o thanatos tou balzac

Για τη νουβέλα του Octave Mirbeau «Ο θάνατος του Μπαλζάκ» (μτφρ.-πρόλογος: Μαρία Γυπαράκη, εκδ. Στιγμός/Ευρασία).

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Τι θαυμαστό βιβλίο! Ένα αριστούργημα. Στενόχωρο αριστούργημα, σαν δερμάτινο παπούτσι φτιαγμένο στο χέρι αλλά ένα νούμερο μικρότερο. Στ’ αλήθεια, σχεδόν ανακουφίζεσαι όταν ο Μπαλζάκ πεθαίνει! Γιατί υπέφερε, υπέφερε τρομερά. Και δεν υπέφερε μόνο τις ώρες του ψυχορραγήματός του, ή τις ημέρες που προηγήθηκαν, εκείνες τις σκληρές και τόσο μα τόσο άδικες για τον ίδιο και για τον κόσμο όλο. Όχι: υπέφερε πάντα! Αυτό το θαυμαστό, αυτό το εξωγήινο μυαλό, ο άνθρωπος που κλήθηκε από τη μοίρα να κάνει λογοτεχνία την ίδια τη ζωή στην ολότητά της, αυτός ο άνθρωπος υπέφερε. Είχε χρέη, δημιουργούσε ακόμη περισσότερο κάθε μέρα που περνούσε, οι δανειστές του τον κυνηγούσαν, οι τοκογλύφοι τού έτρωγαν τη σάρκα, οι ειδικοί στις επενδύσεις τον περιγελούσαν, και το σαράκι της οικονομικής δυσπραγίας και του χάους τού άργαζε τα σωθικά.

Αλλά και η αγαπημένη του! Ακόμα κι αυτή ήταν απρόσιτη, μακρινή, ξένη, σε άλλη χώρα, με άλλον άντρα, κάτι απλησίαστο και ανέφικτο. Και όμως, ήταν πλούσια: θα μπορούσε –τι όνειρο και τι τύχη!– να σβήσει διαμιάς όλα του τα χρέη, ώστε εκείνος να μπορέσει επιτέλους απερίσπαστος να αφοσιωθεί στην ίδια, στον κύκλο τους, και στη δουλειά του.

Στ’ αλήθεια, σχεδόν ανακουφίζεσαι όταν ο Μπαλζάκ πεθαίνει! Γιατί υπέφερε, υπέφερε τρομερά. Και δεν υπέφερε μόνο τις ώρες του ψυχορραγήματός του, ή τις ημέρες που προηγήθηκαν, εκείνες τις σκληρές και τόσο μα τόσο άδικες για τον ίδιο και για τον κόσμο όλο. Όχι: υπέφερε πάντα!

Γιατί ο Μπαλζάκ, βέβαια, δούλευε. Δούλευε πάνω σε τέσσερα μυθιστορήματα ταυτόχρονα, μαζί με μερικά θεατρικά, με άρθρα, με έρευνες, με επιχειρήσεις, με το εμπόριο, με ό,τι μπορεί να βάλει ο νους του ανθρώπου. Δούλευε τα τέσσερα, πάντα, μυθιστορήματά του με ρυθμούς πολυβόλου, εργαζόταν μέρα, δείλι, βράδυ, νύχτα, δούλευε μανιακά για να προλάβει να παραδώσει αύριο στον εκδότη, και ταυτόχρονα επεξεργαζόταν προσχέδια για τα επόμενα βιβλία του, αλληλογραφούσε κατά ριπάς, αγόραζε αντίκες, ταξίδευε για να δει από κοντά τις περιοχές όπου διαδραματίζονταν τα βιβλία του, έτρωγε φρούτα και έπινε ασταμάτητα καφέ – και ερωτευόταν και γοήτευε βεβαίως, και κατακτούσε.

octave mirbeau
Ο Octave Mirbeau (1848-1917) συγγραφέας της Belle Époque, γνώρισε μεγάλη δημοτικότητα και αναγνώριση από τη λογοτεχνική και καλλιτεχνική πρωτοπορία της εποχής του. Δημοσιογράφος με μεγάλη επιρροή, τεχνοκριτικός και φίλα προσκείμενος στις πρωτοπορίες ασκεί πολύ συχνά πολεμική και υπερασπίζεται με πάθος τους ιμπρεσιονιστές Μανέ, Σεζάν και Μονέ. Προσωπικότητα πολυσχιδής και αμφιλεγόμενη, ο βαθύτατα ευρωπαϊστής Μιρμπώ θα χάσει την εμπιστοσύνη του στην ανθρωπότητα μετά την μεγάλη καταστροφή του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πεθαίνει το 1917, την ημέρα που κλείνει τα εξήντα εννέα του χρόνια. 

 

Μα τι βιβλίο! Χωρισμένο σε τρία κεφάλαια («Με τον Μπαλζάκ», «Η γυναίκα του Μπαλζάκ», «Ο θάνατος του Μπαλζάκ»), κάνει μία συνοπτική αποτίμηση του έργου του –που ο καθένας μας υποκλίνεται ευλαβικά μπροστά του: αν και όχι η Ακαδημία του καιρού του!–, μας παρουσιάζει τη μαντάμ Χάνσκα από τη μακρινή Ουκρανία, τον μεγάλο έρωτα του Μπαλζάκ –ένα ιδιοφυές πορτρέτο–, και καταλήγει στις μέρες και τις ώρες που προηγήθηκαν του θανάτου του, και σ’ αυτές, τις μίζερες, που ακολούθησαν. Τι δράμα! Την εξιστόρηση, δε, αυτών των τελευταίων την κάνει στον αναρχικό συγγραφέα Mirbeau (1848-1917), αυτόν τον ανατρεπτικό δημιουργό, τον μεγάλο και αταξινόμητο εραστή της ελευθερίας, ο ζωγράφος Ζαν Ζιγκού, δηλαδή ο ίδιος ο εραστής της μαντάμ Χάνσκα – της συζύγου του Μπαλζάκ! Γιατί ο Ζιγκού ήταν εκεί την ώρα της επιθανάτιας αγωνίας του γίγαντα των Γραμμάτων, στο σπίτι του, αυτός μόνο μαζί με τους υπηρέτες. Και, ναι, αν είναι δυνατόν, «η κόμισσα Εβελίνα Χάνσκα και ο εραστής της, ο Ζαν Ζιγκού, περνούν τη νύχτα μαζί!» όπως σημειώνει και η εκδότρια και μεταφράστρια Μαρία Γυπαράκη στο Προλογικό της Σημείωμα, όπου μαθαίνουμε τα πάντα για το πότε, πώς και πού γράφτηκε αυτό το εκκεντρικό, θαυμαστό βιβλίο.

Τι βιβλίο όμως και στην ελληνική του έκδοση! Εδώ έχουμε να κάνουμε με μια έξοχη από πάσης απόψεως έκδοση, με ένα κομψοτέχνημα και μία αριστουργηματική μετάφραση, θυελλώδη και προσεκτική, παιχνιδιάρα και κυριολεκτική. Ένα θαύμα.

Καλωσορίζουμε τις εκδόσεις Στιγμός, που προστίθενται στο όχημα των εκδόσεων Ευρασία λίγο πριν φύγει από κοντά μας αυτή η άσχημη χρονιά.

* Ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ είναι συγγραφέας και επιμελητής εκδόσεων. Τελευταίο βιβλίο του, «Ένας κόκκινος σκούφος για τον Ροδόλφο» (εκδ. Κλειδάριθμος).


mirbeau exΟ θάνατος του Μπαλζάκ
OCTAVE MIRBEAU
Μτφρ. ΜΑΡΙΑ ΓΥΠΑΡΑΚΗ
ΣΤΙΓΜΟΣ 2020
Σελ. 112, τιμή εκδότη €12,00

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ OCTAVE MIRBEAU

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Άμνετ» της Μάγκι Ο' Φάρελ (κριτική)

«Άμνετ» της Μάγκι Ο' Φάρελ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Μάγκι Ο' Φάρελ «Άμνετ» (μτφρ. Αύγουστος Κορτώ, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία για τον Ουίλιαμ Σαίξπηρ «All Is True» (2018).

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Άμνετ, ήταν το ό...

«Μια φιλία» της Σίλβια Αβαλόνε (κριτική)

«Μια φιλία» της Σίλβια Αβαλόνε (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Σίλβια Αβαλόνε «Μια φιλία» (μτφρ. Λούλα Καραγιαννάκη. εκδ. Αίολος). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Ginger and Rosa» (2012).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Με ποια κριτήρια επιλέγουμε το...

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

Για το μυθιστόρημα του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Ο πρίγκιπας της ομίχλης» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός), πρώτο βιβλίο της εξαιρετικά επιτυχημένης Τριλογίας της Ομίχλης.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Βρισκόμαστε στο Λονδίνο,...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Η Πρεσβεία της Ιαπωνίας σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και το Japan Foundation και με την ευγενική υποστήριξη της εταιρίας JT International Hellas, διοργανώνει το Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Κεντρική εικόνα, πλάνο από τ...

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο, καθώς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 88 ετών ο λογοτέχνης, εικαστικός και ηθοποιός, Μάκης Πανώριος.

Επιμέλεια: Book Press

Τη δυσάρεστη είδηση έκανε γνωστή o Σπύρος Μπιμπίλας, ο πρόεδρος του Σ...

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

Με τίτλο «Χώρος ιδιωτικός» παρουσιάστηκε έως τις 08/01 στο Μουσείο Μπενάκη μεγάλη αφιερωματική έκθεση στη ζωή και το έργο του μεγάλου δασκάλου της ελληνικής ζωγραφικής, Γιάννη Μόραλη. Η έκθεση θα παρουσιαστεί και σε άλλες πόλεις, με πιθανότερο επόμενο σταθμό την Πάτρα.  Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Καίτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ