Solar250

Του Γιώργου Βέη

Στο τελευταίο βιβλίο του ΜακΓιούαν ο εφιάλτης είναι σαφώς διευρυμένος. Είμαστε ένα σχεδόν αιώνα πιο μέσα στο μέλλον από την εποχή της ποτοαπαγόρευσης. Η αρά της μη στοχαστικής τεχνολογίας προκαθορίζει έναν έναν τους σκαιούς όρους του παιχνιδιού, σε παγκοσμιοποιημένη μάλιστα βάση.

Ιδού το στίγμα ψυχής σε μιαν εύστοχη αποκρυστάλλωση: «Η επιστήμη ασφαλώς είναι έξοχη, και ποιος ξέρει, ίσως είναι έξοχη και η τέχνη, ενδεχομένως όμως έννοιες όπως η αυτογνωσία να μην αφορούν ούτε τη μία ούτε την άλλη». (βλ. σελ. 128). Υπογραμμίζω ότι δεν πρόκειται για τα πτώματα ή τους βιασμούς, οι οποίοι στοιχειώνουν μυθιστορήματα σαν το Ιερό του Ουίλιαμ Φόκνερ, αλλά για την ενδεχόμενη μετάλλαξη του ίδιου μας του πλανήτη σε θλιβερό απόρριμμα. Παραθέτω το σκηνικό, με όλη τη φαντασμαγορία ενός ακριβολόγου ρεαλισμού, όπως τον αποδίδει η επαρκής και άλλο τόσο έμπειρη μεταφράστρια:

«Ο αιώνας είχε τελειώσει και η κλιματική αλλαγή παρέμενε περιθωριακό ζήτημα, ο Μπους είχε καταξεσκίσει τις μετριοπαθείς προτάσεις του Κλίντον, οι ΗΠΑ θα γύριζαν την πλάτη τους στο Κιότο, ο Μπλερ δεν έδειχνε να κατέχει το ζήτημα, οι παλιές ελπίδες του Ρίο είχαν εξανεμιστεί […] Το Ρεύμα του Κόλπου θα εξαφανιζόταν, οι Ευρωπαίοι θα πέθαιναν από το κρύο στα κρεβάτια τους, ο Αμαζόνιος θα μετατρεπόταν σε έρημο, μερικές ήπειροι θα αναφλέγονταν, άλλες θα πνίγονταν, ενώ έως το 2085 οι αρκτικοί καλοκαιρινοί πάγοι θα είχαν χαθεί και μαζί με αυτούς και οι πολικές αρκούδες. Ο Μπίαρντ είχε ακούσει και στο παρελθόν αυτές τις προβλέψεις και δεν έδινε βάση σε καμία. Ωστόσο, ακόμα κι αν τις πίστευε, δεν επρόκειτο να πανικοβληθεί. Ένας άτεκνος άντρας μιας κάποιας ηλικίας στο τέλος του πέμπτου γάμου του μπορεί να αντέξει μια στάλα μηδενισμού». (βλ. σελ. 121).

Φυσικός επιστήμων, ο οποίος έχει ήδη αποσπάσει βραβείο Νόμπελ, ο κατά βάθος μέγας τυχοδιώκτης Μάικλ Μπίαρντ αρχίζει να παραιτείται από τις δραστηριότητες εκείνες, οι οποίες τον ανέδειξαν στον ιδιαίτερα απαιτητικό χώρο του. Βεβαίως, δεν αρνείται τις παχυλές αμοιβές από τα ιδρύματα εκείνα, στα οποία κατά καιρούς δίνει διαλέξεις, ούτε παύει να εξαντλεί τη λίμπιντό του εξωσυζυγικώς. Η οξυδερκής αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη είναι το τελευταίο του χαρτί. Και το παίζει αδίστακτα, αυτοκαταστροφικά. Τυφλωμένος από την έπαρση του Κακού, καταφεύγει ασύστολα στη χρήση κακοπίστων μεθόδων και απατηλών τρόπων. Είναι ένας φουριόζος, δήθεν ηθικά εξανθρωπισμένος Κάλιμπαν. Φτάνει μάλιστα ως τον σολοικισμό της κλοπής έργου, το οποίο ανήκει στην πνευματική ιδιοκτησία τρίτου. Ασελγεί πάνω στο σώμα της ίδιας του της επιστήμης, μεταμορφώνοντας την ταυτοχρόνως σε τυφλό τέρας. Λίγο προτού οδηγηθεί στην αποθέωση της υψίστης αδικοπραξίας, επέρχεται όμως μαθηματικά η κάθαρση. Οι τελευταίες σελίδες συνιστούν σύνοψη της ετυμηγορίας των τιμωρών θεών.

Ο διακεκριμένος συγγραφέας Ίαν ΜακΓιούαν, ο οποίος έχει, ως γνωστόν, αποσπάσει το 1998 Βραβείο Μπούκερ, για το Άμστερνταμ, (βλ. εκδόσεις «Μεταίχμιο»), φαίνεται να γνωρίζει πολύ καλά ότι το αίτημα του σεβασμού και της συνεπαγόμενης υπερίσχυσης του Δικαίου συνιστά αρχαιότατο πυλώνα της αφήγησης: από μια πλευρά το μυθιστόρημα αποτελεί προϊόν μιας ατελεύτητης ακροαματικής διαδικασίας. Είναι το σώμα, ο καρπός της νοήμονος ή μη δράσης. Και οι ένορκοι, οι αναγνώστες του Solar στην προκειμένη περίπτωση, θέλουν, από το μέσον της εξιστόρησης και μετά, την κεφαλή του Μάικλ Μπίαρντ επί πίνακι. Όντας από τους πλέον προκλητικούς χαρακτήρες του Ίαν ΜακΓιούαν, απολύτως πειστικός μέσα στο πλαίσιο των ακροτήτων του, ο πληθωρικός των κριμάτων Μάικλ Μπίαρντ, οδηγεί το εν λόγω δράμα στην ασφαλέστερη των οδών: στο κολαστήριο της δημόσιας, της καθόλα έγκυρης και έγκαιρης απαξίωσης. Ο πανικός, ο οποίος εισβάλλει στη φράση: «Ξέρετε ενδιαφέρομαι για τις μορφές αφήγησης που παράγει η κλιματική επιστήμη. Πρόκειται, ασφαλώς, για ένα έπος με εκατομμύρια συγγραφείς» (σελ. 226) είναι ο πανικός μιας πολλαπλότητας, μιας δαψίλειας αγαθών, την οποία διαχειριζόμαστε σε ατομικό και σε συλλογικό βαθμό κατά τρόπο άφρονα, οριακά επικίνδυνο. Η νέμεσις δεν δρα κοντολογίς συγκαταβατικά, αλλά τελείως φυσικά. Διέπεται από την ορμή ενός συμπαντικού φαινομένου. Ο άδικος λυγίζει και συνθλίβεται τελικά σαν το άπραγο, το παντελώς αδύναμο καλάμι του Πασκάλ.

SolarSolar
Ιαν ΜακΓιούαν
Μτφρ. Κατερίνα Σχινά
Εκδόσεις Πατάκη 2010
Σελ. 421, τιμή €19

 

 

 

 

 

Γιώργος Βέης

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Neverhome, του Λερντ Χαντ - Μια ιστορία του Αμερικανικού Εμφυλίου

Neverhome, του Λερντ Χαντ - Μια ιστορία του Αμερικανικού Εμφυλίου

Για το μυθιστόρημα του Laird Hunt «Neverhome» (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις). Φωτογραφία: Η Φράνσις Κλέιτον κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου. © Library of Congress.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Ποιος είπε...

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Για τη συλλογή διηγημάτων της María Fernanda Ampuero «Κοκορομαχία» (μτφρ. Ιφιγένεια Ντούμη, εκδ. Σκαρίφημα). Φωτογραφία: Rinaldo Wurglitsch, σε ανάρτηση του Borgen Project για το Human Trafficking στο Εκουαδόρ.

Του Διονύση Μαρίνου

Σ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ