anthropinos paragontas kentriki

Πράκτορες με καρδιά, εν μέσω Ψυχρού Πολέμου - Για το μυθιστόρημα του Γκράχαμ Γκρην «Ο ανθρώπινος παράγοντας» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Πόλις).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Λονδίνο. Οι Βρετανικές μυστικές υπηρεσίες, καλούνται να εντοπίσουν την πηγή μιας διαρροής πληροφοριών. Όλοι θεωρούνται δυνάμει ύποπτοι και όλοι θα ελεγχθούν διεξοδικά. Ανώτατοι αξιωματούχοι επιστρατεύονται για την ολοκλήρωση του ελέγχου. Η διαρροή, κατά πάσα πιθανότητα, πραγματοποιήθηκε στον τομέα 6, ο οποίος ασχολείται με θέματα της Ανατολικής και της Νότιας Αφρικής. Προϊστάμενος του τμήματος είναι ο Μορίς Κάσελ, ο οποίος έχει συμπληρώσει πάνω από τριάντα χρόνια εργασίας στην υπηρεσία. Διατηρώντας χαμηλό προφίλ και διάγοντας μια καθ’ όλα μετρημένη ζωή, προσπαθεί να περνάει απαρατήρητος και να μην δίνει λαβές για σχόλια. «Ήταν πάντοτε έτοιμος να δώσει λογαριασμό για τις πράξεις του, ακόμα και για τις πιο αθώες». Έχει χάσει την πρώτη του γυναίκα σε βομβαρδισμό, τον καιρό του πολέμου. Όντας, για ένα διάστημα, πράκτορας της χώρας του στην Αφρική, γνωρίζει τη Σάρα, μια μαύρη από τη φυλή Μπαντού, την ερωτεύεται και, ρισκάρει τη ζωή του για να τη φυγαδεύσει, καθώς μένοντας εκεί, κινδυνεύουν και οι δύο από το καθεστώς του απαρτχάιντ. Πλέον είναι παντρεμένος μαζί της και μεγαλώνουν μαζί τον γιο της. 

Ο Άρθουρ Ντέιβις, ο βοηθός του Κάσελ, εγείρει υποψίες με τη συμπεριφορά του: «Έχει το θράσος που προέρχεται από τη συναίσθηση της απόλυτης αθωότητας».

Όντας, για ένα διάστημα, πράκτορας της χώρας του στην Αφρική, γνωρίζει τη Σάρα, μια μαύρη από τη φυλή Μπαντού, την ερωτεύεται και, ρισκάρει τη ζωή του για να τη φυγαδεύσει, καθώς μένοντας εκεί, κινδυνεύουν και οι δύο από το καθεστώς του απαρτχάιντ.

Ο συνταγματάρχης Ντέιντρι έχει κληθεί να διαλευκάνει την υπόθεση της διαρροής. Μοναχικός κι απόμακρος, προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε ένα διαλυμένο γάμο και μια ανύπαρκτη προσωπική ζωή και σε ένα επάγγελμα με πολλές απαιτήσεις. Η αίσθηση του καθήκοντος για την τήρηση των κανόνων, συχνά συγκρούεται με τις επιταγές της συνείδησής του.

Ο γιατρός Πέρσιβαλ, συνεργάτης των μυστικών υπηρεσιών, αδίστακτος και χωρίς αναστολές, θεωρεί ότι «μια πράξη, δεν έχει καμία σχέση με τα επακόλουθά της». Ο Τζον Χάργκριβς, είναι ο C, ο επικεφαλής ολόκληρης της υπηρεσίας, ο οποίος λατρεύει την εικόνα της Αφρικής που γνώρισε κάποτε αλλά ταυτόχρονα αρέσκεται να απολαμβάνει τη χλιδή του δυτικού τρόπου ζωής.

Ο Κορνίλιους Μίλερ, ένας από τους επικεφαλής της υπηρεσίας κρατικής ασφάλειας της Νότιας Αφρικής, γνωστός του Κάσελ από παλιά, και με τον οποίο έχει έρθει σε διενέξεις και εντάσεις, έχει καταφτάσει για να συνεργαστούν στην επιχείρηση Uncle Remus, μια επιχείρηση στην οποία συνεργάζεται η Βρετανία με τις ΗΠΑ και τη Νότια Αφρική. Παρά το πέρασμα τόσων ετών και την προσπάθεια του Μίλερ να δείξει πλέον μια άλλη εικόνα, ο Κάσελ δεν μπορεί να τον συμπαθήσει, γιατί ο Μίλερ, «δεν έχει μεν προκαταλήψεις αλλά ούτε και ιδανικά».

Μυθοπλασία και πραγματικότητα

Ο Γκράχαμ Γκρην υπήρξε πράκτορας των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο – στρατολογήθηκε από την αδελφή του, η οποία ήταν ήδη πράκτορας. Γνωρίζει, λοιπόν, την κατάσταση εκ των έσω και αυτό δίνει άλλη βαρύτητα στην αφήγηση. Όσο κι αν τα πρόσωπα του βιβλίου και η επιχείρηση στην οποία λαμβάνουν μέρος αποτελούν προϊόντα μυθοπλασίας, το σύνολο του κειμένου διαπνέεται από ιδιαίτερη πιστότητα. Συχνά, γίνεται μνεία σε πραγματικά πρόσωπα που διετέλεσαν αξιωματούχοι των μυστικών υπηρεσιών – προϊστάμενος του Γκράχαμ Γκρην ήταν ο Κιμ Φίλμπι, ίσως ο πιο διάσημος Βρετανός διπλός πράκτορας. Επιπλέον, μεγάλο μέρος τής δράσης του βιβλίου εξελίσσεται στην πόλη καταγωγής του συγγραφέα.

Ο Γκράχαμ Γκρην υπήρξε πράκτορας των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο – στρατολογήθηκε από την αδελφή του, η οποία ήταν ήδη πράκτορας.

Ο Γκρην κινείται σε έναν χώρο εξαιρετικά οικείο, του οποίου τις ιδιαιτερότητες γνωρίζει εις βάθος. Παίρνοντας στοιχεία από την πραγματικότητα και αξιοποιώντας τα με τον καλύτερο τρόπο, πλάθει με δεξιοτεχνία την ιστορία του και σκιαγραφεί έναν ήρωα ο οποίος περνάει από πολλές ψυχολογικές διακυμάνσεις. Έχει βιώσει τη μοναξιά και την αποξένωση, ως φυσικά επακόλουθα αυτού του παράξενου επαγγέλματος. Είναι σε ετοιμότητα ανά πάσα στιγμή, για κάθε ανατροπή και για κάθε εξέλιξη. Παλεύει με τη συνείδησή του και με τις αμφιβολίες του για το θεμιτό ή αθέμιτο των πράξεών του. Έχει αντιμετωπίσει ηθικά διλήμματα και κατάφερε να επιβιώσει, ελπίζοντας ότι δεν θα αργήσει η εποχή στην οποία θα ζει σαν κανονικός άνθρωπος. Προσπαθεί να μην έχουν οι πράξεις του ως γνώμονα την ελπίδα και την απελπισία. Γιατί αυτά τα δύο συναισθήματα αποσυντονίζουν τη σκέψη και έχουν ολέθρια αποτελέσματα. Τολμά να αγαπήσει και να αγαπηθεί, αν και ξέρει ότι «η αγάπη είναι εξίσου επικίνδυνη με το μίσος».

Ατομικό και συλλογικό καλό

Τι γίνεται όταν το χρέος απέναντι σε ένα επάγγελμα ή και στην ίδια τη χώρα σου, συγκρούεται με το χρέος απέναντι στον εαυτό σου ή στους ανθρώπους που αγαπάς; Αν η προδοσία προς κάποιον είναι μονόδρομος, ποιον επιλέγεις να προδώσεις;

graham greene

Ο Γκράχαμ Γκρην γεννήθηκε στο Μπέρχαμστεντ της Αγγλίας το 1904 και πέθανε στην Ελβετία το 1991. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και το 1926 προσλήφθηκε στους Times. Εργάστηκε ως ανταποκριτής πολλών εφημερίδων και περιοδικών, καθώς και ως κριτικός
θεάτρου και λογοτεχνίας. Ταξίδεψε σε πολλές χώρες, αρκετές από τις οποίες θα συναντήσουμε ως τόπο δράσης πολλών βιβλίων του. Η συγγραφή αποτελούσε για εκείνον μέσο διαφυγής, εκτόνωση και λύτρωση. Έγραψε πάνω
από τριάντα μυθιστορήματα, καθώς επίσης ποιητικές
συλλογές και ταξιδιωτικά κείμενα.




 

 

Υπάρχουν άνθρωποι που κάνουν το καθήκον τους χωρίς δεύτερη σκέψη κι άλλοι που αμφιβάλλουν διαρκώς για το σωστό ή το λάθος των αποφάσεών τους. Εκείνοι που δεν έχουν ποτέ ενοχές κι εκείνοι που υπολογίζουν πάντα τις επιπτώσεις που έχουν οι πράξεις τους σε τρίτους. Εκείνοι που, θελημένα ή αθέλητα, κατέληξαν ψυχροί και αδιάλλακτοι κι εκείνοι που βάζουν πάνω απ’ όλα τον άνθρωπο και την αξία της ύπαρξής του. Εκείνοι που αδιάκοπα αγωνιούν κι αμφιβάλλουν αλλά ταυτόχρονα ελπίζουν σε ένα αύριο όπου θα λείπουν οι απειλές κι ο φόβος. Εκείνοι που πιστεύουν στον άνθρωπο, στη μοναδικότητα της ύπαρξής του και παλεύουν γι’ αυτό. Μπορεί, βέβαια, ο ανθρώπινος παράγοντας, συχνά, να μπαίνει σε δεύτερη μοίρα, σε σχέση με το εθνικό συμφέρον, όμως σχεδόν πάντα, είναι εκείνος που, σε κάθε τι, κάνει τη διαφορά.

Η αφήγηση τελειώνει με τη φράση της Σάρας προς τον Κάσελ: «Σε παρακαλώ, μη σταματάς να ελπίζεις». Ελπίδα για απελευθέρωση από κάθε είδους δεσμά, για το τέλος του άγχους και του φόβου, για ανθρώπινους όρους ζωής, για επανένωση με αγαπημένα πρόσωπα.

Απολαύσαμε για άλλη μια φορά την εξαιρετική μετάφραση του κ. Αχιλλέα Κυριακίδη, η οποία συνοδεύεται από πολύ κατατοπιστικές σημειώσεις, για πρόσωπα, περιοχές, επιχειρήσεις κι οργανώσεις που αναφέρονται στο βιβλίο. Ένα βιβλίο προσεγμένο και καλαίσθητο.

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Στην κεντρική εικόνα: Ο Nicol Williamson και η Iman, στην κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου το 1979 σε σκηνοθεσία του Otto Preminger.


greeneΟ ανθρώπινος παράγοντας
Γκράχαμ Γκρην
Μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης
Πόλις 2020
Σελ. 384, τιμή εκδότη €17,70

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ GRAHAM GREENE


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ένας έρωτας, της Σάρα Μέσα – ιστορία μετάβασης και αυτογνωσίας

Ένας έρωτας, της Σάρα Μέσα – ιστορία μετάβασης και αυτογνωσίας

Για το μυθιστόρημα της Sara Mesa «Ένας έρωτας» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Ίκαρος).

Του Μιχάλη Μοδινού

«Το ότι υπάρχουν πραγματικότητες που δεν μπορούν να μεταφρασθούν δεν σημαίνει πως όλα, πάντα, θα ...

Στο σπίτι, της Μέριλιν Ρόμπινσον – θεραπεύοντας τις πληγές της ενήλικης ζωής

Στο σπίτι, της Μέριλιν Ρόμπινσον – θεραπεύοντας τις πληγές της ενήλικης ζωής

Για το μυθιστόρημα της Marilynne Robinson «Στο σπίτι» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Μεταίχμιο), όπου διαπλέκονται ιστορίες υψηλής συμβολικής αξίας, μακριά από φτηνή αισθηματολογία ή διδακτισμό.

Της Νίκης Κώτσιου

Μυθιστόρημα γεμάτο από θρησκευτι...

Ιστανμπούλ, του Ορχάν Παμούκ – Πόλη και αναμνήσεις στα ερείπια μιας αυτοκρατορίας

Ιστανμπούλ, του Ορχάν Παμούκ – Πόλη και αναμνήσεις στα ερείπια μιας αυτοκρατορίας

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Ιστανμπούλ – Πόλη και αναμνήσεις» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη), μια σύζευξη της αυτοβιογραφίας του με την βιογραφία της γενέτειράς του.

Της Έλενας Χουζούρη

Πώς βλέπει ένας σύγχρονος Ευρωπαίος όταν επισκέπτ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αζευγάρωτα (διήγημα)

Αζευγάρωτα (διήγημα)

Δέκα καλοκαίρια πηγαίναμε στην κατασκήνωση, όλοι μαζί στην ίδια ομάδα, τους Ιχνηλάτες. Ξεκινήσαμε στα πέντε μας και κλείναμε πια τα δεκαπέντε.

Της Ρένας Σαμαρά-Μάινα

Δέκα καλοκαίρια πηγαίναμε στην κατασκήνωση, όλοι μαζί στην ίδια ομάδα, τους Ιχνηλάτες....

5 λεπτά με τον Ανδρέα Νικολακόπουλο

5 λεπτά με τον Ανδρέα Νικολακόπουλο

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Ανδρέας Νικολακόπουλος, με αφορμή τη συλλογή διηγημάτων του «Αποδοχή κληρονομιάς» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος.

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικ...

Λένα Κιτσοπούλου και Αζάς στέλνουν ερωτικές καρτ ποστάλ

Λένα Κιτσοπούλου και Αζάς στέλνουν ερωτικές καρτ ποστάλ

Από 22 Οκτωβρίου μέχρι και 8 Νοεμβρίου 2020 στη Μικρή Σκηνή της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση.

Επιμέλεια: Book Press

Μια παράσταση του Ανέστη Αζά, στην πρώτη του συνεργασία με τη Λένα Κιτσοπούλου, ένα καυστικό «αντι-αφιέρωμα» στο ελληνικό καλοκαίρι, το πριν, ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Sarah Knott «Μητέρες – Μια αντισυμβατική ιστορία» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), που κυκλοφορεί στις 29 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΟ ΑΚΟΥΣΜΑ

...
Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη, της Φένιας Τσανάκα (προδημοσίευση)

Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη, της Φένιας Τσανάκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Φένιας Τσανάκα «Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη» το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ...

Νύχτες πυρετού, της Μαρία Κουγιουμτζή (προδημοσίευση)

Νύχτες πυρετού, της Μαρία Κουγιουμτζή (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μαρίας Κουγιουμτζή «Νύχτες πυρετού - Η ερωτική ιστορία δύο ανθρώπων και του κόσμου», που κυκλοφορεί στις 19 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η κοιμωμένη

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Μια σχεδόν εξαντλητική περιήγηση στα βιβλία που αφορούν την ελληνική ακροδεξιά και τη Χρυσή Αυγή και κυκλοφόρησαν την τελευταία 10ετία στη χώρα μας. Ένα αξιανάγνωστο «σώμα» κειμένων που καλύπτει όλες τις όψεις του σύνθετου πολιτικού και κοινωνικού φαινομένου.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Δήμητρα Λουκά, Μάκης Μαλαφέκας, Βαγγέλης Μπέκας, Ιωάννα Ντούμπρου, Κατερίνα Παπαντωνίου, Γιώργος Παυλόπουλος, Γιώργος Πετράκης, Βάσια Τζανακάρη. Εννέα νέοι συγγραφείς μοιράζονται μαζί μας σκέψεις τους για ένα βιβλίο που διάβασαν τον Αύγουστο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ