no longer human manga

Για το μυθιστόρημα του Οσάμου Νταζάι [Osamou Dazai] «Όχι πια άνθρωπος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα σε μετάφραση Έφης Τσιρώνη. Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από το manga του Usamaru Furuya που βασίζεται στο μυθιστόρημα του Νταζάι.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Ο Οσάμου Νταζάι, λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Τσουσίμα Σούτζι, είναι μια cult φιγούρα των ιαπωνικών γραμμάτων. Κάθε χρόνο, στις 13 Ιουνίου, την ημερομηνία της αυτοκτονίας του, γίνονται εκδηλώσεις μνήμης και πένθους σε όλη τη χώρα. Το «Όχι πια άνθρωπος», το μυθιστόρημα για το οποίο μιλάμε σήμερα, παραμένει ένα από τα πιο αγαπημένα σύγχρονα λογοτεχνικά βιβλία στην Ιαπωνία. Τόσο αυτό, όσο και άλλες του ιστορίες, έχουν διαχρονική απήχηση στους νέους κι έχουν αποτελέσει τη βάση για πληθώρα ταινιών, βιβλίων και μάνγκα.

Πού οφείλεται αυτή η λατρεία; Μάλλον στους ίδιους λόγους που καθιστούν τον «Φύλακα στη σίκαλη» ένα διαχρονικά υποχρεωτικό ανάγνωσμα στον δυτικό κόσμο, μυθιστόρημα που λατρεύεται από τους εφήβους κάθε γενιάς. Ο ήρωάς του, ο αντισυμβατικός Γιόζο, όπως ακριβώς και ο Χόλντεν του Σάλιντζερ, βρίσκεται σε τροχιά ολοκληρωτικής σύγκρουσης με τον κόσμο. Οι άνθρωποι του φαίνεται κάλπικοι, μα ακόμη πιο κάλπης του φαίνεται ο ίδιος ο εαυτός του.

Ασήμαντος, αόρατος, κακοποιημένος

Ο Τσουσίμα υπήρξε ένα από τα 11 παιδιά ενός πολύ εύπορου γαιοκτήμονα ο οποίος για ένα διάστημα ενεπλάκη και με τη πολιτική. Σύμφωνα και με τα ήθη της εποχής, πέρα από τον πρωτότοκο γιο, όλα τα υπόλοιπα παιδιά του ήταν σχετικά αδιάφορα. Η μητέρα του, ίσως κι από τις απανωτές γέννες, υπήρξε φιλάσθενη και ακόμη πιο απόμακρη από τον πατέρα του. Ο μικρός Τσουσίμα ανατράφηκε από μια ψυχρή θεία και σε σημαντικό βαθμό από το υπηρετικό προσωπικό. Από μικρός ένιωσε ασήμαντος, αόρατος, ένα αδύναμο πιόνι σε μια μεγάλη και ακαταλαβίστικη παρτίδα.

Στο Όχι πια άνθρωπος, ο ήρωας, μια εκδοχή του ίδιου του συγγραφέα, αφήνει σαφέστατα να εννοηθεί ότι είχε κακοποιηθεί σεξουαλικά από τους υπηρέτες που τον ανέτρεφαν. Δεν προκαλεί εντύπωση που από νωρίς, η κοινωνική ζωή, κάθε προσωπική επαφή, του φαινόταν ένα κακοπαιγμένο θέατρο: Οι άνθρωποι άλλα σκέφτονται κι άλλα λένε, άλλα εννοούν κι άλλα αφήνουν να εννοηθεί, κακολογούν εκείνους με τους οποίους λίγο πριν έτρωγαν και έπιναν, κι όλα αυτά δεν φαίνεται να πλήττουν καθόλου τη διάθεσή τους για ζωή και επικράτηση. Απέναντι στην κοινωνική μασκαράτα, η απάντησή του είναι η μασκαράτα. Γίνεται ένας γελωτοποιός, μια μάσκα που διασκεδάζει τους άλλους, αποφεύγει τις συγκρούσεις και κάθε μορφή αγώνα.

Κι όμως, αυτός ο χαρακτήρας, αυτός ο παθητικός δέκτης προσβολών και αρνητής κάθε αντιπαράθεσης, θα εκτιμηθεί δεόντως στο πλαίσιο μιας κομμουνιστικής οργάνωσης στην οποία τον συστήνει ένας συμφοιτητής του. Εκεί, τι ειρωνεία, η μασκαράτα του εκλαμβάνεται ως σημαντικό προσόν.

dasai

Ζωή στα άκρα και εμμονή με την αυτοκτονία

Η ζωή του Οσάμου Νταζάι σημαδεύτηκε από αλλεπάλληλες απόπειρες αυτοκτονίας, χρόνιο αλκοολισμό, εθισμό στη μορφίνη, εγκλεισμό σε ψυχιατρείο. Σε μια από τις απόπειρές του, τις οποίες συχνά διέπραττε μαζί με την εκάστοτε ερωμένη του, η άτυχη κοπέλα πνίγηκε, κι ο Οσάμου παραλίγο να βρεθεί κατηγορούμενος για φόνο. Όλα αυτά, μαζί με ποτάμια αλκοόλ και περιδινήσεις στον κόσμο της πορνείας και των καμπαρέ, διαδοχικές σχέσεις με γυναίκες, ματαιώσεις και αναθαρρήσεις, είναι το υλικό τούτου του μυθιστορήματος. Ο κεντρικός ήρωας, σελίδα τη σελίδα, φθίνει όλο και περισσότερο, κόβει τα νήματα που τον συνδέουν με την ανθρωπότητα – ή τουλάχιστον έτσι αισθάνεται. Οι σπουδές βαλτώνουν, το όνειρο να γίνει ζωγράφος αξιώσεων απομακρύνεται, οι γέφυρες με την οικογένεια κόβονται, κάθε φιλοδοξία γίνεται δίκοπη λεπίδα.

Οι γυναίκες κάθε ηλικίας έλκονται από αυτόν τον ήσυχο και ντροπαλό νέο που μοιάζει να μην ζητά τίποτε και που δεν έχει πού την κεφαλήν κλίναι. Συχνά τον αναλαμβάνουν, τον συντρέχουν, δείχνουν απεριόριστη ανοχή στην απάθεια του και στην απουσία συναισθημάτων. Ούτε όμως και η φιλία καταφέρνει να ζεστάνει την καρδιά του. Ο Γιόζο, τόσο ανθρώπινος από τόσες πολλές πλευρές, δεν ξέρει πραγματικά πώς να είναι άνθρωπος.

Ένα σύγχρονο κλασικό

osamou dazaiΔιαβάζοντας σήμερα το «Όχι πια άνθρωπος» δεν μπορείς παρά να αναγνωρίσεις τη φρεσκάδα που αποπνέει, παρότι ως κείμενο από πολλές απόψεις εγγράφεται στην εποχή του, λίγο πριν και λίγο μετά τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο. Ως μυθιστόρημα εμφανίζει μεγάλες ομοιότητες με πασίγνωστα κείμενα του δυτικού αναγνωστικού κανόνα της ίδιας περιόδου, όπως είναι η Ναυτία του Σαρτρ και ο Ξένος του Καμύ ή ο Φύλακας στη Σίκαλη, στο οποίο ήδη αναφέρθηκαμε. Επίσης, όσοι έχετε προσεκτικό αυτί, στην αφήγηση του Γιόζο ίσως αναγνωρίσετε εντελώς απροσδόκητα την υπνωτιστική και ματαιωμένη φωνή που ηχεί πίσω από τα περισσότερα βιβλία του Μισέλ Ουελμπέκ.

Σπαρακτικό και σκοτεινό, αλλά με απρόσμενη ποπ ελαφρότητα, το Όχι πια άνθρωπος του Οσάμου Νταζάι διαβάζεται σήμερα με ανανεωμένο ενδιαφέρον, κι όχι τυχαία στη χώρα μας κυκλοφόρησε πρόσφατα σε τρεις διαφορετικές εκδόσεις (Gutenberg, Bibliothèque, Διόπτρα). Εμείς διαβάσαμε την όμορφα σχεδιασμένη πρόταση των εκδόσεων Διόπτρα, σε λιτή και διαυγή μετάφραση, από τα αγγλικά, της Έφης Τσιρώνη. 

* Ο Κ.Β. Κατσουλάρης είναι συγγραφέας. 


 politeia link more

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πηγάδι» του Χουάν Κάρλος Ονέτι (κριτική) – Ένας υπαρξιστής από την Ουρουγουάη

«Το πηγάδι» του Χουάν Κάρλος Ονέτι (κριτική) – Ένας υπαρξιστής από την Ουρουγουάη

Για το ευσύνοπτο μυθιστόρημα του ουρουγουανού Χουάν Κάρλος Ονέτι [Juan Carlos Onetti] «Το πηγάδι» (μτφρ. Λευτέρης Μακεδόνας, εκδ. Μάγμα). Στην κεντρική εικόνα, λεπτομέρεια από το εξώφυλλο της πορτογαλικής έκδοσης. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

...
«Σαράκι» της Λάιλα Μαρτίνεθ (κριτική) – Μια σύγχρονη ιστορία μαγισσών

«Σαράκι» της Λάιλα Μαρτίνεθ (κριτική) – Μια σύγχρονη ιστορία μαγισσών

Για το βιβλίο της Λάιλα Μαρτίνεθ [Layla Martinez] «Σαράκι» (μτφρ. Ασπασία Καμπύλη, εκδ. Carnivora). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «The abandoned». 

Γράφει η Μαριάννα Τσότρα 

Ένα σπίτι που χυμάει στους ενοίκους τ...

«Κορίτσι» της Καμίγ Λοράνς (κριτική) – Σε ποιον ανήκει το γυναικείο σώμα;

«Κορίτσι» της Καμίγ Λοράνς (κριτική) – Σε ποιον ανήκει το γυναικείο σώμα;

Για το μυθιστόρημα της Καμίγ Λοράνς [Camille Laurens] «Κορίτσι» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία της Λοράνς, από το εξώφυλλο της γαλλικής έκδοσης του βιβλίου.

Γράφει η Φανή Χατζή

Το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Την Πέμπτη 23 Μαΐου, στις 8:30 μμ η Αλυσίδα Πολιτισμού IANOS και οι εκδόσεις Μεταίχμιο, διοργανώνουν παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος της Σοφίας Νικολαΐδου με τίτλο «Δικά μας παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

  • Κώστας Β. Κατσουλάρη...
Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Δικά μας παιδιά» (εκδ. Μεταίχμιο) συναντήσαμε τη συγγραφέα Σοφία Νικολαΐδου στη Θεσσαλονίκη, στο περιθώριο της 20ής Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου και συζητήσαμε για τους κώδικες των νέων, τον ΛΕΞ και τα κλειστά δωμάτια.

Συνέντευξη στον Διονύση...

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Επτά βιβλία πολιτικής παρέμβασης: Νέα κινήματα, πράσινη επανάσταση, χειραφέτηση, δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση, ορισμένες λέξεις-κλειδιά

Επτά βιβλία πολιτικής παρέμβασης: Νέα κινήματα, πράσινη επανάσταση, χειραφέτηση, δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση, ορισμένες λέξεις-κλειδιά

Τι συμβαίνει πραγματικά στη χώρα μας και τι στο διεθνές περιβάλλον; Πώς θα είναι οι δημοκρατίες σε λίγες δεκατίες; Υπάρχει ένας νέος ακτιβισμός που μπορεί να αναχαιτίσει τον καπιταλισμό; Επιλέγουμε επτά βιβλία που θέτουν τα πολιτικά ζητήματα των καιρών μας επί τάπητος. Kεντρική εικόνα: © Unspalsh. 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ