Magic City paris

Για το μυθιστόρημα του Άλεκ Σκούφη [Alec Scouffi] «Χρυσόψαρο/Δωμάτια μετ’ επίπλων» (μτφρ. Νίκος Σκοπλάκης, εκδ. Κίχλη). Kεντρική εικόνα: μπαρ λεσβιών στο Παρίσι του Μεσοπολέμου.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Η κυκλοφορία στην ελληνική γλώσσα του μυθιστορήματος του Άλεκ Σκούφη Χρυσόψαρο/Δωμάττα μετ' εμποδίων (μτφρ. Νίκος Σκοπλάκης, εκδ. Κίχλη), κοντά εκατό χρόνια από την πρώτη του έκδοση, είναι ένα εκδοτικό γεγονός.

Όχι μόνο γιατί συμπίπτει χρονικά με μια ευρεία συζήτηση γύρω από τις έμφυλες ταυτότητες, αλλά κυρίως γιατί θίγει το θέμα της ομοερωτικής επιθυμίας από πολλές πλευρές, συνιστώντας μια «από τα μέσα» μαρτυρία για ένα διαχρονικά σημαντικό ζήτημα ακόμη ανοιχτό, όχι τόσο στις νομοθεσίες που σιγά σιγά κατανοούν την αναγκαιότητα μιας ισότιμης αντιμετώπισης όλων των πολιτών, όσο στη νοοτροπία των κοινωνιών που αποτελούν φραγμό στα όποια προοδευτικά βήματα.

Ο Scouffi (Άλεκ Σκούφης ή Σκούφος, όπως μας παραδίδεται το όνομα αυτού του αστού Αλεξανδρινού Έλληνα, 1886-1932) ήταν μια πολυδιάστατη προσωπικότητα, με σπουδές στη φωνητική μουσική, διαπρεπής βαρύτονος, σύγχρονος του Καβάφη, του Ενρίκο Καρούζο και του Δημήτρη Μητρόπουλου, ποιητής με τέσσερις ποιητικές συλλογές, και εν τέλει μυθιστοριογράφος.

alec scouffi

Ο κόσμος του Μεσοπολέμου 

Στο Χρυσόψαρο (το ένα από τα δύο βιβλία που πρόλαβε να γράψει) μάς ανοίγει ένα γλαφυρό στην αφήγησή του τοπίο για να δούμε τον κόσμο του Μεσοπολέμου στα μπαρ και τα ξενοδοχεία του Παρισιού, όπου σύχναζαν ομοφυλόφιλοι, ισορροπώντας σχεδόν πάντα αδέξια ανάμεσα στη νομιμότητα και την παρανομία, όσο τους επέτρεπε η χαλαρή επιτήρηση των ηθών και όσο (από την άλλη) τους καταδίκαζε ο εγγενής συντηρητισμός μιας κοινωνίας ακόμη ανώριμης για την αποδοχή του διαφορετικού.

Η ομοφυλοφιλία, έτσι όπως παρουσιαζόταν στο μυθιστόρημα του Σκούφη, θεωρήθηκε απειλή για την κυρίαρχη εικόνα της αρσενικής αρρενωπότητας, αλλιώς στηρίγματος κάθε κοινωνικού συστήματος.

Η ομοφυλοφιλία, έτσι όπως παρουσιαζόταν στο μυθιστόρημα του Σκούφη, θεωρήθηκε απειλή για την κυρίαρχη εικόνα της αρσενικής αρρενωπότητας, αλλιώς στηρίγματος κάθε κοινωνικού συστήματος.

Το πολύ ενδιαφέρον στοιχείο του βιβλίου εντοπίζεται στον τρόπο που αναλύεται (όχι απλώς παρουσιάζεται) η αναζήτηση της έμφυλης ταυτότητας, αποδεικνύοντας πόσο ρευστά στην πραγματικότητα είναι τα όρια ανάμεσα στα φύλα, πόσο (πέρα από γενετικές προδιαγραφές) επηρεάζονται από τις κοινωνικές συντεταγμένες.

Ενδεικτικό παράδειγμα ο ήρωας Πιέρ-Σουσού, αλλά και οι άλλοι ήρωες του βιβλίου. Ο Πιέρ, ξεφεύγοντας από την πατρική κακοποίηση, το σκάει από το σπίτι του με το όνειρο να γυρίσει τον κόσμο, όνειρο που θα μείνει ανεκπλήρωτο, καθώς θα τον καταπιεί η καθημερινότητα και η απατηλή γοητεία των ύποπτων δρόμων του Παρισιού.

scouffi1

Ο Alec Scouffi (Αλέξανδρος Σκούφος ή Σκούφης) γεννήθηκε στις 23 Απριλίου 1886 στην Αλεξάνδρεια. Γόνος αστικής οικογένειας, ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του σε σχολή Ιησουιτών στο Παρίσι, ενώ σπούδαζε φωνητική μουσική ήδη από 14 ετών. Γρήγορα καθιερώθηκε ως βαρύτονος. Συμμετείχε δραστήρια στην πνευματική ζωή της γαλλικής πρωτεύουσας, ενώ κατά τα διαστήματα της παραμονής του στην Αλεξάνδρεια άνοιγε το δικό του λογοτεχνικό σαλόνι, στο σπίτι της οδού Σταμπούλ. Εξέδωσε στα γαλλικά τέσσερις ποιητικές συλλογές και δύο μυθιστορήματα, από τα οποία το «Χρυσόψαρο» γνώρισε μεγάλη εκδοτική επιτυχία. Διατηρούσε γνωριμία με τον Κ. Π. Καβάφη, ο οποίος του είχε αφιερώσει ιδιοχείρως τα «Κεριά». Δολοφονήθηκε τη νύχτα της 24ης Μαρτίου 1932 στο διαμέρισμά του, στο Παρίσι. Ο δράστης δεν βρέθηκε ποτέ· θεωρείται πως ήταν κάποιος από τους εφήμερους εραστές του. Ύστερα από πολλά χρόνια λησμονιάς, ο Alec Scouffi «αναστήθηκε» ως μυθιστορηματικό πρόσωπο σε τρία βιβλία του Πατρίκ Μοντιανό

Δεν γνωρίζει ακόμη αν προτιμάει τη γυναικεία ή την αντρική συντροφιά, ερευνά τη σεξουαλικότητά του. Εκεί θα μεταμορφωθεί σε Σουσού, στο εξής Πιέρ-Σουσού. Εκεί και η Λουίζ θα ψάξει τη δική της σεξουαλική ταυτότητα, ισορροπώντας ανάμεσα στα δύο φύλα. Αν το σώμα έχει εμφανές φύλο, μάλλον δεν συμβαίνει πάντα το ίδιο με την ψυχή.

Κι όταν αυτά τα δύο δεν συμπίπτουν, από γενετικούς ή κοινωνικούς παράγοντες, τότε το μέλλον μοιάζει δυσοίωνο. Όπως προδιαγεγραμμένη είναι η ζωή ενός χρυσόψαρου μέσα στον κλειστό ορίζοντα ενός ενυδρείου, έτσι αναμενόμενη η ζωή, αναμενόμενος και ο θάνατος των ηρώων του Scouffi, στο «ενυδρείο-πόλη» του Παρισιού.

Ο ίδιος ο συγγραφέας, με τον θάνατό του, αποτέλεσε ένα από τα πολλά παραδείγματα του περίκλειστου (στην ουσία) χώρου, όπου η διαφορετικότητα έχει να αντιπαλέψει την καθιερωμένη στερεοτυπικά «κανονικότητα».

Ο ίδιος ο συγγραφέας, με τον θάνατό του (σφαγιάστηκε στο σπίτι του πιθανόν από έναν από τους περιστασιακούς νεαρούς εραστές του) αποτέλεσε ένα από τα πολλά παραδείγματα του περίκλειστου (στην ουσία) χώρου, όπου η διαφορετικότητα έχει να αντιπαλέψει την καθιερωμένη στερεοτυπικά «κανονικότητα».

Απρόσμενη ποιητικότητα

Η γραφή του Σκούφη χαρακτηρίζεται από ρεαλιστικές περιγραφές, μέσα στις οποίες εγκιβωτίζεται μια απρόσμενη ποιητικότητα, ενώ η λεπτή ειρωνεία συμβαδίζει με την τρυφερότητα και την κατανόηση. kichli Scouffi xrysopsaroΤαυτόχρονα έκδηλη η αμφισημία της γραφής του, όπως επισημαίνεται και στο Επίμετρο, φαίνεται και από τον τίτλο, καθώς: «poiss’ ως ελλειπτικό poisson (ψάρι), αλλά και poise (αγαπητικός, μαστροπός»).

Θα λέγαμε πως πρόκειται, κάτω από αυτό το πρίσμα, για ένα μυθιστόρημα «απαιτητικό» στην ανάγνωση, και σκληρό, παρά τη φαινομενική του «ελαφράδα». Κυρίως για ένα μυθιστόρημα που προϋποθέτει, εισχωρώντας στον κόσμο του, την άρση κάθε φραγμού που εμποδίζει την πρόσληψη μιας ελεύθερης γραφής σε γλώσσα, σε ύφος και σε συγγραφική πρόθεση.

Αξίζει εδώ μια μνεία τόσο στη μετάφραση όσο και στις εκτενείς Σημειώσεις, αλλά και στο πολύ κατατοπιστικό στις πληροφορίες του, εκτενές επίσης επίμετρο, καθώς και στις εικόνες της εποχής, που συνοδεύουν το κείμενο. Στην ουσία, «ένα βιβλίο μέσα σε ένα βιβλίο». Μια πλήρης έκδοση που μας «συστήνει» τον ξεχασμένο Σκούφη, με τη γαλλική παιδεία, κατά τα ειωθότα της εποχής στην αστική Αλεξάνδρεια, με την ελληνική όμως ψυχή, κατά δήλωσή του.

 Η ΔΙΩΝΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ είναι συγγραφέας. Το νέο της βιβλίο, η νουβέλα «Θηρίο ή Θεός» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις ΑΩ.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Κι έβλεπαν τον Πιέρ να φεύγει τα κλειστά παράθυρα των «σπιτιών», όπου άλλοτε τόσα αρσενικά είχαν μοιραστεί το κορμί του και τη νιότη του· τον έβλεπαν να φεύγει τα «σπίτια» που συντρίβουν τους Μπομπ και τους Σουσού…
Αργότερα, όταν τον έψαξαν, έβγαλαν από τις τσέπες του ένα εισιτήριο του μετρό, ένα κομμάτι σπάγκο, μια λιγδιασμένη φωτογραφία του Μπομπ με το μαγιό του ακροβάτη κι ένα παλιό, κουρελιασμένο βιβλιαράκι, χωρίς εξώφυλλο, μ’ ένα όνομα που ξεθώριαζε: Ρουμίρ…» (σ. 280).

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πέτρινα ημερολόγια» της Κάρολ Σίλντς (κριτική) – Για μια γυναίκα σμιλεμένη στην πέτρα της ζωής

«Πέτρινα ημερολόγια» της Κάρολ Σίλντς (κριτική) – Για μια γυναίκα σμιλεμένη στην πέτρα της ζωής

Για το μυθιστόρημα της Κάρολ Σιλντς [Carol Shields] «Πέτρινα ημερολόγια» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: © Shelby Miller/Unspalsh. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Υπάρχει ...

«Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» του Τζέιμς Μπόλντουιν (κριτική) – Η ιστορία της δύσκολης ενηλικίωσης ενός αγοριού στο Χάρλεμ του '30

«Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» του Τζέιμς Μπόλντουιν (κριτική) – Η ιστορία της δύσκολης ενηλικίωσης ενός αγοριού στο Χάρλεμ του '30

Για το μυθιστόρημα του Τζέιμς Μπόλντουιν [James Baldwin] «Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις). Kεντρική εικόνα: © U.S. National Archives and Records Administration.

Γράφει η Αργυρώ Μαντόγλου

Σε όλα τα μυ...

«Αγαπητέ μαλάκα» της Βιρζινί Ντεπάντ (κριτική) – Ασεβές και δυνατό σαν χαστούκι

«Αγαπητέ μαλάκα» της Βιρζινί Ντεπάντ (κριτική) – Ασεβές και δυνατό σαν χαστούκι

Για το μυθιστόρημα της Βιρζινί Ντεπάντ [Virginie Despentes] «Αγαπητέ μαλάκα» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: © Mehrnegar Dolatmand/Unsplash.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Έπρεπε να το περιμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

Συνεχίζεται ο επιτυχημένος φετινός κύκλος εκδηλώσεων «Καταθέσεις Πολιτισμού» με συζητήσεις για σύγχρονη τέχνη, ιστορία και αρχαιολογία, από το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος. Επόμενη εκδήλωση στις 24 Απριλίου με καλέσμένο τον ομότιμο καθηγητή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Μανόλη Κορρέ....

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Εκδήλωση με θέμα τη ζωή και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, διοργάνωσε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) στο Παρίσι. Φωτογραφίες © Polyvios Anemoyannis / Hans Lucas.

Επιμέλεια: Book Press

Κατάμεστο το Αμφιθέατρο Richelieu του πανεπιστημίου της Σορβόννη...

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ