kai to vouno xoreuei

Για το μυθιστόρημα της Ιρένε Σολά [Irene Solà] «Τραγουδώ εγώ και το βουνό χορεύει» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Ίκαρος). Στην κεντρική εικόνα, η συγγραφέας.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το μυθιστόρημα της καταλανής συγγραφέως Ιρένε Σολά Τραγουδώ εγώ και το βουνό χορεύει (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Ίκαρος) ξεκινά με την κοσμική ενέργεια της βροχής, που (έπειτα από ενδελεχή μελέτη αρχειακού υλικού και εκτεταμένη έρευνα) η συγγραφέας τής έχει δώσει τον λόγο ως αφηγητού – μιας σταγόνας συγκεντρωμένης ενέργειας και εμπειρίας που αντικρύζει και ερμηνεύει τον κόσμο υπό τη δική της οπτική γωνία. Στα κίνητρα της συγγραφέως πρωτοκαθεδρία έχει η ανάγκη πολυπρισματικής, ρευστής, οργανικής τρόπον τινά θέασης του κόσμου: η ματιά των ανθρώπων που ζουν στα Πυρηναία, η ματιά εκείνων που κάποτε έζησαν και πέθαναν εκεί, αλλά και η ανθρωπομορφική ματιά μυθολογικών όντων της περιοχής, της πανίδας, της χλωρίδας, της ίδιας της ορεινής γης που τα φιλοξενεί όλα αυτά, κ.ο.κ.

Στις πρωθιεραρχήσεις της Σολά εντάσσεται και η αναδιήγηση ιστοριών, θρύλων, ανέκδοτων αφηγήσεων της περιοχής, σε σταθερή αναφορά προς τις συνθήκες δίωξης που επέβαλε το ύστερο καθεστώς του Φράνκο στους εξόριστους ρεπουμπλικάνους της Καταλονίας. Δύο τραγικοί θάνατοι έπληξαν μια οικογένεια της ορεινής αυτής περιοχής κατά τη δεκαετία του 1960: ο αγρότης Ντομένικ πέθανε από χτύπημα κεραυνού και ο γιος του Ιλάρι –που σε ένα κεφάλαιο απαγγέλλει τα ποιήματά του– χτυπήθηκε κατά λάθος από τη σφαίρα του φίλου του Ζάουμε κατά τη διάρκεια κυνηγιού ζαρκαδιών. Ευθύς εξαρχής η συγγραφέας καθιερώνει ως κεντρικό ήρωα της σύνθεσής της τον Ντομένικ, με πρόθεση σταδιακά να αναδείξει και τις πιο «αγνοημένες» φωνές, αυτές που δύσκολα θα επέλεγε κανείς ως αφηγητές.

Αλήθεια, σε ποιον ανήκει το προνόμιο της αφήγησης εν τέλει; Η ιστορία ενός τόπου δεν είναι μόνο η ιστορία των ανθρώπων που τον κατοικούν.

Έτσι, με έναν οπτιμισμό που εύκολα θα χαρακτηριζόταν «σκληρός», ο ρους της (κατά τα άλλα συμπαγούς) αφήγησης διακλαδίζεται σε παραποτάμους πρωτοπρόσωπων αφηγήσεων, άλλοτε στα Καταλανικά και άλλοτε στα Ισπανικά, που συνδέονται πλαγίως με τους δυο νεκρούς και φωτίζουν διαφορετικά τους –υπό ανθρώπινη οπτική τραγικούς– θανάτους τους: αφηγήσεων της Σίο, της χήρας του Ντομένικ, του ίδιου του τιτανογενούς, ορεσείβιου Ζάουμε μετά την έκτιση της ποινής του για ανθρωποκτονία εξ αμελείας, της Μία, της αδελφής του Ιλάρι, τεσσάρων γυναικών που λειτουργούν υπό την ιδιότητα της μαμής (Ντουλσέτα, Μαργαρίδα, Εουλάλια και Ζουάνα), αφηγήσεων του διοικητή της περιοχής και ενός καταλανού τουρίστα που τυχαία πέφτει πάνω στην κηδεία του Ιλάρι, των μυθικών «Γυναικών του Νερού» που φημίζονταν και καταδικάζονταν για τις μαγικές τους επιδόσεις, της αφήγησης της Νέους, μιας γυναίκας που μπορεί να επικοινωνεί με τους νεκρούς, κι εκείνης του τριαντάχρονου Οριόλ που επέζησε μιας σφαίρας που πέρασε μέσα από το μάτι και το κρανίο του και της λεσβίας Κριστίνα. Αλλά, στην ίδια κοίτη με την κεντρική ιστορία, και της αθώας, φωτισμένης αφήγησης της κουτσής Παλομίτα (ή Εύας), της άλλης αδελφής του Ιλάρι, που τώρα είναι ένα ευτυχισμένο φάντασμα και συνεχίζει να κατοικεί στα Πυρηναία.

ikaros sola kai to vouno xoreueiΤο ανιμιστικό στοιχείο είναι τόσο εναργές, που προκαλεί την έκπληξη: ανάμεσα στις ανθρώπινες φωνές παρεμβάλλονται οι φωνές των σταγόνων της βροχής, των μανιταριών που φυτρώνουν στη γη, του ζαρκαδιού που γλιτώνει από τη σφαίρα που τελικά βρήκε τον Ιλάρι, της Λιούνα, του θηλυκού σκυλιού του σπιτιού, μιας βουνίσιας αρκούδας και μιας σειράς φαντασμάτων ανθρώπων που κάποτε υπήρξαν στους ίδιους χώρους. Θα ’λεγα πως, πέραν των διδαγμάτων του μαγικού ρεαλισμού της λατινικής Αμερικής, η Ιρένε Σολά ακολουθεί μια σχολή στην οποία ανήκουν και ο Έρι ντε Λούκα, η Άνι Πρου, ένα σωρό αγγλοσάξονες και ευρωπαίοι συγγραφείς, ενώ πολύ συγγενής στα καθ ’ημάς είναι ο αφηγηματικός ιστός της Ζυράννας Ζατέλη και η συνεχής εικαστική αναφορά της Έλενας Μαρούτσου (η Σολά ασχολείται με τα εικαστικά και με τις ταινίες μικρού μήκους).

Αλήθεια, σε ποιον ανήκει το προνόμιο της αφήγησης εν τέλει; Η ιστορία ενός τόπου δεν είναι μόνο η ιστορία των ανθρώπων που τον κατοικούν. Παλαιότερες εξιστορήσεις δημιουργούν ένα εύφορο υπέδαφος, πάνω στο οποίο οικοδομείται ένας σύγχρονος θρύλος. Η πολυφωνία της αφήγησης και η ποικιλία στην επιλογή της οπτικής γωνίας απαιτεί ένα είδος τεκτονικού σχεδιασμού που, πέραν της τεχνικής αρτιότητας και σαφήνειας, διακρίνεται και για την ευρηματικότητα και πρωτοτυπία του: το ίδιο το βραχώδες έδαφος και υπέδαφος των Πυρηναίων (σε μιαν αποκαλυπτική, ποιητική κοσμογονία εμπνευσμένη από τη «Μυθολογική δημιουργία της Ισλανδίας» του Mikel Aboitiz) απειλεί με τις υπόγειες μετατοπίσεις των πλακών του.

Άλλα τα προνόμια των νεκρών που κραυγάζουν, άλλα του χώματος που τους σκεπάζει, άλλα του σύννεφου που μαζεύεται για να δημιουργήσει τη συνθήκη του θανάτου από ηλεκτροπληξία. Κι ενώ το βουνό βρυχάται και αναπτύσσει τις πτυχώσεις του παροχετεύοντας το μοιραίο μάγμα, επάνω, στην επιφάνεια της γης, διάφορα στοιχεία της φύσης οργιάζουν και κραυγάζουν την ανάγκη τους να πουν από μιαν ιστορία καθένα, η Ποίηση εντάσσεται κι αυτή στην εξωστρέφεια της σύνθεσης, το παραμύθι εμπλέκεται με την ορθολογικά οργανωμένη μικροκοινωνία του χωριού και τα άνυδρα, κακοτράχαλα τοπία εμψυχώνονται άμεσα, ώστε να φιλοξενήσουν το ανθρώπινο δράμα.


 Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική). 

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Έχουμε ένα σπιτάκι σαν στρογγυλή τρύπα μέσα σε μια πλαγιά ο αδερφός μου κι εγώ. Είναι σαν δόντι, το σπίτι μας, σαν μυτερό δόντι που ξεπροβάλλει ανάμεσα στα δέντρα και στους θάμνους. Κοιμόμαστε στην καρδιά του μικρού σπιτιού, που είναι σαν λαγούμι, σαν κρεβάτι. Κι αν ανέβουμε στη σκεπή, βλέπουμε την κοιλάδα από κάτω, με όλα τα δέντρα πιασμένα χέρι χέρι σαν το μαλλί ενός πουλόβερ και τα αδερφωμένα βουνά πάνω και το ποτάμι που δεν φαίνεται, αλλά ακούγεται, και μερικές φορές κοιτάζουμε το φεγγάρι από τη σκεπή, που δεν είναι σκεπή, είναι ένας μυτερός βράχος. Εγώ το λέω σπιτάκι το σπίτι μας. Οι κυράδες το λένε Λα ρόκα ντα λα Μορτ, που σημαίνει ο Βράχος του Θανάτου. Μια μέρα ρώτησα τον μεγάλο μου αδελφό:

«Γιατί το σπίτι μας λέγεται ο Βράχος του Θανάτου;»
Εκείνος μου είπε:

«Εσένα γιατί σε λένε Εύα;»
Κι εγώ ανασήκωσα τους ώμους μου, γιατί ποτέ δεν μου το είχε πει κανένας. Τη μαμά μου την έλεγαν Ελένα, τον μπαμπά μου τον λένε Ισραέλ.

Ο μεγαλύτερος αδερφούλης μου είπε πως κανείς ποτέ δεν διαλέγει το όνομά του. Πως το λένε ο Βράχος του Θανάτου γιατί ο κόσμος το λέει έτσι. Το λένε και σπιτάκι, αν εσύ το λες έτσι. Τα πράγματα τα λένε όπως τα ονομάζει ο κόσμος.

Εγώ του είπα:
«Αν είναι δικό μας σπίτι μονάχα, τότε μόνο εσύ κι εγώ μπορούμε να το λέμε σπιτάκι».
«Ναι», μου είπε, «υπάρχουν ονόματα που μπορούν να τα χρησιμοποιησουν μονάχα ορισμένοι».

Όπως ο αδερφούλης μου».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πέτρινα ημερολόγια» της Κάρολ Σίλντς (κριτική) – Για μια γυναίκα σμιλεμένη στην πέτρα της ζωής

«Πέτρινα ημερολόγια» της Κάρολ Σίλντς (κριτική) – Για μια γυναίκα σμιλεμένη στην πέτρα της ζωής

Για το μυθιστόρημα της Κάρολ Σιλντς [Carol Shields] «Πέτρινα ημερολόγια» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: © Shelby Miller/Unspalsh. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Υπάρχει ...

«Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» του Τζέιμς Μπόλντουιν (κριτική) – Η ιστορία της δύσκολης ενηλικίωσης ενός αγοριού στο Χάρλεμ του '30

«Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» του Τζέιμς Μπόλντουιν (κριτική) – Η ιστορία της δύσκολης ενηλικίωσης ενός αγοριού στο Χάρλεμ του '30

Για το μυθιστόρημα του Τζέιμς Μπόλντουιν [James Baldwin] «Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις). Kεντρική εικόνα: © U.S. National Archives and Records Administration.

Γράφει η Αργυρώ Μαντόγλου

Σε όλα τα μυ...

«Αγαπητέ μαλάκα» της Βιρζινί Ντεπάντ (κριτική) – Ασεβές και δυνατό σαν χαστούκι

«Αγαπητέ μαλάκα» της Βιρζινί Ντεπάντ (κριτική) – Ασεβές και δυνατό σαν χαστούκι

Για το μυθιστόρημα της Βιρζινί Ντεπάντ [Virginie Despentes] «Αγαπητέ μαλάκα» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: © Mehrnegar Dolatmand/Unsplash.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Έπρεπε να το περιμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

Συνεχίζεται ο επιτυχημένος φετινός κύκλος εκδηλώσεων «Καταθέσεις Πολιτισμού» με συζητήσεις για σύγχρονη τέχνη, ιστορία και αρχαιολογία, από το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος. Επόμενη εκδήλωση στις 24 Απριλίου με καλέσμένο τον ομότιμο καθηγητή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Μανόλη Κορρέ....

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Εκδήλωση με θέμα τη ζωή και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, διοργάνωσε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) στο Παρίσι. Φωτογραφίες © Polyvios Anemoyannis / Hans Lucas.

Επιμέλεια: Book Press

Κατάμεστο το Αμφιθέατρο Richelieu του πανεπιστημίου της Σορβόννη...

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ