luis mal

Για το μυθιστόρημα του Πατρίκ Μοντιανό [Patrick Modiano] «Chevreuse» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: Από την ταινία του Λουί Μαλ «Ασανσέρ για δολοφόνους». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Οι διαφορετικές περίοδοι μιας ζωής -παιδική ηλικία, εφηβεία, ωριμότητα, γηρατειά- αντιστοιχούν και σε πολλούς διαδοχικούς θανάτους.»

Με τη μνήμη του να έχει διανύσει μια μακρά περίοδο χειμερίας νάρκης, ο συγγραφέας Ζαν Μποσμάν, βρίσκεται τυχαία στη Σεβρέζ, μια περιοχή που δεν του είναι άγνωστη. Εκεί, στο σπίτι της οδού Ντοκτέρ-Κυρζέν 28 είχε βρεθεί ως παιδί, χωρίς τους γονείς του. Εκεί, είχε επιστρέψει και στα είκοσι πέντε του, με μια φίλη που τη φώναζαν «Νεκροκεφαλή».

Τώρα, στα εβδομήντα πέντε του πλέον, επανέρχεται, προσπαθώντας να θυμηθεί ανθρώπους και γεγονότα, να ανακαλέσει πράγματα που η μνήμη του είχε από καιρό απωθήσει, να κατανοήσει τι ακριβώς είχε συμβεί τότε. Τώρα όμως δεν φοβάται να αντιμετωπίσει τα φαντάσματα του παρελθόντος. Επισκέπτεται ξενοδοχεία, καφέ και εστιατόρια στα οποία σύχναζε, περνάει από το σπίτι της οδού Ντοκτέρ- Κυρζέν, και μέσα από αυτή την περιήγηση, ξαναζεί με έναν τρόπο σκηνές εκείνης της εποχής. Συνειδητοποιεί ότι «η ζωή του δεν ήταν παρά μια σειρά από ρήξεις, χιονοστιβάδες, ακόμα και αμνησίες».

Ως παιδί, είχε εξασκηθεί στη σιωπή. Παράλληλα, του άρεσε να καταγράφει λεπτομέρειες και να τις ανακαλεί σε ανύποπτο χρόνο. Θυμάται ονόματα ή αντικείμενα, όπως το ρολόι από τον αμερικανικό στρατό στο χέρι ενός άντρα, ή έναν χρωματιστό αναπτήρα, αρωματικό, με τον οποίο, η μυστηριώδης γυναίκα που τον είχε υπό την προστασία της, τον άφηνε για λίγο να παίξει, με τον όρο να προσέχει τη φλόγα.

Στο κεφάλι του συνωστίζονται λόγια, πρόσωπα, στίχοι. Όλα αυτά μπορεί να φαίνονται λεπτομέρειες, άσχετες μεταξύ τους, για κείνον όμως αποτελούν μια ευκαιρία να ενώσει τα θραύσματα της μνήμης του, να ξεκαθαρίσει τα πράγματα, να βρει απαντήσεις στα μυστήρια της ζωής του.
Η γοητεία των μη λεγομένων

Δεν μαθαίνουμε ποτέ γιατί ζούσε ο Μποσμάν στο σπίτι της οδού Ντοκτέρ- Κυρζέν, πού βρισκόταν οι γονείς του, ποια ήταν η σχέση του με τη μυστηριώδη κυρία, η οποία διέθετε πολλά χρήματα αλλά είχε φίλους ανθρώπους του υποκόσμου.

Στο μυθιστόρημα του Πατρίκ Μοντιάνο Chevreuse (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακήδη, εκδ. Πόλις) δεν μαθαίνουμε ποτέ γιατί ζούσε ο Μποσμάν στο σπίτι της οδού Ντοκτέρ-Κυρζέν, πού βρισκόταν οι γονείς του, ποια ήταν η σχέση του με τη μυστηριώδη κυρία, η οποία διέθετε πολλά χρήματα αλλά είχε φίλους ανθρώπους του υποκόσμου.

Δεν ξέρουμε την τωρινή οικογενειακή του κατάσταση ούτε αν είναι επιτυχημένος συγγραφέας ή όχι. Δεν ξέρουμε γιατί «έμεινε μόνος στο δρόμο», όταν ήταν παιδί και γιατί ακολούθησε το ίδιο μοτίβο και στην υπόλοιπη ζωή του. Δεν ορίζονται ποτέ ξεκάθαρα οι σχέσεις του με τους ανθρώπους που συναναστρέφεται.

Σαν υπνοβάτης

Ο ήρωας, σαν υπνοβάτης, «κινείται στο μεταίχμιο ονείρου και πραγματικότητας, αφήνοντάς τα να φωτίζουν το ένα το άλλο και καμιά φορά να μπλέκονται». Όμως, «το παν είναι να μην γλιστρήσεις από την κορυφογραμμή και να ξέρεις μέχρι ποιου σημείου μπορείς να ονειρεύεσαι τη ζωή σου».

Ο Μποσμάν τελικά αναρωτιέται αν τα πρόσωπα που αναφέρει υπήρξαν όντως στη ζωή του ή απέκτησαν υπόσταση από τη στιγμή που έγιναν πρωταγωνιστές του βιβλίου που γράφει αυτό το διάστημα. Και αναγνωρίζει το γεγονός ότι «για να καταφέρει να τελειώσει το βιβλίο του, η μοναξιά είναι αναγκαία συνθήκη». Εκείνος δεν είναι παρά «ένας παρατηρητής που γράφει ό,τι έχει δει, μαντέψει ή φανταστεί ολόγυρά του».

patrick modiano1

 Ο Πατρίκ Μοντιανό γεννήθηκε το 1945 στο Boulogne-Billancourt, από πατέρα Γάλλο εβραϊκής καταγωγής, από σεφαραδίτικη οικογένεια της Θεσσαλονίκης, και μητέρα Βελγίδα (οι γονείς του γνωρίστηκαν στη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου στο κατεχόμενο Παρίσι). Το 1967 γράφει το πρώτο του μυθιστόρημα, «La place de l' etoile», και το στέλνει στις εκδόσεις Gallimard, με παρότρυνση του καθηγητή του Ρεϊμόν Κενό, οι οποίες το εκδίδουν την επόμενη χρονιά. Σήμερα θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Γάλλους συγγραφείς. Έχει τιμηθεί, μεταξύ άλλων, με το μεγάλο βραβείο μυθιστορήματος της Γαλλικής Ακαδημίας το 1972, με το βραβείο Goncourt το 1976, με το βραβείο του Ιδρύματος Pierre de Monaco το 1984 και με το μεγάλο βραβείο λογοτεχνίας Paul Morand, για το σύνολο του έργου του, το 2000. Στα ελληνικά έχουν εκδοθεί τα βιβλία του: «Η χαμένη γειτονιά» (Χατζηνικολή), «Οδός σκοτεινών μαγαζιών» (Κέδρος), «Άνθη ερειπίων» (Οδυσσέας), «Το άρωμα της Υβόννης» (Λιβάνης, νέα έκδοση: «Η βίλα της θλίψης»), «Κυριακές του Αυγούστου» (Καστανιώτης), «Ντόρα Μπρούντερ» (Πατάκης), «Η μικρή Μπιζού», «Ήταν όλοι τους τόσο καλά παιδιά... », «Νυχτερινό ατύχημα», «Στο cafe της χαμένης νιότης» (Πόλις). Έχει γράψει το σενάριο για πολλές ταινίες. Το 2014 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Το κείμενο περιέχει πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία, καθώς ο Μοντιανό έζησε από πολύ νωρίς χωρίς τους γονείς του, το έσκασε από το οικοτροφείο όπου διέμενε, ο πατέρας του πραγματοποιούσε ύποπτες συναλλαγές με την Γκεστάπο, και ο ίδιος είχε γνωρίσει ανθρώπους του υποκόσμου.

H ρευστότητα των αναμνήσεων 

polis modiano chevreuseΤο θέμα όμως του βιβλίου δεν είναι οι λεπτομέρειες της ζωής του Ζαν Μποσμάν, του alter ego του συγγραφέα, αλλά η μνήμη και τα παιχνίδια της, η ρευστότητα των αναμνήσεων, το πόσο επιφυλακτικοί πρέπει να είμαστε απέναντι στον χρόνο, ο οποίος εκμηδενίζει τις αποστάσεις και χρωματίζει κατά βούληση τα γεγονότα του παρελθόντος.

Η αφήγηση μπαινοβγαίνει στο χθες και στο σήμερα με απίστευτη ευκολία, χαρίζοντας στο βιβλίο κάτι από παραμύθι. Ένα μυστήριο περιβάλλει τους τόπους και τα πρόσωπα, τα οποία κινούνται μέσα σε μια ομιχλώδη ατμόσφαιρα.

Τα όρια της πραγματικότητας και της φαντασίας είναι υπό διαρκή διαπραγμάτευση, με τον ίδιο τρόπο που είναι συγκεχυμένα τα όρια μεταξύ πραγματικής ζωής και μυθοπλασίας στα έργα του Μοντιανό. Το ύφος του κειμένου, λιτό και ελλειπτικό, ενισχύει αυτό που θέλει να τονίσει ο συγγραφέας: την ασάφεια των γεγονότων του παρελθόντος και το ευμετάβολο της μνήμης.

Ένα κείμενο μελαγχολικό, με πολλές σιωπές, και με μια χροιά νοσταλγίας για όσα χάθηκαν ανεπιστρεπτί. Ο νομπελίστας συγγραφέας- ο Μαρσέλ Προυστ της εποχής μας, σύμφωνα με τη Σουηδική Ακαδημία- ασχολείται με τον χρόνο, με την υποκειμενικότητα της μνήμης, με την αέναη αναζήτηση ταυτότητας και με τη διαδικασία της αναζήτησης γενικότερα, η οποία είναι από μόνη της γοητευτική, ακόμα και αν δεν φτάνει σε κάποιο αποτέλεσμα. Η μετάφραση του Αχιλλέα Κυριακίδη, έξοχη∙ αναδεικνύει στο έπακρο τη σαγηνευτική γραφή του Μοντιανό.

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός. 


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Το εγχείρημα είναι δύσκολο, αλλά εποικοδομητικό. Στην αρχή νομίζεις ότι πέφτεις σε συμπτώσεις, αλλά μετά από πενήντα χρόνια έχεις μια πανοραμική θέα της ζωής σου. Και σκέφτεσαι πως, αν έσκαβες σε βάθος, όπως οι αρχαιολόγοι που καταλήγουν να φέρουν στο φως μια ολόκληρη θαμμένη πόλη με τον λαβύρινθο των δρόμων της, θ’ ανακάλυπτες, εμβρόντητος, κάποιες σχέσεις σου με ανθρώπους που δεν υποψιαζόσουν καν την ύπαρξή τους ή τους είχες ξεχάσει, ένα πλέγμα γύρω σου που αναπτύσσεται επ’ άπειρον.»

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πηγάδι» του Χουάν Κάρλος Ονέτι (κριτική) – Ένας υπαρξιστής από την Ουρουγουάη

«Το πηγάδι» του Χουάν Κάρλος Ονέτι (κριτική) – Ένας υπαρξιστής από την Ουρουγουάη

Για το ευσύνοπτο μυθιστόρημα του ουρουγουανού Χουάν Κάρλος Ονέτι [Juan Carlos Onetti] «Το πηγάδι» (μτφρ. Λευτέρης Μακεδόνας, εκδ. Μάγμα). Στην κεντρική εικόνα, λεπτομέρεια από το εξώφυλλο της πορτογαλικής έκδοσης. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

...
«Σαράκι» της Λάιλα Μαρτίνεθ (κριτική) – Μια σύγχρονη ιστορία μαγισσών

«Σαράκι» της Λάιλα Μαρτίνεθ (κριτική) – Μια σύγχρονη ιστορία μαγισσών

Για το βιβλίο της Λάιλα Μαρτίνεθ [Layla Martinez] «Σαράκι» (μτφρ. Ασπασία Καμπύλη, εκδ. Carnivora). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «The abandoned». 

Γράφει η Μαριάννα Τσότρα 

Ένα σπίτι που χυμάει στους ενοίκους τ...

«Κορίτσι» της Καμίγ Λοράνς (κριτική) – Σε ποιον ανήκει το γυναικείο σώμα;

«Κορίτσι» της Καμίγ Λοράνς (κριτική) – Σε ποιον ανήκει το γυναικείο σώμα;

Για το μυθιστόρημα της Καμίγ Λοράνς [Camille Laurens] «Κορίτσι» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία της Λοράνς, από το εξώφυλλο της γαλλικής έκδοσης του βιβλίου.

Γράφει η Φανή Χατζή

Το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Την Πέμπτη 23 Μαΐου, στις 8:30 μμ η Αλυσίδα Πολιτισμού IANOS και οι εκδόσεις Μεταίχμιο, διοργανώνουν παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος της Σοφίας Νικολαΐδου με τίτλο «Δικά μας παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

  • Κώστας Β. Κατσουλάρη...
Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Δικά μας παιδιά» (εκδ. Μεταίχμιο) συναντήσαμε τη συγγραφέα Σοφία Νικολαΐδου στη Θεσσαλονίκη, στο περιθώριο της 20ής Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου και συζητήσαμε για τους κώδικες των νέων, τον ΛΕΞ και τα κλειστά δωμάτια.

Συνέντευξη στον Διονύση...

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Επτά βιβλία πολιτικής παρέμβασης: Νέα κινήματα, πράσινη επανάσταση, χειραφέτηση, δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση, ορισμένες λέξεις-κλειδιά

Επτά βιβλία πολιτικής παρέμβασης: Νέα κινήματα, πράσινη επανάσταση, χειραφέτηση, δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση, ορισμένες λέξεις-κλειδιά

Τι συμβαίνει πραγματικά στη χώρα μας και τι στο διεθνές περιβάλλον; Πώς θα είναι οι δημοκρατίες σε λίγες δεκατίες; Υπάρχει ένας νέος ακτιβισμός που μπορεί να αναχαιτίσει τον καπιταλισμό; Επιλέγουμε επτά βιβλία που θέτουν τα πολιτικά ζητήματα των καιρών μας επί τάπητος. Kεντρική εικόνα: © Unspalsh. 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ