Solar250

Του Γιώργου Βέη

Στο τελευταίο βιβλίο του ΜακΓιούαν ο εφιάλτης είναι σαφώς διευρυμένος. Είμαστε ένα σχεδόν αιώνα πιο μέσα στο μέλλον από την εποχή της ποτοαπαγόρευσης. Η αρά της μη στοχαστικής τεχνολογίας προκαθορίζει έναν έναν τους σκαιούς όρους του παιχνιδιού, σε παγκοσμιοποιημένη μάλιστα βάση.

Ιδού το στίγμα ψυχής σε μιαν εύστοχη αποκρυστάλλωση: «Η επιστήμη ασφαλώς είναι έξοχη, και ποιος ξέρει, ίσως είναι έξοχη και η τέχνη, ενδεχομένως όμως έννοιες όπως η αυτογνωσία να μην αφορούν ούτε τη μία ούτε την άλλη». (βλ. σελ. 128). Υπογραμμίζω ότι δεν πρόκειται για τα πτώματα ή τους βιασμούς, οι οποίοι στοιχειώνουν μυθιστορήματα σαν το Ιερό του Ουίλιαμ Φόκνερ, αλλά για την ενδεχόμενη μετάλλαξη του ίδιου μας του πλανήτη σε θλιβερό απόρριμμα. Παραθέτω το σκηνικό, με όλη τη φαντασμαγορία ενός ακριβολόγου ρεαλισμού, όπως τον αποδίδει η επαρκής και άλλο τόσο έμπειρη μεταφράστρια:

«Ο αιώνας είχε τελειώσει και η κλιματική αλλαγή παρέμενε περιθωριακό ζήτημα, ο Μπους είχε καταξεσκίσει τις μετριοπαθείς προτάσεις του Κλίντον, οι ΗΠΑ θα γύριζαν την πλάτη τους στο Κιότο, ο Μπλερ δεν έδειχνε να κατέχει το ζήτημα, οι παλιές ελπίδες του Ρίο είχαν εξανεμιστεί […] Το Ρεύμα του Κόλπου θα εξαφανιζόταν, οι Ευρωπαίοι θα πέθαιναν από το κρύο στα κρεβάτια τους, ο Αμαζόνιος θα μετατρεπόταν σε έρημο, μερικές ήπειροι θα αναφλέγονταν, άλλες θα πνίγονταν, ενώ έως το 2085 οι αρκτικοί καλοκαιρινοί πάγοι θα είχαν χαθεί και μαζί με αυτούς και οι πολικές αρκούδες. Ο Μπίαρντ είχε ακούσει και στο παρελθόν αυτές τις προβλέψεις και δεν έδινε βάση σε καμία. Ωστόσο, ακόμα κι αν τις πίστευε, δεν επρόκειτο να πανικοβληθεί. Ένας άτεκνος άντρας μιας κάποιας ηλικίας στο τέλος του πέμπτου γάμου του μπορεί να αντέξει μια στάλα μηδενισμού». (βλ. σελ. 121).

Φυσικός επιστήμων, ο οποίος έχει ήδη αποσπάσει βραβείο Νόμπελ, ο κατά βάθος μέγας τυχοδιώκτης Μάικλ Μπίαρντ αρχίζει να παραιτείται από τις δραστηριότητες εκείνες, οι οποίες τον ανέδειξαν στον ιδιαίτερα απαιτητικό χώρο του. Βεβαίως, δεν αρνείται τις παχυλές αμοιβές από τα ιδρύματα εκείνα, στα οποία κατά καιρούς δίνει διαλέξεις, ούτε παύει να εξαντλεί τη λίμπιντό του εξωσυζυγικώς. Η οξυδερκής αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη είναι το τελευταίο του χαρτί. Και το παίζει αδίστακτα, αυτοκαταστροφικά. Τυφλωμένος από την έπαρση του Κακού, καταφεύγει ασύστολα στη χρήση κακοπίστων μεθόδων και απατηλών τρόπων. Είναι ένας φουριόζος, δήθεν ηθικά εξανθρωπισμένος Κάλιμπαν. Φτάνει μάλιστα ως τον σολοικισμό της κλοπής έργου, το οποίο ανήκει στην πνευματική ιδιοκτησία τρίτου. Ασελγεί πάνω στο σώμα της ίδιας του της επιστήμης, μεταμορφώνοντας την ταυτοχρόνως σε τυφλό τέρας. Λίγο προτού οδηγηθεί στην αποθέωση της υψίστης αδικοπραξίας, επέρχεται όμως μαθηματικά η κάθαρση. Οι τελευταίες σελίδες συνιστούν σύνοψη της ετυμηγορίας των τιμωρών θεών.

Ο διακεκριμένος συγγραφέας Ίαν ΜακΓιούαν, ο οποίος έχει, ως γνωστόν, αποσπάσει το 1998 Βραβείο Μπούκερ, για το Άμστερνταμ, (βλ. εκδόσεις «Μεταίχμιο»), φαίνεται να γνωρίζει πολύ καλά ότι το αίτημα του σεβασμού και της συνεπαγόμενης υπερίσχυσης του Δικαίου συνιστά αρχαιότατο πυλώνα της αφήγησης: από μια πλευρά το μυθιστόρημα αποτελεί προϊόν μιας ατελεύτητης ακροαματικής διαδικασίας. Είναι το σώμα, ο καρπός της νοήμονος ή μη δράσης. Και οι ένορκοι, οι αναγνώστες του Solar στην προκειμένη περίπτωση, θέλουν, από το μέσον της εξιστόρησης και μετά, την κεφαλή του Μάικλ Μπίαρντ επί πίνακι. Όντας από τους πλέον προκλητικούς χαρακτήρες του Ίαν ΜακΓιούαν, απολύτως πειστικός μέσα στο πλαίσιο των ακροτήτων του, ο πληθωρικός των κριμάτων Μάικλ Μπίαρντ, οδηγεί το εν λόγω δράμα στην ασφαλέστερη των οδών: στο κολαστήριο της δημόσιας, της καθόλα έγκυρης και έγκαιρης απαξίωσης. Ο πανικός, ο οποίος εισβάλλει στη φράση: «Ξέρετε ενδιαφέρομαι για τις μορφές αφήγησης που παράγει η κλιματική επιστήμη. Πρόκειται, ασφαλώς, για ένα έπος με εκατομμύρια συγγραφείς» (σελ. 226) είναι ο πανικός μιας πολλαπλότητας, μιας δαψίλειας αγαθών, την οποία διαχειριζόμαστε σε ατομικό και σε συλλογικό βαθμό κατά τρόπο άφρονα, οριακά επικίνδυνο. Η νέμεσις δεν δρα κοντολογίς συγκαταβατικά, αλλά τελείως φυσικά. Διέπεται από την ορμή ενός συμπαντικού φαινομένου. Ο άδικος λυγίζει και συνθλίβεται τελικά σαν το άπραγο, το παντελώς αδύναμο καλάμι του Πασκάλ.

SolarSolar
Ιαν ΜακΓιούαν
Μτφρ. Κατερίνα Σχινά
Εκδόσεις Πατάκη 2010
Σελ. 421, τιμή €19

 

 

 

 

 

Γιώργος Βέης

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) –  Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) – Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, κ. Σταύρος&nb...

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

Οι Εκδόσεις Καστανιώτη προκηρύσσουν για τρίτη χρονιά τον διαγωνισμό «Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο». Ένας διαγωνισμός που ξεκίνησε ως μια δημιουργική διέξοδος την περίοδο της πρώτης καραντίνας, αγαπήθηκε και συνεχίζεται με επιτυχία.

Επιμέλεια: Book Press

...
Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Τα βιβλία της Ντέμπορα Λέβι (Deborah Levy) έχουν αγαπηθεί από τους κριτικούς και το αναγνωστικό κοινό. Πρόσφατα κυκλοφόρησε στα ελληνικά το νέο της βιβλίο με τίτλο «Ο άνθρωπος που τα είδε όλα», από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Αργυρώς Μαντόγλου. Σε συνέντευξή της στον Γκάρντιαν, η Βρετανίδα μυθιστοριογράφος ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ