alt

Για το μυθιστόρημα της Donatella Di Pietrantonio «Αρμινούτα» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος).

Της Ιουλίτας Ηλιοπούλου

Υπάρχουν βιβλία κατάλληλα για παιδιά που μπορούν να απευθυνθούν και στους ενηλίκους, με λαμπρότερο παράδειγμα όλων Τον μικρό πρίγκιπα του Exupéry, και άλλα βιβλία για ενήλικες, όπως η Eroica του Κοσμά Πολίτη –«η εποποιία του πρώτου εφηβικού ονείρου» κατά τον Αλ. Διαμαντόπουλο–, που μπορούν να διαβαστούν και από εφήβους· υπάρχουν βέβαια και αρκετά βιβλία ενηλίκων όπου το παιδί πρωταγωνιστεί για να θυμίζει πως πάντα στην ενήλικη ζωή μας μας ακολουθεί ο τρίχρονος, ο δεκάχρονος, ο εικοσάχρονος εαυτός μας. Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, αυτό το είχε τόσο έντονα εικονίσει στο έργο του Μία συνάντηση κάπου αλλού. 

Tο βιβλίο επιτυγχάνει να κινητοποιήσει τον νου και την ψυχή του αναγνώστη, που γίνεται συνοδοιπόρος της ηρωίδας, συμμέτοχος των ποικίλων διακυμάνσεων της ζωής της, κριτής καταστάσεων αλλά και κρινόμενος υποσυνείδητα.

Η εξελικτική ψυχολογία άλλωστε έχει αποφανθεί για τη δραστική επίδραση διαφόρων παραγόντων της παιδικής ηλικίας που επηρεάζουν και καθορίζουν την ενήλικη ζωή, άλλο αν εμείς στην εικοσιτετράωρη πραγματικότητά μας συχνά υποτιμούμε την πρόσληψη της αλήθειας από τα παιδιά.

Στην σύγχρονη νεοελληνική λογοτεχνία ο Θολός βυθός του Γιάννη Ατζακά έχει να επιδείξει ανάλογες αρετές –στο δικό του κοινωνικό-ιστορικό πλαίσιο– με αυτές της Ιταλίδας Αρμινούτα. Αυτής που τη γύρισαν πίσω, αυτής που την αρνήθηκαν δύο φορές.

Το βιβλίο της Donatella Di Pietrantonio, στην όμορφη μετάφραση της Δήμητρας Δότση, έχει τη γρήγορη δραστική γραφή της παιδικής συνείδησης. Παρότι γράφεται σε παρελθόντα χρόνο, παρότι δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να εξιστορεί τα γεγονότα, χωρίς επίμονες συναισθηματικές αποτιμήσεις και βέβαια, χωρίς να επιζητεί το μελό, το βιβλίο επιτυγχάνει να κινητοποιήσει τον νου και την ψυχή του αναγνώστη, που γίνεται συνοδοιπόρος της ηρωίδας, συμμέτοχος των ποικίλων διακυμάνσεων της ζωής της, κριτής καταστάσεων αλλά και κρινόμενος υποσυνείδητα. Τα γεγονότα έτσι απλά διατυπωμένα, ωσάν εικόνες από ένα κινούμενο ταμπλό ζωής, εμφανίζουν μέσα απ’ το αρνητικό τους τα χρώματα ηθικών αρχών, κοινωνικών αντιλήψεων, αλλά και σε ατομικό επίπεδο, τον πόνο, συχνά αμφίδρομο, την καταπίεση, τους συμβιβασμούς, την ανάγκη έτσι όπως βιώνονται από τον κάθε ήρωα που εμπλέκεται στην ζωή της Αρμινούτα, έτσι όπως βιώνονται από την ίδια. Ένα παιδί που απομακρύνθηκε δύο φορές, κάθε φορά από την οικογένειά του, που δεν επέλεξε εντέλει τίποτε άλλο από το να δεθεί πάνω στην ζωή αναζητώντας τρυφερότητα, πίνοντας γνώση ίσως κι ελπίδα μέσα από αυτήν.

alt
Η Donatella Di Pietrantonio γεννήθηκε σ' ένα
ορεινό χωριό της περιφέρειας του Αμπρούτσο,
και σήμερα εργάζεται ως παιδοδοντίατρος.
Η Αρμινούτα είναι το τρίτο της βιβλίο.
Κοινός παρονομαστής και στα τρία βιβλία της
είναι ο γενέθλιος τόπος της, το Αμπρούτσο.



Οι λεκτικές επιλογές είναι δηλωτικές της ψυχολογίας της ηρωίδας. Η χρήση των λέξεων «μαμά», «αδελφή», «ξένη», «όνομα», «σπίτι», σηματοδοτούν το ειδικό τους βάρος με τη θέση, τη χρήση ή την απουσία τους. Αυτό που μπορούμε να ονομάσουμε, αυτό υπάρχει, κατά μίαν γενικά αποδεκτή άποψη. Τα χείλη μας προκαλούν συχνά την αλήθεια, αλλά και δεν την κατακυρώνουν εάν η ψυχή δεν είναι έτοιμη να δεχτεί την έννοια της.

Η Αρμινούτα μέσα από την οικογενειακή της περιπέτεια γίνεται η αναζήτηση της θαλπωρής, η βουβή κραυγή της παιδικής ανάγκης για αγάπη, για σιγουριά, για μια ασφαλή αγκαλιά, ό,τι κι αν συμβαίνει γύρω, όπου κι αν βρίσκεται κανείς· αίτημα κοινό για κάθε ανθρώπινη ύπαρξη. Και συνάμα η Αρμινούτα γίνεται η πραγμάτωση μίας καθαρής λογοτεχνικής γραφής, απροσποίητης, ουσιαστικής, σημερινής αλλά και κλασικής τολμώ να πω.

Η Donatella Di Pietrantonio ξέρει να αποφεύγει το περιττό, να στοχεύει στο ουσιώδες, να αναγεννά το παρελθόν διυλίζοντας τα γεγονότα και κρατώντας μόνον αυτά που εγγράφονται μέσα μας, αυτά που μπορούν να αναδείξουν –έστω και εν τη απουσία τους– αρχές και αξίες που συχνά καταστρατηγεί η πραγματικότητα, πόλης ή χωριού, του χθες ή του σήμερα αδιάφορο, αλλά πάντα επιστρέφουν ως η αδήριτη ανάγκη της ζωής, η ανάγκη του κάθε ανθρώπου για μία μητέρα ή πιο απλά για μία άνευ όρων αγάπη.

«[…] και σήμερα στ’ αλήθεια αγνοώ τι τόπος είναι η μητέρα. Μου λείπει όπως μπορεί να λείπει σε κάποιον η υγεία του, ένα αποκούμπι, μια πεποίθηση. Είναι ένα ανυποχώρητο κενό που το γνωρίζω αλλά δεν το προσπερνώ. Ένα κενό που σε ζαλίζει αν κοιτάξεις μέσα του. [...] Η μοναδική μητέρα που δεν έχασα ποτέ είναι η μητέρα των φόβων μου».

Ο Francis Bacon υποστήριζε ότι υπάρχουν βιβλία που μόνο τα δοκιμάζεις, άλλα που τα καταπίνεις, και κάποια, λίγα αυτά, που τα μασάς αργά και τα χωνεύεις. Η Αρμινούτα είναι από αυτά τα βιβλία που τα γεύεσαι, «τρώγοντάς» τα με επιμέλεια και προσοχή. Ένα βιβλίο που μόλις το τελειώσεις, κι ενώ μένει μέσα σου, θα το προτείνεις σε κάποιον που αγαπάς. 

* Η ΙΟΥΛΙΤΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ είναι ποιήτρια.
Τελευταίο βιβλίο της, η ποιητική συλλογή «Το ψηφιδωτό της νύχτας» (εκδ. Ύψιλον/βιβλία).

 Στην κεντρική εικόνα, σκίτσο της © Arsalan Naqvi.


altΑρμινούτα
Donatella Di Pietrantonio
Μτφρ. Δήμητρα Δότση
Ίκαρος 2018
Σελ. 216, τιμή εκδότη €13,30

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

Για το μυθιστόρημα της Γιούλι Τσε [Juli Zeh] «Περί ανθρώπων» (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Από τη θεατρική διασκευή του μυθιστορήματος στο Theater Orchester Neubrandenburg / Neustrelitz.

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός

...
«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

Για το μυθιστόρημα του Κάβε Ακμπάρ [Kaveh Akbar] «Μάρτυς!» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Ένας παλιός λογοτεχνικός μύθος δηλοί πως οι ποιητές δεν μπορούν να γράψουν εύκολα μυθιστόρημα. Β...

«Αρχαία καλλιέργεια» του Ραντουάν Νασσάρ (κριτική) – Εισαγωγή στον θαυμαστό και θαυμάσιο κόσμο του Βραζιλιάνου συγγραφέα

«Αρχαία καλλιέργεια» του Ραντουάν Νασσάρ (κριτική) – Εισαγωγή στον θαυμαστό και θαυμάσιο κόσμο του Βραζιλιάνου συγγραφέα

Για το μυθιστόρημα του Ραντουάν Νασσάρ [Raduan Nassar] «Αρχαία καλλιέργεια» (μτφρ. Αθηνά Ψυλλιά, εκδ. Πατάκη).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Έγραψε ένα και μόνο μυθιστόρημα, την ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

Για το βιβλίο του Δημήτρη Τσατσούλη «Θεόδωρος Τερζόπουλος: ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» (εκδ. 24 Γράμματα). 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Η πρόσφατη παράσταση της αισχύλειας τριλογίας «...

«Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» της Αντωνίας Μποτονάκη (κριτική) – Η ποιητική εξαίρεση του Φεστιβάλ Βιβλίου των Χανίων

«Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» της Αντωνίας Μποτονάκη (κριτική) – Η ποιητική εξαίρεση του Φεστιβάλ Βιβλίου των Χανίων

Για το ποιητικό βιβλίο της Αντωνίας Μποτονάκη «Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» (εκδ. Θράκα). Kεντρική εικόνα: Pablo Picasso, Cat Catching a Bird, 1939, Musée Picasso, Paris, France.

Γράφει η Άννα Αφεντουλίδου 

Έχει...

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Γίνεται να αλλάξουμε τη ζωή μας αντιμετωπίζοντας τους φόβους, τα τραύματα του παρελθόντος και να αγαπήσουμε πραγματικά; Επιλέγουμε δέκα βιβλία που μας παρέχουν πρακτικές συμβουλές για να δούμε τον εαυτό μας κάτω από ένα νέο φως. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ