koritsi kentriki

Για το μυθιστόρημα της Edna O’Brien «Κορίτσι» (μτφρ. Χριστίνα Σωτηροπούλου, εκδ. Κλειδάριθμος), μυθοπλαστική ανάπλαση της ιστορίας ενός κοριτσιού από τα εκατοντάδες που απήχθησαν στη Νιγηρία από την ισλαμιστική τρομοκρατική οργάνωση Μπόκο Χαράμ.

Του Διονύση Μαρίνου

Το 2015 η Διεθνής Αμνησία έδωσε στη δημοσιότητα επίσημη έκθεση που αναφερόταν σε μια ιδιαίτερη πτυχή της παράνομης δράσης της ισλαμιστικής οργάνωσης Μπόκο Χαράμ. Τα στοιχεία της έκθεσης σοκάρουν. Σύμφωνα μ’ αυτά, οι τζιχαντιστές είχαν προχωρήσει σε 2.000 απαγωγές γυναικών και κοριτσιών στη Νιγηρία. Είναι χαρακτηριστικό πως στην περιοχή Τσίμποκ, με μια χειρουργικής ακρίβειας επιχείρηση, απήχθησαν βιαίως 276 μαθήτριες.

Για την ιστορία, η απαγωγή έγινε στις 14 Απριλίου 2014. Οι τρομοκράτες εισέβαλαν στο σχολείο της πόλης (βρίσκεται στη βορειοανατολική Νιγηρία) και άρπαξαν τα κορίτσια με τη δύναμη των όπλων τους. Παρά τη μεγάλη προβολή του αποτρόπαιου γεγονότος από τα διεθνή ΜΜΕ, τα περισσότερα κορίτσια ακόμη και σήμερα αγνοούνται. Σκοτώθηκαν; Πουλήθηκαν στο διεθνές σκλαβοπάζαρο; Αλέσθηκαν στην καλοκουρδισμένη μηχανή του trafficking;

Ο στρατός της Νιγηρίας είχε ανακοινώσει τότε πως γνώριζε πού βρίσκονταν οι μαθήτριες, αλλά σημείωνε πως μια επιχείρηση για τη διάσωσή τους θα ήταν πολύ επικίνδυνη. Ο ηγέτης της Μπόκο Χαράμ, μιλώντας με περισσή κυνικότητα, είχε δηλώσει ότι προσηλύτισε όσες έφηβες δεν ήταν μουσουλμάνες και εν συνεχεία τις «πάντρεψε» με το έτσι θέλω με μαχητές της οργάνωσης. Έχουμε να κάνουμε με ένα ανεπούλωτο τραύμα στην καρδιά της χώρας που εξακολουθεί ακόμη και στις μέρες να παραμένει ανοιχτό και να πληγώνει βάναυσα κάθε έννοια ανθρωπισμού.

Οι τρομοκράτες εισέβαλαν στο σχολείο της πόλης (βρίσκεται στη βορειοανατολική Νιγηρία) και άρπαξαν τα κορίτσια με τη δύναμη των όπλων τους. Παρά τη μεγάλη προβολή του αποτρόπαιου γεγονότος από τα διεθνή ΜΜΕ, τα περισσότερα κορίτσια ακόμη και σήμερα αγνοούνται.

Η Ιρλανδή συγγραφέας Έντνα Ο’Μπράιεν (Edna O’Brien), ευρύτερα γνωστή από το μυθιστόρημά της Κορίτσια από την επαρχία, μια ιστορία χειραφέτησης που είχε εξοργίσει τη συντηρητική Ιρλανδία, βούτηξε βαθιά στο δράμα αυτών των ανώνυμων κοριτσιών της Νιγηρίας που εν μια νυκτί μετατρέπονται σε παράπλευρα θύματα του πολέμου που έχουν κηρύξει οι τρομοκράτες με την κοινωνία των ανθρώπων. Κάπως έτσι προέκυψε το μυθιστόρημα Κορίτσι

Για τις ανάγκες της συγγραφής, έτσι ώστε να αποκτήσει προσωπική εμπειρία από τον τόπο και την κουλτούρα, αλλά και να ακούσει με τ’ αυτιά της τις ανατριχιαστικές ιστορίες κοριτσιών που κατάφεραν να αποδράσουν, μετέβη ως τη Νιγηρία. Καρπός αυτού του υλικού είναι αυτό το βιβλίο, που μεταφέρει σ’ εμάς μια πραγματική ιστορία μέσω της μυθοπλασίας.

edna o brian 2
Η Edna O'Brien γεννήθηκε το 1932 στην Ιρλανδία. Έχει γράψει μυθιστορήματα, διηγήματα και θεατρικά έργα που ξεχώρισαν για τον τρόπο απεικόνισης των γυναικών, τις υποβλητικές περιγραφές και τη σεξουαλική ευθύτητά της. Έχει τιμηθεί με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας το 1995 για το σύνολο του έργου της. Είναι επίτιμο μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Γραμμάτων. Ζει μόνιμα στο Λονδίνο και ταξιδεύει συχνά στην Ιρλανδία.

 

Στην πραγματικότητα, το Κορίτσι είναι ένα χρονικό κατάβασης στην κόλαση, με την ελπίδα της ανόδου ξανά στη γη των ανθρώπων. Το κορίτσι της ιστορίας, η Μαριάμ, ένα οποιοδήποτε κορίτσι της Νιγηρίας, πέφτει θύμα απαγωγής και γίνεται, αίφνης, αντικείμενο πολλαπλών βασανισμών, βιασμών και εξανδραποδισμών. Μαζί με άλλα κορίτσια της ηλικίας της είναι φυλακισμένες σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, ολότελα βουτηγμένες στον βάλτο της βίας. Προσδοκούν να έρθει ο στρατός να τις σώσει. Κοιτούν με δέος τον ουρανό μήπως και φανεί κάποιο αεροπλάνο να τις πάρει από τα χέρια των βασανιστών τους.

Ουδεμία ένδειξη από τον έξω κόσμο. Είναι ολότελα χαμένες. Το κορίτσι προοδευτικά χάνει κάθε ίχνος παιδικότητας. Γίνεται με ωμό τρόπο γυναίκα, καθώς μένει έγκυος. Ένας παροπλισμένος τρομοκράτης, αναγκασμένος κι αυτός να μπει στις τάξεις της Μπόκο Χαράμ, θα την προστατεύσει και θα τη βοηθήσει να δραπετεύσει μαζί με μια φίλη της. Με το μωρό στην αγκαλιά και την άσβεστη ελπίδα της σωτηρίας στο στήθος, ρίχνονται στο σκοτάδι της άγριας φύσης που τις περιβάλλει προσδοκώντας στο τέλος του δρόμου ένα κάποιο φως να στάξει στη ζωή τους.

H πορεία προς την πολυπόθητη ελευθερία είναι δύσβατη. Η φίλη της Μαριάμ πεθαίνει από δάγκωμα φιδιού κι έτσι μόνη, με το μωρό της αγκαλιά, παραδέρνει σε ένα αφιλόξενο τοπίο που προοδευτικά επηρεάζει αρνητικά τον ασταθή ψυχισμό της. Ακόμη και το μωρό τής γίνεται εμπόδιο, δεν μπορεί να το ταΐσει, δεν είναι σε θέση να του ενσταλάξει μια σταγόνα ελπίδας. Είτε από δική της απόφαση είτε από υποχρέωση, θα χάσει και θα βρει αρκετές φορές το παιδί της η Μαριάμ. Ακόμη κι αν όταν θα σωθεί –τελικά– και θα βρεθεί με τους δικούς της (τη μάνα και τον θείο της), θα χάσει το δικαίωμα της μητρότητας, καθώς το παιδί θεωρείται καρπός της αμαρτίας και φέρει το στίγμα της κακοδαιμονίας. Της το παίρνουν, της λένε πως το σκότωσαν, αλλά εκείνη το βρίσκει και καταλήγει σε ένα καταφύγιο όπου την περιθάλπουν μοναχές. Όλα τα υπόλοιπα της πλοκής μπορεί να τα βρει κανείς διαβάζοντας κατά μόνας το βιβλίο.

Ως προς το διά ταύτα του βιβλίου: η απόφαση της Ο’ Μπράιαν να ασχοληθεί με το συγκεκριμένο θέμα, ακόμα και να ταξιδέψει στην ηλικία της (είναι ήδη 89 ετών) έως τη Νιγηρία, είναι αξιοθαύμαστη. Ο στόχος της ήταν σαφής: να δώσει φωνή στις γυναίκες που ουδείς ακούει το δράμα τους. Εν προκειμένω, να διεθνοποιήσει το ζήτημα. Όσο γι’ αυτό, τα κατάφερε. Το βιβλίο ήταν υποψήφιο για το βραβείο Women’s Prize for Literature, άρα το θέμα του ακούστηκε και συζητήθηκε αρκετά.

Η απόφαση της Ο’ Μπράιαν να ασχοληθεί με το συγκεκριμένο θέμα, ακόμα και να ταξιδέψει στην ηλικία της (είναι ήδη 89 ετών) έως τη Νιγηρία, είναι αξιοθαύμαστη. Ο στόχος της ήταν σαφής: να δώσει φωνή στις γυναίκες που ουδείς ακούει το δράμα τους.

Δεν γίνεται να μη συμπαθήσεις την ηρωίδα ή να μη λυπηθείς για τις ωμότητες που υφίσταται. Κι όμως, ακόμη κι έτσι φαίνεται δισδιάστατη και περιορισμένη σε ένα συγκεκριμένο «σχήμα», από το οποίο λίγες φορές καταφέρνει να ξεφύγει. Στο μυθιστόρημα συμβαίνει πάνω κάτω αυτό που περιμένεις να συμβεί. Εντύπωση κάνει το γεγονός ότι κάποιες φορές η Μαριάμ μιλάει σαν να είναι κορίτσι από τη Δύση και σίγουρα πιο ώριμο από την ηλικία της.

michel Obama
Η Μισέλ Ομπάμα, μια από τις εκατοντάδες διασημότητες που συμμετείχαν στην καμπάνια #BringBackOurGirls, για τα αποτέλεσματα της οποίας υπήρξε σκεπτικισμός και κριτική.
 

Θα πρέπει να δώσουμε τα εύσημα στην Ο’Μπράιαν για την έρευνα που έκανε πριν από τη συγγραφή του βιβλίου έτσι ώστε η ιστορία να πατήσει σε ένα σταθερό βατήρα αληθοφάνειας. Όλα τα στοιχεία που παραθέτει λειτουργούν υπέρ της πλοκής, την κάνουν να είναι ακόμη πιο αληθινή. Θα έλεγε κανείς πως η αυθεντικότητα της ιστορίας και το πλήθος των λεπτομερειών που είχε στα χέρια της η Ο’Μπράιαν θα μπορούσαν κάλλιστα να την οδηγήσουν να γράψει ένα δημοσιογραφικό χρονικό για το θέμα και ίσως αυτό να έβρισκε πραγματικά τον στόχο του. Η μυθιστορηματική εκδοχή που επέλεξε μας δίνει μια οδυνηρή ιστορία, από την οποία δεν ξέρω σε ποιο επίπεδο κάθαρσης φτάνουμε τελικά.

Η αμφιθυμία συνεχίζεται: δεν υπερβάλλει στο θέμα της βίας, δεν επιθυμεί να δελεάσει τα ταπεινά ένστικτα του αναγνώστη, δεν λειτουργεί χειριστικά. Την ίδια στιγμή που, θέλοντας να δείξει με εύγλωττο τρόπο την ταραγμένη ψυχική κατάσταση της Μαριάμ, μεταβαίνει ακόμη και στην ίδια πρόταση από το παρελθόν στο παρόν και αντίστροφα. Αυτός ο –αχρείαστος, κατά τη γνώμη μου– τρόπος να διαφανεί η τρεμάμενη σκέψη του κοριτσιού ουσιαστικά έχει ως αποτέλεσμα να προκαλείται σύγχυση. Εν συνόλω: έχουμε ένα βιβλίο γραμμένο από μια γυναίκα της Δύσης που προσπάθησε αρκετά να μπει στον ιδιαίτερο μουσουλμανικό κόσμο. Καμιά φορά, όμως, η διαφορά της κουλτούρας μπορεί να αποδειχθεί ανυπέρβλητο εμπόδιο. Ακόμη και για μια έμπειρη πεζογράφο. Η αρκετά λειτουργική μετάφραση ανήκει στην Χριστίνα Σωτηροπούλου.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, η ποιητική συλλογή «Ποτέ πια εμείς» (εκδ. Μελάνι).

→ Στην κεντρική φωτογραφία, εικόνα από διαδήλωση του κινήματος #BringBackOurGirls που οδήγησε στην απελευθέρωση ορισμένων από τις κοπέλες, έπειτα από εμπλοκή ξένων κυβερνήσεων και διαπραγματεύσεις με την Μπόκο Χαράμ. 


o brienΚορίτσι
EDNA O’BRIEN
Μτφρ. ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΚΛΕΙΔΑΡΙΘΜΟΣ 2020
Σελ. 240, τιμή εκδότη €13,30 



ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ EDNA O'BRIEN

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

Για το μυθιστόρημα της Hannah Kent «Λατρεία» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα: Πίνακας © Berthold Woltze.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Πόσο πιθανό είναι, κατά τη διάρκεια της ζωής του, να συναντήσει κανείς το άλλο...

«Μαύρος πάνθηρας, κόκκινος λύκος» του Μάρλον Τζέιμς (κριτική) – επέκταση των ορίων της λογοτεχνίας του φανταστικού

«Μαύρος πάνθηρας, κόκκινος λύκος» του Μάρλον Τζέιμς (κριτική) – επέκταση των ορίων της λογοτεχνίας του φανταστικού

Για το μυθιστόρημα του Marlon James «Μαύρος πάνθηρας, κόκκινος λύκος» (μτφ. Πάνος Τομαράς, εκδ. Αίολος). Η εικονογράφηση είναι του Golden Cosmos από το New Yorker.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου

Στις πρώτες σελίδες του μυθιστορήμα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – μια πρώτη γεύση

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – μια πρώτη γεύση

Εντυπώσεις από την πρώτη μας μέρα στα Χανιά, τη δεύτερη του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων με κεντρικό θέμα: «Στις γραμμές των συνόρων». 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
«Η εικόνα και το βλέμμα» του Τζον Μπέργκερ (κριτική)

«Η εικόνα και το βλέμμα» του Τζον Μπέργκερ (κριτική)

Καταγραφή σκέψεων με αφορμή την επετειακή έκδοση –50 χρόνια από την πρώτη κυκλοφορία–, του βιβλίου του John Berger «Η εικόνα και το βλέμμα» (μτφρ. Ειρήνη Σταματοπούλου, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα ο πίνακας του Frans Hals «Γυναίκες Επίτροποι του Γηροκομείου» (1664).

Του Μιχάλ...

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Το βράδυ της Τετάρτης 29 Ιουνίου ξεκίνησε και επίσημα το 1ο φεστιβάλ βιβλίου στα Χανιά με εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στον χώρο «Μίκης Θεοδωράκης». Στην κεντρική εικόνα, ο διευθυντής του Φεστιβάλ Μανώλης Πιμπλής και η δημοσιογράφος Κυριακή Μπεϊόγλου, παρουσιάζουν το Φεστιβάλ. 

Επιμέλεια: Book ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ