serge kentriki

Για το μυθιστόρημα του Victor Serge «Μεσάνυχτα στον αιώνα» (μτφρ. Τιτίκα Δημητρούλια, εκδ. Θύραθεν). Κεντρική εικόνα: από το σπάνιο αρχείο του russiainphoto.ru, το οποίο φιλοδοξεί να ανασυστήσει την ιστορία της Ρωσίας μέσα από ιδιωτικά φωτογραφικά αρχεία καθώς και από τις συλλογές των μεγάλων μουσείων. 

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Βρισκόμαστε στο 1934. Τον Ιανουάριο εκείνου του έτους πραγματοποιήθηκε το 17ο συνέδριο του σοβιετικού κομμουνιστικού κόμματος που επιβεβαίωσε την κυριαρχία του Στάλιν στο κόμμα. Αυτή η επικράτηση τον μετατρέπει σε προστάτη του κομματικού μηχανισμού που γραφειοκρατικοποιείται κι όλο και πιο πολύ αποξενώνεται από το λαό. Παρά την πολιτική εξόντωση της λεγόμενης «αριστερής αντιπολίτευσης» του Τρότσκι στο 15ο συνέδριο το 1927, και της «δεξιάς αντιπολίτευσης» των Μπουχάριν, Κάμενεφ, Ζηνόβιεφ από το 1927 έως τις αρχές της δεκαετίας του 1930, οι μαζικές εκκαθαρίσεις των παλιών συντρόφων συνεχίζονται και επιταχύνονται μετά και τη δολοφονία του μπολσεβίκου ηγέτη Σεργκέι Κίροφ (Δεκέμβριος 1934), ίσως ακόμη τότε του μόνου αντίπαλου δέους στον Στάλιν. Αν κάνουμε ένα μικρό άλμα έως το 18ο συνέδριο που διεξήχθη τον Μάρτιο του 1939 θα δούμε πως τα 2/3 των αντιπροσώπων του 17ου συνεδρίου και τα 98 από τα 139 μέλη της Κ.Ε. του είχαν εκτελεστεί.

Αυτό είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσεται η υπόθεση του μυθιστορήματος του Βίκτορ Σερζ. Μην μας απατά όμως το ότι είναι μυθοπλασία. Τίποτα σ’ αυτό δεν είναι μόνο επινόηση. Πραγματικότητα και μυθοπλασία είναι τόσο στενά συνδεδεμένες που δεν μπορεί κανείς να διαβάσει την πρώτη, χωρίς το μυαλό του να συνδεθεί με τη δεύτερη. Μα συμβαίνει αυτό μόνο με τη μυθοπλασία/πραγματικότητα; Μόνο με αυτό το δίδυμο; Όχι βέβαια. Το ίδιο ισχύει και για δίδυμα όπως ηρωισμός/προδοσία, απογοήτευση/ελπίδα, γνώση/αυταπάτη, μεγαλείο ψυχής/δειλία. Το μεγάλο πλεονέκτημα του μυθοπλαστικού έργου του Σερζ είναι πως σ’ αυτό, αν και οι συνθήκες στις οποίες εξελίσσεται η δράση είναι μαύρες, κατάμαυρες, η συγγραφική παλέτα μας παραδίδει ένα πολύχρωμο και πολυδιάστατο πίνακα της κοινωνίας, των ψυχών και της φύσης.

Τίποτα σ’ αυτό δεν είναι μόνο επινόηση. Πραγματικότητα και μυθοπλασία είναι τόσο στενά συνδεδεμένες που δεν μπορεί κανείς να διαβάσει την πρώτη, χωρίς το μυαλό του να συνδεθεί με τη δεύτερη.

Ο Βίκτορ Σερζ (1890-1947) –ψευδώνυμο του Βίκτορ-Ναπολέων Λβόβιτς Κιμπάλτσιτς– είναι ένας πραγματικός θρύλος, γέννημα των μεγάλων αφηγήσεων του 20ου αιώνα. Ο Σερζ ήταν παιδί Ρώσων γονέων, αλλά γεννήθηκε στις Βρυξέλλες. Στη διάρκεια της σύντομης ζωής του περιπλανήθηκε στο Παρίσι, στη Βαρκελώνη, κλείστηκε στις γαλλικές φυλακές (1912-1917) κατηγορούμενος για αναρχική τρομοκρατική δραστηριότητα. Αν και αναρχικός, τάχθηκε με τους μπολσεβίκους και πολέμησε στην Αγία Πετρούπολη τους Λευκούς. Μετά πήγε στο Βερολίνο, στη Βιέννη, για να επιστρέψει στην Αγία Πετρούπολη και τη Μόσχα και να βρεθεί στις σταλινικές φυλακές (1928) και στην εξορία στα Ουράλια (1933-1936). Από εκεί με την παρέμβαση των Αντρέ Μαλρώ, Αντρέ Ζιντ και Ρομαίν Ρολάν απελευθερώνεται το 1936 –σπάνιο κάτι τέτοιο για τον Στάλιν– και επιστρέφει στη Γαλλία. Υπό την απειλή της κατάληψης της Γαλλίας από τους ναζί καταφεύγει στο Μεξικό, για να πεθάνει στη χώρα όπου άφησε την τελευταία του πνοή και ο μέντοράς του, Τρότσκι. Αν και ο Σερζ είχε πλέον αποστασιοποιηθεί και από τον τροτσκισμό.

Αγώνας για τον εξανθρωπισμό του ανθρώπου

Ο Σερζ είναι «άπατρις» και αγαπά τη Ρωσία, επαναστάτης και μυθιστοριογράφος, αναρχικός και μαρξιστής ιδεολόγος. Είναι ο χαρτογράφος που σχεδιάζει τον υπέροχο αλλά και οδυνηρό χάρτη της ιστορίας του αγώνα για την κοινωνική χειραφέτηση του ανθρώπου. Ιστορία, που τα αποτελέσματά της στη Ρωσία ήταν η επικράτηση μιας μεγαλύτερης σκλαβιάς από την τσαρική. Μια «υπέροχη ιστορία», το αποτέλεσμα της οποίας είναι μια απίστευτη καταπίεση, με πρώτα θύματά της τους ίδιους τους μπολσεβίκους επαναστάτες. Και όμως, παρ' όλη την πανουργία της ιστορίας που μετέτρεψε τους απελευθερωτές σε καταπιεστές και τα θύματα σε θύτες και τανάπαλιν, τα βιβλία του Σερζ δεν αποτελούν απλώς μια ιστορία εξαπατημένων ιδανικών και αρχών, δεν αποτελούν μόνο μια εκ των έσω παρουσίαση της Οκτωβριανής Επανάστασης και των αντιφάσεών της, δεν αποτελούν επίσης μόνο μια ιστορία αγώνων για την ελευθερία. Αποτελούν την ιστορία της δύσκολης σχέσης της ελευθερίας με το ιδανικό της ισότητας. Η ισότητα εδώ δεν είναι κάτι που συναντά την ελευθερία, αλλά υπάρχει μέσα της. Με αυτό το δεδομένο, η ζωή του Σερζ δεν είναι αγώνας για την ελευθερία και την ισότητα, αλλά αγώνας για τον εξανθρωπισμό του ανθρώπου. Αγώνας που όμως διαψεύστηκε και είχε τόσο τραγικά αποτελέσματα.  

Το παρουσιαζόμενο βιβλίο, όπως όλα τα μυθιστορήματα του Σερζ, είναι γραμμένο με αίμα και νοσταλγία, με δάκρυα και ελπίδες, με πίστη στην αξία της γνώσης αλλά και ερωτικά βλέμματα στον επαναστατικό ρομαντισμό. Είναι ένα βιβλίο που μεταδίδει το μήνυμα πως όλες οι εποχές και όλοι οι άνθρωποι, όλες οι κοινωνίες, για να ζήσουν και να ελπίζουν έχουν ανάγκη από μεγάλες αφηγήσεις, για να ξεφεύγουν οι άνθρωποι από τον μίζερο εγκλωβισμό στην πρωτοκαθεδρία της μετριότητας και της καθημερινότητας.

Τα βιβλία του Σερζ δεν αποτελούν απλά μια ιστορία εξαπατημένων ιδανικών και αρχών, δεν αποτελούν μόνο μια εκ των έσω παρουσίαση της Οκτωβριανής Επανάστασης και των αντιφάσεών της, δεν αποτελούν επίσης μόνο μια ιστορία αγώνων για την ελευθερία. Αποτελούν την ιστορία της δύσκολης σχέσης της ελευθερίας με το ιδανικό της ισότητας.

Ο συγγραφέας γράφει αυτό το βιβλίο μεταξύ 1936-1938 έχοντας στο νου του τα χρόνια της δικής του εξορίας στα Ουράλια. Εκεί τοποθετεί και τους πέντε συν έναν ήρωές του. Η ιστορία ξεκινά με τον έναν, τον καθηγητή ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Σβερντλόφ στο Γιεκατερίνμπουργκ (Αικατερινούπολη), τον Μιχαήλ Ιβάνοβιτς Κοστρόφ. Αυτός συλλαμβάνεται λόγω της συμπάθειάς του προς τον Τρότσκι, μετά από στημένες καταγγελίες φοιτήτριάς του πως χώριζε τους θερμιδωριανούς σε καλούς και κακούς (Θερμιδώρ ονομαζόταν ο ενδέκατος μήνας στο ημερολόγιο της Γαλλικής Επανάστασης. Τότε καθαιρέθηκε και εκτελέστηκε ο Ροβιεσπέρος – 26 και 27 Ιουλίου του 1794). Διαχωρισμός που έφερνε αμέσως συνειρμούς για την αριστερή και δεξιά αντιπολίτευση στον Στάλιν και ένα προσδοκώμενο «αριστερό καλό» Θερμιδώρ κατά του σταλινισμού. Τον φυλακίζουν στο κτήριο της Γενικής Ασφάλειας της πόλης του Γιεκατερίνμπουργκ. Μπαίνοντας ο Κοστρόφ στην Ασφάλεια χαιρετά την μαυρισμένη ορειχάλκινη προσωπίδα του Μαρξ που «χαμογελούσε χαιρέκακα μες στη γενειάδα της». Υπαινιγμός για την κακοποίηση του Μαρξ από τον σταλινισμό.

serge ex


Τον κλείνουν, αυτόν έναν διανοούμενο, στο «Χάος». Αυτό ήταν ένας ορθογώνιος θάλαμος με έξι κουκέτες για τριάντα κρατούμενους. Ο λυρισμός της γραφής του Σερζ κάνει ακόμη πιο ανάγλυφη την περιγραφή των απάνθρωπων συνθηκών που επικρατούσαν εκεί μέσα. «Ζητώ την άδεια να κλάψω» φωνάζει ένας κρατούμενος. «Κλάψε, φίλε, όσο μπορείς κι όσο τραβά η ψυχή σου» του απαντά ο Παλιός εκεί μέσα. «Αυτό το δικαίωμα έχεις μονάχα, ως πολίτης εδώ μέσα» (σ.39). Κανείς όμως δεν έχει το δικαίωμα να γελάσει. Όταν ο Κοστρόφ σε μια στιγμή απόγνωσης αρχίζει να γελά μόνος του, ο φύλακας τού υπενθυμίζει «πολίτη, το γέλιο απαγορεύεται» (σ.55). Και όλα αυτά, γιατί; Γιατί όπως λέει ο ανακριτής στον Κοστρόφ «δεν φταίει η δικτατορία του προλεταριάτου που είναι γεμάτες οι φυλακές, αλλά η αντεπανάσταση που μας επιτίθεται απ’ όλες τις πλευρές» (σ. 49); Και ο Σερζ μιλούσε για αντεπανάσταση, μόνο που αυτή δεν ήταν οι αντιφρονούντες αλλά ο σταλινισμός. Αυτή η αντίληψη διαπερνά εγκάρσια τα μεταφρασμένα με άψογο τρόπο στα ελληνικά βιβλία του, όπως το Αναμνήσεις ενός επαναστάτη (μτφρ. Ρεβέκκα Πέσσαχ, Scripta, 2007), το Υπόθεση Τουλάγεφ (μτφρ. Τιτίκα Δημητρούλια, Θύραθεν, 2017), το Χρόνια δίχως έλεος (μτφρ. Ιωάννα Αβραμίδου, Θύραθεν, 2017) και φυσικά και το παρόν. Ας ελπίσουμε ότι σύντομα θα έχουμε μεταφρασμένο και το υπέροχο «Άνθρωποι στη φυλακή», γραμμένο ήδη το 1929.

Επαναστατικός ιδεαλισμός

Ο Σερζ, παρά τα όσα πέρασε από τους μπολσεβίκους, ποτέ δεν απεμπόλησε τους Μαρξ και Λένιν. Ο επαναστατικός ιδεαλισμός του τον εμπόδισε να δει πως το επί Λένιν επιχείρημα των «ειδικών συνθηκών» για να δικαιολογηθούν η κατάργηση της Συντακτικής Συνέλευσης και η δημιουργία μιας αβάστακτης δικτατορίας, παρέμεινε και επί σταλινισμού με στόχο τη διατήρηση και την επέκταση του ολοκληρωτικού χαρακτήρα του καθεστώτος. Οι «ειδικές συνθήκες» για τον Σερζ τελειώνουν το 1921-22, αλλά για τον Στάλιν, την κομματική γραφειοκρατία και τους αριβίστες διαρκούν συνεχώς. Παρασυρμένος όμως από την τροτσκιστική αντίληψη πως αν και το «εποικοδόμημα» (πολιτικό σύστημα) «δεν είναι άλλο πια από βία και ψέμα ενάντια στο προλεταριάτο» (σ. 249), η βάση (δημόσια ιδιοκτησία) είναι ακόμη σοσιαλιστική, δεν βλέπει πως το σταλινικό «εποικοδόμημα» δεν ήταν παρά απόρροια της λογικής του λενινιστικού και μπολσεβίκου δόγματος περί κατοχής της αλήθειας από το κόμμα και τον ηγέτη και αποτέλεσμα της λογικής της κρατικής ιδιοκτησίας. Περιέργως, αν και οπαδός του αναρχικού ελεύθερου ατομικισμού, δεν κατανόησε πως ο μπολσεβικισμός, ο οποίος κατέστειλε με βάναυσο τρόπο τον αναρχισμό –δες και τον Γκριγκόρι Π. Μαξίμοφ στο Η γκιλοτίνα επί το έργον. Οι αναρχικοί στη Ρωσική Επανάσταση και η λενινιστική αντεπανάσταση από εκδόσεις Πανοπτικόν σε μετάφραση Γιώργου Μέρτικα–, περιφρονούσε τον αυθορμητισμό, απολυτοποιούσε την αιτιο-«κρατούμενη» πολιτική δράση και γνώση και στηριζόταν στον αυταρχισμό και την περιφρόνηση της δημοκρατίας.

Θα ήταν προφανές να συμπεράνει κάποιος πως οι μετέπειτα ταλαιπωρίες των πέντε (απολύονται και κλείνονται στη φυλακή της πόλης) θα οφείλονταν σ’ αυτό. Θα έκανε λάθος. Η τύχη τους ήταν προαποφασισμένη. Οι διώκτες τους έψαχναν μόνο την αφορμή. Ο Στάλιν έχει λάβει την απόφαση να εξοντώσει όλους τους πρώην συνοδοιπόρους του.

Ο Κοστρόφ «σπάει» και υπογράφει δήλωση μετανοίας. Δεν απελευθερώνεται όμως. Θα τον συναντήσουμε αργότερα, εξόριστο στη μυθοπλαστική πόλη Τσέρνογε που σημαίνει μαύρη πόλη. Αυτήν τη διασχίζει ο ποταμός Τσερνάγια που σημαίνει μαύρα νερά. Στα Ουράλια πάντως που είχε εξοριστεί ο Σερζ υπήρχε ο ποταμός Τσιορνάγια. Εδώ βρίσκονται ήδη οι πέντε εξόριστοι που αναφέρθηκαν παραπάνω. Δυο παλιοί και μπαρουτοκαπνισμένοι στον Εμφύλιο τροτσκιστές, ο κυνικός πλέον Έλκιν και ο ποιητής-επαναστάτης και ευαίσθητος Ρύζικ. Οι άλλοι τρεις είναι νεότεροι. Ο Γεωργιανός σπουδαστής στη Βιομηχανική Σχολή του Μπακού Ταμπιτζέ Αβέλλιι, η φοιτήτρια Βαρβάρα Πλατόνοβα που δούλευε στην παράδοση ψωμιού στους κατοίκους της πόλης και ο πρώην οδηγός φορτηγών Ροντιόν που περιφρονούσε τους κινδύνους προκαλώντας τους δεσμώτες του με τους υπολογισμούς του για τη σοβιετική εκμετάλλευση της εργασίας.

Προαποφασισμένες καταδίκες

Οι συζητήσεις τους αποτελούν το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο Σερζ περιγράφει τον σταλινικό ζόφο αλλά και τα ηθικά και ψυχικά αδιέξοδα των ηρώων του. Και αυτοί σαν τον Σερζ πιστεύουν πως η δικτατορία του προλεταριάτου δεν πρέπει να παραγνωρίζεται «κι ας είναι άρρωστη, ας έχει τρελαθεί, ας είναι άδικη» (σ.100). Ας τους έχει αρρωστήσει, ας τους έχει τρελάνει, ας τους έχει αδικήσει, θα πρόσθετα. Οι ίδιοι αναρωτιούνται αν είναι δυνατόν να είναι πέντε και κανένας τους μην είναι χαφιές αναμεσά τους. Τελικά ο χαφιές είναι ο έκτος. Ο «μετανοήσας» Κοστρόφ. Οι πέντε λαμβάνουν γράμματα και αναφορές από άλλα κέντρα κρατουμένων και τα συζητούν. Μόνο που ο Ροντιόν έκανε το λάθος να το αναφέρει στον «δηλωσία» Κοστρόφ. Ο καθηγητής, εκούσια ή ακούσια, μαρτυρά στον ανακριτή του γι’ αυτά. Θα ήταν προφανές να συμπεράνει κάποιος πως οι μετέπειτα ταλαιπωρίες των πέντε (απολύονται και κλείνονται στη φυλακή της πόλης) θα οφείλονταν σ’ αυτό. Θα έκανε λάθος. Η τύχη τους ήταν προαποφασισμένη. Οι διώκτες τους έψαχναν μόνο την αφορμή. Ο Στάλιν έχει λάβει την απόφαση να εξοντώσει όλους τους πρώην συνοδοιπόρους του. Οι ασφαλίτες του είναι υποχρεωμένοι να ακολουθούν τις «Οδηγίες» του και όχι συγκεκριμένες εντολές. Ότι έκανε και ο Χίτλερ με τους Εβραίους. Οι Οδηγίες έρχονται από το Κέντρο, τις αποφάσεις και την εκτέλεσή τους τις αναλαμβάνουν τα εντεταλμένα όργανα. Εναπόκειται σ’ αυτά να ανακαλύψουν ποινικές «παρανομίες» των εξόριστων και να τους τιμωρήσουν. Και αυτοί τις «ανακαλύπτουν». Μόνο που είναι έωλες και αυτό το λάθος το πληρώνουν οι ίδιοι οι δεσμώτες. Δεν είναι τυχαίο που όταν αποτυγχάνουν τα σχέδια ενοχοποίησης για ποινικά παραπτώματα των πέντε, αυτός που πρώτος πλήρωσε την «αβλεψία» του ήταν ο ανακριτής τους Φεντοσένκο, ο οποίος μάλιστα είχε τιμωρηθεί να είναι εκεί λόγω του ότι είχε κακοποιήσει σεξουαλικά μια κρατούμενη.

serge 4
Μολονότι η υγεία του είχε υποστεί σοβαρότατες βλάβες λόγω των φυλακίσεων στη Γαλλία και τη Σοβιετική Ένωση, ο Σερζ συνέχισε να γράφει μέχρι τον θάνατό του από καρδιακή προσβολή στις 17 Νοεμβρίου 1947. Λίγες ώρες πριν, είχε ταχυδρομήσει στον γιο του Βλάντι, αυτό που θα ήταν και το τελευταίο του γραπτό. Ένα ποίημα με τίτλο «Το χέρι» (“The hand”).

 

Για τον σταλινισμό «σημασία δεν έχει τι κάνουν οι άνθρωποι και τι σκέφτονται, ούτε τι πιστεύουν ότι είναι, αλλά αυτό που πρέπει να επιτελέσουν λόγω της ιστορικής αναγκαιότητας» (σ.212). Οι άνθρωποι στις μυλόπετρες της σταλινικής εξουσίας. Μόνο ο Ροντιόν κατορθώνει να διαφύγει και, ειρωνεία του πράγματος, με ταυτότητα άλλου εργάζεται ως κτίστης του Αρχηγείου της Ασφάλειας στην περιοχή που κατέφυγε. Αλλά ως πότε; Μέχρι να νικηθεί ολοκληρωτικά ο ολοκληρωτισμός;

Η Επανάσταση ήταν ο Θεός αυτών των ανθρώπων που ήταν «οι μόνοι πιστοί στο μεγάλο Κόμμα». Οι πέντε εξόριστοι φίλοι πιστεύουν πολύ σ’ αυτό που κάνουν. Θυμίζουν τους πέντε πεινασμένους σκύλους του Νίκου Γκάτσου και του Μάνου Χατζιδάκι που «βρήκαν να πάνε βόλτα στου Παράδεισου την πόρτα» αλλά «χωροφύλακες αγγέλοι» για να μη χαλάσει η τάξη «τους κρεμάσαν στο τσιγκέλι», κι όμως αυτοί «μεσ’ στη συμφορά» πρέπει να λένε πως «κάπου υπάρχει Θεός». Αυτή η Επανάσταση όμως δεν προδόθηκε, όπως έγραφε ο Τρότσκι. Αυτή πρόδωσε τους πέντε και όχι μόνον αυτούς. Ο Σερζ αφιέρωσε αυτό του το βιβλίο στους άλλους προδομένους συντρόφους του από το Ισπανικό Εργατικό Κόμμα Μαρξιστικής Ενοποίησης (POUM). Συνεπής επαναστάτης αλλά και ιδεαλιστής έως το τέλος του.

Η πολύ καλή έκδοση συμπληρώνεται με την Εισαγωγή του καλύτερου μελετητή του έργου του Σερζ, του Ρίτσαρντ Γκρίμαν, και ένα ιδιαιτέρως εμπεριστατωμένο Επίμετρο της μεταφράστριας. Η ίδια γράφει και τις ιστορικού βάθους σημειώσεις (εκτός ίσως από τις αναφορές στους σοσιαλδημοκράτες, τους οποίους υποβαθμίζει λίγο). Η μεταφράστρια θεωρεί πως εναπόκειται στον αναγνώστη να κρίνει αν μετέφερε το ύφος και την αισθητική του συγγραφέα στο βιβλίο. Όχι μόνο το κατόρθωσε, αλλά και ανέδειξε τόσο τον λυρισμό του όσο και το μεγαλείο του σε μέγιστο βαθμό.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΑΚΑΝΤΑΡΗΣ είναι συγγραφέας και δρ Κοινωνιολογίας. Τελευταίο βιβλίο του, η μελέτη «Το πρωτείο της δημοκρατίας - Σοσιαλδημοκρατία μετά τη σοσιαλδημοκρατία» (εκδ. Αλεξάνδρεια).


ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ από το ΒΙΒΛΙΟ

«Δεσμοφύλακες και δεσμώτες ανήκουμε όλοι στο ακόμα στο ίδιο κόμμα: το μοναδικό κόμμα της επανάστασης· το εξευτελίζουν, το οδηγούν στο χαμό, κι εμείς αντιστεκόμαστε για να το σώσουμε κόντρα σ’ αυτούς. Δεν μπορούμε να αμφισβητήσουμε το άρρωστο κόμμα, που το κυβερνάνε σάπιοι αριβίστες, παρά μόνο κάνοντας έκκληση στο υγιές κόμμα….Αλλά που είναι αυτό, που; Ποιο είναι; Κι αν βρίσκεται έξω από το Κόμμα; Το αληθινό κόμμα των εργαζομένων έξω από το κόμμα, μα γίνεται αυτό; Είμαστε η καταδιωγμένη φράξια, πιστή στους διώκτες μας γιατί είμαστε οι μόνοι πιστοί στο μεγάλο Κόμμα, που του έχουν κλέψει τα σύμβολα και το προδίνουν….Έπεφτε σκοτάδι και του κάκου πάσχιζε ο Ροντιόν να διακρίνει τα πρόσωπα των συντρόφων» (σ.242)


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Καιρός, της Τζένυ Όφιλ

Καιρός, της Τζένυ Όφιλ

Για το μυθιστόρημα της Jenny Offill «Καιρός» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Στερέωμα).

Του Διονύση Μαρίνου

Υποσημειώσεις ενός κόσμου που ακόμη δεν έχει αναδυθεί και ουδείς γνωρίζει αν αυτό θα συμβεί κάποτε ή αν πρέπει να συμβεί. Η πρώτη σκέψη που μου ήρθε...

Αβεσσαλώμ, Αβεσσαλώμ!, του Ουίλιαμ Φώκνερ

Αβεσσαλώμ, Αβεσσαλώμ!, του Ουίλιαμ Φώκνερ

Για το μυθιστόρημα του William Faulkner «Αβεσσαλώμ, Αβεσσαλώμ!» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Gutenberg). 

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Οι αρχαίες τραγωδίες είναι έργα με λιανό κορμί. Βλέπεις τον σκελετό κάτω από τους λεπτούς και σκληρούς μυς να πετ...

Άντα ή Πάθος, του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ

Άντα ή Πάθος, του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ

Για το μυθιστόρημα του Vladimir Nabokov «Άντα ή πάθος – Ένα οικογενειακό χρονικό» (μτφρ. Μυρτώ Αναγνωστοπούλου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Meredith Frampton «Portrait of a Young Woman» (1935).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Παρεξηγημένη έν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

«Η Καγκελάριος» είναι μια καθηλωτική πολιτική βιογραφία και ταυτόχρονα μια προσωπική ανθρώπινη ιστορία ενός αουτσάιντερ: μιας χημικού, κόρης πάστορα, η οποία μεγάλωσε στην Ανατολική Γερμανία και κατάφερε να γίνει η άτυπη ηγέτιδα της Δύσης. Στα ελληνικά θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Ψυχογιός στις 21 Οκτωβρίου...

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στις «Προσωπικότητες» Σεπτεμβρίου 2021 παρουσιάζει τον Στέλιο Ράμφο.

Επιμέλεια: Book Press

Στέλιος Ράμφος: κορυφαίος στοχαστής, πολυγραφότατος συγγραφέας και από τους πλέον επιδραστικούς σύγχρονους φιλοσόφους.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ