simone 2

Για το βιβλίο της Σιμόν ντε Μποβουάρ [Simone de Βeauvoir] «Ένας πολύ γλυκός θάνατος» (μτφρ. Γιώργος Ξενάριος, εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, η Φρανσουάζ ντε Μποβουάρ.

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Η Σιμόν ντε Μποβουάρ δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Το συγγραφικό –λογοτεχνικό και φιλοσοφικό– της έργο, ο αγώνας της για τα δικαιώματα των γυναικών, οι ανατρεπτικές για την εποχή απόψεις της, η σχέση της με τον Σαρτρ και ο αντισυμβατικός τρόπος της ζωής της, είναι γνωστά σε όλους.

Στο Ένας πολύ γλυκός θάνατος (μτφρ. Γιώργος Ξενάριος) βλέπουμε την πλέον ανθρώπινη πλευρά της, καθώς εκεί περιγράφει τις τελευταίες μέρες της μητέρας της. Μιας μητέρας η οποία «ζει από μικρή μια ζωή περιορισμένη, με αυστηρές αρχές, επαρχιακά ήθη, και ηθική της σχολής καλογραιών». Η δυστυχισμένη παιδική της ηλικία έχει σαν αποτέλεσμα να κάνει κι εκείνη δυστυχισμένα τα δικά της παιδιά. Κι ενώ είναι ένας άνθρωπος με ζωντάνια και φλογερό ταπεραμέντο, που αγαπά τη ζωή, αναγκάζεται να βάλει σε δεύτερη μοίρα τις επιθυμίες της. Μετά από τον θάνατο του συζύγου της, παίρνει την απόφαση να ζήσει για τον εαυτό της. Αν και αργοπορημένα, από τη στιγμή που το αποφασίζει, «αρχίζει να δίνει σημασία και στην παραμικρή ευχαρίστηση, σαν να συνειδητοποιεί ξανά το θαύμα της ζωής».

Τη βλέπει πληγωμένη κι ανυπεράσπιστη, εξαντλημένη από τον πόνο, καταβεβλημένη σωματικά, να προσπαθεί να διατηρήσει την αξιοπρέπειά της, την ελπίδα και την αισιοδοξία της.

Η Φρανσουάζ ντε Μποβουάρ λοιπόν, εβδομήντα επτά ετών, εισάγεται σε μια κλινική με σκοπό να χειρουργηθεί στο ισχίο, όμως στις εξετάσεις ρουτίνας που πραγματοποιούνται, διαπιστώνεται ότι πάσχει από καρκίνο του εντέρου, σε τελικό στάδιο. Από εκείνη τη στιγμή, για τη Σιμόν «ο κόσμος περιορίζεται στις διαστάσεις του δωματίου της μητέρας της». Περνά δίπλα στη μητέρα της πολλές ώρες της ημέρας, συχνά μένει μαζί της και τη νύχτα. Αυτή η συνύπαρξη είναι σαν να «συνεχίζει τον μεταξύ τους διάλογο που είχε διακοπεί στην εφηβεία». Αρχίζει να ξαναγεννιέται η τρυφερότητα που ένιωθε παλιά για κείνη. Τη φροντίζει, την ενθαρρύνει, την παρατηρεί. Παρατηρεί τη φθορά που έχει υποστεί το σώμα της από τα γηρατειά και την αρρώστια, τον αγώνα της ανάμεσα στον πόνο και στον θάνατο. Τη βλέπει πληγωμένη κι ανυπεράσπιστη, εξαντλημένη από τον πόνο, καταβεβλημένη σωματικά, να προσπαθεί να διατηρήσει την αξιοπρέπειά της, την ελπίδα και την αισιοδοξία της. Και θέλει να την προστατέψει. Παίζει θέατρο μπροστά της για να μην καταλάβει από τι πάσχει. Και όντως, η μητέρα δεν μαθαίνει ποτέ για την ασθένειά της.

simone 3

Mε τη μητέρα της, Φρανσουάζ, και τη μικρότερη αδερφή της, Ελέν.

Ξεχνά την καταπίεση

Δεν είναι εύκολο για τη συγγραφέα να ξεχάσει την καταπίεση που υπέστη τον καιρό της εφηβείας, την εξάρτηση αγάπης και μίσους που διαμορφώθηκε ανάμεσα σε κείνη και τη μητέρα της, και η οποία είχε σαν αποτέλεσμα να θεωρείται αποτυχημένη η σχέση τους. Όμως πλέον η Σιμόν κατανοεί τη συμπεριφορά της μητέρας, θαυμάζει τη ζωντάνια της και την αγάπη της για τη ζωή, αναγνωρίζει την αγωνία της για τον δρόμο που είχε διαλέξει η διάσημη κόρη της, για την οποία οι συγγενείς έλεγαν ότι είναι η ντροπή της οικογένειας.

simone 2

Γαλλίδα φιλόσοφος και συγγραφέας, εκπρόσωπος του Υπαρξισμού και του φεμινιστικού κινήματος. Γεννήθηκε το 1908 στο Παρίσι. Σπούδασε στη Σορβόνη και μετά το τέλος των σπουδών της δίδαξε φιλοσοφία στη Μασσαλία, στη Ρουέν και το Παρίσι. Το 1929 γνώρισε τον Ζαν Πωλ Σαρτρ που τη μύησε στη συγγραφή και έζησε δίπλα του όλη την υπόλοιπη ζωή της. Το πρώτο της έργο, «Τα πρωτεία του πνεύματος» απορρίφθηκε, το 1938, από τους εκδότες. Το επόμενο μυθιστόρημά της, «Η καλεσμένη» είχε καλύτερη τύχη και δημοσιεύτηκε το 1943. Ακολούθησαν τα: «Το αίμα των άλλων», «Όλοι οι άνθρωποι είναι θνητοί», «Οι Μανδαρίνοι», «Η δύναμη της ζωής, η δύναμη των πραγμάτων», «Τα γηρατειά», κ.ά. Πριν αποφασίσει να ασχοληθεί με τη συγγραφή ταξίδεψε σε πολλές χώρες στην Ευρώπη, στην Αμερική και τη Ρωσία. Επίσης, μαζί με τον σύζυγο της διηύθυνε το περιοδικό «Μοντέρνοι Καιροί» και μέσα από αυτό είχαν υποστηρίξει τη φοιτητική εξέγερση του 1968. Πέθανε το 1986 σε ηλικία 78 ετών. 

Όλα τα συναισθήματα που ενώνουν τη Σιμόν με τη μητέρα είναι εδώ: οι αναμνήσεις της παιδικής ηλικίας, η χαρά, η τρυφερότητα, η αγάπη, μετά ο θυμός και η καταπίεση της εφηβείας, τώρα ο πόνος της απώλειας, οι τύψεις και οι ενοχές για τον χαμένο χρόνο, για τις παραλείψεις, τις αμέλειες και τις απουσίες. Όμως «ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου, μας αποκαλύπτει τη μοναδικότητά του». Και η θλίψη και ο πόνος που ακολουθούν αυτόν τον θάνατο, μπορεί να εκδηλωθούν με απρόβλεπτο τρόπο.

metaixmio enas polu glukos thanatos

Η Μποβουάρ, με τη δυνατή της πένα και σαν να κρατάει ημερολόγιο, περιγράφει με απλότητα και ειλικρίνεια την κατάσταση, καταγράφει κάθε της συναίσθημα, δεν προσπαθεί να μεγαλοποιήσειή να αποδυναμώσει τα πράγματα, τοποθετείται επί της ουσίας, μιλά για τον θάνατο με θάρρος και ψυχραιμία, αντιμετωπίζοντάς τον έτσι ακριβώς όπως είναι: ένα τελεσίδικο γεγονός, το αναπόδραστο της έλευσης του οποίου είναι γνωστό σε όλους. Δεν έχει στόχο να συγκινήσει τον αναγνώστη –ίσως αυτός να είναι και ένας από τους λόγους που το κείμενο είναι ιδιαίτερα συγκινητικό–, αλλά να εξωτερικεύσει, να κοινοποιήσει την αλήθεια της, για να αποφορτιστεί κατά ένα μέρος από την ένταση των συναισθημάτων της και να κάνει το δικό της μνημόσυνο προς τη μητέρα, η οποία είχε τελικά έναν πολύ γλυκό θάνατο, έναν θάνατο από αυτούς που έχουν μόνο οι προνομιούχοι, εκείνοι που πεθαίνουν έχοντας δίπλα τους αγαπημένους τους.

Η συγγραφέας γνώριζε ότι και μόνο λόγω της ηλικίας της μητέρας της, ο χρόνος που θα την έχανε ήταν κοντά. Όμως, πόσο έτοιμοι είμαστε να χάσουμε τους γονείς μας; Ή, πόσο έτοιμοι είμαστε για τον δικό μας θάνατο; Την ημέρα της κηδείας της «παρακολουθούσαμε την πρόβα τζενεράλε της δικής μας κηδείας. Το κακό είναι πως την περιπέτεια αυτή, κοινή για όλους, τη ζει ο καθένας μόνος του». Κι ίσως εκεί να βρίσκεται και το κέντρο βάρους αυτού του αριστουργήματος.

Ο Γιώργος Ξενάριος υπογράφει την εξαιρετική μετάφραση μαζί με ένα πολύ ουσιαστικό εισαγωγικό σημείωμα.


* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Το να σκέφτεσαι ενάντια στον εαυτό σου είναι συχνά γόνιμο, με τη μάνα μου όμως η ιστορία είναι τελείως διαφορετική: εκείνη έζησε ενάντια στον εαυτό της. Γεμάτη ορμές, ανάλωσε όλη την ενεργητικότητά της για να τις καταπιέσει, κι αυτή η καταπίεση γεννούσε μέσα της οργή. Όταν ήταν παιδί, συνέθλιψαν το κορμί, την καρδιά και το μυαλό της κάτω από ένα βαρύ φορτίο ηθικών αρχών και απαγορεύσεων. Την έμαθαν να σφίγγει μόνη της, και πολύ σφιχτά, τα λουριά. Μέσα της επιβίωνε μια γυναίκα όλο φλόγα και πάθος, αλλά παραμορφωμένη, ακρωτηριασμένη και ξένη προς τον εαυτό της».

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

Για το μυθιστόρημα της Γιούλι Τσε [Juli Zeh] «Περί ανθρώπων» (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Από τη θεατρική διασκευή του μυθιστορήματος στο Theater Orchester Neubrandenburg / Neustrelitz.

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός

...
«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

Για το μυθιστόρημα του Κάβε Ακμπάρ [Kaveh Akbar] «Μάρτυς!» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Ένας παλιός λογοτεχνικός μύθος δηλοί πως οι ποιητές δεν μπορούν να γράψουν εύκολα μυθιστόρημα. Β...

«Ας πούμε πως είμαι εγώ» της Βερόνικα Ράιμο (κριτική) – Mια χιουμοριστική αποδόμηση της αυτομυθοπλασίας

«Ας πούμε πως είμαι εγώ» της Βερόνικα Ράιμο (κριτική) – Mια χιουμοριστική αποδόμηση της αυτομυθοπλασίας

Για το βιβλίο της Βερόνικα Ράιμο [Veronica Raimo] «Ας πούμε πως είμαι εγώ» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Δώμα). Kεντρική εικόνα: Unsplash.

Γράφει η Φανή Χατζή

Το Ας πούμε πως είμαι εγώ (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδόσεις Δ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

Στο 47ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με τη συγγραφέα και αρθογράφο Βίβιαν Στεργίου. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 18 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ