alt

Για το μυθιστόρημα του Άντριου Σων Γκρίερ «Πλην» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου, εκδ. Δώμα).

Του Νίκου Ξένιου

Ο αμερικανός συγγραφέας Άντριου Σων Γκρίερ υπήρξε ταξιδιωτικός ανταποκριτής. Στο ξεκαρδιστικό μυθιστόρημά του Πλην (βραβευμένο με Πούλιτζερ) έβαλε, όπως λέει ο ίδιος σε μια συνέντευξή του, τοπωνύμια, φαγητά και συνήθειες που είχε καταγράψει τον καιρό που ταξίδευε στον κόσμο, παράγοντας μιαν εκστατική αφήγηση, εστέτ και σαρκαστική παράλληλα, κύριο προτέρημα της οποίας είναι η εμβριθής ψυχολογική παρατήρηση των ανθρώπων. 

Ο Γκρίερ γεννήθηκε από οικογένεια επιστημόνων το 1970 στην Ουώσιγκτον και σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Μπράουν. Έζησε κάνοντας διάφορες δουλειές στη Νέα Υόρκη και στο Σαν Φρανσίσκο. Δίδαξε στο Freie Universitat του Βερολίνου και στο Iowa Writers Workshop και ζει επτά μήνες τον χρόνο στην Τοσκάνη, ως διευθυντής του Santa Maddalena Foundation, που μετακαλεί συγγραφείς από διαφορετικά μέρη του κόσμου, για ανταλλαγή απόψεων πάνω στη δημιουργική γραφή. Βραβεύτηκε με το Northern California Book Award, το California Book Award, το New York Public Library Young Lions Award, το O. Henry Award και, πέρυσι, με το Πούλιτζερ. Η Washington Post πανηγύρισε όταν, επιτέλους, το σατιρικό Πλην πήρε μια τέτοια διάκριση. Αυτό το πικαρέσκ μυθιστόρημα υπήρξε έκπληξη για το κοινό ενός πολυγραφότατου συγγραφέα «ιστορικών» μυθιστορημάτων, όπως Οι εξομολογήσεις του Μαξ Τίβολι και Οι απίθανοι βίοι της Γκρέτα Ουέλς.

Ο συγγραφέας φέρνει τον πρωταγωνιστή αντιμέτωπο με το προφίλ του ως συγγραφέα. Με τη συναίσθηση της απουσίας ταλέντου από το γράψιμό του. Με την αναγνώριση του επουσιώδους κάθε λογοτεχνικής βράβευσης. Αλλά και με την πρώτη λογοτεχνική βράβευση της ζωής του.

Τα παράδοξα της κοινότητας των συγγραφέων

Ο τριτοπρόσωπος, παντογνώστης αφηγητής μάς παρουσιάζει τον Άρθουρ Πλην, που πρέπει να ξεπεράσει την κρίση των πενήντα χρόνων: επιπλέον, πρέπει να αντιμετωπίσει το γεγονός ότι ο έρωτας της ζωής του παντρεύεται κάποιον άλλον και, μάλιστα, τον προσκαλεί στον γάμο του. Ο ήρωας του βιβλίου αποφασίζει να μην πάει στον γάμο. O άσημος αυτός, μεσήλικας συγγραφέας με τα παραπανίσια κιλά και την περιορισμένη έμπνευση θα προτιμήσει να λάβει μέρος σε μια σειρά από βαρετά λογοτεχνικά συνέδρια σε όλον τον πλανήτη (κάθε κεφάλαιο και άλλο μέρος: Γαλλία, Ινδία, Γερμανία, Μαρόκο, Μεξικό, Ιαπωνία), στη διάρκεια των οποίων δεν θα αποφύγει, βεβαίως, την καθοριστική συνάντηση με τον εαυτό του ως ορκισμένο εργένη. Tα κεφάλαια τιτλοφορούνται «Ο Πλην στην αρχή», «Λιγότερο Μεξικανός», «Λιγότερο Γερμανός», τονίζοντας την ελλειπτικότητα αυτού του χαρακτήρα και βάζοντάς μας στη διαδικασία να προτιμήσουμε την ελληνική λέξη «Μείον» ή «Λιγότερος» ως κατάλληλη μετάφραση του επιθέτου του ήρωα. Είναι εντυπωσιακό πως το τελευταίο κεφάλαιο «Ο Πλην επί τέλους» δεν είναι παρά η αισιόδοξη έκβαση ενός ταξιδιού αυτογνωσίας. Ο συγγραφέας φέρνει τον πρωταγωνιστή αντιμέτωπο με το προφίλ του ως συγγραφέα. Με τη συναίσθηση της απουσίας ταλέντου από το γράψιμό του. Με την αναγνώριση του επουσιώδους κάθε λογοτεχνικής βράβευσης. Αλλά και με την πρώτη λογοτεχνική βράβευση της ζωής του.

Η κρίση ηλικίας και η αποκλίνουσα του μέσου όρου σεξουαλική του προτίμηση εναρμονίζονται με τις αντιφατικές περιστάσεις του μεγάλου αυτού ταξιδιού: δίνοντας στον αναγνώστη μιαν αίσθηση ανάλογη με το να τρώει McDonald's κάπου στα Champs Elysées, ο συγγραφέας μεταπηδά με δεξιότητα από τις φτηνές, καταναλωτικές γαστριμαργικές συνήθειες ενός άσημου εργένη στις απόλυτα εστέτ, κομψές επιλογές ενός καλοπερασάκια, μέσου βεληνεκούς συγγραφέα. Έτσι (αυτός, άλλωστε, είναι ο στόχος), η πλοκή είναι επεισοδιακή, ενδιαφέρουσα, ενώ το τζετ λαγκ της αλλαγής ηπείρων, πτήσεων, ωραρίων φαγητού και ύπνου, η χρήση υπνωτικών χαπιών, η επιλογή της κατάλληλης αμφίεσης και η τακτοποίηση μιας βαλίτσας κομψευόμενου αστού, όλα συμβάλλουν στην αδρή διαγραφή του πορτρέτου ενός συμπαθέστατου loser. 

Τα παράδοξα της γκέι κοινότητας

Ο ήρωάς μας, ωστόσο, έχει σπαταλήσει τα νιάτα του ως επίσημος εραστής ενός διάσημου ποιητή, εθιζόμενος σταδιακά στο να βλέπει τον εαυτό του στο περιθώριο των πραγμάτων και αποδεχόμενος στωϊκά τη φθίνουσα λάμψη του έρωτα.

Ο Άρθουρ Πλην είναι ένα άτομο καλομαθημένο, με αρκετά υψηλό βιοτικό επίπεδο, αρκετές ευκαιρίες καριέρας που δεν αξιοποιήθηκαν και την τύχη να έχει επιβιώσει της ολέθριας εισβολής του AIDS στα γκέι κυκλώματα και τις σάουνες των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι περισσότεροι γκέι συνομήλικοί του έχουν χαθεί, θύματα της πανδημικής νόσου της δεκαετίας του ογδόντα. Ο ήρωάς μας, ωστόσο, έχει σπαταλήσει τα νιάτα του ως επίσημος εραστής ενός διάσημου ποιητή, εθιζόμενος σταδιακά στο να βλέπει τον εαυτό του στο περιθώριο των πραγμάτων και αποδεχόμενος στωϊκά τη φθίνουσα λάμψη του έρωτα. Προς επίρρωσιν, δε, του χιουμοριστικού πορτρέτου του, τυχαίνει να είναι ένας συμπτωματικά ικανοποιητικός, γουντιαλενικός εραστής. Είναι ένα βιβλίο που μιλά για τη χαρά του έρωτα, για τον φανταιζίστικο τρόπο έκφρασης της γκέι κοινότητας, για την τρομακτική «λευκή σελίδα» του συγγραφέα που δεν έχει έμπνευση, καθώς και για τη δυσκολία επικοινωνίας με τους άλλους ανθρώπους.

Τώρα, στην παγκόσμια περιοδεία του, τα πράγματα αποβαίνουν απρόσμενα ευνοϊκά για τον Άρθουρ Πλην. Ωστόσο, τα συνεχή φλας μπακ του βιβλίου αποκαλύπτουν το άγχος του για τον γάμο που επιτελείται στην Αμερική κατά την απουσία του. Την ελλιπή του αυτοεκτίμηση. Το παγιωμένο συναίσθημά του αποτυχίας. Την απώλεια του νεανικού του σφρίγους. Στη Γερμανία (της γλώσσας της οποίας αυταπατάται ότι είναι καλός χειριστής) καλείται να διαβάσει αποσπάσματα από το τελευταίο του βιβλίο. Ο Άρθουρ Πλην πρέπει να παλέψει με την εσωτερικευμένη πεποίθηση ότι είναι απολύτως βαρετός και πως η ανάγνωση των βιβλίων του κυριολεκτικά «σκοτώνει» τους ακροατές. Καλείται να διδάξει (όπως κάνει, αντίστοιχα, ο συγγραφέας του βιβλίου στην Ιταλία) ένα σεμινάριο δημιουργικής γραφής διάρκειας πέντε εβδομάδων με τίτλο «Να διαβάζετε σαν βαμπίρ, να γράφετε σαν τον Φρανκενστάιν». Η τύχη του επιφυλάσσει ένα νεαρό γερμανό εραστή που τον πλησιάζει ψυχικά. 

alt
Ο Άντριου Σων Γκρίερ
 

«Παραείμαι μεγάλος για να γνωρίσω κάποιον;»

H τριτοπρόσωπη αφήγηση που εξασφαλίζει απόσταση παρατήρησης στον αναγνώστη, η φιλοτέχνηση ενός λογοτεχνικού χαρακτήρα που ενδυναμώνεται από τις απορρίψεις και την προκατάληψη των άλλων και, τέλος, μια εγγενής χιουμοριστική διάθεση, προικίζουν το μυθιστόρημα με αναζωογονητική αισιοδοξία.

Ο Γκρίερ σκιαγραφεί, με συνεχή χρήση ευφυολογημάτων, με αφοπλιστική ειλικρίνεια και, βεβαίως, χωρίς εκπτώσεις την αβεβαιότητα των συγγραφέων, όπως και τον αυτοαναφορικό τρόπο λειτουργίας της «κλειστής», απόλυτα ναρκισσευόμενης κοινότητάς τους. Ωστόσο, η τριτοπρόσωπη αφήγηση που εξασφαλίζει απόσταση παρατήρησης στον αναγνώστη, η φιλοτέχνηση ενός λογοτεχνικού χαρακτήρα που ενδυναμώνεται από τις απορρίψεις και την προκατάληψη των άλλων και, τέλος, μια εγγενής χιουμοριστική διάθεση, προικίζουν το μυθιστόρημα με αναζωογονητική αισιοδοξία. Έτσι, παρά την ιδιαιτερότητά του, ο Άρθουρ Πλην του μυθιστορήματος κερδίζει τον μέσο αναγνώστη: γιατί είναι ένας freelance συγγραφέας αρκετά μεγάλος σε ηλικία ώστε να θελήσεις να τον ανακαλύψεις και αρκετά νέος ακόμη ώστε να επιχειρήσεις να τον αποτιμήσεις συνολικά. 

Θεωρώ ότι το μειονέκτημα του βιβλίου είναι η υπερβολική έμφαση στην ομοφυλοφιλία του ήρωα: σαν να προσδίδει, αυτή, κάποιον ιδιαίτερα τραγικό χαρακτήρα στην αίσθηση της μετριότητας, έτσι όπως συνδυάζεται με το άγχος της απώλειας του νεανικού σφρίγους. Σαν η μετριότητα να είναι πιο ανελέητη για κάποιον που εκ φύσεως εντάσσεται σε μια περιθωριακή ομάδα. Βεβαίως, δεν αποκλείεται και να είναι κάπως έτσι τα πράγματα. Είναι ενδιαφέρον, εντέλει, το ότι αυτό το άλλοτε «τεκνό» που τώρα έχει μετατραπεί σε «daddy» αναδεικνύεται, στο βιβλίο του Γκρίερ, στον μοναδικό αρμόδιο να ανακαλύψει και να αγαπήσει, εν τέλει, τον εαυτό του. Δεν είναι τυχαίο πως οι πιο τρυφερές στιγμές του βιβλίου είναι οι καταπρόσωπο συναντήσεις του ήρωα με τις συναισθηματικές του ανάγκες. Επίσης, αν και σύντομα, εξαιρετικά ενδιαφέροντα είναι τα στιγμιότυπα όπου, μέσω αυτογνωσίας, αποκαλύπτονται κάποιες λεπτές διαδικασίες σχετικές με την έμπνευση του συγγραφέα. 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο του, η νουβέλα «Το κυνήγι του βασιλιά Ματθία» (εκδ. Κριτική).


altΠλην
Άντριου Σων Γκρίερ
Μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου
Δώμα 2019
Σελ. 318, τιμή εκδότη €16,00

alt

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ANDREW SEAN GREEN 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (κριτική) – Ο Μάρκες συναντά τον Χουάν Ρούλφο σε απόμερο χωριό της Χιλής

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (κριτική) – Ο Μάρκες συναντά τον Χουάν Ρούλφο σε απόμερο χωριό της Χιλής

Για το βιβλίο του Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα). Κεντρική εικόνα: από την ταινία «Τhe Settlers». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Νότια της Χ...

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

Για το μυθιστόρημα του Μ. Αγκέεφ [Μ. Αgueev] «Μια ιστορία με κοκαΐνη» (μτφρ. Σοφία Κορνάρου, εκδ. Ροές). Kεντρική εικόνα: πίνακας του Ηans Βaluschek (1870-1935).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Κάποιους συγγραφείς τους καλύπτει ο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Βίος και Πολιτεία»: Ο μετρ του noir Ανδρέας Αποστολίδης έρχεται στο «υπόγειο»

«Βίος και Πολιτεία»: Ο μετρ του noir Ανδρέας Αποστολίδης έρχεται στο «υπόγειο»

Στο 40ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης θα συνομιλήσει με τον μετρ του noir, σκηνοθέτη, συγγραφέα και μεταφραστή Ανδρέα Αποστολίδη, με αφορμή την έκδοση του τελευταίου του βιβλίου «Roman-tica» (εκδ. Άγρα). Η συζή...

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ