ixo tou parisiou kentriki

Η πόλη ως μνήμη κι ως παλίμψηστοτο στο μυθιστόρημα του Sebastian Faulks «Η ηχώ του Παρισιού» (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ, εκδ. Κλειδάριθμος).

Του Μιχάλη Πιτένη

Μια γυναίκα και ένας έφηβος στο Παρίσι. Η Αμερικανίδα Χάνα και ο Μαροκινός Τάρεκ. Η πρώτη για να ερευνήσει το παρελθόν γυναικών που έζησαν εκεί κατά την περίοδο της Γερμανικής κατοχής και ο δεύτερος για να βρει τα ίχνη της μητέρας που γνώρισε ελάχιστα. Η πόλη λειτουργεί ως ένα παλίμψηστο που ο καθένας τους διαβάζει ανάλογα με την καταγωγή, τη μόρφωση, την ηλικία, τα ενδιαφέροντά του. Η τυχαία συνάντηση και η συγκατοίκησή τους για ένα μικρό διάστημα μυρίζει μπαρούτι με την σύγκρουση να μοιάζει αναπόφευκτη. Δύο κόσμοι αν όχι αντίθετοι, διαφορετικοί. Μοιάζουν και είναι ξένοι μεταξύ τους. Συμβαίνει το αντίθετο. Αντί να αποκλίνουν ακόμα περισσότερο, συγκλίνουν, βρίσκουν κοινό τόπο, συνομιλούν, συνεννοούνται. Όχι ως εραστές, κάτι που σε πολλές περιπτώσεις διευκολύνει και εξομαλύνει τις καταστάσεις. Ως φίλοι. Ως δύο άνθρωποι που ενώ δεν θα σκεφτόσουν να τους βάλεις ποτέ μαζί, καταφέρνουν να ταιριάξουν. Τους φέρνει κοντά, τους ενώνει, η ηχώ του Παρισιού. Η ηχώ που στη Χάνα αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές μιας ιστορίας που μέσες άκρες γνωρίζει και στον Τάρεκ εμφανίζει έναν ολόκληρο κόσμο του οποίου την ύπαρξη αγνοούσε.

Ο Βρετανός Σεμπάστιαν Φοκς δομεί το μυθιστόρημά του Η ηχώ του Παρισιού (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ, εκδ. Κλειδάριθμος), γύρω από δύο χαρακτήρες που η μοναδική τους ομοιότητα είναι πως ψάχνουν κάτι να βρουν στο παρελθόν. Η Αμερικανίδα ερευνήτρια, η Χάνα, βάσει προγράμματος και σχεδίου. Ο Μαροκινός Τάρεκ στα τυφλά και στην τύχη. Η γυναίκα πιστεύει ότι ξέρει τι θέλει για ν’ ανακαλύψει στην πορεία και λόγω της έρευνάς της πως πριν ασχοληθεί και γράψει για τις δύσκολες ζωές άλλων, ξένων, γυναικών, οφείλει πρώτα να κλείσει τα ανοιχτά κεφάλαια του δικού της παρελθόντος, κάτι που φαίνεται να απέφευγε μέχρι τώρα. Αντιλαμβανόταν πολύ καλά πως αν δεν το κάνει, δεν θα καταφέρει ποτέ, πραγματικά, να προχωρήσει μπροστά. Ο έφηβος είναι σίγουρος πως αν εντοπίσει τα ίχνη της μάνας που στερήθηκε από μικρός θα βρει και τον δρόμο που θα ήθελε ν’ ακολουθήσει στη ζωή που μόλις αρχίζει γι’ αυτόν. Αρωγός και οδηγός τους η πόλη. Το Παρίσι και η ηχώ του παρελθόντος του. Κάποια απ’ αυτά που συνέβησαν στην ιστορική διαδρομή της πόλης λειτουργούν καταλυτικά και για τους δύο. Γνωρίζοντας ένα παρελθόν που δεν τους αφορά άμεσα, στρέφονται με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα και σιγουριά προς το δικό τους μέλλον.

Ψάχνουν κάτι να βρουν στο παρελθόν. Η Αμερικανίδα ερευνήτρια, η Χάνα, βάσει προγράμματος και σχεδίου. Ο Μαροκινός Τάρεκ στα τυφλά και στην τύχη. Αρωγός και οδηγός τους η πόλη. Το Παρίσι και η ηχώ του παρελθόντος του.

«Οι πόλεις είναι ένα σύνολο πραγμάτων: απομνημονεύσεων, επιθυμιών, σημείων μιας γλώσσας· οι πόλεις είναι τόποι ανταλλαγών…» γράφει στον πρόλογο του έργου του Οι αόρατες πόλεις ο Ίταλο Καλβίνο, κι αυτό είναι κάτι που επαληθεύεται στην περίπτωση των δύο ηρώων του έργου Η ηχώ του Παρισιού. Οι ηχογραφημένες αναμνήσεις Γαλλίδων που έζησαν την εμπειρία της Γερμανικής κατοχής, η ιστορία που υπάρχει πίσω απ’ τις ταμπέλες των σταθμών του μετρό, ο αλλοπαρμένος καλλιτέχνης δρόμου που δεν καταφέρνει ποτέ να αφηγηθεί με τις μαριονέτες του μια ολόκληρη ιστορία και ισχυρίζεται πως ονομάζεται Βίκτωρ Ουγκώ, οι άθλιοι και δύσκολοι χώροι όπου προσπαθούν να επιβιώσουν οι διάφοροι μετανάστες, είναι οι εικόνες μιας πόλης που έχει φως αλλά και σκοτάδι. Βοηθούν τη Χάνα και τον Τάρεκ ν’ ανακαλύψουν πτυχές του δικού τους εαυτού. Να συνειδητοποιήσουν από πού και από τι θέλουν να ξεφύγουν.

Ο Σεμπάστιαν Φοκς επιλέγει να χτίσει τους χαρακτήρες του με τέτοιο τρόπο ώστε να αναδείξει το χάσμα που μπορεί να υπάρχει ανάμεσα σε δύο διαφορετικές γενιές νέων ανθρώπων. Οι εν λόγω ήρωες, αν και δεν απέχουν πολύ μεταξύ τους, φαίνεται σαν να τους χωρίζει μια τεράστια απόσταση. Η Χάνα, μια νέα γυναίκα, εκπρόσωπος μιας γενιάς που συνδέεται με το παρελθόν και όσα σημαντικά έχουν συμβεί, και ο Τάρεκ, ουσιαστικά ένα μεγάλο παιδί, που έχει μαύρα μεσάνυχτα ακόμα και για ιστορικά γεγονότα που εκτυλίχτηκαν στην πατρίδα του, ή κοντά της, σχετικά πρόσφατα. Στο τέλος τίποτα ουσιαστικά δεν θα έχει αλλάξει σ’ αυτή τη σχέση. Η Χάνα απλώς θα έχει προσθέσει κάποια περισσότερα στοιχεία στις γνώσεις της, ενώ ο Τάρεκ θα βρεθεί να στέκεται μπροστά σε μια πόρτα ενός άγνωστου κόσμου που μόλις άνοιξε. Θα έχουν αλλάξει όμως οι ίδιοι, κάτι που πιστοποιείται από τις αποφάσεις που παίρνουν. Αποφάσεις που τους οδηγούν μπροστά.

faulks

O Σεμπάστιαν Φοκς γεννήθηκε το 1953 και σπούδασε στο Κολέγιο Ουέλινγκτον και στο Κέιμπριτζ. Εργάστηκε επί δεκατέσσερα χρόνια ως δημοσιογράφος και σήμερα ασχολείται αποκλειστικά με το γράψιμο. Ήταν ο πρώτος λογοτεχνικός συντάκτης του «The Independent» και στη συνέχεια έγινε υποδιευθυντής της «The Sunday Independent». Έχει εκδώσει τα βιβλία: The girl at the Lion d' Or και Birdsong, που μαζί με τη Σάρλοτ Γκρέι αποτελούν τη «γαλλική» τριλογία του, το The Fatal Englishman όπου έχει συγκεντρώσει δημοσιογραφικά κείμενα, ενώ το Where My Heart Used to Beat ήταν το αμέσως προηγούμενο fiction βιβλίο του. Έμεινε για ένα διάστημα στη Γαλλία και τώρα ζει με την οικογένειά του στο Λονδίνο.

 

 

Η αφήγηση στο μυθιστόρημα γίνεται σε πρώτο πρόσωπο εναλλάξ από τους δύο πρωταγωνιστές. Μια αφηγηματική σκυταλοδρομία ενδιαφέρουσα που λειτουργεί εξαιρετικά, ειδικά στις περιπτώσεις που και οι δύο αναφέρονται στις κοινές τους στιγμές. Περιπτώσεις στις οποίες φαίνονται ξεκάθαρα οι πολλές διαφορές τους και μπορείς να κατανοήσεις ποια είναι αυτά, έστω και τα λίγα, που τους επιτρέπουν να συμβιώσουν για ένα διάστημα και να προσεγγίσουν ο ένας τον άλλον. Χαμηλόφωνη, λιτή γραφή που ωστόσο καταφέρνει να δημιουργεί έντονες εικόνες του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο κινούνται οι πρωταγωνιστές, αλλά και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, έτσι ώστε να σου δημιουργείται εύκολα η εντύπωση πως τους βλέπεις μπροστά σου.

Ένα αισιόδοξο μήνυμα πηγάζει απ’ το έργο αυτό. Οι άνθρωποι μπορούν να συνυπάρξουν ειρηνικά και αρμονικά χωρίς να είναι απαραίτητα ίδιοι, με κοινές καταβολές, παρόμοια ενδιαφέροντα και ανάλογο μορφωτικό επίπεδο. Αρκεί να μπορούν να κάνουν ένα βήμα πίσω απ’ την ενόχληση που μπορεί να τους προκαλεί κάποια συνήθεια ή ο τρόπος συμπεριφοράς του άλλου και αργά ή γρήγορα θα βρουν όσα είναι ικανά να τους ενώσουν, ακόμα και αν αυτά είναι λίγα, ελάχιστα. Γιατί αυτό κάνουν οι δύο πρωταγωνιστές του Σεμπάστιαν Φοκς. Ενώ είναι έτοιμοι ν’ απορρίψουν, δίνοντας χρόνο ανακαλύπτουν πως μπορούν ν’ αποδεχτούν ο ένας τον άλλο. Σ’ αυτό βοηθάει ο τόπος, το Παρίσι. Όμως, κυρίαρχο ρόλο παίζει η ηχώ της ιστορίας του. Γιατί όπως έγραψε και ο πραγματικός Βίκτωρ Ουγκώ: «Τι είναι ιστορία; Μια ηχώ του παρελθόντος μέσα στο μέλλον». Αυτή την ηχώ του παρελθόντος αφουγκράζονται η Χάνα, ο Τάρεκ αλλά και οι δευτεραγωνιστές της ιστορίας του Φοκς που ακόμα και αν εκφράζονται με μίσος για όποιον τους αδίκησε, τους περιθωριοποίησε, τους ξερίζωσε, εξολόθρευσε συγγενείς και φίλους, διακρίνεται η διάθεσή τους να συγχωρήσουν, να τα αφήσουν όλα αυτά στην άκρη για να προχωρήσουν. Τελικά, φαίνεται να αναγνωρίζουν, όχι όλοι, αλλά πολλοί, πως το βασικότερο που μεταφέρει αυτή η ηχώ του παρελθόντος είναι το παράλογο ξόδεμα αναρίθμητων ανθρώπινων ζωών, ο αφανισμός ολόκληρων γενεών κι αυτό είναι κάτι που δεν θα ήθελαν να το δουν και στο μέλλον, όσο κι αν αυτό φαντάζει, και δυστυχώς είναι, ουτοπία. Καλοδουλεμένη η μετάφραση της κ. Κλαίρης Παπαμιχαήλ.

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΤΕΝΗΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Μετέωρη γυναίκα» (εκδ. Διάπλαση).

→ Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της «Γέφυρας των Τεχνών», του Henri-Cartier Bresson (1953).


Η ηχώ του Παρισιού
Sebastian Faulks
Μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ
Κλειδάριθμος 2020
Σελ. 400, τιμή εκδότη €15,50 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ SEBASTIAN FAULKS

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

Για το μυθιστόρημα του Κόμπο Αμπέ [Köbö Abe] «Το πρόσωπο του άλλου» (μτφρ. Στέλιος Παπαλεξανδρόπουλος, εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου (1966).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Ο τρόπος που συντίθεται η...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γυναικεία Βραβεία Μυθοπλασίας και non fiction - Women's prize 2024: Νικήτριες οι Γκανεσανάνθαν και Ναόμι Κλάιν

Γυναικεία Βραβεία Μυθοπλασίας και non fiction - Women's prize 2024: Νικήτριες οι Γκανεσανάνθαν και Ναόμι Κλάιν

Και τα δύο βιβλία που βραβεύτηκαν με το Women's prize 2024 εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι παρασύρονται από τον εξτρεμισμό. Κεντρική εικόνα: αριστερά η Naomi Klein και δεξιά η V.V. Ganeshananthan.

Επιμέλεια: Book Press

...
Βραβεία Αναγνώστη 2024: Στη Λίζυ Τσιριμώκου το Μεγάλο βραβείο –  Όλοι οι βραβευθέντες και τα βιβλία τους

Βραβεία Αναγνώστη 2024: Στη Λίζυ Τσιριμώκου το Μεγάλο βραβείο – Όλοι οι βραβευθέντες και τα βιβλία τους

Απονεμήθηκαν τα Βραβεία του Αναγνώστη 2024 για βιβλία που εκδόθηκαν το 2023. Η τελετή απονομής, διοργανώθηκε, όπως κάθε χρόνο, στο Μουσείο Μπενάκη. 

Επιμέλεια: Book Press

Το μεγάλο τιμητικό βραβείο για το σύνολο του έργου της απονεμήθηκε στη ...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

«Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» της Ναταλί Ρονβό (προδημοσίευση)

«Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» της Ναταλί Ρονβό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Λουξεμβουργιανής συγγραφέως Ναταλί Ρονβό [Nathalie Ronvaux] «Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» (μτφρ. Χάρης Παπαϊωάννου), η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

Έρχονται ημέρες Euro 2024: Τρία πρόσφατα βιβλία που μας θυμίζουν πως το ποδόσφαιρο είναι μαγεία, συγκινήσεις και σπουδαία κατορθώματα

Έρχονται ημέρες Euro 2024: Τρία πρόσφατα βιβλία που μας θυμίζουν πως το ποδόσφαιρο είναι μαγεία, συγκινήσεις και σπουδαία κατορθώματα

Σε λίγες ημέρες ξεκινάει το Euro 2024 στη Γερμανία κι όλη η ποδοσφαιρική Ευρώπη ετοιμάζεται να ζήσει τη γιορτή. Σας προτείνουμε τρία πρόσφατα βιβλία, αμιγώς ποδοσφαιρικά, που θα σας βάλουν στο κλίμα της διοργάνωσης. Κεντρική εικόνα: Ο Θοδωρής Ζαγοράκης σηκώνει την βαρύτιμη κούπα του Euro μέσα στο Στάδιο Ντα Λουζ της...

Τζον Γκρίσαμ: Ο μετρ του δικαστικού θρίλερ επιστρέφει

Τζον Γκρίσαμ: Ο μετρ του δικαστικού θρίλερ επιστρέφει

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Η λίστα του δικαστή» (μτφρ. Γιώργος Μπαρουξής, εκδ. Ελληνικά Γράμματα) εξετάζουμε την ξεχωριστή περίπτωση του Αμερικανού συγγραφέα που είναι μετρ των δικαστικών θρίλερ (και όχι μόνο), με πωλήσεις που ξεπερνούν τα 300 εκατ. αντίτυπα παγκοσμίως. Κεντρική εικόνα: © achiev...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ