koritsi kentriki

Για το μυθιστόρημα της Edna O’Brien «Κορίτσι» (μτφρ. Χριστίνα Σωτηροπούλου, εκδ. Κλειδάριθμος), μυθοπλαστική ανάπλαση της ιστορίας ενός κοριτσιού από τα εκατοντάδες που απήχθησαν στη Νιγηρία από την ισλαμιστική τρομοκρατική οργάνωση Μπόκο Χαράμ.

Του Διονύση Μαρίνου

Το 2015 η Διεθνής Αμνησία έδωσε στη δημοσιότητα επίσημη έκθεση που αναφερόταν σε μια ιδιαίτερη πτυχή της παράνομης δράσης της ισλαμιστικής οργάνωσης Μπόκο Χαράμ. Τα στοιχεία της έκθεσης σοκάρουν. Σύμφωνα μ’ αυτά, οι τζιχαντιστές είχαν προχωρήσει σε 2.000 απαγωγές γυναικών και κοριτσιών στη Νιγηρία. Είναι χαρακτηριστικό πως στην περιοχή Τσίμποκ, με μια χειρουργικής ακρίβειας επιχείρηση, απήχθησαν βιαίως 276 μαθήτριες.

Για την ιστορία, η απαγωγή έγινε στις 14 Απριλίου 2014. Οι τρομοκράτες εισέβαλαν στο σχολείο της πόλης (βρίσκεται στη βορειοανατολική Νιγηρία) και άρπαξαν τα κορίτσια με τη δύναμη των όπλων τους. Παρά τη μεγάλη προβολή του αποτρόπαιου γεγονότος από τα διεθνή ΜΜΕ, τα περισσότερα κορίτσια ακόμη και σήμερα αγνοούνται. Σκοτώθηκαν; Πουλήθηκαν στο διεθνές σκλαβοπάζαρο; Αλέσθηκαν στην καλοκουρδισμένη μηχανή του trafficking;

Ο στρατός της Νιγηρίας είχε ανακοινώσει τότε πως γνώριζε πού βρίσκονταν οι μαθήτριες, αλλά σημείωνε πως μια επιχείρηση για τη διάσωσή τους θα ήταν πολύ επικίνδυνη. Ο ηγέτης της Μπόκο Χαράμ, μιλώντας με περισσή κυνικότητα, είχε δηλώσει ότι προσηλύτισε όσες έφηβες δεν ήταν μουσουλμάνες και εν συνεχεία τις «πάντρεψε» με το έτσι θέλω με μαχητές της οργάνωσης. Έχουμε να κάνουμε με ένα ανεπούλωτο τραύμα στην καρδιά της χώρας που εξακολουθεί ακόμη και στις μέρες να παραμένει ανοιχτό και να πληγώνει βάναυσα κάθε έννοια ανθρωπισμού.

Οι τρομοκράτες εισέβαλαν στο σχολείο της πόλης (βρίσκεται στη βορειοανατολική Νιγηρία) και άρπαξαν τα κορίτσια με τη δύναμη των όπλων τους. Παρά τη μεγάλη προβολή του αποτρόπαιου γεγονότος από τα διεθνή ΜΜΕ, τα περισσότερα κορίτσια ακόμη και σήμερα αγνοούνται.

Η Ιρλανδή συγγραφέας Έντνα Ο’Μπράιεν (Edna O’Brien), ευρύτερα γνωστή από το μυθιστόρημά της Κορίτσια από την επαρχία, μια ιστορία χειραφέτησης που είχε εξοργίσει τη συντηρητική Ιρλανδία, βούτηξε βαθιά στο δράμα αυτών των ανώνυμων κοριτσιών της Νιγηρίας που εν μια νυκτί μετατρέπονται σε παράπλευρα θύματα του πολέμου που έχουν κηρύξει οι τρομοκράτες με την κοινωνία των ανθρώπων. Κάπως έτσι προέκυψε το μυθιστόρημα Κορίτσι

Για τις ανάγκες της συγγραφής, έτσι ώστε να αποκτήσει προσωπική εμπειρία από τον τόπο και την κουλτούρα, αλλά και να ακούσει με τ’ αυτιά της τις ανατριχιαστικές ιστορίες κοριτσιών που κατάφεραν να αποδράσουν, μετέβη ως τη Νιγηρία. Καρπός αυτού του υλικού είναι αυτό το βιβλίο, που μεταφέρει σ’ εμάς μια πραγματική ιστορία μέσω της μυθοπλασίας.

edna o brian 2
Η Edna O'Brien γεννήθηκε το 1932 στην Ιρλανδία. Έχει γράψει μυθιστορήματα, διηγήματα και θεατρικά έργα που ξεχώρισαν για τον τρόπο απεικόνισης των γυναικών, τις υποβλητικές περιγραφές και τη σεξουαλική ευθύτητά της. Έχει τιμηθεί με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας το 1995 για το σύνολο του έργου της. Είναι επίτιμο μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Γραμμάτων. Ζει μόνιμα στο Λονδίνο και ταξιδεύει συχνά στην Ιρλανδία.

 

Στην πραγματικότητα, το Κορίτσι είναι ένα χρονικό κατάβασης στην κόλαση, με την ελπίδα της ανόδου ξανά στη γη των ανθρώπων. Το κορίτσι της ιστορίας, η Μαριάμ, ένα οποιοδήποτε κορίτσι της Νιγηρίας, πέφτει θύμα απαγωγής και γίνεται, αίφνης, αντικείμενο πολλαπλών βασανισμών, βιασμών και εξανδραποδισμών. Μαζί με άλλα κορίτσια της ηλικίας της είναι φυλακισμένες σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, ολότελα βουτηγμένες στον βάλτο της βίας. Προσδοκούν να έρθει ο στρατός να τις σώσει. Κοιτούν με δέος τον ουρανό μήπως και φανεί κάποιο αεροπλάνο να τις πάρει από τα χέρια των βασανιστών τους.

Ουδεμία ένδειξη από τον έξω κόσμο. Είναι ολότελα χαμένες. Το κορίτσι προοδευτικά χάνει κάθε ίχνος παιδικότητας. Γίνεται με ωμό τρόπο γυναίκα, καθώς μένει έγκυος. Ένας παροπλισμένος τρομοκράτης, αναγκασμένος κι αυτός να μπει στις τάξεις της Μπόκο Χαράμ, θα την προστατεύσει και θα τη βοηθήσει να δραπετεύσει μαζί με μια φίλη της. Με το μωρό στην αγκαλιά και την άσβεστη ελπίδα της σωτηρίας στο στήθος, ρίχνονται στο σκοτάδι της άγριας φύσης που τις περιβάλλει προσδοκώντας στο τέλος του δρόμου ένα κάποιο φως να στάξει στη ζωή τους.

H πορεία προς την πολυπόθητη ελευθερία είναι δύσβατη. Η φίλη της Μαριάμ πεθαίνει από δάγκωμα φιδιού κι έτσι μόνη, με το μωρό της αγκαλιά, παραδέρνει σε ένα αφιλόξενο τοπίο που προοδευτικά επηρεάζει αρνητικά τον ασταθή ψυχισμό της. Ακόμη και το μωρό τής γίνεται εμπόδιο, δεν μπορεί να το ταΐσει, δεν είναι σε θέση να του ενσταλάξει μια σταγόνα ελπίδας. Είτε από δική της απόφαση είτε από υποχρέωση, θα χάσει και θα βρει αρκετές φορές το παιδί της η Μαριάμ. Ακόμη κι αν όταν θα σωθεί –τελικά– και θα βρεθεί με τους δικούς της (τη μάνα και τον θείο της), θα χάσει το δικαίωμα της μητρότητας, καθώς το παιδί θεωρείται καρπός της αμαρτίας και φέρει το στίγμα της κακοδαιμονίας. Της το παίρνουν, της λένε πως το σκότωσαν, αλλά εκείνη το βρίσκει και καταλήγει σε ένα καταφύγιο όπου την περιθάλπουν μοναχές. Όλα τα υπόλοιπα της πλοκής μπορεί να τα βρει κανείς διαβάζοντας κατά μόνας το βιβλίο.

Ως προς το διά ταύτα του βιβλίου: η απόφαση της Ο’ Μπράιαν να ασχοληθεί με το συγκεκριμένο θέμα, ακόμα και να ταξιδέψει στην ηλικία της (είναι ήδη 89 ετών) έως τη Νιγηρία, είναι αξιοθαύμαστη. Ο στόχος της ήταν σαφής: να δώσει φωνή στις γυναίκες που ουδείς ακούει το δράμα τους. Εν προκειμένω, να διεθνοποιήσει το ζήτημα. Όσο γι’ αυτό, τα κατάφερε. Το βιβλίο ήταν υποψήφιο για το βραβείο Women’s Prize for Literature, άρα το θέμα του ακούστηκε και συζητήθηκε αρκετά.

Η απόφαση της Ο’ Μπράιαν να ασχοληθεί με το συγκεκριμένο θέμα, ακόμα και να ταξιδέψει στην ηλικία της (είναι ήδη 89 ετών) έως τη Νιγηρία, είναι αξιοθαύμαστη. Ο στόχος της ήταν σαφής: να δώσει φωνή στις γυναίκες που ουδείς ακούει το δράμα τους.

Δεν γίνεται να μη συμπαθήσεις την ηρωίδα ή να μη λυπηθείς για τις ωμότητες που υφίσταται. Κι όμως, ακόμη κι έτσι φαίνεται δισδιάστατη και περιορισμένη σε ένα συγκεκριμένο «σχήμα», από το οποίο λίγες φορές καταφέρνει να ξεφύγει. Στο μυθιστόρημα συμβαίνει πάνω κάτω αυτό που περιμένεις να συμβεί. Εντύπωση κάνει το γεγονός ότι κάποιες φορές η Μαριάμ μιλάει σαν να είναι κορίτσι από τη Δύση και σίγουρα πιο ώριμο από την ηλικία της.

michel Obama
Η Μισέλ Ομπάμα, μια από τις εκατοντάδες διασημότητες που συμμετείχαν στην καμπάνια #BringBackOurGirls, για τα αποτέλεσματα της οποίας υπήρξε σκεπτικισμός και κριτική.
 

Θα πρέπει να δώσουμε τα εύσημα στην Ο’Μπράιαν για την έρευνα που έκανε πριν από τη συγγραφή του βιβλίου έτσι ώστε η ιστορία να πατήσει σε ένα σταθερό βατήρα αληθοφάνειας. Όλα τα στοιχεία που παραθέτει λειτουργούν υπέρ της πλοκής, την κάνουν να είναι ακόμη πιο αληθινή. Θα έλεγε κανείς πως η αυθεντικότητα της ιστορίας και το πλήθος των λεπτομερειών που είχε στα χέρια της η Ο’Μπράιαν θα μπορούσαν κάλλιστα να την οδηγήσουν να γράψει ένα δημοσιογραφικό χρονικό για το θέμα και ίσως αυτό να έβρισκε πραγματικά τον στόχο του. Η μυθιστορηματική εκδοχή που επέλεξε μας δίνει μια οδυνηρή ιστορία, από την οποία δεν ξέρω σε ποιο επίπεδο κάθαρσης φτάνουμε τελικά.

Η αμφιθυμία συνεχίζεται: δεν υπερβάλλει στο θέμα της βίας, δεν επιθυμεί να δελεάσει τα ταπεινά ένστικτα του αναγνώστη, δεν λειτουργεί χειριστικά. Την ίδια στιγμή που, θέλοντας να δείξει με εύγλωττο τρόπο την ταραγμένη ψυχική κατάσταση της Μαριάμ, μεταβαίνει ακόμη και στην ίδια πρόταση από το παρελθόν στο παρόν και αντίστροφα. Αυτός ο –αχρείαστος, κατά τη γνώμη μου– τρόπος να διαφανεί η τρεμάμενη σκέψη του κοριτσιού ουσιαστικά έχει ως αποτέλεσμα να προκαλείται σύγχυση. Εν συνόλω: έχουμε ένα βιβλίο γραμμένο από μια γυναίκα της Δύσης που προσπάθησε αρκετά να μπει στον ιδιαίτερο μουσουλμανικό κόσμο. Καμιά φορά, όμως, η διαφορά της κουλτούρας μπορεί να αποδειχθεί ανυπέρβλητο εμπόδιο. Ακόμη και για μια έμπειρη πεζογράφο. Η αρκετά λειτουργική μετάφραση ανήκει στην Χριστίνα Σωτηροπούλου.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, η ποιητική συλλογή «Ποτέ πια εμείς» (εκδ. Μελάνι).

→ Στην κεντρική φωτογραφία, εικόνα από διαδήλωση του κινήματος #BringBackOurGirls που οδήγησε στην απελευθέρωση ορισμένων από τις κοπέλες, έπειτα από εμπλοκή ξένων κυβερνήσεων και διαπραγματεύσεις με την Μπόκο Χαράμ. 


o brienΚορίτσι
EDNA O’BRIEN
Μτφρ. ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΚΛΕΙΔΑΡΙΘΜΟΣ 2020
Σελ. 240, τιμή εκδότη €13,30 



ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ EDNA O'BRIEN

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

Για το μυθιστόρημα της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martin Gaite] «Το πίσω δωμάτιο» (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Rijkmuseum. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Πώς να μιλήσει κανείς για μια π...

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφοφμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Πόσα βιβλία εκδόθηκαν το 2023 και ποια κατηγορία προηγείται; Εξακολουθεί η λογοτεχνία να κρατάει τα σκήπτρα; Ποια είναι η μέση τιμή ενός βιβλίου και τι γίνεται με τις αυτοεκδόσεις; Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο ΟΣΔΕΛ από την osdelnet δίνουν πολλές απαντήσεις για τάσεις και παθολογίες στο χώρο του βιβλίου....

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφοφμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ