Για το μυθιστόρημα της Τεοντόρα Ντίμοβα «Οι μητέρες» (μτφρ. Μπλαγκορόντνα Φίλεβσκα-Πανάγου, εκδ. Έναστρον).
Γράφει η Κυριακή Μπεϊόγλου
Ένα έργο με πρωταγωνιστές μια ομάδα παιδιών που βιώνουν τη βία, σωματική και κυρίως ψυχολογική, την απώλεια, την καθημερινή και σταδιακή φθορά των διαπροσωπικών και οικογενειακών σχέσεων και παρόλα αυτά προσδοκούν στο πλαίσιο μιας μεσσιανιστικής αντίληψης για τη ζωή, τη λύτρωση και τη δικαιοσύνη που ωστόσο συνοδεύεται από τη ματαίωση.
Λόγος αιχμηρός και οξύς που παρακολουθεί συστηματικά τις ψυχικές μεταπτώσεις των πρωταγωνιστών που ενσωματώνουν το συλλογικό δράμα στην προσωπική τους υπόσταση.
Μια ανατομία της μετακομμουνιστικής Βουλγαρίας που βιώνει τις μετασεισμικές δονήσεις της συλλογικής προσπάθειας για την ουσιαστική απεμπλοκή από στερεοτυπικές και κατεστημένες αντιλήψεις οι οποίες φυσικά ταλανίζουν τους ανθρώπους στην καθημερινότητά τους. Λόγος αιχμηρός και οξύς που παρακολουθεί συστηματικά τις ψυχικές μεταπτώσεις των πρωταγωνιστών που ενσωματώνουν το συλλογικό δράμα στην προσωπική τους υπόσταση. Ήρωες που πασχίζουν να ζήσουν παρά τις αντιξοότητες που αντιμετωπίζουν.
Η πατρική και η γυναικεία φιγούρα
Η πατρική φιγούρα, άλλοτε πρότυπο παραίτησης και υποβάθμισης όπως σε ένα περιβάλλον παρακμιακό, οδυνηρό και καταστροφικό, άλλοτε πάλι ενταγμένη σε μια διπολική σχέση αναφοράς που με κριτήριο την προσωπική εξέλιξη αδιαφορεί για τον συντροφικό ρόλο και την ισορροπία της οικογενειακής ζωής.
Η γυναικεία φιγούρα, συχνά βουτηγμένη σε ένα καταθλιπτικό πλάνο αναζήτησης ταυτότητας και αυτοπροσδιορισμού, θύμα των έμφυλων συγκρούσεων και άλλοτε δυναμική και λειτουργική παρουσία που αγωνίζεται να επιβιώσει και να διαφύγει από το δράμα της καθημερινής τριβής με την αδράνεια και το τέλμα και μεταξύ αυτών αναδύεται η νέα γενιά παραμελημένη, παραγκωνισμένη σε ένα δυστοπικό περιβάλλον που στερείται θεωρητικά προοπτικών. Παρόλα αυτά, μια νέα γενιά διεκδικητική που ανάγει την εξέλιξη και τη διαφυγή σε ύψιστη αξία. Όταν όμως οι προσδοκίες τους διαψεύδονται, όταν η Γιάβορα αποφασίζει να αυτονομηθεί και να εγκαταλείψει τον δρώντα οργανισμό της αναδόμησης και ανασυγκρότησης, τότε οι «μαθητές» της, οι συνοδοιπόροι της, μην αντέχοντας την αδιαφορία και κυρίως το αίτημα για διαφοροποίηση, αποφασίζουν να δώσουν ένα τέλος καρμικό, που οδηγεί σε ανατροπές βεβαιοτήτων και ισορροπιών.
Ένα πολύ δυνατό βιβλίο με στοιχεία καταβύθισης στον ανθρώπινο ψυχισμό αλλά και ισχυρούς δείκτες προσωπικής και κοινωνικής ευαισθησίας. Ένα βιβλίο αληθινά ποιητικό, ψυχαναλυτικό και ψυχοθεραπευτικό ταυτόχρονα που μας υπενθυμίζει ότι η λογοτεχνία είναι από τη φύση της συνταρακτικά ανθρώπινη.
* Η ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΠΕΪΟΓΛΟΥ είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.
