alt

Για τον πρώτο τόμο της τετραλογίας του Ford Madox Ford «Το τέλος της παρέλασης – Κάποιοι όχι...» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Εξάντας).

Της Νίκης Κώτσιου

Ο πρώτος τόμος της τετραλογίας Το τέλος της παρέλασης του Φορντ Μάντοξ Φορντ (1873-1939), που ακριβοδίκαια εγγράφεται στα σπουδαιότερα ευρωπαϊκά έργα, καταγράφει τα έργα και τις ημέρες του αριστοκράτη Κρίστοφερ Τίτζενς στα πρώτα χρόνια του εικοστού αιώνα και στη διάρκεια του Α' Παγκόσμιου Πολέμου αποτυπώνοντας ανάγλυφα το ανήσυχο κλίμα μιας μεταβατικής εποχής και τη συνακόλουθη αξιακή κρίση σε όλα τα επίπεδα της βρετανικής κοινωνίας.

Παντρεμένος με την πάμπλουτη αλλά άπιστη Σύλβια, πατέρας ενός παιδιού που πιθανότατα δεν είναι δικό του, εγκλωβισμένος σ' έναν γάμο που εκλαμβάνει ως ζυγό, ο Τίτζενς απορρίπτει ως εξωφρενική τη λύση του διαζυγίου, με το σκεπτικό ότι θα σπιλώσει την υπόληψη της άστατης συζύγου του.

Καινοτόμος ως προς την τεχνική, ο συγγραφέας χρησιμοποιεί επινοητικά κι ευφάνταστα την αφήγηση σε τρίτο πρόσωπο, χωρίς ποτέ να διευκρινίζεται ποιος είναι ο αφηγητής. Μέσω αυτής της τριτοπρόσωπης αφήγησης καταγράφεται ολόκληρο το ρεπερτόριο των σκέψεων, αντιδράσεων, εντυπώσεων και συνειρμών του πρωταγωνιστή, που καθίσταται έτσι διάφανος και κρυστάλλινος. Ο ανώνυμος αφηγητής συχνά υιοθετεί μέχρι κεραίας την οπτική του πρωταγωνιστή, ώστε να δημιουργείται ενίοτε η εντύπωση ότι ταυτίζονται. Σε άλλες περιπτώσεις, τα πρόσωπα διαλέγονται κατευθείαν μεταξύ τους ή παρατίθενται αποκαλυπτικοί εσωτερικοί μονόλογοι, που φέρνουν στην επιφάνεια κρίσιμα στοιχεία των χαρακτήρων και των μεταξύ τους σχέσεων.

Ο Κρίστοφερ Τίτζενς, που πρωταγωνιστεί στο Τέλος της παρέλασης, είναι ο απόλυτος βρετανός τζέντλεμαν, ο «τελευταίος Τόρι». Έχει αριστοκρατική καταγωγή, είναι βαθιά συντηρητικός και δεν επιτρέπει ούτε καν στις πιο μύχιες σκέψεις του να παρεκκλίνουν από αυτό που νομίζει ηθικά σωστό. Ομνύει στον κώδικα τιμής, όσο παρωχημένος κι αν φαντάζει, πιστεύει σε παραδοσιακές αξίες και είναι πολύ αυστηρός πρωτίστως με τον εαυτό του. Παντρεμένος με την πάμπλουτη αλλά άπιστη Σύλβια, πατέρας ενός παιδιού που πιθανότατα δεν είναι δικό του, εγκλωβισμένος σ' έναν γάμο που εκλαμβάνει ως ζυγό, ο Τίτζενς απορρίπτει ως εξωφρενική τη λύση του διαζυγίου, με το σκεπτικό ότι θα σπιλώσει την υπόληψη της άστατης συζύγου του. Όσο για τη Σύλβια, αδυνατεί να τον χωρίσει, γιατί είναι καθολική. Αυτό, ωστόσο, δεν την εμποδίζει να κάνει μια έκλυτη ζωή προχωρημένης ελευθεριότητας, χωρίς να υπολογίζει σύζυγο και παιδί και χωρίς να πτοείται από την κοινωνική κατακραυγή και τα αναθέματα των καθολικών ιερέων.

Υπονομεύει τον εαυτό του συστηματικά, αρνείται να υπερασπισθεί την υπόληψή του όταν βάλλεται, δεν καταδέχεται να κατηγορήσει κανέναν. Σπανίως φανερώνει συναισθήματα και συγκινήσεις, επιμένει σε απόψεις και ιδεώδη που τον καταδικάζουν σε μια διαρκή δυστυχία, δεν συνηθίζει να αναθεωρεί.

Στο μεταξύ, ο Τίτζενς αναγνωρίζει τον πραγματικό έρωτα στο πρόσωπο της νεαρής σουφραζέτας Βάλενταϊν Γουάνοπ. Η γνωριμία τους γίνεται εντελώς επεισοδιακά καθώς ο Τίτζενς, ως γνήσιος τζέντλεμαν, προσπαθεί να τη διασώσει από έναν αστυνομικό, στη διάρκεια μιας φεμινιστικής διαμαρτυρίας, που λαμβάνει χώρα σ' ένα γήπεδο του γκολφ. Μολονότι η Βάλενταϊν εμφορείται από ριζοσπαστικές για την εποχή της ιδέες, που δε συνάδουν με το αξιακό σύστημα του Τίτζενς, αγγίζει μέσα του κάποιες ευαίσθητες χορδές, που αφυπνίζουν έναν μεγάλο έρωτα. Είναι ταπεινή και ανιδιοτελής, εργάζεται στο πλευρό της διανοούμενης μητέρας της που είναι συγγραφέας, αποπνέει αθωότητα και παθιάζεται με τον δίκαιο αγώνα των γυναικών. Δεν χρησιμοποιεί τεχνάσματα γοητείας, διαθέτει ευθύτητα κι αξιοπρέπεια, αντιτίθεται σφοδρά στον πόλεμο και δηλώνει αμετανόητη πασιφίστρια, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Η Βάλενταϊν αγκαλιάζει την πρωτοπορία του καιρού της, είναι δεκτική στα καινούρια κινήματα που επαγγέλλονται χειραφέτηση και διαθέτει ενθουσιασμό μαζί με υψηλό φρόνημα. Σημειωτέον ότι ο αδελφός της Βάλενταϊν είναι δηλωμένος αντιρρησίας και κομμουνιστής, και υφίσταται αλλεπάλληλες διώξεις.

Ιδεαλιστής, αισθηματίας, ρομαντικός, ο Τίτζενς προσπαθεί να διασώσει έναν κόσμο που χάνεται. Διαθέτει ευφυία και αυξημένο αίσθημα ευθύνης, αλλά είναι παντελώς απαλλαγμένος από κάθε είδους φιλοδοξία, σε αντίθεση με το στενό του φίλο Μακμάστερ, που αγωνιά και λαχταρά να αδράξει την όποια ευκαιρία για να αναρριχηθεί κοινωνικά κι επαγγελματικά. Υπονομεύει τον εαυτό του συστηματικά, αρνείται να υπερασπισθεί την υπόληψή του όταν βάλλεται, δεν καταδέχεται να κατηγορήσει κανέναν. Σπανίως φανερώνει συναισθήματα και συγκινήσεις, επιμένει σε απόψεις και ιδεώδη που τον καταδικάζουν σε μια διαρκή δυστυχία, δεν συνηθίζει να αναθεωρεί.

Αν και ζει στο πετσί του τις κοσμογονικές ανακατατάξεις που φέρνει το πέρασμα στον εικοστό αιώνα, ο Τίτζενς επιμένει στα παλιά σχήματα μιας ξεπερασμένης εποχής. Θέλει να αγνοήσει τις σαρωτικές αλλαγές που προμηνύουν οι νέοι καιροί, αλλά είναι αδύνατο να μην παρασυρθεί κι ο ίδιος από τις καταιγιστικές εξελίξεις. Νιώθει θεματοφύλακας μιας σειράς αξιών που θεωρεί ότι πλήττονται και προσπαθεί να τις διατηρήσει αλώβητες και άθικτες μέσα σ'ένα περιβάλλον που διαρκώς αλλάζει. Το έθνος, η τάξη , το φύλο είναι τα πεδία που αισθάνεται ότι προνομιακά τον αφορούν και πάνω σ' αυτά εστιάζει την προσπάθειά του να αντισταθεί αναχαιτίζοντας τα νέα ήθη.

alt
Ο Ford Madox Ford το 1908 εξέδωσε το περιοδικό «The
English Review». Σ' αυτό δημοσίευσε κείμενα των: Thomas
Hardy, H.G. Wells, Joseph Conrad, Henry James, May
Sinclair, John Galsworthy και William Butler Yeats. Επίσης,
τα πρώτα κείμενα των: Ezra Pound, Wyndham Lewis,
D.H. Lawrence και Norman Douglas. 




Ο εικοστός αιώνας καλπάζει μπροστά στον Τίτζενς, όμως αυτός κοιτάζει ακόμα πίσω και νοσταλγεί το παρελθόν. Προσηλωμένος στο φεουδαρχικό ιδεώδες του 18ου αιώνα, αποστρέφεται την κινητικότητα που έχει προκαλέσει η ταχεία εκβιομηχάνιση της χώρας και θεωρεί μόνο τη δική του κοινωνική τάξη εγγυήτρια της κοινωνικής ειρήνης. Πιστεύει στη φυσική ανωτερότητα της αριστοκρατίας και την αντιλαμβάνεται ως μοναδική προστάτιδα της εργατικής τάξης, μέσα σ' ένα πλαίσιο πατερναλιστικό. Απεχθάνεται τον καπιταλισμό και τους ανερχόμενους αστούς, βλέπει το αστικό τοπίο ως μια μεταφορά του γενικότερου κοινωνικού χάους και οραματίζεται την επιστροφή στη φύση και στις παλιές καλές μέρες.

Αντιθέτως, οι γυναίκες που τον πλαισιώνουν, βιάζονται να δεξιωθούν το καινούριο, χωρίς να υπολογίζουν το ρίσκο και τις συνέπειες. Είναι δυναμικές και ατρόμητες, τολμάνε να ζήσουν αντισυμβατικά και διεκδικούν δικαιώματα. Δεν είναι όλες αδαμάντινες κι ενάρετες, αλλά έχουν αποφασίσει να μην ακολουθήσουν την πεπατημένη. Αμφισβητούν, αποδομούν, καταγγέλλουν και προχωρούν με σθένος κοιτάζοντας το μέλλον, καθώς ο Τίτζενς επιμένει να μηρυκάζει το παλιό. Η Σύλβια Τίτζενς παρουσιάζεται απροσδόκητα απελευθερωμένη και διάγει τον βίο μιας φαμ φατάλ. Ο σύζυγός της την αγνοεί επιδεικτικά, πράγμα που την εξοργίζει. Είναι παράφορη, εγωπαθής και εκδικητική, οι τρόποι και τα φερσίματά της είναι αυτά μιας κακομαθημένης και ανερμάτιστης πλούσιας, αλλά υπάρχουν φορές που εμφανίζεται ικανή να σταθμίσει με σύνεση την κατάσταση και να προτείνει λύσεις. Η σουφραζέτα Βάλενταϊν είναι ένας ακραιφνώς θετικός χαρακτήρας. Αν και προέρχεται από διακεκριμένη οικογένεια, εργάζεται σκληρά για να βιοποριστεί και συγχρόνως φροντίζει τη μητέρα της. Έχει αγνή κι ανυστερόβουλη καρδιά, διαθέτει ώριμη πολιτική σκέψη και ο έρωτάς της για τον Τίτζενς είναι συγκινητικός. Στρατεύεται σε μια υπόθεση που νιώθει πως την αφορά, αφουγκράζεται τον παλμό της κοινωνίας και συμμετέχει ενεργά στο γίγνεσθαι. Επιπλέον, είναι δεινή λατινίστρια.

Μεταφρασμένος εξαίσια από την Κατερίνα Σχινά που υπογράφει και τον εμβριθή πρόλογο, ο πρώτος τόμος από τη μνημειώδη τετραλογία Το τέλος της παρέλασης του Φορντ Μάντοξ Φορντ επιχειρεί να εξερευνήσει και να ανατάμει την έννοια της βρετανικότητας στη μεταβατική εποχή των αρχών του εικοστού αιώνα και του Μεγάλου Πολέμου. Οι απόψεις του κεντρικού χαρακτήρα εν μέρει απηχούν προβληματισμούς και ανησυχίες του ίδιου του συγγραφέα, που ασχολήθηκε εκτεταμένα στο έργο του με το ζήτημα της εθνικής ταυτότητας και της όποιας ταυτότητας μέσα σ' ένα περιβάλλον κρίσης και έντονων ιδεολογικών ζυμώσεων.

* Η ΝΙΚΗ ΚΩΤΣΙΟΥ είναι φιλόλογος.

 Στην κεντρική εικόνα: φωτογραφία από τη σειρά του BBC/HBO Parade's End (2012-2013), βασισμένη στην τετραλογία του Ford, με τον Benedict Cumberbatch και τη Rebecca Hall.


altΤο τέλος της παρέλασης – Κάποιοι όχι...
Ford Madox Ford
Μτφρ. Κατερίνα Σχινά
Εξάντας 2019
Σελ. 634, τιμή εκδότη €22,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ FORD MADOX FORD

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

Για το μυθιστόρημα του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Ο πρίγκιπας της ομίχλης» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός), πρώτο βιβλίο της εξαιρετικά επιτυχημένης Τριλογίας της Ομίχλης.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Βρισκόμαστε στο Λονδίνο,...

«Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» της Ομάιμα Αλ Καμίς (κριτική)

«Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» της Ομάιμα Αλ Καμίς (κριτική)

Για το μυθιστόρημα  της Ομάιμα Αλ Καμίς [Omaima Al-Khamis] «Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» (μτφρ. Ελένη Καπετανάκη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Γράφει η Λεύκη Σαραντινού

Η χρυσή εποχή του ισλαμικού πνεύματος τοποθ...

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

Για το μυθιστόρημα του Λερντ Χαντ (Laird Hunt) «Ο νυχτερινός δρόμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε εξαιρετική μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου. Φωτογραφία: Λόρενς Μπέιτλερ 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη


...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

Στο πλαίσιο του κύκλου «Γιατί Ψυχανάλυση;» 12 συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με την Βίκυ Φλέσσα που διοργανώνονται από τις εκδόσεις Αρμός, το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου το θέμα είναι «Γονείς και παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Ο κύκλος συνομιλιών «Γι...

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης, στήνει νέο ΕΚΕΒΙ ερήμην εκδοτών και συγγραφέων. Τα σωματεία των εκδοτών καταγγέλλουν ότι δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους για συνάντηση και ζητούν από το υπουργείο, την ύστατη ώρα, να κληθούν για να συνεργαστούν. Φωτογραφία: Το κτίριο που...

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ