alt

Για το μυθιστόρημα –δεύτερο μέρος της τριλογίας– της Rachel Cusk «Μετάβαση» (μτφρ. Αθηνά Δημητριάδου, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Αν το Περίγραμμα (εκδ. Gutenberg) ήταν η σκιαγράφηση του πλαισίου μέσα στο οποίο θα κινούνταν η τριλογία της Ρέιτσελ Κασκ, εν πολλοίς ήταν, η Μετάβαση (εκδ. Gutenberg) είναι το απαραίτητο ιντερμέδιο που θα οδηγήσει σε μια μορφή μετάλλαξης.

Κι αν στο «Περίγραμμα» το κάνει άλλοτε με κωμικό τρόπο κι άλλοτε με νευρώδη και αποτυχημένο (η πρωταγωνίστρια Φέι κι όχι η Κασκ), στη «Μετάβαση» δείχνει να έχει προχωρήσει αρκετά στην εσωτερική της πορεία.

Η Κασκ, πρώτα, έθεσε την προβληματική: μια νέα γυναίκα-συγγραφέας με νωπό τον χωρισμό της, με δύο παιδιά στην πλάτη που στην παρούσα φάση (στο πρώτο βιβλίο) βρίσκονται στο Λονδίνο, ενώ εκείνη φτάνει ως την Αθήνα να διδάξει σε ένα λογοτεχνικό σεμινάριο. Μια γυναίκα σε ελεύθερη πτώση που έχασε όλα τα στεγανά της και καμία βεβαιότητα δεν της παρέχει η ζωή. Εντέλει, μια γυναίκα που πρέπει να χαρτογραφήσει τον εαυτό της απεξαρχής. Κι αν στο Περίγραμμα το κάνει άλλοτε με κωμικό τρόπο κι άλλοτε με νευρώδη και αποτυχημένο (η πρωταγωνίστρια Φέι κι όχι η Κασκ), στη Μετάβαση δείχνει να έχει προχωρήσει αρκετά στην εσωτερική της πορεία. Κάτι μέσα της και έξω της έχει μεταστραφεί βαθμηδόν. Είναι πιο έτοιμη από ποτέ να κάνει το επόμενο βήμα, να πάρει αποφάσεις, να δει ως πού μπορεί να φτάσει το εύρος των δυνατοτήτων της. 

Όντως, τα κάνει όλα αυτά: επανέρχεται στο Λονδίνο, διότι σύμφωνα με το Καβαφικό «αυτό που μισώ, αυτό πράττω», η Φέι είναι αποφασισμένη να μην κρύβεται πίσω από το πρόβλημα, να μην προσπαθεί να λειάνει τις αιχμηρές γωνίες της ζωής της, αλλά να τις αντιμετωπίσει στο μέρος όπου της θυμίζει την παλιά της εύτακτη ζωή. Ναι, το Λονδίνο που πριν την τρόμαζε, τώρα θα στεγάσει τη νέα της ζωή. Ξαναβρίσκει τα παιδιά της, νοικιάζει ένα καινούργιο σπίτι, συναντάει νέους φίλους, κάνει γνωριμίες που υπό άλλες συνθήκες δεν θα τις αποδεχόταν και εμφανίζει την αύρα μιας γυναίκας που, όντως, προσπαθεί να περάσει από τη φάση της πληγής σε εκείνη της αποδοχής του τραύματος. Είναι ιδιαιτέρως εύστοχος και μυθιστορηματικά λειτουργικός ο τρόπος που παραλληλίζει η Κάσκ της μετεξέλιξη της ηρωίδας της με την ανακαίνιση που κάνει στο νέο της σπίτι: αν και «νέο» δεν το λες με τίποτα.

Κόντρα σε κάθε λογική, με μια διεστραμμένη αποφασιστικότητα, η Φέι διαλέγει ένα διαμέρισμα-ερείπιο. Τίποτα δεν λειτουργεί σωστά σ’ αυτό το σπίτι και τα πάντα βρίσκονται σε φάση κατάρρευσης. Στον κάτω όροφο μένουν δύο στριφνά γερόντια που της κάνουν τη ζωή δύσκολη. Ο εργολάβος που έχει αναλάβει την ανακαίνιση δεν μπορεί να κατανοήσει τη λογική του πράγματος. Κι όμως, η Φέι, θέλοντας να ξεκινήσει από το κατώτατο σημείο, από τον χαμηλότερο βατήρα, σχεδόν, θα έλεγε κανείς, παρομοιάζει αυτή τη σπηλιά σκουληκιών με τη ζωή της. Από εκεί που όλα ήταν σε κατάσταση αποδρομής, τώρα έχει αποφασίσει να τα φέρει βόλτα και να τα βάλει να λειτουργήσουν εύρυθμα. 

Άλλωστε, στη γειτονιά της, δίπλα από το δικό της σπίτι, υπάρχει ένα άλλο στο οποίο διαμένει μια ευτυχισμένη οικογένεια. Το σπίτι τους έχει έναν φροντισμένο κήπο, διαθέτουν μπάρμπεκιου και τα παιδιά παίζουν αμέριμνα· όλοι γελούν και τίποτα δεν σκιάζει το βλέμμα τους. Κάπως έτσι, μέσω αυτής της δυναμικής αντίστιξης, η Κάσκ δείχνει πού βρίσκεται η Φέι και πού θέλει να πάει.

Ο δρόμος, φυσικά, δεν είναι εύκολος. Η διαδρομή δεν είναι ανέφελη. Τα τραύματα του παρελθόντος δεν κλείνουν τόσο εύκολα. Συχνά κατατρύχεται από την ιδέα πως τίποτα δεν θα καταφέρει και κάθε προσπάθειά της είναι συνώνυμη της ματαιοπονίας.

Ο δρόμος, φυσικά, δεν είναι εύκολος. Η διαδρομή δεν είναι ανέφελη. Τα τραύματα του παρελθόντος δεν κλείνουν τόσο εύκολα. Συχνά κατατρύχεται από την ιδέα πως τίποτα δεν θα καταφέρει και κάθε προσπάθειά της είναι συνώνυμη της ματαιοπονίας. Όταν θα συναντήσει έναν παλιό της έρωτα, τον Τζέραρντ, ο οποίος δεν έχει αλλάξει ούτε γειτονιά, ούτε καν εμφάνιση, το αίσθημα της αποτυχίας θα φουντώσει μέσα της. 

Ο τσακωμός με τον γιο της θα είναι ένα ακόμη επεισόδιο στην προσπάθειά της να μεταβεί από τη μια κατάσταση στην άλλη. Οι πρώτες γκρίζες τρίχες στα μαλλιά της είναι ένα άλλο (οι σκηνές στο κομμωτήριο είναι εύγλωττες και άκρως σουρεαλιστικές). Το ίδιο συμβαίνει και με την οικτρή εμφάνισή της σε ένα λογοτεχνικό φεστιβάλ όπου ανεβαίνει στο πάνελ σαν βρεγμένο γατί (κυριολεκτικά, καθώς από λάθος του συνοδού της έχασαν το δρόμο με αποτέλεσμα να λουστούν όλη τη βρετανική βροχή). Ακόμη κι έτσι, όμως, με κομμένα τα φτερά, αχτένιστη, κάπως μαραμένη, έκδηλα ταπεινωμένη μπρος στο αδηφάγο κοινό που περιμένει από τους συγγραφείς του πάνελ να φανούν πνευματώδεις και οχυρωμένοι πίσω από τη σπουδαιότητά τους, η Φέι έχει την αίσθηση μιας παράξενης ασφάλειας. 

Στην επιστροφή προς το ξενοδοχείο, αν και δεν δηλώνεται πού γινόταν η λογοτεχνική σύναξη, ο υπεύθυνος του φεστιβάλ φιλάει περιπαθώς την Φέι. Πρόκειται για νέο σμίξιμο; Για μια καινούργια ιστορία αγάπης; Η Φέι ούτε αποκρούει ούτε θέλγεται απ’ αυτή τη νέα οικειότητα. Αφήνει το κύμα να την πάρει. Το γεγονός ότι η Κασκ αποφασίζει σ΄αυτή την τεταμένη σκηνή να παίξει με διπλά χαρτιά κάτι δείχνει: τη μια στιγμή φτιάχνει ένα σκηνικό θαλπωρής και την επόμενη ξηλώνει τη σύμβαση αναδεικνύοντας το γκροτέσκο. Αίφνης, η γλώσσα του άντρα είναι παχιά και ζεστή. Κάτι που σε αφήνει με την απορία αν, όντως, έχουμε να κάνουμε με μια ερωτική σκηνή ή με το αρνητικό της. 

Περισσότερο δυναμικό και εύστοχο αυτό το δεύτερο βιβλίο, σε σχέση με το αρχικό, μάς προσφέρει εικόνες ευφάνταστης μίξης του κωμικού με το δραματικό. Η Κασκ δεν ξεχνάει να ανασύρει από το συρτάρι το γνωστό βρετανικό φλέγμα και να καρυκεύει την πρόζα της με δηκτικό χιούμορ και γοητευτική εσωτερικότητα (σε ορισμένες στιγμές και με παθητικότητα που δεν είναι απωθητική). Εν αναμονή του τρίτου βιβλίου της σειράς, Κύδος (εκδ. Gutenberg), όπου εκεί, λογικά, θα ξεκαθαρίσουν όλα. Ή, μήπως, όχι; Άλλωστε τι ξεκαθαρίζει πραγματικά στη ζωή; 

Η μετάφραση της Αθηνάς Δημητριάδου ακολουθεί τη λογική και του πρώτου βιβλίου. Η μεταφράστρια παραμένει σταθερή στο μοτίβο της Κασκ και δεν το προδίδει. Μνεία πρέπει να γίνει στην εύστοχη μεταφορά του βρετανικού χιούμορ (που αναφέραμε προηγουμένως) στα ελληνικά. Οι επιλογές της Δημητριάδου αποδεικνύονται ορθές και συμβατές με τα «δικά» μας. 

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο του, η συλλογή διηγημάτων «Όπως και αν έρθει αυτό το βράδυ» (εκδ. Μελάνι).

 Στην κεντρική εικόνα Illustration © Joe Ciardiello.


altΜετάβαση
Rachel Cusk
Μτφρ. Αθηνά Δημητριάδου
Gutenberg 2019
Σελ. 256, τιμή εκδότη €14,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ RACHEL CUSK

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

Για το μυθιστόρημα του Λερντ Χαντ (Laird Hunt) «Ο νυχτερινός δρόμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε εξαιρετική μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου. Φωτογραφία: Λόρενς Μπέιτλερ 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη


...

«Αποσυνάγωγοι» του Ογούζ Ατάι (κριτική) – Ένα σημαντικό έργο της τουρκικής λογοτεχνίας

«Αποσυνάγωγοι» του Ογούζ Ατάι (κριτική) – Ένα σημαντικό έργο της τουρκικής λογοτεχνίας

Για το 34ο βιβλίο της εμβληματικής σειράς «Orbis Literæ», το μυθιστόρημα του Τούρκου συγγραφέα Ογούζ Ατάι [Oğuz Atay] «Αποσυνάγωγοι» (μτφρ. Νίκη Σταυρίδη, απόδοση ποιητικών τμημάτων: Δημήτρης Μαύρος, επίμετρο: Βασίλης Φ. Δρόλιας, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης ...

«Οι ταξιδιώτες» της Ρετζίνα Πόρτερ (κριτική)

«Οι ταξιδιώτες» της Ρετζίνα Πόρτερ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Ρετζίνα Πόρτερ [Regina Porter] «Οι ταξιδιώτες» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης, εκδ. Πατάκη).

Γράφει ο Κώστας Δρουγαλάς

Το ντεμπούτο της Αμερικανίδας Ρετζίνα Πόρτερ (Σαβάνα, Τζόρτζια) με τίτλο ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Τη φετινή χρονιά, ανάμεσα στους υποψηφίους για το Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου βρίσκεται και ο νομπελίστας Kazuo Ishiguro, για το σενάριο της ταινίας «Αισθάνομαι ζωντανός», μια διασκευή του «Ikiru» του Akira Kurosawa. Ο συγγραφέας μίλησε για την υποψηφιότητά του σε πρόσφατη συνέντευξή του στο The Wrap. Τα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ