o thanatos tou balzac

Για τη νουβέλα του Octave Mirbeau «Ο θάνατος του Μπαλζάκ» (μτφρ.-πρόλογος: Μαρία Γυπαράκη, εκδ. Στιγμός/Ευρασία).

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Τι θαυμαστό βιβλίο! Ένα αριστούργημα. Στενόχωρο αριστούργημα, σαν δερμάτινο παπούτσι φτιαγμένο στο χέρι αλλά ένα νούμερο μικρότερο. Στ’ αλήθεια, σχεδόν ανακουφίζεσαι όταν ο Μπαλζάκ πεθαίνει! Γιατί υπέφερε, υπέφερε τρομερά. Και δεν υπέφερε μόνο τις ώρες του ψυχορραγήματός του, ή τις ημέρες που προηγήθηκαν, εκείνες τις σκληρές και τόσο μα τόσο άδικες για τον ίδιο και για τον κόσμο όλο. Όχι: υπέφερε πάντα! Αυτό το θαυμαστό, αυτό το εξωγήινο μυαλό, ο άνθρωπος που κλήθηκε από τη μοίρα να κάνει λογοτεχνία την ίδια τη ζωή στην ολότητά της, αυτός ο άνθρωπος υπέφερε. Είχε χρέη, δημιουργούσε ακόμη περισσότερο κάθε μέρα που περνούσε, οι δανειστές του τον κυνηγούσαν, οι τοκογλύφοι τού έτρωγαν τη σάρκα, οι ειδικοί στις επενδύσεις τον περιγελούσαν, και το σαράκι της οικονομικής δυσπραγίας και του χάους τού άργαζε τα σωθικά.

Αλλά και η αγαπημένη του! Ακόμα κι αυτή ήταν απρόσιτη, μακρινή, ξένη, σε άλλη χώρα, με άλλον άντρα, κάτι απλησίαστο και ανέφικτο. Και όμως, ήταν πλούσια: θα μπορούσε –τι όνειρο και τι τύχη!– να σβήσει διαμιάς όλα του τα χρέη, ώστε εκείνος να μπορέσει επιτέλους απερίσπαστος να αφοσιωθεί στην ίδια, στον κύκλο τους, και στη δουλειά του.

Στ’ αλήθεια, σχεδόν ανακουφίζεσαι όταν ο Μπαλζάκ πεθαίνει! Γιατί υπέφερε, υπέφερε τρομερά. Και δεν υπέφερε μόνο τις ώρες του ψυχορραγήματός του, ή τις ημέρες που προηγήθηκαν, εκείνες τις σκληρές και τόσο μα τόσο άδικες για τον ίδιο και για τον κόσμο όλο. Όχι: υπέφερε πάντα!

Γιατί ο Μπαλζάκ, βέβαια, δούλευε. Δούλευε πάνω σε τέσσερα μυθιστορήματα ταυτόχρονα, μαζί με μερικά θεατρικά, με άρθρα, με έρευνες, με επιχειρήσεις, με το εμπόριο, με ό,τι μπορεί να βάλει ο νους του ανθρώπου. Δούλευε τα τέσσερα, πάντα, μυθιστορήματά του με ρυθμούς πολυβόλου, εργαζόταν μέρα, δείλι, βράδυ, νύχτα, δούλευε μανιακά για να προλάβει να παραδώσει αύριο στον εκδότη, και ταυτόχρονα επεξεργαζόταν προσχέδια για τα επόμενα βιβλία του, αλληλογραφούσε κατά ριπάς, αγόραζε αντίκες, ταξίδευε για να δει από κοντά τις περιοχές όπου διαδραματίζονταν τα βιβλία του, έτρωγε φρούτα και έπινε ασταμάτητα καφέ – και ερωτευόταν και γοήτευε βεβαίως, και κατακτούσε.

octave mirbeau
Ο Octave Mirbeau (1848-1917) συγγραφέας της Belle Époque, γνώρισε μεγάλη δημοτικότητα και αναγνώριση από τη λογοτεχνική και καλλιτεχνική πρωτοπορία της εποχής του. Δημοσιογράφος με μεγάλη επιρροή, τεχνοκριτικός και φίλα προσκείμενος στις πρωτοπορίες ασκεί πολύ συχνά πολεμική και υπερασπίζεται με πάθος τους ιμπρεσιονιστές Μανέ, Σεζάν και Μονέ. Προσωπικότητα πολυσχιδής και αμφιλεγόμενη, ο βαθύτατα ευρωπαϊστής Μιρμπώ θα χάσει την εμπιστοσύνη του στην ανθρωπότητα μετά την μεγάλη καταστροφή του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πεθαίνει το 1917, την ημέρα που κλείνει τα εξήντα εννέα του χρόνια. 

 

Μα τι βιβλίο! Χωρισμένο σε τρία κεφάλαια («Με τον Μπαλζάκ», «Η γυναίκα του Μπαλζάκ», «Ο θάνατος του Μπαλζάκ»), κάνει μία συνοπτική αποτίμηση του έργου του –που ο καθένας μας υποκλίνεται ευλαβικά μπροστά του: αν και όχι η Ακαδημία του καιρού του!–, μας παρουσιάζει τη μαντάμ Χάνσκα από τη μακρινή Ουκρανία, τον μεγάλο έρωτα του Μπαλζάκ –ένα ιδιοφυές πορτρέτο–, και καταλήγει στις μέρες και τις ώρες που προηγήθηκαν του θανάτου του, και σ’ αυτές, τις μίζερες, που ακολούθησαν. Τι δράμα! Την εξιστόρηση, δε, αυτών των τελευταίων την κάνει στον αναρχικό συγγραφέα Mirbeau (1848-1917), αυτόν τον ανατρεπτικό δημιουργό, τον μεγάλο και αταξινόμητο εραστή της ελευθερίας, ο ζωγράφος Ζαν Ζιγκού, δηλαδή ο ίδιος ο εραστής της μαντάμ Χάνσκα – της συζύγου του Μπαλζάκ! Γιατί ο Ζιγκού ήταν εκεί την ώρα της επιθανάτιας αγωνίας του γίγαντα των Γραμμάτων, στο σπίτι του, αυτός μόνο μαζί με τους υπηρέτες. Και, ναι, αν είναι δυνατόν, «η κόμισσα Εβελίνα Χάνσκα και ο εραστής της, ο Ζαν Ζιγκού, περνούν τη νύχτα μαζί!» όπως σημειώνει και η εκδότρια και μεταφράστρια Μαρία Γυπαράκη στο Προλογικό της Σημείωμα, όπου μαθαίνουμε τα πάντα για το πότε, πώς και πού γράφτηκε αυτό το εκκεντρικό, θαυμαστό βιβλίο.

Τι βιβλίο όμως και στην ελληνική του έκδοση! Εδώ έχουμε να κάνουμε με μια έξοχη από πάσης απόψεως έκδοση, με ένα κομψοτέχνημα και μία αριστουργηματική μετάφραση, θυελλώδη και προσεκτική, παιχνιδιάρα και κυριολεκτική. Ένα θαύμα.

Καλωσορίζουμε τις εκδόσεις Στιγμός, που προστίθενται στο όχημα των εκδόσεων Ευρασία λίγο πριν φύγει από κοντά μας αυτή η άσχημη χρονιά.

* Ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ είναι συγγραφέας και επιμελητής εκδόσεων. Τελευταίο βιβλίο του, «Ένας κόκκινος σκούφος για τον Ροδόλφο» (εκδ. Κλειδάριθμος).


mirbeau exΟ θάνατος του Μπαλζάκ
OCTAVE MIRBEAU
Μτφρ. ΜΑΡΙΑ ΓΥΠΑΡΑΚΗ
ΣΤΙΓΜΟΣ 2020
Σελ. 112, τιμή εκδότη €12,00

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ OCTAVE MIRBEAU

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

Για το μυθιστόρημα της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martin Gaite] «Το πίσω δωμάτιο» (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Rijkmuseum. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Πώς να μιλήσει κανείς για μια π...

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Πόσα βιβλία εκδόθηκαν το 2023 και ποια κατηγορία προηγείται; Εξακολουθεί η λογοτεχνία να κρατάει τα σκήπτρα; Ποια είναι η μέση τιμή ενός βιβλίου και τι γίνεται με τις αυτοεκδόσεις; Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο ΟΣΔΕΛ από την osdelnet δίνουν πολλές απαντήσεις για τάσεις και παθολογίες στο χώρο του βιβλίου....

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ