«Κύματα» του Μπέι Ντάο (κριτική) – Οι αναταράξεις μιας δύσκολης εποχής

Για τη νουβέλα του Μπέι Ντάο [Bei Dao] «Κύματα» (μτφρ. Μαριάννα Τζιαντζή, εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, το έργο του Sun Zixi «In Front of Tiananmen», 1964 (Εθνικό Μουσείο Τέχνης της Κίνας).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Πιέζεις τον εαυτό σου να πιστέψει σε κάτι, στην πατρίδα, στο καθήκον, στην ελπίδα, σ’ όλα αυτά τα όμορφα γλειφιτζούρια που σε κάνουν να τραβάς μπροστά μέχρι που θα πέσεις πάνω σ’ έναν πανύψηλο τοίχο....»

Αναζητώντας το νόημα

Στις αρχές της δεκαετίας του εβδομήντα, κι ενώ έχει προηγηθεί η Πολιτιστική Επανάσταση του Μάο, φοιτητές και νέοι διανοούμενοι από το Πεκίνο, στέλνονται σε μια μουντή και άχρωμη βιομηχανική πόλη του Κινεζικού Βορρά για να διαπαιδαγωγηθούν, πράγμα που σημαίνει να υποβληθούν σε καταναγκαστική εργασία, ως τιμωρία για συμπεριφορές ή εκπεφρασμένες απόψεις, οι οποίες δεν συνάδουν με τη γραμμή του καθεστώτος.

Ανήσυχες ψυχές, αναζητούν στους ανθρώπους την εσωτερική τους αξία, και διαρκώς αναρωτιούνται για το νόημα της ζωής, για το τι σημαίνει ευτυχία, ειλικρίνεια, ευγένεια.

Ο Γιαγκ Συέν και η Σιάο Λιγκ, είναι δύο από αυτούς. Η γνωριμία τους θα εξελιχθεί σε έναν αγνό έρωτα, όμως το διαφορετικό οικογενειακό τους υπόβαθρο θα βάλει εμπόδια στη σχέση τους. Ανήσυχες ψυχές, αναζητούν στους ανθρώπους την εσωτερική τους αξία, και διαρκώς αναρωτιούνται για το νόημα της ζωής, για το τι σημαίνει ευτυχία, ειλικρίνεια, ευγένεια. Στο περιβάλλον τους συναντάμε τον Λιν Τογκπίγκ –κομματικό στέλεχος που πήρε μέρος στην επανάσταση του 1949, πίστεψε σε ιδανικά αλλά διαψεύστηκε και τώρα παλεύει ανάμεσα στη συνείδηση και στο καθήκον–, την κόρη του, η οποία επιδιώκει τον έρωτα του Συέν, και τον Πάι Χουά, έναν περιθωριακό τύπο, ο οποίος είναι μπλεγμένος σε κάθε είδους παράβαση.

Οι πέντε πρωταγωνιστές του βιβλίου είναι ταυτόχρονα και αφηγητές. Σαν να παίρνουν μέρος σε μια παράξενη σκυταλοδρομία, αφηγούνται, σε πρώτο πρόσωπο, ο καθένας ένα μέρος της ιστορίας και ο επόμενος τη συνεχίζει, παραθέτοντας τη δική του οπτική. Υπάρχουν και σκόρπιες αναδρομές στο παρελθόν, από τις οποίες μαθαίνουμε τόσες πληροφορίες για τον κάθε ήρωα, όσες είναι απαραίτητες για να αιτιολογήσουμε τη συμπεριφορά του και να κατανοήσουμε την υπόθεση του βιβλίου.

Μπέι Ντάο

Ο Μπέι Ντάο (σημαίνει «Βόρειο Νησί» και είναι το λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Τζάο Τζεν Κάι) είναι μια εξέχουσα μορφή των παγκόσμιων γραμμάτων και, κατά γενική ομολογία, ο κορυφαίος εν ζωή ποιητής της Κίνας. Έχει επίσης δημοσιεύσει συλλογές δοκιμίων και βιβλία πεζογραφίας. Δημοφιλής στην πατρίδα του και διεθνώς αναγνωρισμένος, τα τελευταία χρόνια παραμένει σταθερός διεκδικητής του Βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας. Ο ίδιος γεννήθηκε το 1949 στο Πεκίνο, λίγο προτού εγκαθιδρυθεί η Λαϊκή Δημοκρατία από τον Μάο Τσετούνγκ. Στην αρχή πίστεψε αλλά στη συνέχεια απογοητεύτηκε από την πορεία της Πολιτιστικής Επανάστασης. Θεωρήθηκε ο βασικός εκφραστής της «ομιχλώδους» (ή «σκοτεινής») ποίησης που αναπτύχθηκε στον αντίποδα των επίσημων επιταγών του καθεστώτος. Από το 1989, μετά και την αιματηρή καταστολή της εξέγερσης των σπουδαστών στην Πλατεία Τιανανμέν, την οποία είχε εμπνεύσει με την καλλιτεχνική και πολιτική του παρουσία, ο Μπέι Ντάο περιέπεσε σε δυσμένεια και αναγκάστηκε να ζήσει αυτοεξόριστος σε πολλές χώρες της Ευρώπης και κατόπιν στις ΗΠΑ. Το 2001 του παραχωρήθηκε ειδική άδεια από τις κινεζικές αρχές προκειμένου να επισκεφτεί τον άρρωστο πατέρα του. Από το 2006 του επετράπη η επιστροφή αλλά εκείνος προτίμησε το Χονγκ Κονγκ. Σήμερα είναι Ομότιμος Καθηγητής των Ανθρωπιστικών Επιστημών στο Κινεζικό Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ, όπου και δίδαξε επί σειρά ετών. Το έργο του έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από τριάντα γλώσσες.

Τα χαμένα ιδανικά

Σε αυτή την καθ’ όλα δύσκολη εποχή, που χαρακτηρίζεται από αστάθεια και αβεβαιότητα, άνθρωποι διώκονται, φυλακίζονται και θανατώνονται, χωρίς κανέναν ουσιαστικό λόγο. Αμέτρητες ζωές χάνονται από τη βία της Κόκκινης Φρουράς. Η διαφθορά έχει επεκταθεί παντού, σε κάθε βαθμίδα της εξουσίας. Οι ήρωες ζουν στο κενό, στη σκοτεινιά και στην έλλειψη σκοπού. Ποιος ο λόγος να υπακούν άκριτα στις εντολές του καθεστώτος; Ποια η έννοια της πατρίδας και ποιος ο ρόλος της; Πρέπει να προστατεύει τους πολίτες ή οι πολίτες πρέπει να την προστατεύουν; Ποιος από τους κατέχοντες την εξουσία έχει τη δύναμη να αναλάβει την ευθύνη των πράξεών του;

Η νέα γενιά αναζητά απαντήσεις, αναζητά ένα νόημα, βλέπει τον έρωτα σαν αφετηρία για καινούργια πράγματα.

Ο χρόνος περνά και δεν κάνει χάρες σε κανέναν. Η νέα γενιά έχει ανάγκη να αποδεσμευτεί από τα λάθη της προηγούμενης, η οποία σέρνεται βουτηγμένη στην αδράνεια. Η νέα γενιά τραγουδά για ό,τι δεν έχει και αγαπά την ποίηση όχι μόνο για την ομορφιά της αλλά επειδή κατακρίνει τη ζωή, και δη τη ζωή σε αυτή τη χώρα. Η νέα γενιά αναζητά απαντήσεις, αναζητά ένα νόημα, βλέπει τον έρωτα σαν αφετηρία για καινούργια πράγματα. Όμως, όταν όλα δοκιμάζονται και όλα αμφισβητούνται, μπορεί η αγάπη να γεννηθεί, να ανθίσει και να αντέξει στις δοκιμασίες; Θα μπορέσουν οι νέοι αυτής της γενιάς να γλιτώσουν από τα όπλα που τους σημαδεύουν, από τις παραδοσιακές αντιλήψεις, από τη βία και τις οπισθοδρομικές απόψεις ενός σκουριασμένου και εγκληματικού καθεστώτος; Η ταραγμένη πολιτική παλίρροια παρασύρει στο πέρασμά της τους πάντες. Πόσο αλώβητοι μπορεί να βγουν οι νέοι από αυτή τη ζοφερή κατάσταση; Πώς θα είναι το αύριο γι’ αυτούς και σε τι μπορούν να ελπίζουν;

ΚύματαΟ συγγραφέας συμμετείχε για ένα μικρό διάστημα κι ο ίδιος στην Κόκκινη Φρουρά και βρέθηκε τότε –όπως είπε σε συνέντευξή του– στην κορυφή της κοινωνίας. Μετά όμως η κυβέρνηση τον έκανε έναν ταπεινό εργάτη οικοδομών και είδε ποια είναι η πραγματικότητα της ζωής των περισσότερων ανθρώπων, πράγμα το οποίο προκάλεσε τη μεταστροφή του και την προσπάθειά του να μιλήσει μέσα από τη λογοτεχνία για την ελευθερία στη ζωή και στην τέχνη. Έχοντας υποστεί λογοκρισία στο έργο του και ζώντας στην εξορία, έγραψε τα Κύματα το 1974, αλλά κατάφερε να εκδοθούν το 1979, μετά τον θάνατο του Μάο και αφού τέλειωσε η δεκαετία του χάους στην Κίνα.

Ο Μπέι Ντάο είναι διακεκριμένος ποιητής, κι αυτό φαίνεται σε κάθε σελίδα της νουβέλας, που αποτελεί το μόνο μυθοπλαστικό του έργο. Ο λόγος του είναι καλαίσθητος, εκλεπτυσμένος, λικνιστικός, ακολουθεί τον ρυθμό των κυμάτων: άλλοτε αργός και νωχελικός και άλλοτε οξύς και δραστικός, αλλά σε κάθε περίπτωση συναρπαστικός, με ιδιαίτερα συχνή χρήση μεταφορών και με περιγραφές που εστιάζουν σε εντυπωσιακές λεπτομέρειες, όπως π.χ. τη σκιά των γυριστών βλεφαρίδων της Σιάο Λιγκ ή τη μύγα που σκαρφαλώνει με περίσκεψη στο τζάμι. Κύματα από σκέψεις, ερωτήσεις, συγκρούσεις και προβληματισμούς, κατακλύζουν τις σελίδες του βιβλίου, στο οποίο αποτυπώνεται γλαφυρά η κατάσταση αστάθειας κι αβεβαιότητας, το ιδεολογικό αδιέξοδο των νέων, αλλά και η δυναμική παρουσία της αγάπης, που ορθώνεται με παρρησία απέναντι στην αμφιβολία και την καταπίεση.

Η μετάφραση της Μαριάννας Τζιαντζή αποτυπώνει έξοχα το ιδιαίτερο ύφος του συγγραφέα, που καταγράφει τους κυματισμούς μιας μεταβατικής εποχής.


* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Μόλις αρχίζω να ράβω, η βελόνα γλιστρά και μου τρυπά το δάχτυλο. Μια μικρή στρογγυλή σταγόνα αίμα. Χαμογελώ και τη ρουφώ να στεγνώσει. Λες και μόλις τώρα άρχισα να συλλαμβάνω το πραγματικό νόημα αυτής της εμπειρίας: να ξαφνιάζομαι, να συνεπαίρνομαι, να νιώθω συστολή. Κι ο λόγος γι’ αυτή την έξαρση δεν είναι μόνο ο έρωτας, είναι και το γεγονός ότι ανακαλύπτω μια καινούργια αφετηρία. Υπάρχουν τόσα πράγματα που θα μπορούσα να κάνω… Αυτό το μικρό κομμάτι λιακάδας που έχει απομείνει στην καρδιά μου δεν έχει ακόμα παγώσει και θα μπορούσε να ζεστάνει κι άλλους…»

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Το σπίτι των ονείρων» της Κάρμεν Μαρία Ματσάδο (κριτική) – Ένα μανιφέστο ενάντια στα έμφυλα στερεότυπα

«Το σπίτι των ονείρων» της Κάρμεν Μαρία Ματσάδο (κριτική) – Ένα μανιφέστο ενάντια στα έμφυλα στερεότυπα

Για το βιβλίο της Κάρμεν Μαρία Ματσάδο [Carmen–Maria Machado] «Το σπίτι των ονείρων» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Αντίποδες). Kεντρική εικόνα: λεπτομέρεια από την αγγλική έκδοση του βιβλίου. 

Γράφει η Αντωνία Κώστα-Φώτη

...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (κριτική) – Ο Μάρκες συναντά τον Χουάν Ρούλφο σε χωριό της Χιλής

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (κριτική) – Ο Μάρκες συναντά τον Χουάν Ρούλφο σε χωριό της Χιλής

Για το βιβλίο του Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα). Κεντρική εικόνα: από την ταινία «Τhe Settlers». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Νότια της Χ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ