flood

Του Μάκη Πανώριου

Ως ακραίο γεωφυσικό φαινόμενο ο κατακλυσμός ήταν πολύ φυσικό να προσλάβει μεταφυσικές διαστάσεις. Αρχικά θεωρήθηκε ως εκδήλωση ενός υπερφυσικού όντος, του οποίου η Γη και ο Άνθρωπος αποτελούν μάλλον ένα «μεγαλειώδες» κοσμικό πείραμα. Η παρέκκλιση ωστόσο του ανθρώπου από την προβλεπόμενη μετεξέλιξή του, η οποία και τον οδήγησε με την συμπεριφορά του στην Ύβρη εναντίον του Δημιουργού του, προκάλεσε την θεϊκή μήνιν.

Ο κατακλυσμός δεν είναι παρά η απόλυτη τιμωρία του αμαρτωλού ανθρώπου, αλλά και η επιβεβαίωση της αποτυχίας του πειράματος. Το πρώτο σκέλος σχετίζεται με την μυθολογική διερμηνεία θρησκευτικής απόχρωσης του φαινομένου, το δεύτερο με την φιλοσοφική διανοουμενίστική προσέγγισή του. Σήμερα διερμηνεύεται επιστημονικά ως εκδήλωση καιρικών συνθηκών. Ωστόσο ένα μεγάλο μέρος του κόσμου συνεχίζει να το αντιμετωπίζει με τα μυθολογικά χαρακτηριστικά του, θεωρώντας το ως «Οργή θεού».

Την πρώτη καταγραφή του θα την συναντήσει κανείς στις μυθολογίες των λαών, κυρίως σ’ αυτούς που κατοικούσαν στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου. Διασημότεροι κατακλυσμοί: Του Γκιλγκαμές, του Δευκαλίωνα, και, φυσικά, του Νώε. Όλοι ανεξαιρέτως σχετίζονται με την καταστροφή του κόσμου. Ωστόσο μια σύγχρονη ρεαλιστική διερμηνεία του φαινομένου το σχετίζει με την τελευταία παγετώδη περίοδο, την πριν από 20.000 χρόνια, κατά την οποία έλιωσαν οι πάγοι κατακλύζοντας με τεράστια παλιρροϊκά κύματα την Νότια Ευρώπη και την Εγγύς Ανατολή.

Ο συγγραφέας-μηχανικός Στέφεν Μπάξτερ, γνωστός κυρίως λόγω της φιλίας του με τον Άρθουρ Κλαρκ ─μέσω του ανά χείρας μυθιστορήματός του σκληρής επιστημονικής φαντασίας, υποείδος που βασίζεται υποτίθεται σε πραγματικά δεδομένα─, καταθέτει την δική του άποψη-θεωρεία του συμβάντος. Σύμφωνα με αυτήν, κατά την διάρκεια στερεοποίησης της Γης, τεράστιες ποσότητες νερού παγιδεύτηκαν στο εσωτερικό της και τώρα αρχίζουν να… αναβλύζουν καλύπτοντας σταδιακά όλη την επίγεια επιφάνειά της. Ως εκ τούτου, Ευρώπη, Ρωσία, Κίνα, Ιαπωνία, Ασία, εξαφανίζονται κάτω από το μεγάλο… νερό. Ελεύθερες παραμένουν μόνο μερικές πανύψηλες βουνοκορφές. Το κράτος που είναι σε θέση να αντιμετωπίσει την εν λόγω βιβλική καταστροφή, να διαιωνίσει τον άνθρωπο και να οικοδομήσει έναν άλλο παγκόσμιο υδάτινο πλέον πολιτισμό, είναι μόνο οι ΗΠΑ, διότι είναι το «… κατά πολύ ισχυρότερο από όλες τις υπόλοιπες δυνάμεις». Ως εκ τούτου οι εναπομείναντες αντιμετωπίζονται απ’ την εν λόγω υπερδύναμη με αλαζονική υπεροψία, οφείλουν να υποτάσσονται τυφλά στην ανωτερότητά της, αλλά και να δικαιολογούν τις θηριωδίες της. Οφείλουν επίσης να συνειδητοποιήσουν ότι ο βιολογικός τους κύκλος έκλεισε, και ότι το αγγλόφωνο γένος, είναι προορισμένο εκ θεού να επαναδημιουργήσει την χαμένη ανθρωπότητα.

Αν παραβλέψει κανείς τις μιλιταριστικές, σοβινιστικές, φασιστικές και άκρως ρατσιστικές θέσεις του συγγραφέα, τότε πιθανώς να «απολαύσει» ένα εντυπωσιακό μυθιστόρημα καταστροφής, στο οποίο πρωταγωνιστεί ένα αμφισβητούμενο πραγματολογικό υλικό, και η προκλητική επίδειξη «γνώσεων» του συγγραφέα.

Η καταστροφή της Γης από διάφορα φαινόμενα αποτελεί ιδιαίτερο κλάδο στο σώμα της ε.φ. Ο κατακλυσμός κατέχει την πρώτη θέση σ’ αυτά. Ορισμένα κλασικά στο είδος τους έργα, όπως «Ο δεύτερος κατακλυσμός» 1912, του Γκάρετ Σέρβις, «Άλλος για το Αραράτ» 1940, του Χ.Τζ. Ουέλς, «Αρειανή Οδύσσεια» 1940, του Στάνλεϊ Γουέινμπάουμ, το αποδεικνύουν.

kataklismosΣτέφεν Μπάξτερ
Κατακλυσμός
Μτφρ.: Θωμάς Μαστακούρης
Επιμέλεια: Σπύρος Καρυδάκης
Εκδόσεις ΑΙΟΛΟΣ
Αθήνα 2010, σελ.: 608

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πιερ, ή οι αμφισημίες» του Χέρμαν Μέλβιλ (κριτική) – Τέχνη ανυπέρβλητη και συντριπτική

«Πιερ, ή οι αμφισημίες» του Χέρμαν Μέλβιλ (κριτική) – Τέχνη ανυπέρβλητη και συντριπτική

Για το μυθιστόρημα του Χέρμαν Μέλβιλ (Herman Melville) «Πιερ, ή οι αμφισημίες» (μτφρ. Σοφία Αυγερινού, εκδ. Μάγμα). Εικόνα: Από την ταινία «Pola X» του Λεός Καράξ, βασισμένη στο βιβλίο. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Στο ...

«Παιχνιδότοπος» του Ρίτσαρντ Πάουερς (κριτική) – Τεχνητές και άλλες νοημοσύνες σε σύγκρουση, στα νερά της Γαλλικής Πολυνησίας

«Παιχνιδότοπος» του Ρίτσαρντ Πάουερς (κριτική) – Τεχνητές και άλλες νοημοσύνες σε σύγκρουση, στα νερά της Γαλλικής Πολυνησίας

Για το μυθιστόρημα του Ρίτσαρντ Πάουερς (Richard Powers) «Παιχνιδότοπος» (μτφρ. Γιώργος Κυριαζής, εκδ. Gutenberg). Εικόνα: Ο πίνακας «Το ρεύμα του κόλπου» του Γουίνσλοου Χόμερ.

Γράφει ο Κώστας Καλτσάς

...

«Η περιφρόνηση» του Αλμπέρτο Μοράβια (κριτική) – Ένα κλασικό έργο της μεταπολεμικής λογοτεχνίας

«Η περιφρόνηση» του Αλμπέρτο Μοράβια (κριτική) – Ένα κλασικό έργο της μεταπολεμικής λογοτεχνίας

Για το μυθιστόρημα του Αλμπέρτο Μοράβια (Alberto Moravia) «Η περιφρόνηση» (μτφρ. Σταύρος Παπασταύρου, εκδ. Ελληνικά γράμματα). Εικόνα: Από την ομότιτλη ταινία του Ζαν-Λυκ Γκοντάρ. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Ο τρόπος ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Καμύ στη Λέσβο: Διάλεξη του Γιώργου Αρχιμανδρίτη για τη σχέση του νομπελίστα συγγραφέα με την Ελλάδα

Ο Καμύ στη Λέσβο: Διάλεξη του Γιώργου Αρχιμανδρίτη για τη σχέση του νομπελίστα συγγραφέα με την Ελλάδα

Διάλεξη με θέμα «Ο Αλμπέρ Καμύ και η Ελλάδα» θα δώσει το Σάββατο, 18 Ιουλίου, ο Γιώργος Αρχιμανδρίτης στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου, στο Σίγρι. Εικόνα: Ο Αλμπέρ Καμύ με την κόρη του Κατρίν, στην Ελλάδα, το 1958.

Επιμέλεια: Book Press

...
Γιώργος Χατζηιακώβου: «Για τον Βίτο Μανκούζο η αγάπη δεν είναι κάτι που έχεις ή κάνεις, αλλά ένας τρόπος υπάρξεως»

Γιώργος Χατζηιακώβου: «Για τον Βίτο Μανκούζο η αγάπη δεν είναι κάτι που έχεις ή κάνεις, αλλά ένας τρόπος υπάρξεως»

«Το έργο του Βίτο Μανκούζο γίνεται καθρέφτης όπου μπορούμε να δούμε, όσοι θέλουμε βέβαια, τον εαυτό μας καθαρότερα» μας είπε ο εκδότης Γιώργος Χατζηιακώβου, με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου «Αγαπώ – Μικρή φιλοσοφία της αγάπης» (μτφρ. Σοφία Μαρή, εκδ. Αρμός).

Συνέ...

Βραβείο PEN Pinter 2026: Στη Τζάκλιν Ρόουζ, ακαδημαϊκό και φεμινίστρια κριτικό

Βραβείο PEN Pinter 2026: Στη Τζάκλιν Ρόουζ, ακαδημαϊκό και φεμινίστρια κριτικό

Η συγγραφέας, ακαδημαϊκός και φεμινίστρια κριτικός Τζάκλιν Ρόουζ (Jacqueline Rose) τιμήθηκε με το Βραβείο PEN Pinter 2026.

Επιμέλεια: Book Press

Η συγγραφέας, ακαδημαϊκός και φεμινίστρια κριτικός Τζάκλιν Ρόουζ τιμήθηκε με τ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Περιγραφή ενός χωριού» της Μαρί Λουίζε Κάσνιτς (προδημοσίευση)

«Περιγραφή ενός χωριού» της Μαρί Λουίζε Κάσνιτς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογραφικό έργο της Μαρί Λουίζε Κάσνιτς [Marie Luise Kaschnitz] «Περιγραφή ενός χωριού» (Μετάφραση – Επίμετρο – Σημειώσεις: Αλέξανδρος Κυπριώτης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 10 Ιουλίου από τις εκδόσεις η βαλίτσα.

Επιμέλεια: Κ...

«Ο μυστηριώδης ένοικος και άλλες ιστορίες» του Σέρινταν Λε Φανού (προδημοσίευση)

«Ο μυστηριώδης ένοικος και άλλες ιστορίες» του Σέρινταν Λε Φανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σέρινταν Λε Φανού (Sheridan Le Fanu) «Ο μυστηριώδης ένοικος και άλλες ιστορίες» (ανθολόγηση, μτφρ., εισαγωγικό σημείωμα: Γιώργος Θάνος, επιμέλεια: Γιάννης Μπαρτσώκας), η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Printa.

Επιμέλεια: ...

«Παναής Κουταλιανός – 
Ο παλαιστής, ο αρσιβαρίστας, ο θρύλος» του Κώστα Μίχου (προδημοσίευση)

«Παναής Κουταλιανός – 
Ο παλαιστής, ο αρσιβαρίστας, ο θρύλος» του Κώστα Μίχου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Μίχου «Παναής Κουταλιανός – 
Ο παλαιστής, ο αρσιβαρίστας, ο θρύλος», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ήταν Κυριακή του φράγκικου Πάσχα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Μια τελευταία ματιά» & «Οι ωραιότερες συναντήσεις μου με ζώα» – Δύο βιβλία για τη ζωή μας με τα (άλλα) ζώα

«Μια τελευταία ματιά» & «Οι ωραιότερες συναντήσεις μου με ζώα» – Δύο βιβλία για τη ζωή μας με τα (άλλα) ζώα

Συναντήσεις με απειλούμενα είδη, καθώς και με άλλα ζώα που μας θυμίζουν τον εαυτό μας. Δύο βιβλία από τις εκδόσεις ΕΠΟΨ μας αποκαλύπτουν τα μυστικά του ζωικού βασιλείου. © Duke Lemur Center

Επιλογή-παρουσίαση: Σόλωνας Παπαγεωργίου

Η κλιματ...

«Χωρίς δείκτη προστασίας» – 26 αστυνομικά, νουάρ και θρίλερ για ένα μακρύ αναγνωστικό καλοκαίρι

«Χωρίς δείκτη προστασίας» – 26 αστυνομικά, νουάρ και θρίλερ για ένα μακρύ αναγνωστικό καλοκαίρι

Καταιγιστική δράση αλλά και χαλαρή ατμόσφαιρα, κοινωνικός σχολιασμός και σκοτεινός ρεαλισμός: Είκοσι έξι αστυνομικά, νουάρ και ψυχολογικά θρίλερ, για ένα καλοκαίρι γεμάτο συγκινήσεις. 

Επιλογή-παρουσίαση: Χίλντα Παπαδημητρίου

...
Ποιήματα που φέρνει ο Βαρδάρης – Πέντε συλλογές από τη σοδειά του βορρά

Ποιήματα που φέρνει ο Βαρδάρης – Πέντε συλλογές από τη σοδειά του βορρά

Πέντε ποιητικά έργα με πυκνή γραφή, φιλοσοφικούς στοχασμούς και πολιτικό περιεχόμενο.

Επιλογή-παρουσίαση Παναγιώτης Γούτας

Πέντε ποιητικά έργα από τον βορρά, καρποί ώριμης γραφής, που εκφράζουν φιλοσοφικούς αλλά και πολιτικούς προβληματισμούς. 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ