enas erotas kentriki

Για το μυθιστόρημα της Sara Mesa «Ένας έρωτας» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Ίκαρος).

Του Μιχάλη Μοδινού

«Το ότι υπάρχουν πραγματικότητες που δεν μπορούν να μεταφρασθούν δεν σημαίνει πως όλα, πάντα, θα είναι ανερμήνευτα. Η Νατ πιστεύει ακόμη στην ειρωνεία. Στο χιούμορ, στην περίφραση και την προσέγγιση. Μακάρι η κυριολεξία να μην την είχε μπερδέψει ως αυτό το σημείο. Η τόσο ισοπεδωτική κυριολεξία».

Η παράγραφος αυτή, δύο σελίδες πριν από το τέλος αυτού του βιβλίου, συνοψίζει την ολιγόμηνη εσωτερική πορεία της ηρωίδας, που έχει εγκαταλείψει τη ζωή της στην πρωτεύουσα ελπίζοντας να κάνει μια νέα αρχή σε μια απομονωμένη αγροτική περιοχή της Ισπανίας. Θέλει να ασχοληθεί με τη λογοτεχνική μετάφραση σε αντίθεση με την εμπορική αλληλογραφία και τα διοικητικού τύπου έγγραφα που ήταν ως τότε το αντικείμενο ενασχόλησής της σε κάποια εταιρεία. Όπως η ίδια εξομολογείται στον γείτονά της Πίτερ και αργότερα σε έναν παράξενο μοναχικό άνθρωπο –τον αποκαλούμενο «Γερμανό», ο οποίος εξελίσσεται σε εραστή της– αυτό που την έδιωξε από την πρωτεύουσα και την πρότερη ζωή της ήταν ένα σκάνδαλο που η ίδια προκάλεσε: έκλεψε κάτι πολύτιμο που ανήκε στη σύζυγο ενός διευθυντικού στελέχους, χωρίς λόγο και αιτία, από μια περίεργη παρόρμηση. Όταν η κλοπή αποκαλύφθηκε, τελικά κουκουλώθηκε με τη μεσολάβηση προφανώς κάποιου άλλου στελέχους, αλλά η Νατ ένιωσε ότι ήταν πλέον έκθετη – ένα είδος υποχείριο εκτεθειμένο σε καταναγκασμούς και εκβιασμούς. Η ντροπή, η ενοχή, ο πόνος και ο θυμός συνόδευσαν την παραίτησή της.

Δεν μαθαίνουμε τίποτα άλλο σε όλο το βιβλίο για την προγενέστερη ζωή της ηρωίδας. Μπορούμε να εικάσουμε πολλά και τίποτα. Είναι μεταξύ τριάντα και σαράντα, τυπική μορφωμένη μεσοαστή, με λίγα χρήματα, που βρήκε ένα φτηνό σπίτι σε μια ελάχιστα ελκυστική περιοχή στα ορεινά και βρίσκεται αίφνης σε ένα είδος αποικίας, με ποικίλους ομοειδείς της αναχωρητές και άφθονους, μάλλον αγροίκους, ντόπιους. Ο πιο αγροίκος απ’ όλους είναι ο σπιτονοικοκύρης της, που εκμεταλλεύεται την επισφαλή θέση της μοναχικής γυναίκας, εισβάλλει στο σπίτι όποτε το κρίνει απαραίτητο, δεν της κάνει συμβόλαιο αλλά εισπράττει το νοίκι «μαύρο», αρνείται να κάνει τις συμφωνηθείσες μικροεπισκευές και μάλιστα κάποια στιγμή επιχειρεί να τη βιάσει, αν και δεν ολοκληρώνει την πράξη. Η ίδια η Νατ δεν είναι και πολύ εύκολος άνθρωπος. Δεν κάνει ιδιαίτερες προσπάθειες για να ενταχθεί στην τοπική μικροκοινωνία, έχει δυσκολίες με το βιβλίο που μεταφράζει, παλεύει επί μέρες με τις πολλαπλές εκδοχές μίας και μόνο λέξης, ενώ το ίδιο συμβαίνει με τη νέα πραγματικότητα που αντιμετωπίζει. Απλούστατα δεν μπορεί να «μεταφράσει» στο δικό της εκπολιτισμένο γλωσσικό ιδίωμα έναν κοινωνικό περίγυρο μάλλον μπρούτο, που περιλαμβάνει από την πλήττουσα κόρη του τοπικού μπακάλη ως την οικογένεια των φιλόδοξων αστών που έρχονται κάθε τρεις και λίγο από την πόλη και παραθέτουν γεύματα και πάρτι προς όφελος της κοινότητας και από μια ομάδα τσιγγάνων μέχρι ένα ζευγάρι υπέργηρο και συμπαθητικό.

Ο σιωπηλός αυτός άντρας εμφανίζεται διστακτικά μια μέρα στην αυλή της προτείνοντάς της απερίφραστα μια αρχαϊκού τύπου συναλλαγή: να της επισκευάσει τη στέγη του σπιτιού που έχει διαρροές με αντίτιμο «να τον αφήσει να μπει λίγο μέσα της». Είναι μοναχικός άντρας, της λέει, έχει κι αυτός τις ανάγκες του.

Αυτός ο Πίτερ –καλλιτέχνης υαλουργός– αναλαμβάνει εξαρχής τον ρόλο του μέντορα και καθοδηγητή της στις τοπικές ατραπούς. Τη συμβουλεύει, την προφυλάσσει οικειοθελώς από τον σπιτονοικοκύρη, τον παράξενο Γερμανό και άλλες πιθανές κακοτοπιές. Μοιάζει μάλιστα να τη φλερτάρει, αλλά παρά το ατμοσφαιρικό δείπνο «αποπλάνησης» που της παραθέτει, τελικά τα πράγματα δεν θα προχωρήσουν. Και οι δυο τους έχουν μια διστακτική προσέγγιση στα πράγματα, αν και η Νατ απορεί που ο Πίτερ δεν το τολμά περισσότερο μαζί της, κάτι από το οποίο συνάγουμε ότι έχει κάποιες ερωτικές εμπειρίες αφημένες πίσω της. Ωστόσο θα προχωρήσει ερωτικά με τον «Γερμανό» και μάλιστα με περίεργο τρόπο. Ο σιωπηλός αυτός άντρας εμφανίζεται διστακτικά μια μέρα στην αυλή της προτείνοντάς της απερίφραστα μια αρχαϊκού τύπου συναλλαγή: να της επισκευάσει τη στέγη του σπιτιού που έχει διαρροές με αντίτιμο «να τον αφήσει να μπει λίγο μέσα της». Είναι μοναχικός άντρας, της λέει, έχει κι αυτός τις ανάγκες του. Η Νατ τα έχει χαμένα από την ωμότητα της πρότασης αλλά η ιδέα δουλεύει μέσα της. Διακρίνει αμεσότητα και ειλικρίνεια, μια προσέγγιση στα πράγματα με έναν άλλο, ανεπεξέργαστο κώδικα, μια εκδοχή των ερωτικών λειτουργιών που ίσως έχει κάποια πλεονεκτήματα. Το αποφασίζει εντέλει και τον επισκέπτεται. Ωμά, πραγματιστικά και διόλου βίαια, μπαίνει μέσα της και την επομένη εμφανίζεται με τα εργαλεία του και ξεκινά τις –μάλλον πολύπλοκες– επισκευές.

Sara Mesa

Η Sara Mesa (Σάρα Μέσα) γεννήθηκε στη Μαδρίτη το 1976 και σε μικρή ηλικία μετακόμισε με την οικογένειά της στη Σεβίλλη, όπου και κατοικεί μέχρι σήμερα. Έχει σπουδάσει δημοσιογραφία και ισπανική φιλολογία.
Αρχικά αφοσιώθηκε στην ποίηση. Η ποιητική της συλλογή Este jilguero agenda απέσπασε το Βραβείο Ποίησης Miguel Hernández 2007. Είναι δημοφιλής κυρίως για το αφηγηματικό της έργο. Το βιβλίο της Cuatro por Cuatro (2013) ήταν στη βραχεία λίστα για το βραβείο μυθιστορήματος Herralde, ενώ το Cicatriz (2015) απέσπασε το Βραβείο El Ojo Crítico και χαρακτηρίστηκε από τις εφημερίδες El País, El Mundo και ABC ως ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα της χρονιάς.


 

 

Όμως θα υπάρξει συνέχεια, οικειοθελής τώρα. Η Νατ αγκυρώνεται ερωτικά στον πάντα αμίλητο άντρα. Περνούν ατέλειωτες ώρες κάνοντας έρωτα, χωρίς άλλη επικοινωνία. Όταν η Νατ βγάζει τις αστικές της ανασφάλειες, ο άλλος σιωπά εύγλωττα. Όταν καταφεύγει σε ψυχολογισμούς και ενοχικές αναδιφήσεις του παρελθόντος, της επιτίθεται. Τίποτα κακό δεν της έχει συμβεί, της λέει, σε σχέση ας πούμε με τη μάνα του, πρόσφυγα από το Κουρδιστάν που εκδιώχθηκε από τον πόλεμο και πέρασε τα πάνδεινα μέχρι να καταφέρει να φτάσει στη Γερμανία. Και όμως δεν παραπονέθηκε ποτέ για τίποτα, ενώ η κακομαθημένη αστή Νατ…

Κάποια στιγμή αποδεικνύεται ότι ο Γερμανός δεν είναι ένας απλός αγρότης. Είναι πτυχιούχος τοπογράφος, και μάλιστα θα συνεργαστεί σύντομα με τεχνικό γραφείο. Επιπλέον, έχει πίσω του έναν τουλάχιστον γάμο με μια πολύ νεότερη γυναίκα. Η Νατ αρχίζει να αναρωτιέται τι άλλο της κρύβει. Τον παρακολουθεί επί ώρες, τον φαντάζεται να την απατά στην πόλη ή με ντόπιες αγρότισσες, και παρά τις ερεθιστικές φαντασιώσεις της η σχέση φθίνει. Μέχρι που εκείνος της καταλογίζει απόλυτη αδυναμία να κατανοήσει τις τοπικές πραγματικότητες και της δείχνει κυριολεκτικά την πόρτα.

Στα επεισόδια ακατανοησίας (ή μη μεταφρασιμότητας) θα προστεθεί άλλο ένα, με την επίθεση που κάνει ο κακότροπος σκύλος της σε ένα κοριτσάκι. Είναι ένοχη στα μάτια της κοινότητας – την είχαν προειδοποιήσει. Ωστόσο η μεγαλοψυχία που δείχνουν εντέλει οι γονείς, αλλά και η «αγροτική» δεκτικότητα θα την κάνουν να επανενταχθεί στα τοπικά πράγματα. Μετά τη σκηνή του παρ’ ολίγον βιασμού της, θα βρει το θάρρος να μετοικήσει και να θέσει την ερωτική παραφροσύνη που την οδήγησε στην εξάρτηση από τον Γερμανό στις παρακαταθήκες της μνήμης. Η πραγματικότητα θα ξαναγίνει μεταφράσιμη, ο αγροτικός χώρος θα φανεί στα μάτια της όμορφος, ενώ ο μικρός και ο μεγάλος κόσμος θα ξαναβρεθούν σε μια κάποια ισορροπία. Με τις σιωπές και τις αποσιωπήσεις για τη ζωή των ηρώων της η Μέσα κατασκευάζει δυνητικούς κόσμους και μας οδηγεί στο να τους αποκωδικοποιήσουμε. Τα δίπολα γίνονται κύκλος και μέσα από τη λιτή αφήγηση συγκροτείται ένας κόσμος παράξενα οικείος με τα πιο ευτελή μέσα. Όλα εντέλει μας μοιάζουν γνώριμα. Αυτό και μόνο καθιστά τη συγγραφέα ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα, παρά το ότι συχνά νιώθουμε προδομένοι από την παραξενιά των καταστάσεων και την απουσία εξήγησης. Γιατί το καλομεταφρασμένο από τη Μαρία Παλαιολόγου αυτό βιβλίο δεν αφορά απλώς «έναν έρωτα», όπως ο μάλλον μπανάλ τίτλος υποδηλώνει, αλλά πολύ ευρύτερα ζητήματα: την ένταξη, τις πολιτισμικές αποκλίσεις, τις εντάσεις πόλης υπαίθρου, την ανασφάλεια και την παθολογική ζήλια, την αναζήτηση της γαλήνης. Δεν είναι και λίγα όλα τούτα για μια εκτεταμένη νουβέλα.

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΟΔΙΝΟΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Παραγουάη» (εκδ. Καστανιώτη).

 → Στην κεντρική εικόνα: Ο Max von Sydow και η Bibi Andersson από την ταινία Το πάθος της Άννας (1969) σε σκηνοθεσία του Ingmar Bergman.


mesaΈνας έρωτας
Sara Mesa
Μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου
Ίκαρος 2020
Σελ. 192, τιμή εκδότη €14,40 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ SARA MESA

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

Για το μυθιστόρημα της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martin Gaite] «Το πίσω δωμάτιο» (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Rijkmuseum. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Πώς να μιλήσει κανείς για μια π...

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

Θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο που παίχτηκε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του EuroPride 2024.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

Τον Σεπτέμβριο του 2013 ο σκηνοθέτης και δημοσιογράφος Αντώνης Μποσκοΐτης πήγε...

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ