alt

Για το μυθιστόρημα –δεύτερο μέρος της τριλογίας– της Rachel Cusk «Μετάβαση» (μτφρ. Αθηνά Δημητριάδου, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Αν το Περίγραμμα (εκδ. Gutenberg) ήταν η σκιαγράφηση του πλαισίου μέσα στο οποίο θα κινούνταν η τριλογία της Ρέιτσελ Κασκ, εν πολλοίς ήταν, η Μετάβαση (εκδ. Gutenberg) είναι το απαραίτητο ιντερμέδιο που θα οδηγήσει σε μια μορφή μετάλλαξης.

Κι αν στο «Περίγραμμα» το κάνει άλλοτε με κωμικό τρόπο κι άλλοτε με νευρώδη και αποτυχημένο (η πρωταγωνίστρια Φέι κι όχι η Κασκ), στη «Μετάβαση» δείχνει να έχει προχωρήσει αρκετά στην εσωτερική της πορεία.

Η Κασκ, πρώτα, έθεσε την προβληματική: μια νέα γυναίκα-συγγραφέας με νωπό τον χωρισμό της, με δύο παιδιά στην πλάτη που στην παρούσα φάση (στο πρώτο βιβλίο) βρίσκονται στο Λονδίνο, ενώ εκείνη φτάνει ως την Αθήνα να διδάξει σε ένα λογοτεχνικό σεμινάριο. Μια γυναίκα σε ελεύθερη πτώση που έχασε όλα τα στεγανά της και καμία βεβαιότητα δεν της παρέχει η ζωή. Εντέλει, μια γυναίκα που πρέπει να χαρτογραφήσει τον εαυτό της απεξαρχής. Κι αν στο Περίγραμμα το κάνει άλλοτε με κωμικό τρόπο κι άλλοτε με νευρώδη και αποτυχημένο (η πρωταγωνίστρια Φέι κι όχι η Κασκ), στη Μετάβαση δείχνει να έχει προχωρήσει αρκετά στην εσωτερική της πορεία. Κάτι μέσα της και έξω της έχει μεταστραφεί βαθμηδόν. Είναι πιο έτοιμη από ποτέ να κάνει το επόμενο βήμα, να πάρει αποφάσεις, να δει ως πού μπορεί να φτάσει το εύρος των δυνατοτήτων της. 

Όντως, τα κάνει όλα αυτά: επανέρχεται στο Λονδίνο, διότι σύμφωνα με το Καβαφικό «αυτό που μισώ, αυτό πράττω», η Φέι είναι αποφασισμένη να μην κρύβεται πίσω από το πρόβλημα, να μην προσπαθεί να λειάνει τις αιχμηρές γωνίες της ζωής της, αλλά να τις αντιμετωπίσει στο μέρος όπου της θυμίζει την παλιά της εύτακτη ζωή. Ναι, το Λονδίνο που πριν την τρόμαζε, τώρα θα στεγάσει τη νέα της ζωή. Ξαναβρίσκει τα παιδιά της, νοικιάζει ένα καινούργιο σπίτι, συναντάει νέους φίλους, κάνει γνωριμίες που υπό άλλες συνθήκες δεν θα τις αποδεχόταν και εμφανίζει την αύρα μιας γυναίκας που, όντως, προσπαθεί να περάσει από τη φάση της πληγής σε εκείνη της αποδοχής του τραύματος. Είναι ιδιαιτέρως εύστοχος και μυθιστορηματικά λειτουργικός ο τρόπος που παραλληλίζει η Κάσκ της μετεξέλιξη της ηρωίδας της με την ανακαίνιση που κάνει στο νέο της σπίτι: αν και «νέο» δεν το λες με τίποτα.

Κόντρα σε κάθε λογική, με μια διεστραμμένη αποφασιστικότητα, η Φέι διαλέγει ένα διαμέρισμα-ερείπιο. Τίποτα δεν λειτουργεί σωστά σ’ αυτό το σπίτι και τα πάντα βρίσκονται σε φάση κατάρρευσης. Στον κάτω όροφο μένουν δύο στριφνά γερόντια που της κάνουν τη ζωή δύσκολη. Ο εργολάβος που έχει αναλάβει την ανακαίνιση δεν μπορεί να κατανοήσει τη λογική του πράγματος. Κι όμως, η Φέι, θέλοντας να ξεκινήσει από το κατώτατο σημείο, από τον χαμηλότερο βατήρα, σχεδόν, θα έλεγε κανείς, παρομοιάζει αυτή τη σπηλιά σκουληκιών με τη ζωή της. Από εκεί που όλα ήταν σε κατάσταση αποδρομής, τώρα έχει αποφασίσει να τα φέρει βόλτα και να τα βάλει να λειτουργήσουν εύρυθμα. 

Άλλωστε, στη γειτονιά της, δίπλα από το δικό της σπίτι, υπάρχει ένα άλλο στο οποίο διαμένει μια ευτυχισμένη οικογένεια. Το σπίτι τους έχει έναν φροντισμένο κήπο, διαθέτουν μπάρμπεκιου και τα παιδιά παίζουν αμέριμνα· όλοι γελούν και τίποτα δεν σκιάζει το βλέμμα τους. Κάπως έτσι, μέσω αυτής της δυναμικής αντίστιξης, η Κάσκ δείχνει πού βρίσκεται η Φέι και πού θέλει να πάει.

Ο δρόμος, φυσικά, δεν είναι εύκολος. Η διαδρομή δεν είναι ανέφελη. Τα τραύματα του παρελθόντος δεν κλείνουν τόσο εύκολα. Συχνά κατατρύχεται από την ιδέα πως τίποτα δεν θα καταφέρει και κάθε προσπάθειά της είναι συνώνυμη της ματαιοπονίας.

Ο δρόμος, φυσικά, δεν είναι εύκολος. Η διαδρομή δεν είναι ανέφελη. Τα τραύματα του παρελθόντος δεν κλείνουν τόσο εύκολα. Συχνά κατατρύχεται από την ιδέα πως τίποτα δεν θα καταφέρει και κάθε προσπάθειά της είναι συνώνυμη της ματαιοπονίας. Όταν θα συναντήσει έναν παλιό της έρωτα, τον Τζέραρντ, ο οποίος δεν έχει αλλάξει ούτε γειτονιά, ούτε καν εμφάνιση, το αίσθημα της αποτυχίας θα φουντώσει μέσα της. 

Ο τσακωμός με τον γιο της θα είναι ένα ακόμη επεισόδιο στην προσπάθειά της να μεταβεί από τη μια κατάσταση στην άλλη. Οι πρώτες γκρίζες τρίχες στα μαλλιά της είναι ένα άλλο (οι σκηνές στο κομμωτήριο είναι εύγλωττες και άκρως σουρεαλιστικές). Το ίδιο συμβαίνει και με την οικτρή εμφάνισή της σε ένα λογοτεχνικό φεστιβάλ όπου ανεβαίνει στο πάνελ σαν βρεγμένο γατί (κυριολεκτικά, καθώς από λάθος του συνοδού της έχασαν το δρόμο με αποτέλεσμα να λουστούν όλη τη βρετανική βροχή). Ακόμη κι έτσι, όμως, με κομμένα τα φτερά, αχτένιστη, κάπως μαραμένη, έκδηλα ταπεινωμένη μπρος στο αδηφάγο κοινό που περιμένει από τους συγγραφείς του πάνελ να φανούν πνευματώδεις και οχυρωμένοι πίσω από τη σπουδαιότητά τους, η Φέι έχει την αίσθηση μιας παράξενης ασφάλειας. 

Στην επιστροφή προς το ξενοδοχείο, αν και δεν δηλώνεται πού γινόταν η λογοτεχνική σύναξη, ο υπεύθυνος του φεστιβάλ φιλάει περιπαθώς την Φέι. Πρόκειται για νέο σμίξιμο; Για μια καινούργια ιστορία αγάπης; Η Φέι ούτε αποκρούει ούτε θέλγεται απ’ αυτή τη νέα οικειότητα. Αφήνει το κύμα να την πάρει. Το γεγονός ότι η Κασκ αποφασίζει σ΄αυτή την τεταμένη σκηνή να παίξει με διπλά χαρτιά κάτι δείχνει: τη μια στιγμή φτιάχνει ένα σκηνικό θαλπωρής και την επόμενη ξηλώνει τη σύμβαση αναδεικνύοντας το γκροτέσκο. Αίφνης, η γλώσσα του άντρα είναι παχιά και ζεστή. Κάτι που σε αφήνει με την απορία αν, όντως, έχουμε να κάνουμε με μια ερωτική σκηνή ή με το αρνητικό της. 

Περισσότερο δυναμικό και εύστοχο αυτό το δεύτερο βιβλίο, σε σχέση με το αρχικό, μάς προσφέρει εικόνες ευφάνταστης μίξης του κωμικού με το δραματικό. Η Κασκ δεν ξεχνάει να ανασύρει από το συρτάρι το γνωστό βρετανικό φλέγμα και να καρυκεύει την πρόζα της με δηκτικό χιούμορ και γοητευτική εσωτερικότητα (σε ορισμένες στιγμές και με παθητικότητα που δεν είναι απωθητική). Εν αναμονή του τρίτου βιβλίου της σειράς, Κύδος (εκδ. Gutenberg), όπου εκεί, λογικά, θα ξεκαθαρίσουν όλα. Ή, μήπως, όχι; Άλλωστε τι ξεκαθαρίζει πραγματικά στη ζωή; 

Η μετάφραση της Αθηνάς Δημητριάδου ακολουθεί τη λογική και του πρώτου βιβλίου. Η μεταφράστρια παραμένει σταθερή στο μοτίβο της Κασκ και δεν το προδίδει. Μνεία πρέπει να γίνει στην εύστοχη μεταφορά του βρετανικού χιούμορ (που αναφέραμε προηγουμένως) στα ελληνικά. Οι επιλογές της Δημητριάδου αποδεικνύονται ορθές και συμβατές με τα «δικά» μας. 

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο του, η συλλογή διηγημάτων «Όπως και αν έρθει αυτό το βράδυ» (εκδ. Μελάνι).

 Στην κεντρική εικόνα Illustration © Joe Ciardiello.


altΜετάβαση
Rachel Cusk
Μτφρ. Αθηνά Δημητριάδου
Gutenberg 2019
Σελ. 256, τιμή εκδότη €14,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ RACHEL CUSK

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

Για το βιβλίο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ [Benjamín Labatut] «Maniac» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, ο φυσικός Τζον Φον Νόυμαν. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αυτό το βιβλίο ιστορεί τη μήνι του Προμηθέα....

«Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες« του Τζον Τσίβερ (κριτική) – Σε μια ευημερούσα, απενοχοποιημένη Αμερική

«Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες« του Τζον Τσίβερ (κριτική) – Σε μια ευημερούσα, απενοχοποιημένη Αμερική

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τζον Τσίβερ [John Cheever] «Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες» (μτφρ. Κωστής Καλογρούλης, εκδ. Καστανιώτη). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Ο κολυμβητής» του Φρανκ Πέρι (διασκευή από το διήγημα του Τζον Τσίβερ) με τον Μπαρτ Λάνκαστερ. 

Γράφει ο ...

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

Για το μυθιστόρημα της Έλσα Τριολέτ [Elsa Triolet] «Τριαντάφυλλλα επί πιστώσει» (μτφρ. Κατερίνα Γούλα, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Λυσσασμένη γάτα» του Ρίτσαρντ Μπρουκς με την Ελίζαμπεθ Τέιλορ και τον Πολ Νιούμαν. 

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

Για το βιβλίο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ [Benjamín Labatut] «Maniac» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, ο φυσικός Τζον Φον Νόυμαν. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αυτό το βιβλίο ιστορεί τη μήνι του Προμηθέα....

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

Μέσα στην πληθώρα των ελληνικών έργων που ανεβαίνουν για βραχύ διάστημα στις αθηναϊκές σκηνές ξεχώρισαν τα έργα «The Dreamers» σε σκηνοθεσία Πέρη Μιχαηλίδη, «Παγώνια» σε σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη και «Μάλο Μόμε σε σκηνοθεσία Νάντιας Δαλκυριάδου. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «The Dreamers».  

...
Η Λαμπρινή Λαδά σε ένα διαδραστικό workshop στη ΒιβλιοΠρόταση στο Μαρούσι

Η Λαμπρινή Λαδά σε ένα διαδραστικό workshop στη ΒιβλιοΠρόταση στο Μαρούσι

Διαδραστικό workshop με τη Λαμπρινή Λαδά, στη ΒιβλιοΠρόταση, το Σάββατο 9 Μαρτίου, την επομένη της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας.

Επιμέλεια: Book Press

Η ομάδα της ΒιβλιοΠρότασης, διοργανώνει το Σάββατο 9 Μαρτίου και ώρα 12:00, ένα διαδραστι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ελάχιστοι συγγραφείς στις μέρες μας έχουν την απήχηση ενός «ποπ σταρ» όσο η Ντόνα Ταρτ [Donna Tartt]. Γύρω από το όνομά της σωρεύονται φήμες και «τρελές» ειδήσεις. Ωστόσο τα βιβλία της διαβάζονται με πάθος, πυροδοτούν πάντα συζητήσεις και αποτελούν σημαντική συνεισφορά στη σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία. Kεντρική ε...

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ