tusk

Για το μυθιστόρημα του Τούρβαλντ Στεν [Thorvald Steen] «Η λευκή καλύβα» (μτφρ. Βίκυ Πορφυρίδου, εκδ. Βακχικόν). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Tusk». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Ζούμε μονάχα λίγο. Ξέρουμε μόνο κάτι για τον εαυτό μας, όχι πολλά.»

Στα δεκαπέντε, μαθαίνει ότι πάσχει από προοδευτική μυϊκή δυστροφία. Οι μύες του σιγά σιγά ατροφούν, και τώρα, σαράντα χρόνια μετά, ο αφηγητής, κινείται με αναπηρικό αμαξίδιο. Έχει προσαρμόσει τη ζωή του στα δεδομένα που η κατάσταση της υγείας του υπαγορεύει, έχει φτιάξει οικογένεια, εργάζεται και είναι έως έναν βαθμό αυτάρκης.

Το ξαφνικό τηλεφώνημα από μια γυναίκα που λέει ότι είναι ξαδέρφη του, τον φέρνει αντιμέτωπο με πράγματα για τα οποία πάντα αναρωτιόταν αλλά δεν έπαιρνε απάντηση. Γιατί η μητέρα του δεν ανέφερε ποτέ τον δικό της πατέρα, κι αρνούνταν να πει ακόμα και το όνομά του; Γιατί δεν γνώρισε ποτέ την οικογένεια του αδερφού της μητέρας του; Πού οφείλεται όλη αυτή η μυστικοπάθεια για το παρελθόν;

vakxikon tourvald stern h leyjh kalyva

Ο αφηγητής αρχίζει να επισκέπτεται συχνά την μητέρα του και προσπαθεί να της αποσπάσει πληροφορίες για τους άγνωστους συγγενείς του, όμως εκείνη αρνείται συστηματικά να του τις δώσει. Μια μέρα που η σύζυγος και η κόρη του λείπουν και θα λείπουν για μέρες εκτός πόλης, προσπαθώντας να φτάσει κάτι από τη βιβλιοθήκη, ο άντρας πέφτει από το αναπηρικό του αμαξίδιο.

Είναι από τις σπάνιες φορές που δεν φοράει στον καρπό του το κουμπί πανικού, και δεν έχει κοντά το κινητό του. Πεσμένος με το πρόσωπο στο πάτωμα, παρατηρεί με κάθε λεπτομέρεια τα αντικείμενα γύρω του, προσπαθεί να σηκώσει το παράλυτο σώμα του, και ταυτόχρονα θυμάται. Ξαναζεί στιγμές από τη ζωή του, τον κατακλύζουν αναμνήσεις σκόρπιες, μπερδεμένες, χωρίς σειρά, χωρίς λογική, απογυμνωμένες από κάθε περιττό στολίδι, με μόνο κυρίαρχο το συναίσθημα εκείνων των στιγμών.

Θυμάται τον εαυτό του μικρό, να έχει εξαιρετικές επιδόσεις στο σκι, να έχει στόχους και όνειρα. Θυμάται ότι λατρεύει τα άλματα. Θυμάται τον γιατρό να του λέει ότι, λόγω της ασθένειάς του, είναι υποχρεωμένος να σταματήσει για πάντα το αγαπημένο του άθλημα. Θυμάται τη μητέρα του να του τονίζει ότι αυτό πρέπει να το κρατήσει μυστικό, για το δικό του καλό. Θυμάται τον πατέρα του να συμφωνεί μαζί της. Θυμάται τη ντροπή και την αυτολύπηση που ένιωθε, τα πρώτα χρόνια μετά από τη διάγνωσή του.

Πώς είναι να γνωρίζεις από τα δεκαπέντε σου ότι κάποια στιγμή θα μείνεις παράλυτος, αλλά να μην μπορείς να το συζητήσεις με κανέναν;

Θυμάται την απογοήτευση, τη μοναξιά και τον πόνο. Τον πόνο για το ψέμα μέσα στο οποίο ζει. Για την αδικία που υφίστανται τα άτομα με τέτοιες ασθένειες. Είναι πεπεισμένος ότι, στην κατάσταση που βρίσκεται, δεν θα τον αγαπήσει ποτέ κανείς. Ότι δεν έχει καμία αξία. Περιφρονεί τον εαυτό του και θεωρεί ότι και οι άλλοι τον περιφρονούν. Είναι αποκομμένος από όλους και φοβάται να αποδεχτεί την αγάπη. Ελπίζει όμως ότι ίσως και να υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να τον καταλάβουν.

Αγώνας για μια θέση στον κόσμο

Πώς είναι να γνωρίζεις από τα δεκαπέντε σου ότι κάποια στιγμή θα μείνεις παράλυτος, αλλά να μην μπορείς να το συζητήσεις με κανέναν; Να κρατάς μυστικό οτιδήποτε έχει σχέση με την πάθησή σου, και να μην επιτρέπεις στον εαυτό σου να απολαύσει τις χαρές της ηλικίας του; Σε ποιον μπορείς να ρίξεις την ευθύνη για την ασθένειά σου;

Thorvald Steen

Ο Τούρβαλντ Στεν γεννήθηκε το 1954 στη Νορβηγία. Εμφανίστηκε στη λογοτεχνική σκηνή το 1983 και μέχρι σήμερα έχει γράψει μυθιστορήματα, συλλογές διηγημάτων, θεατρικά έργα, ποίηση, παιδικά βιβλία και δοκίμια. Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 30 γλώσσες ενώ έχουν αποσπάσει επαίνους και διακρίσεις, τόσο στη Νορβηγία όσο και στο εξωτερικό. Το 2001 τιμήθηκε με το βραβείο Dobloug της Σουηδικής Ακαδημίας για το σύνολο του έργου του Το 2004 έλαβε από το νορβηγικό υπουργείο Πολιτισμού κρατική επιχορήγηση εφ’ όρου ζωής. Το μυθιστόρημά του Η λευκή καλύβα συμπεριλήφθηκε το 2023 στη μακρά λίστα των βραβείων λογοτεχνίας του Δουβλίνου (Dublin Literary Awards).

Ο αφηγητής είχε και έχει σαφή εικόνα της κατάστασής του. Ξέρει ότι η ασθένειά του οφείλεται στο γεγονός ότι στο τέταρτο ζευγάρι χρωμοσωμάτων των κυττάρων του, το ένα χρωμόσωμα είναι ελαφρώς μικρότερο από το άλλο. Η κατάστασή του σταδιακά θα επιδεινώνεται. Είναι κάτι που δεν μπορεί να το αποτρέψει. Χωρίς κανένα στοιχείο μοιρολατρίας, επιλέγει να παλέψει και να κάνει το καλύτερο που μπορεί. Το μόνο που ζητά, είναι απαντήσεις στο γιατί δεν ξέρει τίποτα για τους συγγενείς του, και γιατί δεν συζητούσαν ποτέ για την ασθένειά του. Τις οποίες απαντήσεις η μητέρα του, η μόνη εν ζωή από την οικογένειά του, δεν είναι διατεθειμένη να του δώσει. Ξαναζεί κάθε επίσκεψη στο σπίτι της, και ανακαλεί τον τρόπο που εκείνη υπεκφεύγει να απαντήσει.

Έρευνα του παρελθόντος

Όμως εκείνος βρίσκει κι άλλους τρόπους να ερευνήσει το παρελθόν. Τώρα ξέρει ότι η ασθένειά του είναι κληρονομική. Ότι την είχε και ο θείος του και ο παππούς του. Αναγνωρίζει τον εαυτό του και τη στάση του σώματός του σε μια παλιά φωτογραφία, όπου ο παππούς του και ο θείος του ποζάρουν με φόντο μια λευκή καλύβα. Ξέρει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπιζαν παλιότερα τις ασθένειες, την προέλευσή των οποίων δεν γνώριζαν. Ξέρει ότι οι ασθένειες αυτές στιγμάτιζαν τον ασθενή και την οικογένειά του, κατατάσσοντάς τον σε μια κατώτερη βαθμίδα, και στερώντας του την κοινωνική αποδοχή. Ξέρει ότι η ασθένεια αυτή έμπαινε εμπόδιο στην επαγγελματική αποκατάσταση των ίδιων των ασθενών αλλά και των συγγενών τους.

Ταυτόχρονα, δεν μπορεί να μην αναγνωρίσει στη μητέρα του και στη γιαγιά του τη στωικότητα και τη δύναμη που ήταν απαραίτητες για να αντέξουν τις δυσκολίες της ζωής, κυρίως κατά τη διάρκεια του πολέμου, ή όταν θεώρησαν ότι έπρεπε να απομακρυνθούν από αγαπημένα τους πρόσωπα, τα οποία έφεραν τη δική του νόσο. Η κατανόηση της πράξης τους, θα είναι αρκετή για να κερδίσουν τη συγχώρεσή του;

Στο βιβλίο ξετυλίγεται η οικογενειακή ιστορία του αφηγητή, ο οποίος ψάχνει απεγνωσμένα τις ρίζες του. Περιγράφεται η ντροπή των συγγενών του για τη διαφορετικότητα κάποιων από τα μέλη της οικογένειας, η απόκρυψη και η συμφωνία συγκάλυψης της κατάστασης, τονίζοντας το κόστος που θα είχε γι’ αυτούς η αποκάλυψη της αλήθειας.

Πρωτοπρόσωπη ζωντανή αφήγηση, πινελιές ποιητικού λόγου, εξαιρετική αφηγηματική μαεστρία. Ένα, ομολογουμένως, πολύ ενδιαφέρον βιβλίο.

Επίσης παρουσιάζεται γλαφυρά ο πόνος που συνοδεύει συχνά τη ζωή και τις σχέσεις μέσα στην οικογένεια, και προβάλλεται εμφατικά και στο μέγεθος που της αναλογεί η αδιαμφισβήτητη αξία της ύπαρξης, ακόμα κι αν σωματικά υπολείπεται, ή μάλλον, κυρίως τότε. Πρωτοπρόσωπη ζωντανή αφήγηση, πινελιές ποιητικού λόγου, εξαιρετική αφηγηματική μαεστρία. Ένα, ομολογουμένως, πολύ ενδιαφέρον βιβλίο!

Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Για ποιον λόγο να ζω; Έκανα πολλές φορές αυτή την ερώτηση στον εαυτό μου καθώς ανέβαινα στην ψηλή σκάλα. Στην κορυφή της, με το κεφάλι μου στραμμένο στη θολωτή οροφή, ο δρόμος προς το αιώνιο σκοτάδι φαινόταν σύντομος. Δεν κατηγορούσα κανέναν για την ασθένειά μου. Ήταν κάτι βαθύτερο που με έκανε να υποφέρω. Ήμουν πεπεισμένος ότι μου έλειπε εκείνο το γονίδιο που ήταν απαραίτητο για να μπορεί κανείς να αποδεχτεί την αγάπη, τούτη η προαπαιτούμενη ικανότητα να δένεσαι με έναν άλλο άνθρωπο. Αισθανόμουν πως στο βλέμμα μου υπήρχε ένας πόνος που δεν είχε κανένας άλλος. Διψούσα να ικετεύσω για βοήθεια, μα δεν μπορούσα να τη ζητήσω από κανέναν.»

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

Για το μυθιστόρημα της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martin Gaite] «Το πίσω δωμάτιο» (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Rijkmuseum. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Πώς να μιλήσει κανείς για μια π...

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

Θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο που παίχτηκε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του EuroPride 2024.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

Τον Σεπτέμβριο του 2013 ο σκηνοθέτης και δημοσιογράφος Αντώνης Μποσκοΐτης πήγε...

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ