο μεγάλος απατεώνας, του Χέρμαν Μέλβιλ

Για το μυθιστόρημα του Herman Melville «Ο μεγάλος απατεώνας» (μτφρ. Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος, εκδ. Πατάκη).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Αν ο κάθε άνθρωπος είναι ένα νησί, τότε η ανθρωπότητα (αν αποδεχτούμε αυτή την αφαίρεση) είναι ένα πλοίο. Ή, ακόμα καλύτερ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η τελευταία μονομαχία, του Ρίντλεϊ Σκοτ (κριτική)

Η τελευταία μονομαχία, του Ρίντλεϊ Σκοτ (κριτική)

Για την ταινία «Η τελευταία μονομαχία» σε σκηνοθεσία του Ridley Scott, η οποία προβάλλεται στις κινηματογραφικές αίθουσες.

Του Θόδωρου Σούμα

«Η τελευταία μονομαχία» του Ρίντλεϊ Σκοτ είναι μια θεαματική, δραματική και περιπετειώδης...

Πέθανε ο ποιητής και ζωγράφος Γιώργος Κακουλίδης

Πέθανε ο ποιητής και ζωγράφος Γιώργος Κακουλίδης

Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων για τον θάνατο του Γιώργου Κακουλίδη.

Η Εταιρεία Συγγραφέων εκφράζει τη λύπη της για τον θάνατο του καταξιωμένου ποιητή Γιώργου Κακουλίδη. Συγγραφέας αλλά και ζωγράφος, ο Γιώργος Κακουλίδης υιοθέτησε από νέος, έναν τρόπο ζωή...

Ιστορίες από τη ζωή

Ιστορίες από τη ζωή

Ιστορίες από τη ζωή των αρχαίων ημών – και όχι μόνο.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Συγγενής και σύντροφος του Αλκιβιάδη, ο Αξίοχος (γράφει ο Λυσίας) τον ακολούθησε στην Άβυδο. Εκεί και οι δυο τους νυμφεύθηκαν τη Μεδοντιάδα. Όταν από τον γάμο των τριών γεννήθηκ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Τα χρόνια» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο: Νίκος Μπακουνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σε τούτη την ασπρόμαυρη φωτογραφ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ