«Ο θάνατος του Βιβέκ Ότζι» του Ακουέκε Εμέζι (κριτική) – Μια ιστορία για την αποδοχή του διαφορετικού

Για το μυθιστόρημα του Ακουέκε Εμέζι [Akwaeke Emezi] «Ο θάνατος του Βιβέκ Ότζι» (μτφρ. Βίβιαν Στεργίου, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: © Muhammad-taha Ibrahim (Unsplash).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Άμα δεν σε βλέπει κανείς, εξακολουθείς να υπάρχεις;». Άμα οι άλλοι βλέπουν σε σένα κάτι διαφορετικό από αυτό που είσαι, ή σου δίνουν έναν ρόλο στον οποίο δεν μπορείς να ανταποκριθείς, με ποιο τρόπο επιλέγεις να ζεις; Αν δεν είσαι αγόρι, πρέπει να είσαι οπωσδήποτε κορίτσι; Και τι κάνεις άμα δεν μπορείς να εκφράσεις αυτό που νιώθεις;

Αναζήτηση ταυτότητας

Ο Τσίκα και η Καβίτα ζουν σε μια πόλη της νοτιoανατολικής Νιγηρίας, μαζί με τον Βιβέκ, το μοναχοπαίδι τους. Ο Βιβέκ είναι τόσο λαμπερός και όμορφος, που ο αέρας γύρω του φαίνεται θαμπός. Είναι όμως διαφορετικός, παράξενος. Δεν ακολουθεί την προδιαγεγραμμένη πορεία των υπόλοιπων αγοριών. Η Καβίτα είναι υπερπροστατευτική απέναντί του, επιεικής με τα λάθη του και υπερήφανη για την ομορφιά και την ευγένειά του. Πάντα βρίσκει δικαιολογίες για συμπεριφορές του που παρεκκλίνουν από το συνηθισμένο, όπως το ότι αρνείται να κόψει τα μαλλιά του, ή το ότι παράτησε το πανεπιστήμιο.

Όμως, παρά τη λατρεία που του δείχνει, για κάποιο λόγο ο Βιβέκ νιώθει ότι δεν τον καταλαβαίνει. Δεν μπορεί να εμπιστευτεί ούτε εκείνη ούτε τον πατέρα του. Δεν τους λέει τίποτα σημαντικό για τη ζωή του: το πώς αισθάνεται, το πώς θα ήθελε να ζει, τι τον κάνει ευτυχισμένο. Το ότι δεν χωράει στον εαυτό του. Το ότι δεν είναι αυτό που φαίνεται. Ο Βιβέκ δεν ξέρει πού να αναζητήσει κατανόηση και αποδοχή. Απομονώνεται. Συχνά παθαίνει κάποιες κρίσεις, κατά τις οποίες αποσυνδέεται από το περιβάλλον κι από τον εαυτό του, και είναι γι’ αυτόν λυτρωτικές, γιατί είναι σαν να ξεκουράζεται από το βάρος που κουβαλάει. Το βάρος της διαπίστωσης ότι δεν έχει ταυτότητα, δεν ανήκει πουθενά.

Ο Βιβέκ είναι νεκρός, τυλιγμένος μόνο με ένα κομμάτι ύφασμα και φέρει μια πληγή στο κεφάλι.

Στην περιοχή τους, οι έριδες μεταξύ φυλών ή θρησκευτικών ομάδων, είναι πολύ συνηθισμένο φαινόμενο. Μια μέρα κατά την οποία στην αγορά της πόλης ξεσπούν ταραχές και η αγορά γίνεται στάχτη, η Καβίτα ανοίγει την πόρτα του σπιτιού της και αντικρύζει ένα αποτρόπαιο θέαμα. Μπροστά της βρίσκεται το σώμα του εικοσάχρονου γιου της. Ο Βιβέκ είναι νεκρός, τυλιγμένος μόνο με ένα κομμάτι ύφασμα και φέρει μια πληγή στο κεφάλι. Το αίμα του έχει πλημμυρίσει τα σκαλιά της εισόδου.

Ο πόνος της απώλειας διαλύει και τους δύο γονείς. Όμως, ενώ ο Τσίκα μετά τη διαδικασία της ταφής εισέρχεται σε μια κατάσταση απραξίας, αδράνειας και απομόνωσης από όλους, η Καβίτα ενεργοποιείται και, αφού η τοπική αστυνομία δεν μπορεί να δώσει απαντήσεις για το τι έχει συμβεί, αρχίζει μόνη της μια ιδιότυπη έρευνα. Επισκέπτεται τα σπίτια των συγγενών τους και των φίλων του Βιβέκ, ρωτώντας και ξαναρωτώντας πότε τον είδαν τελευταία φορά, πού είπε ότι θα πήγαινε, ποιος ήταν μαζί του. Δεν μπορεί να καταλάβει ποιος ήθελε το κακό του παιδιού της, ποιος μπορεί να τον σκότωσε και, κυρίως, γιατί.

Ακουέκε Εμέζι

Συγγραφέας και video-artist, το Ακουέκε Εμέζι, ίμπο και ταμίλ καταγωγής, μεγάλωσε στη Νιγηρία και σήμερα ζει στη Νέα Ορλεάνη των ΗΠΑ. Το 2018 συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο των πολλά υποσχόμενων νέων συγγραφέων «5 under 35» του Εθνικού Ιδρύματος Βιβλίου των ΗΠΑ. Το βιβλίο του Pet ήταν υποψήφιο (βραχεία λίστα) για το Εθνικό Βραβείο Νεανικής Λογοτεχνίας των ΗΠΑ, όπως επίσης και το μυθιστόρημά του Freshwater για τα βραβεία Pen/Hemingway, Πρώτου Μυθιστορήματος του Center For Fiction, Lambda Literary Award και το Young Lions της Δημόσιας Βιβλιοθήκης της Νέας Υόρκης. Το μυθιστόρημά του Ο θάνατος του Βιβέκ Ότζι, bestseller των New York Times, συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα για το βραβείο Dylan Thomas και για το Dublin Literary. Σήμερα είναι μια από τις πιο αξιόλογες φωνές της αγγλόφωνης λογοτεχνίας και σημαντική μορφή του κινήματος των μη δυαδικών και διεμφυλικών ατόμων.

Κανόνες επιβίωσης σε μια συντηρητική κοινωνία

Ο Βιβέκ και η οικογένειά του ζουν σε μια παραδοσιακή και βαθιά συντηρητική κοινωνία, όπου κάθε παράξενη, διαφορετική κι ανεξήγητη για τα δεδομένα της συμπεριφορά, αποδίδεται στο πνεύμα του διαβόλου που κάνει κατάληψη στην ψυχή κάποιων ανθρώπων, οι οποίοι πρέπει να περάσουν από τελετές εξαγνισμού για να επανέλθουν. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, το να μιλήσει ο Βιβέκ για τη διαφορετικότητά του, θα ήταν επικίνδυνο ακόμα και για τη ζωή του. Η ομοιομορφία στην εμφάνιση και στη συμπεριφορά, καθώς και η συμμόρφωση στους κανόνες που η κοινωνία και η θρησκεία επιτάσσει, είναι προϋποθέσεις επιβίωσης.

Στα περισσότερα κεφάλαια του βιβλίου ο τριτοπρόσωπος παντογνώστης αφηγητής μας παραθέτει τα γεγονότα. Ενδιάμεσα όμως, παρεμβάλλονται κεφάλαια στα οποία ο Βιβέκ και ο Όζιτα, ο ξάδελφός του και ένα από τα πολύ σημαντικά πρόσωπα της ιστορίας, καταθέτουν σε πρώτο πρόσωπο τη δική τους εκδοχή. Μέσα από τα αποσπάσματα αυτά δίνεται και η λύση του μυστηρίου για τον θάνατο του Βιβέκ. Του Βιβέκ, που, αν και από τον τίτλο ακόμα του βιβλίου ξέρουμε ότι είναι νεκρός, η παρουσία του σε όλη τη διάρκεια της αφήγησης είναι έντονη.

Ο θάνατος του Βιβέκ ΌτζιΜια δυνατή ιστορία γεμάτη όμορφες εικόνες, μια ιστορία όπου το παρόν εναλλάσσεται διαρκώς με το παρελθόν. Λόγος απλός που τολμά να θίγει σημαντικά και δύσκολα ζητήματα. Χαρακτήρες ιδιαίτεροι, που έχουν επιλεγεί με προσοχή και έχει αποτυπωθεί γλαφυρά κάθε τρυφερή, δυναμική ή αινιγματική τους πλευρά.

Νεανικά σκιρτήματα, πόθοι κι επιθυμίες, ένα εγώ που ψάχνει τον ρόλο του και τη θέση του στον κόσμο, οι σχέσεις μέσα στην οικογένεια, η λυτρωτική δύναμη της φιλίας, το φύλο και η ταυτότητα, η αποδοχή του διαφορετικού και η αγάπη που ντρέπεται και μένει κρυμμένη, είναι τα θέματα που θίγονται στο κείμενο. Το βιβλίο μας περιγράφει την προσπάθεια του νεαρού εφήβου να αναγνωρίσει ο ίδιος και να αποδεχτεί τον εαυτό του, και στη συνέχεια τον αγώνα του να κερδίσει την κατανόηση και την αποδοχή των φίλων του και της οικογένειάς του. Τον αγώνα του να κατοικήσει σε έναν κόσμο βάρβαρο, σκληρό κι απάνθρωπο, που δεν είναι έτοιμος να τον δεχτεί. Κι αν οι συνομήλικοί του βρίσκουν, τελικά, διαύλους επικοινωνίας μαζί του, τι θα γίνει με τους γονείς του; Η αγάπη τους για το διαφορετικό παιδί τους θα φανεί αρκετή; Και πόσες μορφές μπορεί να πάρει αυτή η αγάπη;

Η μετάφραση της Βίβιαν Στεργίου αποδίδει τη ζωντάνια και τη δύναμη του κειμένου, τη συγκίνηση και την τρυφερότητα που το διαπνέει.


* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Δεν είμαι αυτό που νομίζουν ότι είμαι. Ποτέ δεν ήμουν. Δεν ήξερα πώς να το πω με λέξεις, να πω τι έφταιγε, ν’ αλλάξω όσα ένιωθα πως ήθελαν αλλαγή. Και κάθε μέρα μού ήταν δύσκολο να πηγαίνω από δω κι από κει και να ξέρω ότι οι άλλοι μ’ έβλεπαν μ’ έναν συγκεκριμένο τρόπο, να ξέρω ότι έκαναν λάθος, να ξέρω πως ο πραγματικός μου εαυτός ήταν αόρατος γι' αυτούς. Γι’ αυτούς δεν υπήρχε καν.

Επομένως: Άμα δεν σε βλέπει κανείς, εξακολουθείς να υπάρχεις;»

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πέτρινα ημερολόγια» της Κάρολ Σίλντς (κριτική) – Για μια γυναίκα σμιλεμένη στην πέτρα της ζωής

«Πέτρινα ημερολόγια» της Κάρολ Σίλντς (κριτική) – Για μια γυναίκα σμιλεμένη στην πέτρα της ζωής

Για το μυθιστόρημα της Κάρολ Σιλντς [Carol Shields] «Πέτρινα ημερολόγια» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: © Shelby Miller/Unspalsh. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Υπάρχει ...

«Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» του Τζέιμς Μπόλντουιν (κριτική) – Η ιστορία της δύσκολης ενηλικίωσης ενός αγοριού στο Χάρλεμ του '30

«Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» του Τζέιμς Μπόλντουιν (κριτική) – Η ιστορία της δύσκολης ενηλικίωσης ενός αγοριού στο Χάρλεμ του '30

Για το μυθιστόρημα του Τζέιμς Μπόλντουιν [James Baldwin] «Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις). Kεντρική εικόνα: © U.S. National Archives and Records Administration.

Γράφει η Αργυρώ Μαντόγλου

Σε όλα τα μυ...

«Αγαπητέ μαλάκα» της Βιρζινί Ντεπάντ (κριτική) – Ασεβές και δυνατό σαν χαστούκι

«Αγαπητέ μαλάκα» της Βιρζινί Ντεπάντ (κριτική) – Ασεβές και δυνατό σαν χαστούκι

Για το μυθιστόρημα της Βιρζινί Ντεπάντ [Virginie Despentes] «Αγαπητέ μαλάκα» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: © Mehrnegar Dolatmand/Unsplash.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Έπρεπε να το περιμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τον Μάριο Κρητικόπουλο

Διαβάζοντας με τον Μάριο Κρητικόπουλο

Πρόσωπα από τον χώρο των τεχνών, των ιδέων και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, ο ηθοποιός Μάριος Κρητικόπουλος.

Επιμέλεια: Book Press 

...
H «Κάρι» του Στίβεν Κινγκ σε σπέσιαλ κινηματογραφική προβολή

H «Κάρι» του Στίβεν Κινγκ σε σπέσιαλ κινηματογραφική προβολή

Η προβολή της καλτ ταινίας του Μπράιαν Ντε Πάλμα, που στηρίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του «Βασιλιά» Στίβεν Κινγκ, θα γίνει στον κινηματογράφο Δαναό την Παρασκευή, 19 Απριλίου (9.45 μ.μ.)

Επιμέλεια: Book Press

Είναι από τα βιβλία που δεν ξεχνάς εύκολ...

Συγγραφείς μποϊκοτάρουν το PEN America για τη χλιαρή στάση του στον πόλεμο στη Γάζα – μεταξύ αυτών η Ναόμι Κλάιν

Συγγραφείς μποϊκοτάρουν το PEN America για τη χλιαρή στάση του στον πόλεμο στη Γάζα – μεταξύ αυτών η Ναόμι Κλάιν

Αρκετοί συγγραφείς και ποιητές ζήτησαν να αποσυρθούν οι υποψηφιότητές τους από βραβεία που αναμένεται να δώσει η PEN America το επόμενο διάστημα θεωρώντας πως δεν έχει πάρει θέση για όσα συμβαίνουν στη Γάζα. Κεντρική εικόνα: η συγγραφέας και ποιήτρια Camonghne Felix, η οποία είναι μεταξύ των διαμαρτυρόμενων.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ