athens-syntagma-2

Για τη συλλογή διηγημάτων του Κωνσταντίνου Πουλή Ο θερμοστάστης (εκδ. Μελάνι).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Το γέλιο είναι ένα καλό μέσο για να ξαναδούμε εμμονές και φετίχ, κοινωνικά προβλήματα και μόδες, το γέλιο είναι ο άλλος τρόπος για να φτάσουμε στο σοβαρό πρόσωπο των καιρών μας. Γι’ αυτό η σάτιρα, η ειρωνεία, το χιούμορ, η παρωδία, η κωμικότητα, το παιχνίδι είναι τα όπλα ενός συγγραφέα που θέλει να καυτηριάσει την πραγματικότητα, βγάζοντας στη φόρα το σαθρό που μαζί είναι και γελοίο.

Τα δεκατρία διηγήματα του τομίδιου διακρίνονται από μπρίο και πεζογραφικό ξεσάλωμα, που ωστόσο διατηρεί τη σοβαρότητα της γραφής, και με αυτά τα εργαλεία επιτίθενται ήρεμα αλλά και δραστικά στο σημερινό κοινωνικό μόρφωμα.

Τα δεκατρία διηγήματα του τομίδιου διακρίνονται από μπρίο και πεζογραφικό ξεσάλωμα, που ωστόσο διατηρεί τη σοβαρότητα της γραφής, και με αυτά τα εργαλεία επιτίθενται ήρεμα αλλά και δραστικά στο σημερινό κοινωνικό μόρφωμα. Πιο πολύ ο συγγραφέας παίζει με τις ανατροπές, όχι με το να δημιουργεί πρώτα μυστήριο, αλλά με το να οδηγεί σε αιφνίδια κατεύθυνση την εκάστοτε (εξ αρχής σεσημασμένη) ιστορία του. Η παλέτα του είναι μεγάλη, αφού κινείται από την πολιτική σάτιρα στις κωμωδίες χαρακτήρων κι από την αλληγορία στο ευτράπελο διήγημα.

Έτσι, ενώ συχνά το κωμικό πεζογράφημα φαίνεται σαχλό, φαρσικό, άτεχνο, εδώ εμφανίζονται καλά δείγματα μιας παιγνιώδους διάθεσης που ενίοτε (κυρίως προς το τέλος) δείχνει ωριμότητα. Στην αρχή ο διηγηματογράφος καβαλά την ειρωνεία και υπονομεύει τα γεγονότα αλλά και τις προσδοκίες των χαρακτήρων του και μαζί αφηνιάζει, θέλοντας να καυτηριάσει εμμονές και προσωπικά κωλύματα που οδηγούν τους φορείς του στην καταστροφή, όπως «Ο Λεονάρντο ντι Κάπριο των Εξαρχείων» παρότι φτωχός ονειρεύεται μεγαλεία και δόξες. Ή στο «Χιλιόμετρο μηδέν» ο πρωταγωνιστής στην προσπάθειά του να βρει από πού ξεκινά η αρίθμηση των εθνικών οδών φτάνει στα όρια της τρέλας.

Αντίστοιχα, η παρωδία ειδικού λεξιλογίου και κειμενικών ειδών λειτουργεί χιουμοριστικά, καθώς σατιρίζεται η απόσταση μεταξύ καθημερινής ομιλίας, που δείχνει τη μέση αντίληψη των ανθρώπων, και οικονομικών όρων ή της haute cuisine, χώροι που προκαλούν αμηχανία με τη γλώσσα τους σε όποιον θελήσει να τους πλησιάσει. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η καθαρεύουσα του «Μεγάλου Ερωτικού» του Εμπειρίκου, που σε άλλες περιπτώσεις θα φαινόταν στους μαθητές ακατανόητη και ανιαρή, τώρα φτάνει στις κορυφές της ηδονής, μέχρι κυριολεκτικής σπερματοχυσίας. Η γλώσσα μπορεί να εξιτάρει ή να φέρει αμηχανία…

Δεν λείπουν τα πολιτικά κείμενα και τα σχόλια λ.χ. για την προ Σύριζα εποχή, η οποία τώρα, μετά τις εκλογές, δείχνει εμμέσως τη ματαιότητα των προσδοκιών.

Δεν λείπουν τα πολιτικά κείμενα και τα σχόλια λ.χ. για την προ Σύριζα εποχή, η οποία τώρα, μετά τις εκλογές, δείχνει εμμέσως τη ματαιότητα των προσδοκιών, που αναπτύχθηκαν, ενώ παράλληλα στηλιτεύεται η ξενοφοβία και ο ρατσισμός, που δεν έχουν καμία ουσιαστική ιδεολογική βάση. Το πιο απολαυστικό διήγημα νομίζω πως είναι το «Κάμπινγκ στην πλατεία Συντάγματος», όπου η διαμαρτυρία των Αγανακτισμένων με τα αντίσκηνά τους μπροστά στη Βουλή παρουσιάζεται από έναν απολίτικο νέο ως βολικό κάμπινγκ. Η αλληγορία είναι το όχημα μιας απίστευτης ιστορίας, της οποίας κάθε βήμα στοιχίζεται με το πολιτικό διάβημα.

Άλλοτε ο Κωνσταντίνος Πουλής φαίνεται απλός ένας μικρός ανέμελος Διόνυσος κι άλλοτε δείχνει βάθος μέσα στην ευτραπελία του, κριτική σκέψη μέσα στο ξεσάλωμά του, πολιτική και κοινωνική ωριμότητα μέσα στο παραλήρημα του γέλιου. Η ασυμφωνία χαρακτήρων συμβολίζεται με τη διαφορά στην αίσθηση της ζέστης και του κρύου από ένα ζευγάρι (εξού και η ανάγκη ενός “θερμοστάτη”), η τυχαιότητα στον έρωτα μέσα σε ένα τρένο μπορεί να ανατραπεί από την επόμενη σύμπτωση, ο ποιητικός αγώνας μπορεί κάλλιστα να διεξαχθεί με όρους υβρεολογίου, η μητρική καταπίεση μπορεί να οδηγήσει σε μητροκτονία κ.λπ. Τα θέματα του διηγηματογράφου επικεντρώνονται σε ζητήματα της εποχής, που δεν μπορούν να μην προκαλέσουν το μειδίαμα ή και κάτι περισσότερο…

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

altΟ θερμοστάτης
Κωνσταντίνος Πουλής
Μελάνι 2014
Σελ. 136, τιμή εκδότη € 10,65

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΟΥΛΗ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Άρης», του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού (κριτική)

«Άρης», του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού (κριτική)

Για τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού «Άρης» (εκδ. Κίχλη).

Της Χρύσας Φάντη

Στην επιστολική νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού, ένας αστροναύτης, μέλος μιας τριμελούς ομάδας επιστημόνων, καλείται να ζήσει για...

«Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας», του Μάνου Κοντολέων (κριτική)

«Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας», του Μάνου Κοντολέων (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μάνου Κοντολέων «Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας» (εκδ. Πατάκη). Φωτογραφία: Λεπτομέρεια του πίνακα του John Collier «Κλυταιμνήστρα» (1914) © Worcester City Museums.

Της Λεύκης Σαραντινού

Στο μυαλό δύο διάσημων «φ...

«Caput mortuum [1392] – Φάρσα αφανισμού», του Μισέλ Φάις: Πινγκ πονγκ στο σκοτεινό δάσος

«Caput mortuum [1392] – Φάρσα αφανισμού», του Μισέλ Φάις: Πινγκ πονγκ στο σκοτεινό δάσος

Για τη νουβέλα του Μισέλ Φάις «Caput mortuum [1392] – Φάρσα αφανισμού» (εκδ. Πατάκη). Φωτογραφία: «Βάκχες» (1986), θέατρο Άττις, σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου.

Της Μαρίνας Αγαθαγγελίδου

Στο υλικό των Βακχών, του τελευταίου, οριακού και ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Διαφωτισμός ΤΩΡΑ», του Στίβεν Πίνκερ – Τα ιδανικά των Φώτων με τη γλώσσα και τις αντιλήψεις του 21ου αιώνα

«Διαφωτισμός ΤΩΡΑ», του Στίβεν Πίνκερ – Τα ιδανικά των Φώτων με τη γλώσσα και τις αντιλήψεις του 21ου αιώνα

Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο «Διαφωτισμός τώρα: Λογική, επιστήμη και ουμανισμός για μια καλύτερη ζωή» (μτφρ. Παναγιώτης Δρεπανιώτης), του Στίβεν Πίνκερ, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Το βιβλίο Διαφωτισμός τώρα&nbs...

Ποιος πρόδωσε την Άννα Φρανκ; Έρευνα έξι ετών αποκαλύπτει τον ύποπτο-έπληξη

Ποιος πρόδωσε την Άννα Φρανκ; Έρευνα έξι ετών αποκαλύπτει τον ύποπτο-έπληξη

Μια έρευνα έξι ετών για την ανεξιχνίαστη υπόθεση του προσώπου που πρόδωσε την Άννα Φρανκ οδήγησε σε έναν ύποπτο-έκπληξη. Ποιος είναι ο άνθρωπος που κατέδωσε στους Ναζί την κρυψώνα της οικογένειας δίπλα σε κανάλι του Άμστερνταμ και οδήγησε στον θάνατο σε ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης το 1945 την έφηβη Εβραιοπούλα...

Τέσσερα ισπανικά έργα στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς

Τέσσερα ισπανικά έργα στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς

Το ισπανικό θέατρο έχει την τιμητική του στις αθηναϊκές σκηνές του Ιανουαρίου. Ιδού τέσσερα έργα που ξεχωρίσαμε. 

Του Νίκου Ξένιου

Σε σημαντική χοροθεατρική διασκευή είδαμε το «Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, που συνοψίζει ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτές, εντονότερα από άλλες χρονιές, έφταναν βιβλία στο γραφείο μας ακόμη και παραμονές Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και σημαντικά μυθιστορήματα διεθνώς αναγνωρισ...

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

Η εκδοτική κίνηση περί την ποίηση και φέτος στη χώρα μας εντονότατη, και σε ένα μεγάλο της κομμάτι πολύ ενδιαφέρουσα και ποιοτική. Οι μεταφράσεις σπουδαίων ξένων ποιητών και ποιητριών, όπως για παράδειγμα έγινε φέτος με τις νομπελίστριες Λουίζ Γκλικ και Βισουάβα Σιμπόρσκα, είναι σημαντικές εκδοτικές χειρονομίες. Πολ...

Τα καλύτερα δώρα για την Πρωτοχρονιά: 15 ξεχωριστά βιβλία

Τα καλύτερα δώρα για την Πρωτοχρονιά: 15 ξεχωριστά βιβλία

Την ώρα της αλλαγής του χρόνου, τη μαγική στιγμή που φέρει την υπόσχεση της επανεκκίνησης και την ελπίδα πως αυτή τη νέα χρονιά όλα μπορούν να γίνουν καλύτερα, το ωραιότερο δώρο που μπορούμε να κάνουμε στους αγαπημένους μας είναι ένα βιβλίο. Επιλέξαμε και προτείνουμε δεκαπέντε όμορφα, εμπνευσμένα, ξεχωριστά βιβλία, ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ