flood

Του Μάκη Πανώριου

Ως ακραίο γεωφυσικό φαινόμενο ο κατακλυσμός ήταν πολύ φυσικό να προσλάβει μεταφυσικές διαστάσεις. Αρχικά θεωρήθηκε ως εκδήλωση ενός υπερφυσικού όντος, του οποίου η Γη και ο Άνθρωπος αποτελούν μάλλον ένα «μεγαλειώδες» κοσμικό πείραμα. Η παρέκκλιση ωστόσο του ανθρώπου από την προβλεπόμενη μετεξέλιξή του, η οποία και τον οδήγησε με την συμπεριφορά του στην Ύβρη εναντίον του Δημιουργού του, προκάλεσε την θεϊκή μήνιν.

Ο κατακλυσμός δεν είναι παρά η απόλυτη τιμωρία του αμαρτωλού ανθρώπου, αλλά και η επιβεβαίωση της αποτυχίας του πειράματος. Το πρώτο σκέλος σχετίζεται με την μυθολογική διερμηνεία θρησκευτικής απόχρωσης του φαινομένου, το δεύτερο με την φιλοσοφική διανοουμενίστική προσέγγισή του. Σήμερα διερμηνεύεται επιστημονικά ως εκδήλωση καιρικών συνθηκών. Ωστόσο ένα μεγάλο μέρος του κόσμου συνεχίζει να το αντιμετωπίζει με τα μυθολογικά χαρακτηριστικά του, θεωρώντας το ως «Οργή θεού».

Την πρώτη καταγραφή του θα την συναντήσει κανείς στις μυθολογίες των λαών, κυρίως σ’ αυτούς που κατοικούσαν στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου. Διασημότεροι κατακλυσμοί: Του Γκιλγκαμές, του Δευκαλίωνα, και, φυσικά, του Νώε. Όλοι ανεξαιρέτως σχετίζονται με την καταστροφή του κόσμου. Ωστόσο μια σύγχρονη ρεαλιστική διερμηνεία του φαινομένου το σχετίζει με την τελευταία παγετώδη περίοδο, την πριν από 20.000 χρόνια, κατά την οποία έλιωσαν οι πάγοι κατακλύζοντας με τεράστια παλιρροϊκά κύματα την Νότια Ευρώπη και την Εγγύς Ανατολή.

Ο συγγραφέας-μηχανικός Στέφεν Μπάξτερ, γνωστός κυρίως λόγω της φιλίας του με τον Άρθουρ Κλαρκ ─μέσω του ανά χείρας μυθιστορήματός του σκληρής επιστημονικής φαντασίας, υποείδος που βασίζεται υποτίθεται σε πραγματικά δεδομένα─, καταθέτει την δική του άποψη-θεωρεία του συμβάντος. Σύμφωνα με αυτήν, κατά την διάρκεια στερεοποίησης της Γης, τεράστιες ποσότητες νερού παγιδεύτηκαν στο εσωτερικό της και τώρα αρχίζουν να… αναβλύζουν καλύπτοντας σταδιακά όλη την επίγεια επιφάνειά της. Ως εκ τούτου, Ευρώπη, Ρωσία, Κίνα, Ιαπωνία, Ασία, εξαφανίζονται κάτω από το μεγάλο… νερό. Ελεύθερες παραμένουν μόνο μερικές πανύψηλες βουνοκορφές. Το κράτος που είναι σε θέση να αντιμετωπίσει την εν λόγω βιβλική καταστροφή, να διαιωνίσει τον άνθρωπο και να οικοδομήσει έναν άλλο παγκόσμιο υδάτινο πλέον πολιτισμό, είναι μόνο οι ΗΠΑ, διότι είναι το «… κατά πολύ ισχυρότερο από όλες τις υπόλοιπες δυνάμεις». Ως εκ τούτου οι εναπομείναντες αντιμετωπίζονται απ’ την εν λόγω υπερδύναμη με αλαζονική υπεροψία, οφείλουν να υποτάσσονται τυφλά στην ανωτερότητά της, αλλά και να δικαιολογούν τις θηριωδίες της. Οφείλουν επίσης να συνειδητοποιήσουν ότι ο βιολογικός τους κύκλος έκλεισε, και ότι το αγγλόφωνο γένος, είναι προορισμένο εκ θεού να επαναδημιουργήσει την χαμένη ανθρωπότητα.

Αν παραβλέψει κανείς τις μιλιταριστικές, σοβινιστικές, φασιστικές και άκρως ρατσιστικές θέσεις του συγγραφέα, τότε πιθανώς να «απολαύσει» ένα εντυπωσιακό μυθιστόρημα καταστροφής, στο οποίο πρωταγωνιστεί ένα αμφισβητούμενο πραγματολογικό υλικό, και η προκλητική επίδειξη «γνώσεων» του συγγραφέα.

Η καταστροφή της Γης από διάφορα φαινόμενα αποτελεί ιδιαίτερο κλάδο στο σώμα της ε.φ. Ο κατακλυσμός κατέχει την πρώτη θέση σ’ αυτά. Ορισμένα κλασικά στο είδος τους έργα, όπως «Ο δεύτερος κατακλυσμός» 1912, του Γκάρετ Σέρβις, «Άλλος για το Αραράτ» 1940, του Χ.Τζ. Ουέλς, «Αρειανή Οδύσσεια» 1940, του Στάνλεϊ Γουέινμπάουμ, το αποδεικνύουν.

kataklismosΣτέφεν Μπάξτερ
Κατακλυσμός
Μτφρ.: Θωμάς Μαστακούρης
Επιμέλεια: Σπύρος Καρυδάκης
Εκδόσεις ΑΙΟΛΟΣ
Αθήνα 2010, σελ.: 608

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

Για το μυθιστόρημα της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martin Gaite] «Το πίσω δωμάτιο» (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Rijkmuseum. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Πώς να μιλήσει κανείς για μια π...

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

Θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο που παίχτηκε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του EuroPride 2024.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

Τον Σεπτέμβριο του 2013 ο σκηνοθέτης και δημοσιογράφος Αντώνης Μποσκοΐτης πήγε...

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ