Για το μυθιστόρημα της Defne Suman «Πρωινά στα Πριγκηπόνησα» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Κλειδάριθμος).
Της Λεύκης Σαραντινού
Ποιος καταλληλότερος να γράψει ένα βιβλίο που η ιστορία του να διαδραματίζεται στα Πριγκηπόνησα, και ταυτόχρονα να περιλαμβάνει κάποιες καλά συγκαλυμμένες κρίσεις για την πολιτική που ακολουθεί σήμερα η Τουρκία, από την Κωνσταντινουπολίτισσα συγγραφέα Ντεφνέ Σουμάν;
Στην Πρίγκηπο, λοιπόν, στο σπίτι της διάσημης ζωγράφου Σιρίν Σακά, έχουν μαζευτεί τα μέλη της οικογένειάς της, για να γιορτάσουν τα εκατοστά γενέθλια της πασίγνωστης ηλικιωμένης. Μαζί τους παρευρίσκεται ο δημοσιογράφος Μπουράκ, ο οποίος φιλοδοξεί να της πάρει συνέντευξη, και ο επίσης γηραιός υπηρέτης της Σαντίκ Ουστάς. Τα πράγματα όμως δεν είναι όπως φαίνονται. Πολλά –και για χρόνια κρυμμένα–, μυστικά της οικογένειας είναι ώρα να βγουν στην επιφάνεια. Ύστερα από μια έντονη συζήτηση ο Φικρέτ, εγγονός της Σιρίν, εξαφανίζεται μυστηριωδώς. Ο Μπουράκ αισθάνεται έναν λανθάνοντα έρωτα για την αδελφή του Φικρέτ, τη Νουρ. Και ο Σαντίκ Ουστάς, ο υπηρέτης, σχετίζεται με την κυρία του με έναν πολύ πιο βαθύ τρόπο από ό,τι θα περίμενε κανείς.
Η συγγραφέας καταθέτει υπό λογοτεχνικό μανδύα την προσωπική της άποψη σχετικά με τη συντηρητική Τουρκία των διώξεων και των μακελειών του 20ού αιώνα.
Όλα αυτά συνθέτουν ένα παζλ μυστικών και αποκαλύψεων. Η Ντεφνέ Σουμάν, με περίτεχνο αφηγηματικό τρόπο, παρουσιάζει όλη την ιστορία της μέσα από τις εναλλασσόμενες αφηγήσεις των τεσσάρων πρωταγωνιστών: του δημοσιογράφου Μπουράκ, της Νουρ, της ανιψιάς της Σελίν και του υπηρέτη Σαντίκ. Η κεντρική φιγούρα, η Σιρίν, ελάχιστα παρουσιάζεται και σπάνια μιλάει στο βιβλίο. Όταν όμως συμβαίνει αυτό, είναι γιατί πράγματι έχει κάτι πολύ σημαντικό να μας πει. Η περιορισμένη παρουσία της, εξάλλου, στις σελίδες του μυθιστορήματος, είναι το κλειδί για τη λύση του μυστηρίου.
Μόλις ο αναγνώστης καταφέρει να ξεμπλέξει το περίπλοκο κουβάρι της γενεαλογίας της οικογένειας μετά τις πρώτες σελίδες, τότε είναι ελεύθερος να βυθιστεί στη μαγεία της ανάγνωσης και στην πολύ εσωτερική και συνάμα ρεαλιστική γραφή της Ντεφνέ Σουμάν. Η συγγραφέας καταθέτει υπό λογοτεχνικό μανδύα την προσωπική της άποψη σχετικά με σημαντικές στιγμές της ιστορίας της Τουρκίας.
 |
| Η Ντεφνέ Σουμάν γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1974 και μεγάλωσε στην Πρίγκηπο, στο σπίτι του παππού της. Σπούδασε Κοινωνιολογία στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου, στο οποίο έκανε και τις μεταπτυχιακές της σπουδές, και εργάστηκε ως δασκάλα στην Ταϊλάνδη και στο Λάος, όπου σπούδασε Φιλοσοφία της Άπω Ανατολής και ασχολήθηκε με τη γιόγκα. Αργότερα, συνέχισε τις σπουδές της στο Όρεγκον των Ηνωμένων Πολιτειών. Ασχολείται με τα δικαιώματα της γυναίκας και αρθρογραφεί συχνά για αυτά τα ζητήματα. Σήμερα ζει μόνιμα στην Αθήνα. |
Εντύπωση θα κάνει στον Έλληνα αναγνώστη ότι η ζωή των Τούρκων πρωταγωνιστών ομοιάζει πάρα πολύ με τη ζωή στη χώρα μας. Αν ο αναγνώστης δεν ήξερε εξαρχής ότι η υπόθεση διαδραματίζεται στην Πρίγκηπο και αν τα ονόματα δεν ήταν τουρκικά, θα μπορούσε κάλλιστα να πιστέψει ότι η όλη ιστορία εκτυλίσσεται σε ένα ελληνικό νησί. Τα έπιπλα, οι συνήθειες των ανθρώπων, τα φαγητά, οι νοοτροπίες, όλα αυτά αποδεικνύουν πόσο πολύ μοιάζουμε τελικά με τον απλό λαό της γείτονας χώρας, κι ας μη θέλουμε πολλές φορές να το παραδεχτούμε.
Η εικόνα της νήσου της Πριγκήπου με τις άμαξές της, τα ποδήλατα, το γαλάζιο πέλαγος που την περικλείει, τα ανθισμένα λουλούδια της και τις μοβ βουκαμβίλιες, δίνουν γλαφυρό τόνο στο μυθιστόρημα. Η παρενθετική ιστορική πινελιά προσφέρει τον ρεαλισμό και το μυστήριο.
* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, η μελέτη «Μύθοι που έγιναν ιστορία» (εκδ. Ενάλιος).
Πρωινά στα Πριγκηπόνησα
DEFNE SUMAN
Μτφρ. ΣΤΕΛΛΑ ΒΡΕΤΟΥ
ΚΛΕΙΔΑΡΙΘΜΟΣ 2021
Σελ. 480, τιμή εκδότη €16,60
Απόσπασμα από το βιβλίο
«Θα ’θελα να είχα μια απάντηση να της δώσω. Να της πω κάτι αστείο, κάτι νόστιμο, όπως “Θα σε προστάτευα εγώ, μωρό μου”. Ήταν μανιώδης αναγνώστρια χιουμοριστικών περιοδικών. Προσπάθησα να θυμηθώ κάτι που είχα διαβάσει σε κάποιο από αυτά. Δεν μου άρεσε καμία από τις φράσεις που μου ήρθαν στον νου. Θα μπορούσα να παίξω τον ρόλο του νεαρού μάγκα που μεγάλωσε σε ψαροχώρι. “Εμείς, κυρία μου, δεν μεγαλώσαμε στο Νισάντας όπως εσείς!” Ούτε αυτό ταίριαζε».
