koritsi kentriki

Για το μυθιστόρημα της Edna O’Brien «Κορίτσι» (μτφρ. Χριστίνα Σωτηροπούλου, εκδ. Κλειδάριθμος), μυθοπλαστική ανάπλαση της ιστορίας ενός κοριτσιού από τα εκατοντάδες που απήχθησαν στη Νιγηρία από την ισλαμιστική τρομοκρατική οργάνωση Μπόκο Χαράμ.

Του Διονύση Μαρίνου

Το 2015 η Διεθνής Αμνησία έδωσε στη δημοσιότητα επίσημη έκθεση που αναφερόταν σε μια ιδιαίτερη πτυχή της παράνομης δράσης της ισλαμιστικής οργάνωσης Μπόκο Χαράμ. Τα στοιχεία της έκθεσης σοκάρουν. Σύμφωνα μ’ αυτά, οι τζιχαντιστές είχαν προχωρήσει σε 2.000 απαγωγές γυναικών και κοριτσιών στη Νιγηρία. Είναι χαρακτηριστικό πως στην περιοχή Τσίμποκ, με μια χειρουργικής ακρίβειας επιχείρηση, απήχθησαν βιαίως 276 μαθήτριες.

Για την ιστορία, η απαγωγή έγινε στις 14 Απριλίου 2014. Οι τρομοκράτες εισέβαλαν στο σχολείο της πόλης (βρίσκεται στη βορειοανατολική Νιγηρία) και άρπαξαν τα κορίτσια με τη δύναμη των όπλων τους. Παρά τη μεγάλη προβολή του αποτρόπαιου γεγονότος από τα διεθνή ΜΜΕ, τα περισσότερα κορίτσια ακόμη και σήμερα αγνοούνται. Σκοτώθηκαν; Πουλήθηκαν στο διεθνές σκλαβοπάζαρο; Αλέσθηκαν στην καλοκουρδισμένη μηχανή του trafficking;

Ο στρατός της Νιγηρίας είχε ανακοινώσει τότε πως γνώριζε πού βρίσκονταν οι μαθήτριες, αλλά σημείωνε πως μια επιχείρηση για τη διάσωσή τους θα ήταν πολύ επικίνδυνη. Ο ηγέτης της Μπόκο Χαράμ, μιλώντας με περισσή κυνικότητα, είχε δηλώσει ότι προσηλύτισε όσες έφηβες δεν ήταν μουσουλμάνες και εν συνεχεία τις «πάντρεψε» με το έτσι θέλω με μαχητές της οργάνωσης. Έχουμε να κάνουμε με ένα ανεπούλωτο τραύμα στην καρδιά της χώρας που εξακολουθεί ακόμη και στις μέρες να παραμένει ανοιχτό και να πληγώνει βάναυσα κάθε έννοια ανθρωπισμού.

Οι τρομοκράτες εισέβαλαν στο σχολείο της πόλης (βρίσκεται στη βορειοανατολική Νιγηρία) και άρπαξαν τα κορίτσια με τη δύναμη των όπλων τους. Παρά τη μεγάλη προβολή του αποτρόπαιου γεγονότος από τα διεθνή ΜΜΕ, τα περισσότερα κορίτσια ακόμη και σήμερα αγνοούνται.

Η Ιρλανδή συγγραφέας Έντνα Ο’Μπράιεν (Edna O’Brien), ευρύτερα γνωστή από το μυθιστόρημά της Κορίτσια από την επαρχία, μια ιστορία χειραφέτησης που είχε εξοργίσει τη συντηρητική Ιρλανδία, βούτηξε βαθιά στο δράμα αυτών των ανώνυμων κοριτσιών της Νιγηρίας που εν μια νυκτί μετατρέπονται σε παράπλευρα θύματα του πολέμου που έχουν κηρύξει οι τρομοκράτες με την κοινωνία των ανθρώπων. Κάπως έτσι προέκυψε το μυθιστόρημα Κορίτσι

Για τις ανάγκες της συγγραφής, έτσι ώστε να αποκτήσει προσωπική εμπειρία από τον τόπο και την κουλτούρα, αλλά και να ακούσει με τ’ αυτιά της τις ανατριχιαστικές ιστορίες κοριτσιών που κατάφεραν να αποδράσουν, μετέβη ως τη Νιγηρία. Καρπός αυτού του υλικού είναι αυτό το βιβλίο, που μεταφέρει σ’ εμάς μια πραγματική ιστορία μέσω της μυθοπλασίας.

edna o brian 2
Η Edna O'Brien γεννήθηκε το 1932 στην Ιρλανδία. Έχει γράψει μυθιστορήματα, διηγήματα και θεατρικά έργα που ξεχώρισαν για τον τρόπο απεικόνισης των γυναικών, τις υποβλητικές περιγραφές και τη σεξουαλική ευθύτητά της. Έχει τιμηθεί με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας το 1995 για το σύνολο του έργου της. Είναι επίτιμο μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Γραμμάτων. Ζει μόνιμα στο Λονδίνο και ταξιδεύει συχνά στην Ιρλανδία.

 

Στην πραγματικότητα, το Κορίτσι είναι ένα χρονικό κατάβασης στην κόλαση, με την ελπίδα της ανόδου ξανά στη γη των ανθρώπων. Το κορίτσι της ιστορίας, η Μαριάμ, ένα οποιοδήποτε κορίτσι της Νιγηρίας, πέφτει θύμα απαγωγής και γίνεται, αίφνης, αντικείμενο πολλαπλών βασανισμών, βιασμών και εξανδραποδισμών. Μαζί με άλλα κορίτσια της ηλικίας της είναι φυλακισμένες σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, ολότελα βουτηγμένες στον βάλτο της βίας. Προσδοκούν να έρθει ο στρατός να τις σώσει. Κοιτούν με δέος τον ουρανό μήπως και φανεί κάποιο αεροπλάνο να τις πάρει από τα χέρια των βασανιστών τους.

Ουδεμία ένδειξη από τον έξω κόσμο. Είναι ολότελα χαμένες. Το κορίτσι προοδευτικά χάνει κάθε ίχνος παιδικότητας. Γίνεται με ωμό τρόπο γυναίκα, καθώς μένει έγκυος. Ένας παροπλισμένος τρομοκράτης, αναγκασμένος κι αυτός να μπει στις τάξεις της Μπόκο Χαράμ, θα την προστατεύσει και θα τη βοηθήσει να δραπετεύσει μαζί με μια φίλη της. Με το μωρό στην αγκαλιά και την άσβεστη ελπίδα της σωτηρίας στο στήθος, ρίχνονται στο σκοτάδι της άγριας φύσης που τις περιβάλλει προσδοκώντας στο τέλος του δρόμου ένα κάποιο φως να στάξει στη ζωή τους.

H πορεία προς την πολυπόθητη ελευθερία είναι δύσβατη. Η φίλη της Μαριάμ πεθαίνει από δάγκωμα φιδιού κι έτσι μόνη, με το μωρό της αγκαλιά, παραδέρνει σε ένα αφιλόξενο τοπίο που προοδευτικά επηρεάζει αρνητικά τον ασταθή ψυχισμό της. Ακόμη και το μωρό τής γίνεται εμπόδιο, δεν μπορεί να το ταΐσει, δεν είναι σε θέση να του ενσταλάξει μια σταγόνα ελπίδας. Είτε από δική της απόφαση είτε από υποχρέωση, θα χάσει και θα βρει αρκετές φορές το παιδί της η Μαριάμ. Ακόμη κι αν όταν θα σωθεί –τελικά– και θα βρεθεί με τους δικούς της (τη μάνα και τον θείο της), θα χάσει το δικαίωμα της μητρότητας, καθώς το παιδί θεωρείται καρπός της αμαρτίας και φέρει το στίγμα της κακοδαιμονίας. Της το παίρνουν, της λένε πως το σκότωσαν, αλλά εκείνη το βρίσκει και καταλήγει σε ένα καταφύγιο όπου την περιθάλπουν μοναχές. Όλα τα υπόλοιπα της πλοκής μπορεί να τα βρει κανείς διαβάζοντας κατά μόνας το βιβλίο.

Ως προς το διά ταύτα του βιβλίου: η απόφαση της Ο’ Μπράιαν να ασχοληθεί με το συγκεκριμένο θέμα, ακόμα και να ταξιδέψει στην ηλικία της (είναι ήδη 89 ετών) έως τη Νιγηρία, είναι αξιοθαύμαστη. Ο στόχος της ήταν σαφής: να δώσει φωνή στις γυναίκες που ουδείς ακούει το δράμα τους. Εν προκειμένω, να διεθνοποιήσει το ζήτημα. Όσο γι’ αυτό, τα κατάφερε. Το βιβλίο ήταν υποψήφιο για το βραβείο Women’s Prize for Literature, άρα το θέμα του ακούστηκε και συζητήθηκε αρκετά.

Η απόφαση της Ο’ Μπράιαν να ασχοληθεί με το συγκεκριμένο θέμα, ακόμα και να ταξιδέψει στην ηλικία της (είναι ήδη 89 ετών) έως τη Νιγηρία, είναι αξιοθαύμαστη. Ο στόχος της ήταν σαφής: να δώσει φωνή στις γυναίκες που ουδείς ακούει το δράμα τους.

Δεν γίνεται να μη συμπαθήσεις την ηρωίδα ή να μη λυπηθείς για τις ωμότητες που υφίσταται. Κι όμως, ακόμη κι έτσι φαίνεται δισδιάστατη και περιορισμένη σε ένα συγκεκριμένο «σχήμα», από το οποίο λίγες φορές καταφέρνει να ξεφύγει. Στο μυθιστόρημα συμβαίνει πάνω κάτω αυτό που περιμένεις να συμβεί. Εντύπωση κάνει το γεγονός ότι κάποιες φορές η Μαριάμ μιλάει σαν να είναι κορίτσι από τη Δύση και σίγουρα πιο ώριμο από την ηλικία της.

michel Obama
Η Μισέλ Ομπάμα, μια από τις εκατοντάδες διασημότητες που συμμετείχαν στην καμπάνια #BringBackOurGirls, για τα αποτέλεσματα της οποίας υπήρξε σκεπτικισμός και κριτική.
 

Θα πρέπει να δώσουμε τα εύσημα στην Ο’Μπράιαν για την έρευνα που έκανε πριν από τη συγγραφή του βιβλίου έτσι ώστε η ιστορία να πατήσει σε ένα σταθερό βατήρα αληθοφάνειας. Όλα τα στοιχεία που παραθέτει λειτουργούν υπέρ της πλοκής, την κάνουν να είναι ακόμη πιο αληθινή. Θα έλεγε κανείς πως η αυθεντικότητα της ιστορίας και το πλήθος των λεπτομερειών που είχε στα χέρια της η Ο’Μπράιαν θα μπορούσαν κάλλιστα να την οδηγήσουν να γράψει ένα δημοσιογραφικό χρονικό για το θέμα και ίσως αυτό να έβρισκε πραγματικά τον στόχο του. Η μυθιστορηματική εκδοχή που επέλεξε μας δίνει μια οδυνηρή ιστορία, από την οποία δεν ξέρω σε ποιο επίπεδο κάθαρσης φτάνουμε τελικά.

Η αμφιθυμία συνεχίζεται: δεν υπερβάλλει στο θέμα της βίας, δεν επιθυμεί να δελεάσει τα ταπεινά ένστικτα του αναγνώστη, δεν λειτουργεί χειριστικά. Την ίδια στιγμή που, θέλοντας να δείξει με εύγλωττο τρόπο την ταραγμένη ψυχική κατάσταση της Μαριάμ, μεταβαίνει ακόμη και στην ίδια πρόταση από το παρελθόν στο παρόν και αντίστροφα. Αυτός ο –αχρείαστος, κατά τη γνώμη μου– τρόπος να διαφανεί η τρεμάμενη σκέψη του κοριτσιού ουσιαστικά έχει ως αποτέλεσμα να προκαλείται σύγχυση. Εν συνόλω: έχουμε ένα βιβλίο γραμμένο από μια γυναίκα της Δύσης που προσπάθησε αρκετά να μπει στον ιδιαίτερο μουσουλμανικό κόσμο. Καμιά φορά, όμως, η διαφορά της κουλτούρας μπορεί να αποδειχθεί ανυπέρβλητο εμπόδιο. Ακόμη και για μια έμπειρη πεζογράφο. Η αρκετά λειτουργική μετάφραση ανήκει στην Χριστίνα Σωτηροπούλου.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, η ποιητική συλλογή «Ποτέ πια εμείς» (εκδ. Μελάνι).

→ Στην κεντρική φωτογραφία, εικόνα από διαδήλωση του κινήματος #BringBackOurGirls που οδήγησε στην απελευθέρωση ορισμένων από τις κοπέλες, έπειτα από εμπλοκή ξένων κυβερνήσεων και διαπραγματεύσεις με την Μπόκο Χαράμ. 


o brienΚορίτσι
EDNA O’BRIEN
Μτφρ. ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΚΛΕΙΔΑΡΙΘΜΟΣ 2020
Σελ. 240, τιμή εκδότη €13,30 



ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ EDNA O'BRIEN

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μας καταβροχθίζει η φωτιά» του Ζάουμε Καμπρέ (κριτική)

«Μας καταβροχθίζει η φωτιά» του Ζάουμε Καμπρέ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Ζάουμε Καμπρέ «Μας καταβροχθίζει η φωτιά», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε μετάφραση του Ευρυβιάδη Σοφού.

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Γνωρίσαμε τον Ζάουμε Καμπρέ με το υπέροχο Οι φωνές το...

«Ο επιβάτης» του Κόρμακ ΜακΚάρθι (κριτική)

«Ο επιβάτης» του Κόρμακ ΜακΚάρθι (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Κόρμακ ΜακΚάρθι [Cormac McCarthy] «Ο επιβάτης» (μτφρ. Γιώργος Κυριαζής, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Όταν ο Ψηλός Τζον, αγαπημένος φίλος του πρωταγωνιστή Μπόμπι Γουέστερν, τον αποκαλεί Ιππότη, ο αναγνώστης νι...

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μέλις Φρίντενταλ [Meelis Friedenthal] «Μέλισσες» (μτφρ. Απόστολος Θηβαίος, εκδ. Βακχικόν).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Πώς είναι άραγε το μέσα του ανθρώπου; Από πού κρατά και για πού τραβά η ψυχή του; Πού στέκουν τα εξω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών»

Παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών»

Ο εκδοτικός οίκος University Studio Press΄σας προσκαλεί στην παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ - Εικονογραφία της συνοικίας των Εξοχών (1885-1912)», την Τετάρτη 14 Δεκεμβρίου, στις 19:00, στο Τεχνικό Επιμελητήριο Κεντρικής Μακεδονίας (ΤΕΕ), Λεωφόρος Μεγάλου Αλεξάνδρου...

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Στην κατάμεστη αίθουσα του Συλλόγου οι Φίλοι της Μουσικής «Λίλιαν Βουδούρη» απονεμήθηκαν χθες τα Βραβεία 2022 της Εταιρείας Συγγραφέων. Την εκδήλωση χαιρέτισαν η Πρόεδρος της Δημοκρατίας κα Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο υφυπουργός Πολιτισμού κ. Νικόλας Γιατρομανωλάκης και ο Διευθυντής του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρ...

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

Η Άγκαθα Κρίστι ήταν Βρετανίδα συγγραφέας, ευρέως γνωστή για τα αστυνομικά μυθιστορήματά της, καθώς και για τους λογοτεχνικούς ήρωες που δημιούργησε, τον δαιμόνιο ντεντέκτιβ Ηρακλή Πουαρό και τη Μις Μαρπλ. Τα βιβλία της κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλει...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ