sto spiti kentriki

Για το μυθιστόρημα της Marilynne Robinson «Στο σπίτι» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Μεταίχμιο), όπου διαπλέκονται ιστορίες υψηλής συμβολικής αξίας, μακριά από φτηνή αισθηματολογία ή διδακτισμό.

Της Νίκης Κώτσιου

Μυθιστόρημα γεμάτο από θρησκευτικές και θεολογικές αναφορές, το Στο Σπίτι (2008, βραβείο Orange) της Μέριλιν Ρόμπινσον (1943), συνεχίζει και εξελίσσει έτι περαιτέρω τον προβληματισμό της διαπρεπούς αμερικανίδας συγγραφέως για θέματα όπως η αμαρτία και η συγχώρεση, ο προκαθορισμός και η χάρις, το ηθικό περιεχόμενο της ελευθερίας και το νόημα της αγάπης. Στο Σπίτι συναντιούνται ήρωες κι από άλλα βιβλία της Ρόμπινσον, όπως ο Πάστορας Έιμς από την Γκίλιαντ και η Λάιλα, που επαναφέρουν υπό άλλο πρίσμα απόψεις και θεωρήσεις, θρησκευτικές κυρίως, γύρω από κρίσιμα ζητήματα της ανθρώπινης εμπειρίας. Οι οικογενειακοί δεσμοί, οι γονεϊκοί ρόλοι, η αδελφοσύνη, η ατομική ευθύνη και βούληση, που συνθέτουν συνήθως τον μυθιστορηματικό ιστό στο έργο της Ρόμπινσον, αποτελούν και στο Σπίτι σημεία αναφοράς, γύρω από τα οποία διαπλέκονται ιστορίες υψηλής συμβολικής αξίας. Με συμπόνια και αγάπη απέναντι σε κάθε είδους χειμαζόμενο άνθρωπο, η συγγραφέας εικονογραφεί πολύ αισθαντικά τον πόνο και τα πάθη, χωρίς ποτέ να καταφεύγει σε φτηνή αισθηματολογία ή διδακτισμό.

Στο Σπίτι, που εκτυλίσσεται στη δεκαετία του 1950 στην Άιοβα, ο Τζακ Μπάουτον επιστρέφει στο πατρικό του μετά από εικοσαετή απουσία. Είναι πλέον σαραντάρης και έχει υπάρξει το μαύρο πρόβατο της οικογένειας από την παιδική του κιόλας ηλικία. Στιγματισμένος από την παραβατικότητα και την αποτυχία, αντιμετωπίζεται με καχυποψία από την ευρύτερη κοινότητα, ενώ ο ιερέας πατέρας του και η μικρότερη αδελφή του τον υποδέχονται με ευγνωμοσύνη και τρυφερότητα. Φανερά αλλαγμένος, ο Τζακ επιθυμεί μια άλλη ζωή, που θα τον κάνει να αισθάνεται αξιοπρεπής και αξιοσέβαστος. Από μικρός είχε έφεση στη μοναχικότητα και τη μελαγχολία και συνήθιζε να νιώθει αποξενωμένος αποφεύγοντας συναναστροφές και συνάφειες. Φύση ανεξάρτητη, με ροπή προς την αταξία και την απειθαρχία, ο Τζακ μεταπήδησε από τις παιδικές σκανταλιές σε όλο και βαρύτερη παραβατικότητα καταλήγοντας τέλος στη φυλακή. 

Στιγματισμένος από την παραβατικότητα και την αποτυχία, αντιμετωπίζεται με καχυποψία από την ευρύτερη κοινότητα, ενώ ο ιερέας πατέρας του και η μικρότερη αδελφή του τον υποδέχονται με ευγνωμοσύνη και τρυφερότητα.

Στο πατρικό του γίνεται δεκτός με ευφρόσυνα αισθήματα από τον γέροντα πατέρα του, που υπήρξε εφημέριος, και τη μικρότερη αδελφή του Γκλόρι, που έχει κι αυτή επιστρέψει στο πατρικό ύστερα από μια δυσάρεστη προσωπική ιστορία. Τα δυο αδέλφια, ευάλωτα υπό το βάρος της αποτυχίας και της ήττας που αμφότερα κουβαλούν, προσπαθούν μαζί να ορθοποδήσουν στηρίζοντας το ένα το άλλο σε μια δύσκολη συγκυρία. Η επιστροφή και των δύο δεν είναι μια ελεύθερη επιλογή αλλά έχει υπαγορευθεί από παράγοντες εξωγενείς και τραυματικούς, ανεξάρτητους από τη θέλησή τους. Η απόφασή τους δεν είναι αποτέλεσμα μιας συνειδητής εσωτερικής βούλησης αλλά καθίσταται αναγκαστική και αναπόφευκτη, μετά από μια σειρά ατυχών συγκυριών. Και οι δυο τους είχαν προγραμματίσει αλλιώς τη ζωή τους αλλά οι περιστάσεις τούς οδηγούν τώρα πίσω στην παλιά οικογενειακή εστία, απέναντι στην οποία τρέφουν αμφίθυμα αισθήματα.

Marilynne Robinson 3

Η Μέριλιν Ρόμπινσον γεννήθηκε το 1943. Το πρώτο της μυθιστόρημα “Housekeeping” (1981), ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών σύμφωνα με τον Observer, έλαβε το βραβείο PEN/Hemingway, ως το καλύτερο μυθιστόρημα πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα, και ήταν υποψήφιο για το βραβείο Πούλιτζερ. Το δεύτερο έργο της “Gilead”, εκδόθηκε είκοσι τέσσερα χρόνια μετά και κέρδισε το Βραβείο Πούλιτζερ και το Εθνικό Βραβείο Κριτικών της Αμερικής. Πριν από μερικές εβδομάδες, τον Σεπτέμβριο, κυκλοφόρησε το πέμπτο μυθιστόρημά της με τίτλο “Jack”.

 

 

Η Γκλόρι κατά καιρούς οικτίρει τον εαυτό της αλλά, σε γενικές γραμμές, προσαρμόζεται ομαλά και αβίαστα στη γνώριμη οικιακή καθημερινότητα ενός σπιτικού, όπου πάντα αισθανόταν άνετα και ήταν, ούτως ή άλλως, απόλυτα αφομοιωμένη. Ο Τζακ, περισσότερο επιβαρυμένος και καταπονημένος, επιχειρεί να συμφιλιωθεί με το παρελθόν του και να αναζητήσει καινούριες ευκαιρίες. Ελπίζει να επανενταχθεί με άλλους όρους στο οικογενειακό αφήγημα, επιζητά τη συγχώρεση και την αποδοχή. Ανέκαθεν αισθανόταν ξένος μέσα στην οικογένεια αλλά πλέον έχει ανάγκη να νιώσει θαλπωρή και ασφάλεια μέσα στην πατρική εστία, που επί δεκαετίες απαρνιόταν και απέφευγε. Η Γκλόρι τού συμπαραστέκεται και τον στηρίζει ηθικά, χωρίς να τον κρίνει και να τον επικρίνει. Ο Τζακ αποφασίζει να νιώσει δικό του το σπίτι απ’ όπου άλλοτε συνήθιζε να αποδρά. Καταπιάνεται με οικιακές εργασίες, φροντίζει τον κήπο, κοπιάζει να θέσει σε λειτουργία το παλιό, σαραβαλιασμένο αυτοκίνητο, μαθαίνει να αντλεί ικανοποίηση από την οικιακή ενασχόληση. Είναι αποφασισμένος να αναπτύξει και να καλλιεργήσει ουσιαστικούς ανθρώπινους δεσμούς με τον πατέρα και την αδελφή του.

Ωστόσο, οι συντοπίτες του επιμένουν να διατηρούν για τον Τζακ την παλιά εικόνα του ατίθασου παιδιού και νεαρού ταραξία, από την οποία ο ίδιος επιθυμεί να ξεφύγει. Η επιθυμία του Τζακ να αποτινάξει οριστικά από πάνω του το παρελθόν και να εγκαινιάσει έναν καινούριο εαυτό, απαλλαγμένο από τις παλιές αμαρτίες, συναντά τους ενδοιασμούς της κοινότητας και την επιμονή της να υποψιάζεται με το παραμικρό τον παλιό ταραχοποιό. Ο περίγυρος θεωρεί τον Τζακ ταγμένο δια βίου στην παρέκκλιση και είναι φορές που και ο ίδιος ο Τζακ φαντάζεται ότι ματαιοπονεί.

Ακόμα και ο εφημέριος Μπάουτον, πατέρας του Τζακ, φαίνεται να πιστεύει κατά βάθος ότι ο γιος του δεν είναι ικανός για μια κανονική, αξιοπρεπή ζωή. Ναι μεν παρέχει αφειδώς στον Τζακ συγχώρεση επιρρίπτοντας βαριές ευθύνες στον εαυτό του για τη στρεβλή κοινωνικοποίηση του παιδιού του αλλά γενικά είναι επιφυλακτικός και μοιάζει να μην αναγνωρίζει στον «άσωτο» τη δυνατότητα να απεκδυθεί τον πρότερο εαυτό του. Το παρελθόν βαραίνει δυσανάλογα και δυσβάσταχτα πάνω στους ώμους του προβληματικού γιου προκαθορίζοντας παρόν και μέλλον με απαρέγκλιτη αυστηρότητα. Ο Τζακ θεωρείται εγκλωβισμένος στην αμαρτία και ανίκανος να διαρρήξει ολοκληρωτικά τους δεσμούς με το ένοχο παρελθόν του, μολονότι ο ίδιος ήδη οραματίζεται κάτι εντελώς διαφορετικό. Ο πατέρας του βασανίζεται από ενοχές και τείνει να πιστεύει πως, από τη δική του πατρική υπαιτιότητα ή ανεπάρκεια, ο γιος του παραστράτησε παθαίνοντας ανήκεστο ηθική βλάβη.

Το παρελθόν βαραίνει δυσανάλογα και δυσβάσταχτα πάνω στους ώμους του προβληματικού γιου προκαθορίζοντας παρόν και μέλλον με απαρέγκλιτη αυστηρότητα. Ο Τζακ θεωρείται εγκλωβισμένος στην αμαρτία και ανίκανος να διαρρήξει ολοκληρωτικά τους δεσμούς με το ένοχο παρελθόν του.

Μόνο η αδελφή του Τζακ, η Γκλόρι, τού αναγνωρίζει την ικανότητα και το δικαίωμα να αλλάξει ριζικά και να αποδράσει απ’ όλα όσα σηματοδοτούν την κακή του μοίρα. Η Γκλόρι τον αποδέχεται όπως είναι, τον συγχωρεί και θέλει να τον δει αλλαγμένο και απαλλαγμένο απ’ όσα τον βαραίνουν και τον κάνουν δυστυχή. Πιστεύει στον Τζακ με όλη της την καρδιά και βλέπει ξεκάθαρα πάνω του μια ειλικρινή διάθεση αλλαγής, που πηγάζει κατευθείαν απ’ την ψυχή του. Στα μάτια της Γκλόρι, ο Τζακ έχει την ικανότητα να γίνει φορέας του καλού. Το ίδιο πιστεύει και ο Τζακ για τον εαυτό του.

Στο Σπίτι, η αφήγηση ξετυλίγεται σε τρίτο πρόσωπο αλλά όλα δείχνουν πως είναι η Γκλόρι που μιλάει. Η οπτική γωνία είναι ξεκάθαρα η δική της, ο ήρεμος, καλόγνωμος τόνος και η καλοπροαίρετη διάθεση συνάδουν με το δικό της χαρακτήρα. Οι ερμηνείες και οι ψυχογραφικές παρατηρήσεις ταιριάζουν με τη δική της συμπονετική ματιά και καταφέρνουν να κάνουν συμπαθή τον Τζακ, παρά την άστατη κι ενίοτε μυστηριώδη, αινιγματική φύση του. Το μυθιστόρημα της Μέριλιν Ρόμπινσον Στο Σπίτι κυκλοφορεί από το Μεταίχμιο, σε υποδειγματική, ανεπίληπτη μετάφραση της Κατερίνας Σχινά.

* Η ΝΙΚΗ ΚΩΤΣΙΟΥ είναι φιλόλογος. 


robinson Στο σπίτι
Marilynne Robinson
Μτφρ. Κατερίνα Σχινά
Μεταίχμιο 2020
Σελ. 480, τιμή εκδότη €17,70 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ MARILYNNE ROBINSON


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Για το μυθιστόρημα της Trudi Kanter «Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Της Λεύκης Σαραντινού

Οι πρωτογενείς και άμεσες μαρτυρίες γύρω από ιστορικά γεγονότα έχουν πάντα γι...

Όλοι θέλουν να χορεύουν, του Αλμπέρτο Γκαρλίνι

Όλοι θέλουν να χορεύουν, του Αλμπέρτο Γκαρλίνι

Για το μυθιστόρημα του Alberto Garlini «Όλοι θέλουν να χορεύουν» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα, λεπτομέρεια από το ιταλικό εξώφυλλο του βιβλίου (εκδ. Mondadori)

Της Χριστίνας Μουκούλη

Στην Εμίλια-...

Ο γιος του Ιταλού, του Ραφέλ Ναδάλ

Ο γιος του Ιταλού, του Ραφέλ Ναδάλ

Για το μυθιστόρημα του Rafel Nadal «Ο γιος του Ιταλού» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος).

Της Λεύκης Σαραντινού

O ισπανικός εμφύλιος, ο απόηχος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ο «γιος του Ιταλού», ο Ματέου, και...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μια μέρα σαν σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου 1977, πέθανε στο Παρίσι από καρδιακή προσβολή στα 54 της χρόνια η «θεία» Μαρία Κάλλας. 

Της Ελένης Κορόβηλα

Η μεγαλύτερη ντίβα της όπερας, η Μαρία Κάλλας, γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 2 Δεκεμβρίου 1923. Η κόρη τ...

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Συνέντευξη με τον Φινλανδό σκηνοθέτη, σεναριογράφο και συγγραφέα Taavi Vartia, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Κλεμμένη νύφη» (μτφρ. Όικαρινεν-Βασιλοπούλου Γιάννα, εκδ. Βακχικόν)

Της Ελένης Κορόβηλα

Ο Τάβι Βάρτια είναι γνωστό...

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Για το μυθιστόρημα της Trudi Kanter «Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Της Λεύκης Σαραντινού

Οι πρωτογενείς και άμεσες μαρτυρίες γύρω από ιστορικά γεγονότα έχουν πάντα γι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 31 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ