bees

Για το μυθιστόρημα της Maja Lunde «Η ιστορία των μελισσών» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Κλειδάριθμος).

Του Μιχάλη Πιτένη

Πολλά απ’ όσα υπάρχουν στη ζωή μας θεωρούμε ότι θα υπάρχουν για πάντα. Και μετά από μας. Πως τίποτα δεν μπορεί να αμφισβητήσει την ύπαρξή τους, να την τερματίσει. Για κάποια απ’ αυτά ξέρουμε ακριβώς τι κάνουν, σε τι χρησιμεύουν, αλλά πολλοί από μας ίσως να μη συνειδητοποιούμε την πραγματική τους αξία και το ότι μπορεί να είναι σημαντικοί κρίκοι για την ίδια τη ζωή. Πάρτε, για παράδειγμα, μια μέλισσα. Με πόση ευκολία τις σκοτώνουμε τρέμοντας το επώδυνο –και για όσους έχουν αλλεργία πολύ επικίνδυνο– τσίμπημά της; Γιατί όχι; Υπάρχουν τόσες πολλές. Εκατομμύρια, δισεκατομμύρια… Παντού. Και από πάντα; Ναι, από πάντα, αλλά για πάντα;

Για λόγους που δεν έχουν εξηγηθεί επαρκώς οι μέλισσες εγκαταλείπουν τις κυψέλες τους και εξαφανίζονται, αφήνοντας πίσω τις Βασίλισσες, τα νεογνά τους, λίγες μέλισσες νοσοκόμους και πολλή τροφή.

Εδώ σταματάμε. Ο κίνδυνος να εξαφανιστούν οι μέλισσες είναι πια υπαρκτός και όχι επειδή όλοι όσοι ζούμε σ’ αυτόν τον πλανήτη θα ξυπνήσουμε ένα πρωί και θα τις πάρουμε στο κυνήγι εξολοθρεύοντάς τες. Για την ακρίβεια το έχουμε δρομολογήσει ήδη, με όλα αυτά τα χημικά που χρησιμοποιούμε για να αυξήσουμε και να προστατεύσουμε τις καλλιέργειες που μας τρέφουν. Τις καλλιέργειες που υπάρχουν επειδή πολλές απ’ αυτές τις γονιμοποιούν με την καθημερινή τους δράση οι μέλισσες! Σας φαίνεται οξύμωρο; Κι όμως, δεν είναι.

Οι μέλισσες μπορεί να εξαφανιστούν. Δεν πρόκειται για ρητορικό σχήμα. Μια απλή υπόθεση εργασίας. Συνέβη ήδη σε κάποιες περιοχές πριν από δώδεκα δεκατρία χρόνια και ονομάστηκε από τους επιστήμονες «Διαταραχή Κατάρρευσης Αποικίας» (Colony Collapse Disorder – CCD). Για λόγους που δεν έχουν εξηγηθεί επαρκώς οι μέλισσες εγκαταλείπουν τις κυψέλες τους και εξαφανίζονται, αφήνοντας πίσω τις Βασίλισσες, τα νεογνά τους, λίγες μέλισσες νοσοκόμους και πολλή τροφή. Τις αφήνουν, δηλαδή, να πεθάνουν. Με τη φυγή των μελισσών δεν δημιουργείται απλώς ένα κενό. Σπάει η αλυσίδα της ζωής στον πλανήτη, αφαιρείται ένας κρίσιμος κρίκος. Και μπορεί πολλοί να υποστηρίζουν ότι η φύση φροντίζει πάντα να καλύπτει τα κενά, αλλά πόσα κενά πια να καλύψει απ’ τα τόσα που δημιούργησαν και θα δημιουργήσουν οι δραστηριότητες των ανθρώπων;

Ομολογώ πως ξεκίνησα να διαβάζω το βιβλίο της Νορβηγίδας Μάγια Λούντε αμέριμνος και ανυποψίαστος. Το έκλεισα νιώθοντας σαν να ’χα δεχτεί γροθιά στο στομάχι. Μέσα από τις τρεις ιστορίες του βιβλίου –που τρέχουν παράλληλα και, ενώ φαίνεται να μην έχουν καμιά σχέση μεταξύ τους, στην πραγματικότητα τις συνδέουν ορισμένα κοινά στοιχεία–, είδα να ξετυλίγεται η απληστία του ανθρώπου, η έγνοια του μόνο για τη δική του επιβίωση και ένα εφιαλτικό σενάριο για το μέλλον που όμως δεν μοιάζει καθόλου εξωπραγματικό και παράλογο.

Τρεις διαφορετικοί άνθρωποι, τρεις διαφορετικές εποχές, που, ουσιαστικά, η μια διαδέχεται την άλλη, με τον κόσμο όμως να κάνει βήματα προς τα πίσω, να μετρά σοβαρές απώλειες.

Οι ήρωες της Λούντε, η Κινέζα Τάο που ζει το 2098 στην Περιφέρεια 242 στο Σιρόγκ του Σετσουάν της Κίνας, ο Άγγλος Γουίλιαμ που τον συναντάμε το 1852 στο Μέριβιλ του Χερτφορντσάιντ της Αγγλίας και ο Αμερικανός Τζορτζ που τον βρίσκουμε το 2007 στο Ότομ Χιλ του Οχάιο των ΗΠΑ, φαίνεται αμέσως πως έχουν δύο κοινά στοιχεία. Το πρώτο είναι οι μέλισσες. Ο Γουίλιαμ προσπαθεί να κατασκευάσει την καλύτερη δυνατή κυψέλη φιλοδοξώντας να φέρει την επανάσταση στην μελισσοκομία, ο Τζορτζ πασχίζει να διασώσει τις δικές του μέλισσες από την «Διαταραχή Κατάρρευσης Αποικίας» και η Τάο αντικαθιστά τις εξαφανισμένες από χρόνια μέλισσες δουλεύοντας μαζί με εκατομμύρια άλλους εργάτες στην επικονίαση των δένδρων και των φυτών στην πατρίδα της. Η δίψα του ανθρώπου για κάτι καινούργιο, πιο αποδοτικό, η πάλη του να διατηρήσει τα κεκτημένα, ο αγώνας να αντικαταστήσει ο ίδιος έναν απ’ τους χαμένους βασικούς κρίκους της ζωής. Τρεις διαφορετικοί άνθρωποι, τρεις διαφορετικές εποχές, που, ουσιαστικά, η μια διαδέχεται την άλλη, με τον κόσμο όμως να κάνει βήματα προς τα πίσω, να μετρά σοβαρές απώλειες.

alt
Διαβάστε τη συνέντευξη της Maja Lunde στην Ελένη
Κορόβηλα, από την πρόσφατη επίσκεψη της Νορβηγίδας
συγγραφέως στην Αθήνα: «Υπάρχουν τόσες εκδοχές
ενός βιβλίου όσες
και οι αναγνώστες του»



Το δεύτερο κοινό στοιχείο είναι ότι οι τρεις ήρωες έχουν από έναν γιο, προς τον οποίο τρέφουν μεγάλη αδυναμία. Έναν γιο που ενσαρκώνει την επιθυμία και την ελπίδα τους για συνέχεια. Αυτόν που βλέπουν ως τον δικό τους κηφήνα. Όχι με τη γνωστή, παρεξηγημένη, έννοια, αλλά με την έννοια και την αξία που του αποδίδουν όσοι ασχολούνται με τη μελισσοκομία. Της αρσενικής μέλισσας, δηλαδή, που χωρίς αυτή και το γονιμοποιητικό της έργο δεν θα υπήρχε μελίσσι, δεν θα υπήρχε συνέχεια. Ένα στοιχείο ισχυρού συμβολισμού που εύστοχα επέλεξε η συγγραφέας συνδέοντας έτσι τις κοινωνίες των ανθρώπων μ’ αυτές των μελισσών.

Είναι ένα καμπανάκι, ένα σήμα κινδύνου που στέλνει ένας άνθρωπος ευαισθητοποιημένος σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος.

Η Ιστορία των μελισσών δεν είναι, τελικά, η ιστορία αυτών των τόσων χρήσιμων και σημαντικών εντόμων. Ουσιαστικά πρόκειται για την ίδια την ιστορία των ανθρώπων. Δεν είναι ένα διδακτικό βιβλίο και είναι ξεκάθαρη η πρόθεση της συγγραφέα πως δεν θέλει να μας κουνήσει το δάχτυλο μέσα από τις σελίδες του και να μας μαλώσει για τα ατοπήματά μας. Είναι ένα καμπανάκι, ένα σήμα κινδύνου που στέλνει ένας άνθρωπος ευαισθητοποιημένος σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος. Ένας άνθρωπος που ανησύχησε σοβαρά με ένα γεγονός που για τους περισσότερους από μας πέρασε απαρατήρητο, τη «Διαταραχή Κατάρρευσης Αποικίας», εντρύφησε και ασχολήθηκε πάρα πολύ με το θέμα και κατέληξε σ’ ένα κείμενο που είναι αδύνατον να μην σε προβληματίσει, να μην σε ανησυχήσει.

Η συγγραφέας, λοιπόν, εκφράζει την αγωνία της, αλλά μας δίνει και την απαραίτητη νότα αισιοδοξίας, καθώς στο έργο της οι μέλισσες επιστρέφουν. Και γι’ αυτό γράφει: «Ο ήχος αυτός ήταν αλλιώτικος απ’ οτιδήποτε είχα ακούσει ως τότε. Οι μέλισσες μπαινόβγαιναν στην κυψέλη. Έφερναν μαζί τους νέκταρ και γύρη, τροφές για τον γόνο, αλλά όχι μόνο για τις λίγες δικές τους προνύμφες. Κάθε μέλισσα δούλευε για όλη την οικογένεια, για όλους, για τον οργανισμό που αποτελούσαν όλες μαζί». Τι γίνεται όμως στην πραγματική ζωή; Αν κάποτε φύγουν στ’ αλήθεια, θα επιστρέψουν ποτέ;

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΤΕΝΗΣ είναι συγγραφέας. 
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Μετέωρη γυναίκα» (εκδ. Διάπλαση).


altΗ ιστορία των μελισσών
Maja Lunde
Μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης
Κλειδάριθμος 2019
Σελ. 496, τιμή εκδότη €17,70

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΜΑΓΙΑ ΛΟΥΝΤΕ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ημερολόγιο του χειμώνα», του Πολ Όστερ – Εκ βαθέων εξομολόγηση

«Ημερολόγιο του χειμώνα», του Πολ Όστερ – Εκ βαθέων εξομολόγηση

Για το βιβλίο του Paul Auster «Ημερολόγιο του χειμώνα» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου, εκδ. Μεταίχμιο).

Της Νίκης Κώτσιου

Θραυσματικές αυτοβιογραφικές αφηγήσεις από μια ολόκληρη ζωή συνθέτουν το Ημερολόγιο του χειμώνα του ...

«Americana», του Ντον ΝτεΛίλο (κριτική) – Το ώριμο ντεμπούτο ενός ανήσυχου Αμερικανού

«Americana», του Ντον ΝτεΛίλο (κριτική) – Το ώριμο ντεμπούτο ενός ανήσυχου Αμερικανού

Για το πρώτο μυθιστόρημα του Don DeLillo «Americana» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Μεθύστερη γνώση, αλλά ικανή για να επιβεβαιώσει το λεχθέν: ο Ντον ΝτεΛίλο δεν έγινε εν προόδω ο «αρχι-σαμάνος» της αμερικανικής λογοτεχνίας. Δ...

«Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω», του Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες (κριτική)

«Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω», του Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Juan Gabriel Vásquez «Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ίκαρος). Φωτογραφία: Η οικογένεια του Σέρχιο Καμπρέρα, μαζί με άλλους εξόριστους, πριν επιβιβαστούν στο πλοίο για τη Δομινικανή Δημοκρατία. (1939)

Του Νίκου Ξένιου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Άνθρωποι και Ποντίκια» του Τζον Στάινμπεκ, από την Ομάδα Cartel: για λίγες ακόμη μέρες On demand

«Άνθρωποι και Ποντίκια» του Τζον Στάινμπεκ, από την Ομάδα Cartel: για λίγες ακόμη μέρες On demand

Ο Cartel Τεχνοχώρος προτείνει: «Άνθρωποι και Ποντίκια» του Τζον Στάινμπεκ σε σκηνοθεσία Βασίλη Μπισμπίκη ON DEMAND, για λίγες ακόμη ημέρες μέχρι το τέλος Ιανουαρίου, από Σάββατο 22 έως και 30 Ιανουαρίου.

Επιμέλεια: Book Press

...
Αλεξάνδρα Γρηγορίου: «Ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας»

Αλεξάνδρα Γρηγορίου: «Ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας»

Μια κουβέντα γνωριμίας με τη συγγραφέα Αλεξάνδρα Γρηγορίου η οποία με το μυθιστόρημά της «Το μυστικό της Μελίνας» (εκδ. Αρμός) έκανε πρόσφατα την εμφάνισή της, «ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας», όπως το χαρακτηρίζει η ίδια. 

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

...
Η επίδραση του Τζον Ρολς στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία: σκέψεις, εντάσεις, ενστάσεις

Η επίδραση του Τζον Ρολς στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία: σκέψεις, εντάσεις, ενστάσεις

Μπορεί ένας φιλόσοφος όπως ο John Rowls, που με την «επάλληλη συναίνεση» και τα «εύλογα δόγματά» του, μπορεί να κατηγορηθεί για ελαχιστοποίηση του πολιτικού, να έχει επηρεάσει ένα πολιτικό οργανισμό όπως η σοσιαλδημοκρατία; Μήπως ο τίτλος αυτής της εισήγησης* είναι τραβηγμένος; Θεωρώ πως όχι.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτές, εντονότερα από άλλες χρονιές, έφταναν βιβλία στο γραφείο μας ακόμη και παραμονές Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και σημαντικά μυθιστορήματα διεθνώς αναγνωρισ...

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

Η εκδοτική κίνηση περί την ποίηση και φέτος στη χώρα μας εντονότατη, και σε ένα μεγάλο της κομμάτι πολύ ενδιαφέρουσα και ποιοτική. Οι μεταφράσεις σπουδαίων ξένων ποιητών και ποιητριών, όπως για παράδειγμα έγινε φέτος με τις νομπελίστριες Λουίζ Γκλικ και Βισουάβα Σιμπόρσκα, είναι σημαντικές εκδοτικές χειρονομίες. Πολ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ