alt

Για το μυθιστόρημα του Sebastian Barry «Μέρες δίχως τέλος» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος).

Του Κώστα Δρουγαλά

Το συγγραφικό πλάνο του Sebastian Barry (1955- ) να διηγηθεί σε μία σειρά μυθιστορημάτων τη ζωή της οικογένειας ΜακΝάλτι μέσα στους αιώνες είναι ένα στοίχημα που κερδίζει ο Ιρλανδός συγγραφέας βιβλίο με το βιβλίο. Στις Μέρες δίχως τέλος ο Τόμας ΜακΝάλτι εγκαταλείπει το φτωχικό Σλάιγκο της Ιρλανδίας και την οικογένειά του κι επιβιβάζεται σε ένα πλοίο για τις Ηνωμένες Πολιτείες αναζητώντας ένα καλύτερο αύριο.

Ο ΜακΝάλτι κι ο Κόουλ θα πολεμήσουν με την Ένωση, πλάι στον παλιό τους αξιωματικό, προσπαθώντας να παραμείνουν ζωντανοί για χάρη –τι άλλο;– της αγάπης.

Ο Τόμας ΜακΝάλτι, κουρελιασμένος και πεινασμένος, συναντά για πρώτη φορά τον σύντροφό του, Τζον Κόουλ, στο Μιζούρι γύρω στα 1849. Οι δύο άντρες ξεκινούν να εργάζονται ως χορευτές ντυμένοι γυναίκες σε ένα σαλούν που συγκεντρώνει άξεστους μεταλλωρύχους: αυτό είναι και το πρώτο ταξίδι του ΜακΝάλτι προς την κατάκτηση της ταυτότητάς του. Ύστερα το ζευγάρι προσχωρεί σε μία διμοιρία που έχει σκοπό την κατάληψη των εδαφών που ανήκουν στους Ινδιάνους. Οι φρικαλεότητες των δύο πλευρών διαδέχονται η μία την άλλη· η επιδρομή του ιππικού στον καταυλισμό των Ινδιάνων Σιου είναι ίσως η πιο δυνατή στιγμή του βιβλίου. Μετά τη σφαγή στον καταυλισμό, το ζευγάρι περισώζει κι υιοθετεί στα κρυφά τη Γουινόνα, ανιψιά του αρχηγού των Σιου· παρ’ όλα αυτά η οικογενειακή γαλήνη δεν θα αντέξει. Όταν ο πόλεμος ενάντια στους Ινδιάνους κοπάσει, θα αρχίσει ένας καινούργιος, αυτή τη φορά ανάμεσα στον βιομηχανικό βορρά και τον αγροτικό νότο στο πλαίσιο του Αμερικανικού Εμφυλίου (1861-1865), με τη βία, την πείνα και τις κακουχίες να εντείνονται. Ο ΜακΝάλτι κι ο Κόουλ θα πολεμήσουν με την Ένωση, πλάι στον παλιό τους αξιωματικό, προσπαθώντας να παραμείνουν ζωντανοί για χάρη –τι άλλο;– της αγάπης.

Οι Μέρες δίχως τέλος είναι με σιγουριά το πλέον καλογραμμένο μυθιστόρημα του Barry σε εξαιρετική μετάφραση της πολύπειρης Μαρίας Αγγελίδου. Στις τριακόσιες περίπου σελίδες πυκνογραμμένου λόγου μαθαίνουμε ένα κομμάτι της αμερικανικής ιστορίας (αυτό του 19ου αιώνα), εν πολλοίς άγνωστο στο ευρύ κοινό: από την άφιξη των εξαθλιωμένων Ιρλανδών μεταναστών στα αμερικανικά λιμάνια και την εμπλοκή τους στις εκστρατείες κατά των ινδιάνικων φυλών, έως τις σφαγές και τις λεηλασίες σε μία σκληρότητα άνευ προηγουμένου, κι από εκεί στην κατάκτηση της αμερικανικής ταυτότητας· κι όλα αυτά με μια αξιοζήλευτη οικονομία λόγου: οι σελίδες «βαραίνουν», δίνοντας στον αναγνώστη την αίσθηση πως οι μέρες για τον Τόμας ΜακΝάλτι και τον Τζον Κόουλ μοιάζουν να μην έχουν τέλος. 

alt
Ο Sebastian Barry

Tο κοινωνικό φύλο κι η σεξουαλικότητα μέσα από την αλήθεια του ΜακΝάλτι παύουν να καθορίζονται από τις δομές της ετεροφυλοφιλίας. Έτσι καταρρίπτεται η ύπαρξη μιας προϋπάρχουσας βιολογικής αλήθειας του φύλου που εγγράφεται στην «υλικότητα» του σώματος και στην απόλυτη διάκριση αρσενικού και θηλυκού.

Επίσης, σε σχέση με την ταυτότητα φύλου, κεντρικό θέμα του βιβλίου, αξίζει να επισημάνουμε μία ενδιαφέρουσα αντίθεση της σεξουαλικότητας ανάμεσα στον δημόσιο και τον ιδιωτικό χώρο: η δημόσια εικόνα του ΜακΝάλτι και του Κόουλ είναι ασφαλώς περιοριστική κι υποκριτική, ενώ η ιδιωτική προσφέρει την ελευθερία και την αλήθεια του ζευγαριού. Ο ΜακΝάλτι κατά τη διάρκεια των αιματοβαμμένων περιπετειών κάνει υπομονή, κι ύστερα κι άλλη υπομονή, μέχρι που στο τέλος τα δύο ποιητικά υποκείμενα γίνονται επιτέλους ένα κι ο Τόμας αυτοπαρουσιάζεται ως Τομαζίνα. Με άλλα λόγια θα μπορούσαμε να αντικρίσουμε τις Μέρες δίχως τέλος ως ένα road trip του ΜακΝάλτι προς τη γυναικεία φύση του. 

Στα αρνητικά του βιβλίου θα προσμετρούσαμε την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του μυθιστορήματος, η οποία φαινομενικά αφαιρεί πολλά στοιχεία της δράσης, ωστόσο, όλα γίνονται για έναν σκοπό: ο Τόμας ΜακΝάλτι μέσω της αφήγησης χρησιμοποιεί τη γλώσσα επιτελεστικά, διαμορφώνοντας την υποκειμενικότητά της. Ως εκ τούτου το κοινωνικό φύλο κι η σεξουαλικότητα (ως κατασκευές κι όχι ως «φυσικά» σύνολα) μέσα από την αλήθεια του ΜακΝάλτι παύουν να καθορίζονται από τις δομές της ετεροφυλοφιλίας. Έτσι καταρρίπτεται η ύπαρξη μιας προϋπάρχουσας βιολογικής αλήθειας του φύλου που εγγράφεται στην «υλικότητα» του σώματος και στην απόλυτη διάκριση αρσενικού και θηλυκού. Εν κατακλείδι, το λογοτεχνικό αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό τόσο επιδερμικά όσο κι υποδερμικά: το μυθιστόρημα περιλαμβάνει συγκίνηση και σκληρότητα, καλοσύνη και φόβο, και φυσικά την πιο παλιά ανάγκη, την αγάπη, στα απλά και συνάμα στα πιο σπουδαία.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΔΡΟΥΓΑΛΑΣ είναι συγγραφέας. 
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Το τελευταίο τραγούδι του Ντύλαν» (εκδ. Πικραμένος).

 Στην κεντρική εικόνα, ο πίνακας του Maynard Dixon "Roadside" (1938).


altΜέρες δίχως τέλος
Sebastian Barry
Μτφρ. Μαρία Αγγελίδου
Ίκαρος 2018
Σελ. 296, τιμή εκδότη €15,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ SEBASTIAN BARRY


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Utopia avenue», του Ντέιβιντ Μίτσελ – μια πολυσέλιδη μπαλάντα για τη νιότη, τις φιλοδοξίες, τη φιλία (κριτική)

«Utopia avenue», του Ντέιβιντ Μίτσελ – μια πολυσέλιδη μπαλάντα για τη νιότη, τις φιλοδοξίες, τη φιλία (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του David Mitchell «Utopia avenue» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, ο David Bowie σε ιδιωτικό πάρτι στο Λος Άντζελες το 1971.

Του Διονύση Μαρίνου

Κιθαριστικά ριφ που κυλούν σαν διαμαντόπετρες. Μπασιστικά π...

«Οι κεφαλές του Κέρβερου», της Φράνσις Στίβενς – Παλπ πρωτοπορία και επιστημονική φαντασία

«Οι κεφαλές του Κέρβερου», της Φράνσις Στίβενς – Παλπ πρωτοπορία και επιστημονική φαντασία

Για το μυθιστόρημα «Οι κεφαλές του Κέρβερου» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος) της Φράνσις Στίβενς που κυκλοφορεία από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος. Στην κεντρική φωτογραφία, η συγγραφέας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Γεννημένη το 1884, ...

«Νοσταλγία», του Μίρτσεα Καρταρέσκου – Το καλτ αριστούργημα του κορυφαίου της ρουμανικής «γενιάς με τα τζιν»

«Νοσταλγία», του Μίρτσεα Καρταρέσκου – Το καλτ αριστούργημα του κορυφαίου της ρουμανικής «γενιάς με τα τζιν»

Για το μυθιστόρημα του Mircea Cărtărescu «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτωρ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Κατά τα λεγόμενα του Χάρολντ Μπλουμ υπάρχουν δύο καταγωγικές γραμμές στο διήγημα και το μυθιστόρημα: η μία ξεκινά από τον Θερβάντε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τζέιμς Νόρμπουρι: Ο καλός Σαμαρείτης που συγκινεί με ένα μεγάλο πάντα κι έναν μικρό δράκο

Τζέιμς Νόρμπουρι: Ο καλός Σαμαρείτης που συγκινεί με ένα μεγάλο πάντα κι έναν μικρό δράκο

Συνέντευξη με τον Τζέιμς Νόρμπουρι δημιουργό του εικονογραφημένου βιβλίου «Το Μεγάλο Πάντα και ο Μικρός Δράκος» (μτφρ. Σοφία Τάπα) που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα. 

Της Ελένης Κορόβηλα

Η ιστορία του αυτοδίδακτου καλλιτέχνη Τζέιμς Νόρμ...

Crime, θρίλερ, φαντασία & τρόμος: 20 ξεχωριστά μυθιστορήματα του 2021

Crime, θρίλερ, φαντασία & τρόμος: 20 ξεχωριστά μυθιστορήματα του 2021

Ένα σκοτεινό μπουκέτο από 20 μυθιστορήματα νέας εσοδείας: crime, θρίλερ, φαντασία και τρόμος. Ό,τι καλύτερο για τις Γιορτές – ψέματα; Διαλέξτε όποιο βρίσκεται πιο κοντά στα δικά σας γούστα – ή, ακόμη καλύτερα, περισσότερα από ένα. Ο χρόνος που επενδύουμε στην ανάγνωση δεν πάει ποτέ χαμένος.

Του ...

Αριστείδης Χατζής: «Το 1821 υπήρχε μια εξαιρετικά προχωρημένη δυναμική αστική τάξη»

Αριστείδης Χατζής: «Το 1821 υπήρχε μια εξαιρετικά προχωρημένη δυναμική αστική τάξη»

Συνέντευξη με τον καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Αριστείδη Χατζή, με αφορμή το βιβλίο του «Ο Ενδοξότερος Αγώνας, Η Ελληνική Επανάσταση του 1821» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.

Του K.B. Κατσουλάρη

Έχετε εμπνευστεί τον τίτλο του ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Crime, θρίλερ, φαντασία & τρόμος: 20 ξεχωριστά μυθιστορήματα του 2021

Crime, θρίλερ, φαντασία & τρόμος: 20 ξεχωριστά μυθιστορήματα του 2021

Ένα σκοτεινό μπουκέτο από 20 μυθιστορήματα νέας εσοδείας: crime, θρίλερ, φαντασία και τρόμος. Ό,τι καλύτερο για τις Γιορτές – ψέματα; Διαλέξτε όποιο βρίσκεται πιο κοντά στα δικά σας γούστα – ή, ακόμη καλύτερα, περισσότερα από ένα. Ο χρόνος που επενδύουμε στην ανάγνωση δεν πάει ποτέ χαμένος.

Του ...

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ