anthropinos paragontas kentriki

Πράκτορες με καρδιά, εν μέσω Ψυχρού Πολέμου - Για το μυθιστόρημα του Γκράχαμ Γκρην «Ο ανθρώπινος παράγοντας» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Πόλις).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Λονδίνο. Οι Βρετανικές μυστικές υπηρεσίες, καλούνται να εντοπίσουν την πηγή μιας διαρροής πληροφοριών. Όλοι θεωρούνται δυνάμει ύποπτοι και όλοι θα ελεγχθούν διεξοδικά. Ανώτατοι αξιωματούχοι επιστρατεύονται για την ολοκλήρωση του ελέγχου. Η διαρροή, κατά πάσα πιθανότητα, πραγματοποιήθηκε στον τομέα 6, ο οποίος ασχολείται με θέματα της Ανατολικής και της Νότιας Αφρικής. Προϊστάμενος του τμήματος είναι ο Μορίς Κάσελ, ο οποίος έχει συμπληρώσει πάνω από τριάντα χρόνια εργασίας στην υπηρεσία. Διατηρώντας χαμηλό προφίλ και διάγοντας μια καθ’ όλα μετρημένη ζωή, προσπαθεί να περνάει απαρατήρητος και να μην δίνει λαβές για σχόλια. «Ήταν πάντοτε έτοιμος να δώσει λογαριασμό για τις πράξεις του, ακόμα και για τις πιο αθώες». Έχει χάσει την πρώτη του γυναίκα σε βομβαρδισμό, τον καιρό του πολέμου. Όντας, για ένα διάστημα, πράκτορας της χώρας του στην Αφρική, γνωρίζει τη Σάρα, μια μαύρη από τη φυλή Μπαντού, την ερωτεύεται και, ρισκάρει τη ζωή του για να τη φυγαδεύσει, καθώς μένοντας εκεί, κινδυνεύουν και οι δύο από το καθεστώς του απαρτχάιντ. Πλέον είναι παντρεμένος μαζί της και μεγαλώνουν μαζί τον γιο της. 

Ο Άρθουρ Ντέιβις, ο βοηθός του Κάσελ, εγείρει υποψίες με τη συμπεριφορά του: «Έχει το θράσος που προέρχεται από τη συναίσθηση της απόλυτης αθωότητας».

Όντας, για ένα διάστημα, πράκτορας της χώρας του στην Αφρική, γνωρίζει τη Σάρα, μια μαύρη από τη φυλή Μπαντού, την ερωτεύεται και, ρισκάρει τη ζωή του για να τη φυγαδεύσει, καθώς μένοντας εκεί, κινδυνεύουν και οι δύο από το καθεστώς του απαρτχάιντ.

Ο συνταγματάρχης Ντέιντρι έχει κληθεί να διαλευκάνει την υπόθεση της διαρροής. Μοναχικός κι απόμακρος, προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε ένα διαλυμένο γάμο και μια ανύπαρκτη προσωπική ζωή και σε ένα επάγγελμα με πολλές απαιτήσεις. Η αίσθηση του καθήκοντος για την τήρηση των κανόνων, συχνά συγκρούεται με τις επιταγές της συνείδησής του.

Ο γιατρός Πέρσιβαλ, συνεργάτης των μυστικών υπηρεσιών, αδίστακτος και χωρίς αναστολές, θεωρεί ότι «μια πράξη, δεν έχει καμία σχέση με τα επακόλουθά της». Ο Τζον Χάργκριβς, είναι ο C, ο επικεφαλής ολόκληρης της υπηρεσίας, ο οποίος λατρεύει την εικόνα της Αφρικής που γνώρισε κάποτε αλλά ταυτόχρονα αρέσκεται να απολαμβάνει τη χλιδή του δυτικού τρόπου ζωής.

Ο Κορνίλιους Μίλερ, ένας από τους επικεφαλής της υπηρεσίας κρατικής ασφάλειας της Νότιας Αφρικής, γνωστός του Κάσελ από παλιά, και με τον οποίο έχει έρθει σε διενέξεις και εντάσεις, έχει καταφτάσει για να συνεργαστούν στην επιχείρηση Uncle Remus, μια επιχείρηση στην οποία συνεργάζεται η Βρετανία με τις ΗΠΑ και τη Νότια Αφρική. Παρά το πέρασμα τόσων ετών και την προσπάθεια του Μίλερ να δείξει πλέον μια άλλη εικόνα, ο Κάσελ δεν μπορεί να τον συμπαθήσει, γιατί ο Μίλερ, «δεν έχει μεν προκαταλήψεις αλλά ούτε και ιδανικά».

Μυθοπλασία και πραγματικότητα

Ο Γκράχαμ Γκρην υπήρξε πράκτορας των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο – στρατολογήθηκε από την αδελφή του, η οποία ήταν ήδη πράκτορας. Γνωρίζει, λοιπόν, την κατάσταση εκ των έσω και αυτό δίνει άλλη βαρύτητα στην αφήγηση. Όσο κι αν τα πρόσωπα του βιβλίου και η επιχείρηση στην οποία λαμβάνουν μέρος αποτελούν προϊόντα μυθοπλασίας, το σύνολο του κειμένου διαπνέεται από ιδιαίτερη πιστότητα. Συχνά, γίνεται μνεία σε πραγματικά πρόσωπα που διετέλεσαν αξιωματούχοι των μυστικών υπηρεσιών – προϊστάμενος του Γκράχαμ Γκρην ήταν ο Κιμ Φίλμπι, ίσως ο πιο διάσημος Βρετανός διπλός πράκτορας. Επιπλέον, μεγάλο μέρος τής δράσης του βιβλίου εξελίσσεται στην πόλη καταγωγής του συγγραφέα.

Ο Γκράχαμ Γκρην υπήρξε πράκτορας των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο – στρατολογήθηκε από την αδελφή του, η οποία ήταν ήδη πράκτορας.

Ο Γκρην κινείται σε έναν χώρο εξαιρετικά οικείο, του οποίου τις ιδιαιτερότητες γνωρίζει εις βάθος. Παίρνοντας στοιχεία από την πραγματικότητα και αξιοποιώντας τα με τον καλύτερο τρόπο, πλάθει με δεξιοτεχνία την ιστορία του και σκιαγραφεί έναν ήρωα ο οποίος περνάει από πολλές ψυχολογικές διακυμάνσεις. Έχει βιώσει τη μοναξιά και την αποξένωση, ως φυσικά επακόλουθα αυτού του παράξενου επαγγέλματος. Είναι σε ετοιμότητα ανά πάσα στιγμή, για κάθε ανατροπή και για κάθε εξέλιξη. Παλεύει με τη συνείδησή του και με τις αμφιβολίες του για το θεμιτό ή αθέμιτο των πράξεών του. Έχει αντιμετωπίσει ηθικά διλήμματα και κατάφερε να επιβιώσει, ελπίζοντας ότι δεν θα αργήσει η εποχή στην οποία θα ζει σαν κανονικός άνθρωπος. Προσπαθεί να μην έχουν οι πράξεις του ως γνώμονα την ελπίδα και την απελπισία. Γιατί αυτά τα δύο συναισθήματα αποσυντονίζουν τη σκέψη και έχουν ολέθρια αποτελέσματα. Τολμά να αγαπήσει και να αγαπηθεί, αν και ξέρει ότι «η αγάπη είναι εξίσου επικίνδυνη με το μίσος».

Ατομικό και συλλογικό καλό

Τι γίνεται όταν το χρέος απέναντι σε ένα επάγγελμα ή και στην ίδια τη χώρα σου, συγκρούεται με το χρέος απέναντι στον εαυτό σου ή στους ανθρώπους που αγαπάς; Αν η προδοσία προς κάποιον είναι μονόδρομος, ποιον επιλέγεις να προδώσεις;

graham greene

Ο Γκράχαμ Γκρην γεννήθηκε στο Μπέρχαμστεντ της Αγγλίας το 1904 και πέθανε στην Ελβετία το 1991. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και το 1926 προσλήφθηκε στους Times. Εργάστηκε ως ανταποκριτής πολλών εφημερίδων και περιοδικών, καθώς και ως κριτικός
θεάτρου και λογοτεχνίας. Ταξίδεψε σε πολλές χώρες, αρκετές από τις οποίες θα συναντήσουμε ως τόπο δράσης πολλών βιβλίων του. Η συγγραφή αποτελούσε για εκείνον μέσο διαφυγής, εκτόνωση και λύτρωση. Έγραψε πάνω
από τριάντα μυθιστορήματα, καθώς επίσης ποιητικές
συλλογές και ταξιδιωτικά κείμενα.




 

 

Υπάρχουν άνθρωποι που κάνουν το καθήκον τους χωρίς δεύτερη σκέψη κι άλλοι που αμφιβάλλουν διαρκώς για το σωστό ή το λάθος των αποφάσεών τους. Εκείνοι που δεν έχουν ποτέ ενοχές κι εκείνοι που υπολογίζουν πάντα τις επιπτώσεις που έχουν οι πράξεις τους σε τρίτους. Εκείνοι που, θελημένα ή αθέλητα, κατέληξαν ψυχροί και αδιάλλακτοι κι εκείνοι που βάζουν πάνω απ’ όλα τον άνθρωπο και την αξία της ύπαρξής του. Εκείνοι που αδιάκοπα αγωνιούν κι αμφιβάλλουν αλλά ταυτόχρονα ελπίζουν σε ένα αύριο όπου θα λείπουν οι απειλές κι ο φόβος. Εκείνοι που πιστεύουν στον άνθρωπο, στη μοναδικότητα της ύπαρξής του και παλεύουν γι’ αυτό. Μπορεί, βέβαια, ο ανθρώπινος παράγοντας, συχνά, να μπαίνει σε δεύτερη μοίρα, σε σχέση με το εθνικό συμφέρον, όμως σχεδόν πάντα, είναι εκείνος που, σε κάθε τι, κάνει τη διαφορά.

Η αφήγηση τελειώνει με τη φράση της Σάρας προς τον Κάσελ: «Σε παρακαλώ, μη σταματάς να ελπίζεις». Ελπίδα για απελευθέρωση από κάθε είδους δεσμά, για το τέλος του άγχους και του φόβου, για ανθρώπινους όρους ζωής, για επανένωση με αγαπημένα πρόσωπα.

Απολαύσαμε για άλλη μια φορά την εξαιρετική μετάφραση του κ. Αχιλλέα Κυριακίδη, η οποία συνοδεύεται από πολύ κατατοπιστικές σημειώσεις, για πρόσωπα, περιοχές, επιχειρήσεις κι οργανώσεις που αναφέρονται στο βιβλίο. Ένα βιβλίο προσεγμένο και καλαίσθητο.

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Στην κεντρική εικόνα: Ο Nicol Williamson και η Iman, στην κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου το 1979 σε σκηνοθεσία του Otto Preminger.


greeneΟ ανθρώπινος παράγοντας
Γκράχαμ Γκρην
Μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης
Πόλις 2020
Σελ. 384, τιμή εκδότη €17,70

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ GRAHAM GREENE

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Mahi Binebine «Ο τρελός του βασιλιά» (μτφρ. Έλγκα Καββαδία, εκδ. Άγρα).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Υπάρχει περίπτωση μια δουλεία να είναι συναινετική ή ένα βασιλικό παλάτι, να είναι τρομακτικό και ταυτόχρονα μαγευτικό;...

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

Για το μυθιστόρημα της Hannah Kent «Λατρεία» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα: Πίνακας © Berthold Woltze.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Πόσο πιθανό είναι, κατά τη διάρκεια της ζωής του, να συναντήσει κανείς το άλλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Η τρίτη μέρα του Φεστιβάλ Βιβλίου εδώ στα Χανιά, η χθεσινή βραδιά δηλαδή, αποτέλεσε από μια άποψη και την κορύφωσή του, με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη να συζητάει σε βάθος με τον Ουκρανό συγγραφέα Αντρέι Κούρκοφ (βλ. κεντρική φωτογραφία).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, ο Γεράσιμος Βουτσινάς.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

Κενό μνήμης
            &n...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – μια πρώτη γεύση

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – μια πρώτη γεύση

Εντυπώσεις από την πρώτη μας μέρα στα Χανιά, τη δεύτερη του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων με κεντρικό θέμα: «Στις γραμμές των συνόρων». 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ