ta agoria tou nickel kentriki

Για το βραβευμένο με Πούλιτζερ μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Τα αγόρια του Νίκελ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος), μια ιστορία για τη ζοφερή πλευρά της Αμερικής.

Του Νίκου Ξένιου

Το μυθιστόρημα του Κόλσον Γουάιτχεντ Τα αγόρια του Νίκελ κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος στην εξαιρετική μετάφραση της Μυρσίνης Γκανά. Το βιβλίο τιμήθηκε με τα βραβεία Pulitzer 2020 και Kirkus Prize 2019 και ήταν στη λίστα του US National Book Award 2019. To Time το χαρακτήρισε ως ένα από τα δέκα σημαντικότερα μυθιστορήματα της δεκαετίας. Τοποθετημένο στη δεκαετία του 1960, παρακολουθεί τα βήματα του Έλγουντ Κέρτις, ενός μελετηρού αφροαμερικανού με αυξημένο αίσθημα δικαιοσύνης και μεγάλη αισιοδοξία, που υποπίπτει σ’ ένα έλασσον παράπτωμα και βρίσκεται στην Ακαδημία Νίκελ, ένα αναμορφωτήριο της Φλόριντα. Ο Έλγουντ έχει ως μοναδικό του όπλο την εγγραμματοσύνη και την επαφή του με τα βιβλία και με το περιοδικό Life. Έγκλειστος στο αναμορφωτήριο, θα δώσει αγώνα για να υπερβεί τα φυλετιστικά στερεότυπα που τον ακολουθούν και για να κατορθώσει να δραπετεύσει μαζί με τον Τέρνερ, τον νέο του φίλο.

Στο ύφος ενός γκροτέσκου, γοτθικού τύπου ρεαλισμού, τα Αγόρια του Νίκελ μετατρέπουν σε μυθιστόρημα τα ευρήματα σχετικά με ένα αναμορφωτικό ίδρυμα «τύπου σχολείου» που λειτούργησε στη Φλόριντα από το 1900 έως και το 2011, όταν το Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα ζήτησε από το Υπουργείο Δικαιοσύνης να διεξαγάγει έρευνα για τις συνθήκες κράτησης των υποτιθέμενων «σπουδαστών» εκεί μέσα.

Μαύροι εναντίον λευκών: προκανονισμένη σαδιστική έκβαση

Το καλοκαίρι του 2014 –ένα καλοκαίρι στιγματισμένο από ρατσιστικές επιθέσεις αστυνομικών κατά μαύρων αμερικανών πολιτών– ο Γουάιτχεντ άκουσε γι’ αυτήν την έρευνα που αφορούσε τους τάφους πενήντα πέντε μαύρων παιδιών στο κοιμητήριο του αναμορφωτηρίου Άρθουρ Τζ. Ντόζιερ της Μαριάννα, στη Φλόριντα. Όταν ο αριθμός των ανώνυμων τάφων ανέρχεται στους ογδόντα έναν, με οδύνη διαπιστώνει ότι η χώρα του έχει θεμελιώσει την Ιστορία της στη γενοκτονία, τον φόνο και τη δουλεία. Η δουλεία, άλλωστε, ήταν και το θέμα του εξαιρετικού βιβλίου του Υπόγειος Σιδηρόδρομος, και τώρα, επί Τραμπ, αποφασίζει να ξαναθίξει το θέμα του φυλετικού ρατσισμού, δομικού συστατικού του αμερικανικού εθνικού ψυχισμού. Το ζήτημα της φυλής και η σχέση του με το «αμερικανικό όνειρο» ήταν και το θέμα του πρώτου του μυθιστορήματος “The Intuitionist” (1998), και η επικών διαστάσεων απομυθοποίηση αυτού του «ονείρου» επανέρχεται στα Αγόρια του Νίκελ.

Θεσμοθετημένος ρατσισμός και κοινωνικός διαχωρισμός που λειτουργεί ως νόρμα: οι λευκοί τρόφιμοι έχουν, φυσικά, ιδιαίτερη μεταχείριση. Οι μαύροι είναι καταδικασμένοι σε αφανισμό.

Ο συγγραφέας, αφού έγραψε σατιρικά κείμενα, κείμενα με θέμα το έγκλημα και μια ιστορία με ζόμπι, αποφάσισε να στραφεί και πάλι στον πολιτικοκοινωνικό προβληματισμό και να αποκαλύψει ένα ακόμη τεράστιο όνειδος της αμερικανικής ιστορίας. Όπως αμέτρητοι άλλοι ανήλικοι έγχρωμοι, ο ήρωας του μυθιστορήματος φυλακίζεται σε ένα «Βιομηχανικό Σχολείο για Άρρενες» της Φλόριντα, που αποκαλεί τους φυλακισμένους «μαθητές» και του οποίου το διευθυντικό προσωπικό είναι μια μικρογραφία της Κου Κλουξ Κλαν και των αποτρόπαιων μεθόδων της. Δεν είναι τυχαίο το ότι το «δωμάτιο τιμωρίας» έχει την ονομασία «Λευκός Οίκος». Μια φορά τον χρόνο όλοι συμμετέχουν στο ετήσιο «Βlack-versus-white boxing match», όπου παίρνει σάρκα και οστά η διεστραμμένη αντίληψη των λευκών περί δικαιοσύνης. Στο Νίκελ συμβαίνει ό,τι συνέβαινε στα καθολικά ορφανοτροφεία ή στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως των Αβορίγινων, ή σε οποιανδήποτε άλλη διεφθαρμένη και κακόβουλη δομή του είδους. Θεσμοθετημένος ρατσισμός και κοινωνικός διαχωρισμός που λειτουργεί ως νόρμα: οι λευκοί τρόφιμοι έχουν, φυσικά, ιδιαίτερη μεταχείριση. Οι μαύροι είναι καταδικασμένοι σε αφανισμό. Kαι να ’ναι αυτή η ηθελημένη άγνοια της Ιστορίας; Που τάχατες «δεν έχουν ακούσει για τις σφαγές»; Που πάνε να πουν «μαύρος» και τους πιάνει κάτι σαν λόξυγγας;

Colson Whitehead 2

Μπορούμε να κάνουμε τον κόσμο ένα καλύτερο μέρος;

Η γιαγιά Χάριετ που έχει μεγαλώσει τον Έλγουντ είναι καθαρίστρια σε ξενοδοχείο: κόρη, η ίδια, ενός μαύρου κατάδικου που πέθανε στη φυλακή γιατί μια λευκή γυναίκα τον κατηγόρησε πως «δεν έκανε πέρα όταν την είδε να περπατά στον δρόμο», ζει μέσα στον φόβο και προσπαθεί να βγάλει τον εγγονό της από τη μοίρα της φυλής. Ο Έλγουντ θεωρεί ότι μπορεί να υλοποιήσει ένα από τα μάντρα του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ: «Πέταξέ μας στη φυλακή! Εμείς θα συνεχίσουμε να σε αγαπούμε!», και «Πρέπει να πιστέψουμε στην ψυχή μας ότι είμαστε κάτι, ότι είμαστε σημαντικοί, ότι είμαστε άξιοι και πρέπει να περπατάμε στον δρόμο της ζωής κάθε μέρα με αυτή την αίσθηση αξιοπρέπειας και αυτή την αίσθηση ότι είμαστε κάποιοι». Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ συμβούλευε τους μαύρους Αμερικανούς να εμπιστεύονται τη βαθύτερη αξιοπρέπεια και καλωσύνη που κρύβεται στο βάθος κάθε ανθρώπινης καρδιάς, να επιλέγουν τον δρόμο της αγάπης έναντι του δρόμου του μίσους, και αυτή η προσέγγιση βρίσκει αντίθετο τον Τέρνερ.

Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ συμβούλευε τους μαύρους Αμερικανούς να εμπιστεύονται τη βαθύτερη αξιοπρέπεια και καλωσύνη που κρύβεται στο βάθος κάθε ανθρώπινης καρδιάς, να επιλέγουν τον δρόμο της αγάπης έναντι του δρόμου του μίσους, και αυτή η προσέγγιση βρίσκει αντίθετο τον Τέρνερ.

Ο Έλγουντ και ο Τέρνερ θα δραπετεύσουν από το «σπίτι του τρόμου» και τα όσα θα ακολουθήσουν σηματοδοτούν τόσο μια τραγωδία, όσο κι ένα θαύμα. Ο Τέρνερ είναι ο τύπος του ανθρώπου που μπορεί να ζει και ταυτόχρονα να κοιτάζει αφ’ υψηλού την Ιστορία: πραγματιστής, προσγειωμένος και παρατηρητικός, κρατά κριτικές αποστάσεις από τον ιδεαλισμό του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, στη δημόσια ομιλία του το 1960 στον δίσκο «Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ στην εκκλησία Βαπτιστών Zion Hill». Αυτό που τον απασχολεί είναι το πώς οι λευκοί Αμερικανοί υπονομεύουν, στρεβλώνουν, συγκαλύπτουν και επιμελώς εξωραΐζουν τη ζοφερή πραγματικότητα της μεγάλης αυτής χώρας. Αρκεί κανείς να θυμηθεί τους μαζικούς τάφους εκατοντάδων μαύρων αμερικανών στη σφαγή της Τούλσα, το 1921: πόσα ακόμη τέτοια περιστατικά θα αποκαλυφθούν στην πορεία του χρόνου;

Colson Whitehead

Ο Colson Whitehead (Κόλσον Γουάιτχεντ) γεννήθηκε το 1969 και μεγάλωσε στη Νέα Υόρκη, όπου ζει. Αφού αποφοίτησε από το Χάρβαρντ, άρχισε να εργάζεται για την εφημερίδα Village Voice, γράφοντας κριτικές για τηλεοπτικές εκπομπές, βιβλία και μουσική. Άρθρα και δοκίμιά του έχουν δημοσιευτεί στα New York Times, The New Yorker, New York Magazine, Harper's και Granta. Έχει γράψει επτά μυθιστορήματα, τα οποία έχουν αποσπάσει πολλά βραβεία. To βιβλίο Υπόγειος σιδηρόδρομος (Ψυχογιός, 2018) τιμήθηκε με τα βραβεία US National Book Award 2016, Pulitzer 2017, Carnegie Medal 2017 και Indies Choice Book Award 2017· ήταν επίσης υποψήφιο για το Βραβείο Booker 2017. Το βιβλίο Τα αγόρια του Νίκελ (Ίκαρος, 2020) απέσπασε τα βραβεία Pulitzer 2020 και Kirkus Prize 2019, βρέθηκε στη μακρά λίστα του US National Book Award 2019 και διακρίθηκε ως ένα από τα δέκα σημαντικότερα μυθιστορήματα της δεκαετίας σύμφωνα με το περιοδικό Time.

 

 

Τεκμηριώνοντας το απίστευτο

«Γέλασαν γιατί το μαγαζί δεν εξυπηρετούσε έγχρωμους πελάτες». Να μια φράση χαρακτηριστική από το βιβλίο, που με την απλότητά της συνοψίζει μια ολόκληρη στάση ζωής, υιοθετημένη από τη συντριπτική πλειοψηφία των Αμερικανών του δέκατου ένατου (και μεγάλου μέρους του εικοστού) αιώνα.

Πρόσφατα το πανεπιστήμιο της Φλόριντα προσκάλεσε τον Κόλσον Γουάιτχεντ να μιλήσει δημόσια για το βιβλίο του, αλλά εκείνος αρνήθηκε γιατί, όπως χαρακτηριστικά δήλωσε: «δεν έχει καταφέρει ακόμη να ξεπεράσει τον θυμό και τη στενοχώρια του». Ο Γουάιτχεντ φέρει τον θυμό γι’ αυτήν την ιστορική αδικία ως σήμα κατατεθέν της λογοτεχνίας του. Γεννημένος το 1969 (συγγραφέας της γενιάς του Τζόναθαν Λέδεμ και του Τζούνοτ Ντίαζ, του Γκρεγκ Τέιτ, του Χίλτον Αλς και της Μανόλα Ντάρτζις), ο συγγραφέας ξεκίνησε μετά από τις σπουδές του στο Χάρβαρντ μια καριέρα δημοσιογράφου, για να συνεχίσει ως καθηγητής δημιουργικής γραφής σε διάφορα επιφανή κολέγια και πανεπιστήμια των Η.Π.Α. Σήμερα, μετά από την επιτυχία επτά μυθιστορημάτων, φέρει τη φυλετική του ταυτότητα ως μετωπίδα, όπως ένας ράπερ ή ένας τραγουδιστής της ρέγκε που δεν φοβάται μήπως χαρακτηριστεί «pseudo» ή «inconegro», είτε γιατί έζησε στο Μπρούκλιν, είτε γιατί επέλεξε να δημιουργήσει «postblack» χαρακτήρες στα μυθιστορήματά του. Είναι γεγονός ότι ζούμε σήμερα μια επίπλαστη «μεταρατσιστική» περίοδο, που καθόλου δεν επιβεβαιώνεται από τα κοινωνικά φαινόμενα υπέρτατου ρατσισμού που παρακολουθούμε στις ειδήσεις. Και ότι, ενώ ο Υπόγειος Σιδηρόδρομος ήταν προϊόν της «ευτυχούς» περιόδου της προεδρίας Ομπάμα, τα Αγόρια του Νίκελ ενσαρκώνουν το ζοφερό προϊόν της ζοφερώτατης προεδρίας Τραμπ.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική). 


whiteheadΤα αγόρια του Νίκελ
Colson Whitehead
Μτφρ. Μυρσίνη Γκανά
Ίκαρος 2020
Σελ. 264, τιμή εκδότη €15,50 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ COLSON WHITEHEAD

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Συνέντευξη εφ' όλης της ύλης με τον βραβευμένο συγγραφέα Μάνο Κοντολέων.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πάνε κιόλας, Μάνο, τρία χρόνια απ’ όταν έκλεισες 40 χρόνια δημιουργικής πορείας στον χώρο της λογοτεχνίας, κι έγινε μάλιστα μια ημερίδα προς τιμήν...

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ