gogol

Για το μυθιστόρημα του Πάβο Μάτσιν «Η ντίσκο του Γκόγκολ» (μτφρ. Τέσυ Μπάιλα, εκδ. Βακχικόν).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Επιστημονική φαντασία ή μαγικός ρεαλισμός; Δυστοπία ή αλληγορία; Παραμύθι ή προφητεία; Ή μήπως όλα αυτά μαζί; Πόση τόλμη, πρωτοτυπία, ευρηματικότητα και φαντασία πρέπει να διαθέτει κάποιος για να μπορέσει να κάνει αυτόν το συνδυασμό; Ο Πάβο Μάτσιν αναμφισβήτητα τα διαθέτει, κάτι που το διαπιστώνει κανείς διαβάζοντας τo Η ντίσκο του Γκόγκολ.

Στο μυθιστόρημα αυτό ο Πάβο Μάτσιν χρησιμοποιεί ως αφηγηματικό τόπο το Βιλτζάντι, που είναι και η γενέτειρά του, και ως αφηγηματικό χρόνο μια απροσδιόριστη χρονική στιγμή στο μέλλον. Το Ρωσικό Βασίλειο έχει κατακτήσει την Εσθονία, επιβάλλοντας νέους νόμους και αλλάζοντας ριζικά τη ζωή των κατοίκων της, στην προσπάθειά του να σβήσει κάθε ίχνος της εσθονικής κουλτούρας. Ο φόβος των αυστηρών ποινών έχει αναγκάσει τους ανθρώπους να δεχτούν τη νέα κατάσταση και να αποκηρύξουν οτιδήποτε συνδέεται με την παλιά τους ζωή, τη γλώσσα που μιλούσαν, η οποία είναι εκτός νόμου, τη μουσική που άκουγαν, τη λογοτεχνία που διάβαζαν, την εκπαίδευση που ακολουθούσαν, τον πολιτισμό τους γενικότερα. Οι τίτλοι των βιβλίων που κυκλοφορούσαν όταν η Εσθονία ήταν ελεύθερη θεωρούνται πλέον ακατάλληλοι και μπορούν να αποθηκεύονται μόνο μέσα στις τουαλέτες, με δεδομένη την απαγόρευση της ανάγνωσής τους.

Στο μυθιστόρημα αυτό ο Πάβο Μάτσιν χρησιμοποιεί ως αφηγηματικό τόπο το Βιλτζάντι, που είναι και η γενέτειρά του, και ως αφηγηματικό χρόνο μια απροσδιόριστη χρονική στιγμή στο μέλλον.

Βιλτζάντι λοιπόν: στενοί δρόμοι, ερειπωμένα κτίρια, φτωχικές κατοικίες, κάποια απομεινάρια της παλιάς χρυσής εποχής και άνθρωποι που ακροβατούν ανάμεσα στη λαχτάρα για μια ζωή που να τους γεμίζει και στο ένστικτο της επιβίωσης, που τους αναγκάζει να δέχονται τους περιορισμούς του Ρωσικού Βασιλείου. Με τα πενιχρά τους εισοδήματα προσπαθούν να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες και σπάνια καταφέρνουν να ικανοποιήσουν κάποιες επιθυμίες τους και να απολαύσουν μια νότα χαράς. Μόνη τους διέξοδος το ποτό, τα τυχερά παιχνίδια και οι μικροαπάτες που αυξάνουν κατά τι το εισόδημά τους.

Ανατροπή με θρησκευτικά στοιχεία

Κι ενώ όλοι –πλην ελαχίστων εξαιρέσεων– έχουν υποταχτεί στο νέο καθεστώς και δεν πιστεύουν ότι θα μπορούσε κάποιος να τους βγάλει από το αδιέξοδο, κάνει την εμφάνισή του ο Νικολάι Βασίλιεβιτς Γκόγκολ, ο οποίος σαν άλλος Χριστός, με μια εκ νεκρών ανάσταση, αναλαμβάνει να τους δείξει τον δρόμο της σωτηρίας. Επιλέγει να κάνει την εμφάνισή του σε μια ομάδα τεσσάρων παράξενων, ετερόκλητων ανθρώπων, στους οποίους αναθέτει να διαδώσουν τον λόγο του όπως οι τέσσερις ευαγγελιστές το ευαγγέλιο. Την ομάδα των τεσσάρων μποέμ τύπων απαρτίζουν ένας επαγγελματίας πορτοφολάς, που κρατάει τις υποσχέσεις του και άρα έχει κάποια υπόληψη στην κοινωνία αφού ο λόγος του μετράει, ένας φανατικός λάτρης των Μπιτλς, ένας βιβλιοπώλης με κλίση στον μυστικισμό και ένας κιθαρίστας που παίζει διασκευές παλιών τραγουδιών. Τέσσερις περιθωριακοί τύποι, άλλοι διανοούμενοι κι άλλοι κακοποιοί, αποτυχημένες υπάρξεις της τσαρικής αυτοκρατορίας, οι οποίοι προσπαθούν να διατηρήσουν κάτι από την αίγλη του παρελθόντος, εμμένοντας στις αξίες της νεότητάς τους και αδιαφορώντας πεισματικά για το όποιο κόστος των επιλογών τους. Συγκεντρώνονται συχνά στο Νόβελ, το οποίο είναι κάτι ανάμεσα σε εστιατόριο, καφέ, μπαρ ή ντίσκο, όπου συζητούν, φιλοσοφούν, αναλύουν, διαφωνούν, κάνουν σχέδια και αναζητούν τρόπους να αλλάξουν τη ζωή τους. Πρεσβεύουν την ιερότητα της αγάπης και της μουσικής, αποδίδοντάς στην αγάπη την ικανότητα να διαμορφώνει τον άνθρωπο και την ιστορία.

Από τη στιγμή που ο Γκόγκολ μπαίνει στη ζωή τους τον φυλάνε ως κόρην οφθαλμού, ελπίζοντας να αποκομίσουν κάτι από την παρουσία του. Ο αναστημένος Γκόγκολ, από το πλευρό του οποίου τρέχει αίμα και ύδωρ, εκατόν εβδομήντα χρόνια μετά τον θάνατό του, υπόσχεται σαν άλλος Ιησούς την ανάσταση και την ψυχική ανάταση που προσφέρει η λογοτεχνία, τονίζοντας ότι προεξάρχουσα δεν είναι η καθαρότητα του σώματος αλλά της ψυχής.

 paavo matsin

Ο Πάβο Μάτσιν (Paavo Matsin) είναι Εσθονός συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας. Γεννήθηκε στις 4 Απριλίου 1970 στο Ταλίν της Εσθονίας, αποφοίτησε από το Εσθονικό Ινστιτούτο Θεολογίας και εργάστηκε ως καθηγητής. Έχει εκδώσει συνολικά δέκα βιβλία: μυθιστορήματα, διηγήματα, ποιήματα και παιδικά βιβλία. Με το μυθιστόρημα Η ντίσκο του Γκόγκολ κέρδισε το Εθνικό Βραβείο Μυθιστορήματος και το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2016.

Το ιδιαίτερο και παράξενο αυτό μυθιστόρημα, λειτουργώντας σαν άλλη μηχανή του χρόνου, μας ξεναγεί στα δύσβατα μονοπάτια της απεριόριστης φαντασίας του συγγραφέα. Συνδυάζοντας στοιχεία μαγικού ρεαλισμού, επιστημονικής φαντασίας, μυστικισμό, αλχημείες και φαντάσματα, μας δίνει μια εικόνα από ένα μέλλον δυστοπικό και παράλογο. Ο Πάβο Μάτσιν, εκπρόσωπος μιας πρωτοποριακής λογοτεχνίας, πειραματίζεται υιοθετώντας ένα εντελώς προσωπικό στιλ, το οποίο χαρακτηρίζεται από ένα χιούμορ συχνά σουρεαλιστικό, το οποίο ενίοτε καταλήγει στην ειρωνεία. Πετυχαίνει κάτι εντελώς ασυνήθιστο, στο σχεδιασμό και στα θέματα των βιβλίων του, όπου αποτυπώνει με έκδηλο τρόπο τόσο τον φόβο για τους ισχυρούς γείτονες όσο και την αναπόφευκτη σύγκρουση ανατολικής και δυτικής κουλτούρας

Στις σουρεαλιστικές εικόνες που περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια, σκιαγραφεί μια παρωδία του μέλλοντος δίνοντας έμφαση στον παραλογισμό που συνοδεύει την κατάχρηση εξουσίας. Με άπειρες διακειμενικές αναφορές, όπου αποδεικνύονται οι γνώσεις του τόσο στη λογοτεχνία, κλασική και σύγχρονη, όσο και στη μουσική ή στον κινηματογράφο, τονίζει τον λυτρωτικό χαρακτήρα της τέχνης στα κάθε μορφής αδιέξοδα της ζωής, όσο και την ελπίδα ότι πάντα υπάρχει ένας τρόπος να αλλάξουν τα πράγματα. Και παρά το γεγονός ότι το συγκεκριμένο στιλ γραφής του βιβλίου αρχικά παραξενεύει τον αναγνώστη που έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με τον λόγο του συγγραφέα, τελικά αποζημιώνει εκείνον που θα έχει τον χρόνο και την διάθεση να το διαβάσει ώς το τέλος, και να μυηθεί σε αυτό τον ιδιαίτερο τρόπο γραφής.

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.


pavo matsin h ntisko toy gkogkolΗ ντίσκο του Γκόγκολ
ΠΑΒΟ ΜΑΤΣΙΝ
Μτφρ. ΤΕΣΥ ΜΠΑΪΛΑ
ΒΑΚΧΙΚΟΝ 2021
Σελ. 182, τιμή εκδότη €10,60

politeia link more

 

 

 

 


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Θα μπορούσε να είναι αλήθεια; Είχε πράγματι ο Γκόγκολ παραθέσει το χαμένο αριστούργημα Το πάθος για σένα; Ναι, και φαίνεται ότι ασχολήθηκε ακόμη και με τον λεγόμενο τόμο του Μιλάνου, ο οποίος χάθηκε τον δέκατο ένατο αιώνα και λέγεται ότι πρότεινε μια μυστηριώδη θεωρία τριών τύπων αγάπης – συγκεκριμένα υποστήριζε ότι υπάρχει πλατωνικός, σωματικός-συναισθηματικός και μαγνητικός έρωτας! Και ότι ο τελευταίος είναι, στην πραγματικότητα, το βαθύτερο θεμέλιο κάθε είδους αγάπης. Τα χέρια του Νόελχαρντ άρχισαν να τρέμουν καθώς συνέχιζε να διαβάζει, γιατί ο Γκόγκολ είχε περιγράψει στις γυναίκες ολόκληρη τη μαγνητική δομή του Έρωτα, εισάγοντας τη μαγική συγγνώμη της αγάπης και εφαρμόζοντας την έννοια της σχιζοφρένειας· για παράδειγμα, η άποψη ότι σε μια πραγματική ρομαντική κατάσταση, οι σκέψεις του ενός γίνονται σκέψεις και του άλλου. Ο Νόελχαρντ ριγούσε από τον ενθουσιασμό. Ο Γκόγκολ μόλις είχε φτάσει σε αυτό που είχε μεγαλύτερη σημασία – στον πυρήνα της μαγείας των φύλων· στον αιώνιο συνδυασμό των διττών φαντασιώσεων, ο οποίος κονιορτοποιούσε όλους τους προσωρινούς δεσμούς με τη μεταφυσική του δύναμη· κάτι που έσβηνε την ιστορία και προκαλούσε μια μόνιμη μετατόπιση της συνείδησης, παρέχοντας πνευματική ανάταση και αθανασία· παραδίδοντας την αλήθεια της ύπαρξης!»

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

Για το μυθιστόρημα «Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πώς φαντάζει η ζωή και ο κόσμος μας μέσα από τα μάτια ενός παιδιού; Τι κερδίζεις και τι χάνεις ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Σε συνέντευξή του στο Revistascena, ο Νορβηγός δραματουργός Jon Fosse μίλησε για την πολυετή πορεία του στον χώρο του θεάτρου. Τα πρώτα δύο μέρη της γνωστής επταλογίας του «Το άλλο όνομα» κυκλοφόρησαν πρόσφατα από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Σωτήρη Σουλιώτη.

Επιμέλεια: ...

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Σκέψεις του γνωστού συγγραφέα σχετικά με την ανυποληψία της νεοελληνικής πεζογραφίας στο ελληνικό κοινό. Στην κεντρική εικόνα, τμήμα από το έργο «Portrait of George Dyer in a Mirror» (1968), του Φράνσις Μπέικον.

Του Αλέξη Πανσέληνου

Έγινε πρόσφατα μεγά...

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, σκηνοθέτης Παναγιώτης Εξαρχέας απαντά σε 20 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ