astinomika

O Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης έχει λόγους να γοητεύεται, αλλά και να απογοητεύεται από ιστορίες με ντετέκτιβ και φονικά.

Αυτό, το ότι ο εγκληματίας δεν επιστρέφει μονάχα στον τόπο αλλά και στον τρόπο του εγκλήματος, θα μπορούσε να είναι η φράση-κλειδί

για τα όσα διαδραματίζονται στο καθηλωτικό μυθιστόρημα «Κρυφός κήπος» του Nigel McCrery (μτφρ. Ερρίκος Μπαρτζινόπουλος, εκδόσεις Μεταίχμιο). Τα εγκλήματα, εν προκειμένω φόνοι ηλικιωμένων κυριών, διαπράττονται βάσει ενός σχεδίου που σε γενικές γραμμές παραμένει το ίδιο. Ο εξαιρετικός κύριος McCrery, ο οποίος για πρώτη φορά μεταφράζεται στη γλώσσα μας, γεννήθηκε στις 30 Οκτωβρίου του 1960, εργάστηκε στην αστυνομία, τα παράτησε, σπούδασε, και διαπρέπει πια ως σεναριογράφος για τη βρετανική τηλεόραση και ως συγγραφέας αστυνομικών αφηγημάτων.

Ήρωάς του είναι ο ιδιόρρυθμος αστυνόμος-ντετέκτιβ (όπως σχεδόν όλοι, καλά δε λέω;) Μαρκ Λάπσλι, του οποίου η ζωή και η σταδιοδρομία τείνουν να ξεχαρβαλωθούν εντελώς λόγω της σπάνιας διαταραχής (η οποία είναι ευλογία για καλλιτέχνες όπως ο Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, αλλά όλεθρος για ανθρώπους σαν τον Λάπσλι) που λέγεται «συναισθησία» και που την έχει τραγουδήσει, μεταξύ άλλων, ο Σαρλ Μποντλέρ.

Ο Λάπσλι αναλαμβάνει να εξιχνιάσει την υπόθεση της τυχαίας εύρεσης ενός σχεδόν αποσυντεθειμένου πτώματος. Στο πλευρό του, η υπαστυνόμος Έμμα Μπράντμπουρι και η ιατροδικαστής δρ Τζέιν Κάθεραλ. Όσο οι τρεις τους, συνεργαζόμενοι μέσα σε ένα πνεύμα ανταλλαγής αβροτήτων και χιούμορ, μοχθούν για τη διαύγαση του προβλήματος, τόσο ο αναγνώστης, με όχημα την αφηγηματική μαεστρία του ΜακΚρέρι, περιπλανιέται σε έναν αχανή λαβύρινθο εγκλημάτων και, συνάμα, στην άβυσσο της ψυχής και του νου αυτού που εγκληματεί. Το δηλητήριο, καμωμένο από κατά τα άλλα εντελώς αθώα και καρπερά φυτά που όλα ανθίζουν ακριβώς στον κρυφό κήπο του τίτλου, είναι το όπλο. Τα θύματα ‒όλα ηλικιωμένες και μοναχικές κυρίες‒ δεν έχουν κανέναν εχθρό αλλά ούτε και ζηλευτή περιουσία προς λεηλασία. Τι άραγε κινεί το χέρι του ανθρώπου που διαπράττει τους φόνους; Ο αναγνώστης έχει 389 περιπετειώδεις σελίδες να απολαύσει, ώσπου να του δοθεί η απάντηση στις ολοένα συσσωρευόμενες απορίες του. 389 σελίδες πλούσιες σε δράση, αλλά και σε ποίηση (παρελαύνουν οι ποιητές: Μποντλέρ, Ουίλιαμ Μπάτλερ Γιέιτς, Τόμας Στερνς Έλιοτ, Ουίλιαμ Μπλέικ και Ρόμπερτ Μπράουνινγκ), σε ζωγραφική (Τζάσπερ Τζόουνς, Τζάκσον Πόλοκ και Χουάν Μιρό), σε μουσική (ανάμεσα στα άλλα «ακούγονται» το «Ticket to Ride» των Beatles και Αλεξάντερ Σκριάμπιν). Εύγε στον συγγραφέα ΜακΚρέρι, στον μεταφραστή Μπαρτζινόπουλο και στην λίαν ενδιαφέρουσα μαυροκίτρινη σειρά αστυνομικών των εκδόσεων Μεταίχμιο.

Πάμε από τη Γηραιά Αλβιόνα του ΜακΚρέρι στην Ελλάδα του Αποστολίδη. Μετρ του είδους, δεινός μεταφραστής άλλων μετρ, όπως οι Raymond Chandler, James Ellroy, Patricia Highsmith, μεταξύ πολλών άλλων, ο Ανδρέας Αποστολίδης κερνάει δώδεκα αστυνομικές, λίαν ζουμερές, ιστορίες που αποτελούν παράλληλα και μια κοινωνική-ανθρωπολογική και κοινωνιολογική ματιά στην τελευταία ελλαδική τριακονταετία. Στον τόμο «Είσαι ο Παπαδόπουλος!» (εκδόσεις Άγρα) συναντάμε ξανά, αλλά κάτω από «αποστολιδιακές» συνθήκες, παλαιούς μας γνώριμους που έγραψαν λερή και βρόμικη ιστορία στις ελεεινές σελίδες του ντόπιου κουλουβάχατου: νονούς της νύχτας, ρασοφόρους με ταλέντο golden-boy, δικηγόρους με ύποπτες διασυνδέσεις, Ζορό της μεταμοντέρνας επαναστατικής τρομοκρατίας, λαμόγια και άλλα αγγελούδια! Επίσης, συναντάμε και χώρους που αγαπάμε, χώρους που ξέρουν πολύ καλά να ζωντανεύουν στην τυπωμένη σελίδα οι συγγραφείς αστυνομικών, ιδίως οι προερχόμενοι από την ρομαντική αριστερά (ας θυμηθούμε πρόχειρα τη Μασσαλία του Izzo και το Παρίσι του Manchette), συναντάμε το ζαχαροπλαστείο «Χαρά» στα Άνω Πατήσια, συναντάμε και τα Εξάρχεια. Γράφει ο Αποστολίδης: «Τα γραφεία της Μεγαλόχαρης ήταν σε ένα στενάκι της οδού Γραβιάς, μεταξύ Σόλωνος και Ακαδημίας, σε ένα από τα εκατοντάδες κτίρια γραφείων στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας, όπου στοιβάζονται σύλλογοι, σωματεία, δικηγορικά γραφεία, συμβολαιογραφεία, ιδιωτικοί ντετέκτιβ, παραγωγοί ταινιών, βίντεο, πορνό και DVD γενικά, εμπορικοί αντιπρόσωποι, εισαγωγείς, νταβατζήδες, ηλεκτρολόγοι, ηλεκτρονικοί, ξυλουργοί, λογιστές, μπούκμεηκερ, έμποροι τέχνης και λαθρέμποροι τσιγάρων».

Παρέα με το «Είσαι ο Παπαδόπουλος!» πηγαίνει αβάδιστα και ο 379 σελίδων, υψηλής θερμοκρασίας, γερής κράσης και οπάλινης αγάπης για το είδος, τόμος «Τα πολλά πρόσωπα του αστυνομικού μυθιστορήματος – Δοκίμια για την ιστορία και τις σύγχρονες τάσεις του», όπου στο πρώτο μέρος του ο Αποστολίδης μιλάει για κορυφαίους ρέκτες, όπως η Highsmith, o Dashiell Hammett, ο William R. Burnett και ο Jerome Charyn, μεταξύ άλλων, ενώ στο δεύτερο προβαίνει σε μιαν ιστορική αναδρομή και μιαν ανατομία του αστυνομικού αφηγήματος, όπως αυτό αρχίζει να μπουσουλάει με τον Edgar Allan Poe και εν συνεχεία «έτσι προχωρεί και αναπτύσσεται», σύμφωνα με τη φράση του Ανδρέα Εμπειρίκου. Την εισαγωγή υπογράφει ο καθηγητής στη Σορβόννη Henri Tonnet, ο οποίος τονίζει πόσο σημαντική είναι η προσφορά του Αποστολίδη, τριπλή μάλιστα: ως συγγραφέα, ως μεταφραστή και ως δοκιμιογράφου.

«Τίποτα πιο άδειο από μιαν άδεια πισίνα» είχαμε διαβάσει σε κάποιο αστυνομικό μυθιστόρημα. Άλλοι διατείνονται: «Τίποτα πιο θλιβερό από ένα άδειο ψυγείο». Τέλος, κάποιοι επιμένουν: «Τίποτα πιο απογοητευτικό από ένα νουάρ που δεν καταφέρνει ν’ απογειωθεί και να σε απογειώσει». Yair Lapid ο συγγραφέας. «Διπλό παιχνίδι» το μυθιστόρημα (μτφρ. Στεργία Καββάλου, εκδόσεις Πόλις). Το σκηνικό είναι τα σοκάκια και οι πλατείες του Τελ Αβίβ, όπου άλλωστε γεννήθηκε ο Lapid το 1963. Άριστες οι προθέσεις, πολύ πράμα το υλικό, γερή επινοητικότητα, άνεση στο γράψιμο, ευπρόσδεκτες οι μουσικές αναφορές –κλασικό πια ίδιον του νεο-νουάρ–, εν προκειμένω: Ότις Ρέντινγκ, Μπίλι Χόλιντεϊ, Ρέι Τσαρλς, Τζίμι Χέντριξ, Τζον Λένον, Γιαν Γκαρμπάρεκ, Εγκμπέρτο Γκισμόντι (αν δεν κάνω τρελό λάθος, πρώτη φορά παίζει ο μέγας Γκισμόντι σε νουάρ μυθιστόρημα). Και επιπροσθέτως: φίνα περάσματα του Έρνεστ Χέμινγουεϊ, του Άλφρεντ Χίτσκοκ, του Ανρί-Καρτιέ Μπρεσόν, ακόμα και του θρυλικού Τζέιμς Φέρνιμορ Κούπερ. Επίσης, καλοχτισμένος ο κεντρικός ήρωας, ο ντετέκτιβ Τζος Σίρμαν, ο οποίος, παρακαλώ, πίνει ελληνικότατο ουζάκι, καπνίζει σιγαρέτα Νέλσον και οδηγεί με πείσμα αυτό το ανόλεθρο αριστούργημα που λεγόταν Ford Capri, μοντέλο του 1971!

Όλα αυτά θα μπορούσαν κάλλιστα να συνθέσουν ένα συγκλονιστικό νουάρ. Αλλά όχι, δεν συμβαίνει το ευκταίο – και αναμενόμενο, άλλωστε. Απεναντίας, ο εξυπνακισμός υπερτερεί, το αψυχολόγητο δεσπόζει, η αληθοφάνεια απουσιάζει, ο συγγραφικός ναρκισσισμός καλπάζει. Ενώ είναι page turner, το «Διπλό παιχνίδι» στο τέλος αφήνει ελάχιστες καλές αναμνήσεις στο μυαλό του αναγνώστη. Κρίμα! Σώζεται πάντως η αγάπη του Lapid για το χάος του Τελ Αβίβ, το οποίο καταγράφεται με ακρίβεια. Υποψιάζομαι ότι φταίει ενδεχομένως το νεαρόν της ηλικίας του συγγραφέα, που ήταν μόλις είκοσι πέντε ετών όταν έγραφε το «Διπλό παιχνίδι», και φαντάζομαι ότι ωρίμασε δεόντως από το 1989. Τέλος, είμαι βέβαιος ότι θα αποζημιωθώ σπεύδοντας ν’ αρχίσω το διάβασμα του πολυσέλιδου νουάρ «Ο καιρός της μάγισσας» του γεννημένου το 1950 Ισλανδού Árni Thórarinsson (Τι όνομα! Άρνι Θοράρινσον!), που κυκλοφόρησε σχεδόν ταυτόχρονα με το «Διπλό παιχνίδι» από τον ίδιο εκδοτικό οίκο και που θα παρουσιάσω σε προσεχές τεύχος.

kiposΚρυφός κήπος
Nigel McCrery
Μτφρ. Ερρίκος Μπαρτζινόπουλος
Μεταίχμιο 2010
ΣΕΛ. 389, ΤΙΜΗ €18,00
 
apostolidis2Είσαι ο Παπαδόπουλος!
Ανδρέας Αποστολίδης
Άγρα 2009
ΣΕΛ. 208, ΤΙΜΗ €12,00
 
apostolidisΤα πολλά πρόσωπα του αστυνομικού μυθιστορήματος
Ανδρέας Αποστολίδης
Άγρα 2009
ΣΕΛ. 379, ΤΙΜΗ €21,00
 
diplopaixnidiΔιπλό παιχνίδι
Yair Lapid
Μτφρ. Στεργία Καββάλου
Πόλις 2009
ΣΕΛ. 280, ΤΙΜΗ €16,00

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

Για το βιβλίο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ [Benjamín Labatut] «Maniac» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, ο φυσικός Τζον Φον Νόυμαν. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αυτό το βιβλίο ιστορεί τη μήνι του Προμηθέα....

«Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες« του Τζον Τσίβερ (κριτική) – Σε μια ευημερούσα, απενοχοποιημένη Αμερική

«Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες« του Τζον Τσίβερ (κριτική) – Σε μια ευημερούσα, απενοχοποιημένη Αμερική

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τζον Τσίβερ [John Cheever] «Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες» (μτφρ. Κωστής Καλογρούλης, εκδ. Καστανιώτη). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Ο κολυμβητής» του Φρανκ Πέρι (διασκευή από το διήγημα του Τζον Τσίβερ) με τον Μπαρτ Λάνκαστερ. 

Γράφει ο ...

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

Για το μυθιστόρημα της Έλσα Τριολέτ [Elsa Triolet] «Τριαντάφυλλλα επί πιστώσει» (μτφρ. Κατερίνα Γούλα, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Λυσσασμένη γάτα» του Ρίτσαρντ Μπρουκς με την Ελίζαμπεθ Τέιλορ και τον Πολ Νιούμαν. 

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

Για το βιβλίο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ [Benjamín Labatut] «Maniac» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, ο φυσικός Τζον Φον Νόυμαν. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αυτό το βιβλίο ιστορεί τη μήνι του Προμηθέα....

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

Μέσα στην πληθώρα των ελληνικών έργων που ανεβαίνουν για βραχύ διάστημα στις αθηναϊκές σκηνές ξεχώρισαν τα έργα «The Dreamers» σε σκηνοθεσία Πέρη Μιχαηλίδη, «Παγώνια» σε σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη και «Μάλο Μόμε σε σκηνοθεσία Νάντιας Δαλκυριάδου. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «The Dreamers».  

...
Η Λαμπρινή Λαδά σε ένα διαδραστικό workshop στη ΒιβλιοΠρόταση στο Μαρούσι

Η Λαμπρινή Λαδά σε ένα διαδραστικό workshop στη ΒιβλιοΠρόταση στο Μαρούσι

Διαδραστικό workshop με τη Λαμπρινή Λαδά, στη ΒιβλιοΠρόταση, το Σάββατο 9 Μαρτίου, την επομένη της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας.

Επιμέλεια: Book Press

Η ομάδα της ΒιβλιοΠρότασης, διοργανώνει το Σάββατο 9 Μαρτίου και ώρα 12:00, ένα διαδραστι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ελάχιστοι συγγραφείς στις μέρες μας έχουν την απήχηση ενός «ποπ σταρ» όσο η Ντόνα Ταρτ [Donna Tartt]. Γύρω από το όνομά της σωρεύονται φήμες και «τρελές» ειδήσεις. Ωστόσο τα βιβλία της διαβάζονται με πάθος, πυροδοτούν πάντα συζητήσεις και αποτελούν σημαντική συνεισφορά στη σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία. Kεντρική ε...

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ