alt

Για το μυθιστόρημα του Sebastian Barry «Μέρες δίχως τέλος» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος).

Του Κώστα Δρουγαλά

Το συγγραφικό πλάνο του Sebastian Barry (1955- ) να διηγηθεί σε μία σειρά μυθιστορημάτων τη ζωή της οικογένειας ΜακΝάλτι μέσα στους αιώνες είναι ένα στοίχημα που κερδίζει ο Ιρλανδός συγγραφέας βιβλίο με το βιβλίο. Στις Μέρες δίχως τέλος ο Τόμας ΜακΝάλτι εγκαταλείπει το φτωχικό Σλάιγκο της Ιρλανδίας και την οικογένειά του κι επιβιβάζεται σε ένα πλοίο για τις Ηνωμένες Πολιτείες αναζητώντας ένα καλύτερο αύριο.

Ο ΜακΝάλτι κι ο Κόουλ θα πολεμήσουν με την Ένωση, πλάι στον παλιό τους αξιωματικό, προσπαθώντας να παραμείνουν ζωντανοί για χάρη –τι άλλο;– της αγάπης.

Ο Τόμας ΜακΝάλτι, κουρελιασμένος και πεινασμένος, συναντά για πρώτη φορά τον σύντροφό του, Τζον Κόουλ, στο Μιζούρι γύρω στα 1849. Οι δύο άντρες ξεκινούν να εργάζονται ως χορευτές ντυμένοι γυναίκες σε ένα σαλούν που συγκεντρώνει άξεστους μεταλλωρύχους: αυτό είναι και το πρώτο ταξίδι του ΜακΝάλτι προς την κατάκτηση της ταυτότητάς του. Ύστερα το ζευγάρι προσχωρεί σε μία διμοιρία που έχει σκοπό την κατάληψη των εδαφών που ανήκουν στους Ινδιάνους. Οι φρικαλεότητες των δύο πλευρών διαδέχονται η μία την άλλη· η επιδρομή του ιππικού στον καταυλισμό των Ινδιάνων Σιου είναι ίσως η πιο δυνατή στιγμή του βιβλίου. Μετά τη σφαγή στον καταυλισμό, το ζευγάρι περισώζει κι υιοθετεί στα κρυφά τη Γουινόνα, ανιψιά του αρχηγού των Σιου· παρ’ όλα αυτά η οικογενειακή γαλήνη δεν θα αντέξει. Όταν ο πόλεμος ενάντια στους Ινδιάνους κοπάσει, θα αρχίσει ένας καινούργιος, αυτή τη φορά ανάμεσα στον βιομηχανικό βορρά και τον αγροτικό νότο στο πλαίσιο του Αμερικανικού Εμφυλίου (1861-1865), με τη βία, την πείνα και τις κακουχίες να εντείνονται. Ο ΜακΝάλτι κι ο Κόουλ θα πολεμήσουν με την Ένωση, πλάι στον παλιό τους αξιωματικό, προσπαθώντας να παραμείνουν ζωντανοί για χάρη –τι άλλο;– της αγάπης.

Οι Μέρες δίχως τέλος είναι με σιγουριά το πλέον καλογραμμένο μυθιστόρημα του Barry σε εξαιρετική μετάφραση της πολύπειρης Μαρίας Αγγελίδου. Στις τριακόσιες περίπου σελίδες πυκνογραμμένου λόγου μαθαίνουμε ένα κομμάτι της αμερικανικής ιστορίας (αυτό του 19ου αιώνα), εν πολλοίς άγνωστο στο ευρύ κοινό: από την άφιξη των εξαθλιωμένων Ιρλανδών μεταναστών στα αμερικανικά λιμάνια και την εμπλοκή τους στις εκστρατείες κατά των ινδιάνικων φυλών, έως τις σφαγές και τις λεηλασίες σε μία σκληρότητα άνευ προηγουμένου, κι από εκεί στην κατάκτηση της αμερικανικής ταυτότητας· κι όλα αυτά με μια αξιοζήλευτη οικονομία λόγου: οι σελίδες «βαραίνουν», δίνοντας στον αναγνώστη την αίσθηση πως οι μέρες για τον Τόμας ΜακΝάλτι και τον Τζον Κόουλ μοιάζουν να μην έχουν τέλος. 

alt
Ο Sebastian Barry

Tο κοινωνικό φύλο κι η σεξουαλικότητα μέσα από την αλήθεια του ΜακΝάλτι παύουν να καθορίζονται από τις δομές της ετεροφυλοφιλίας. Έτσι καταρρίπτεται η ύπαρξη μιας προϋπάρχουσας βιολογικής αλήθειας του φύλου που εγγράφεται στην «υλικότητα» του σώματος και στην απόλυτη διάκριση αρσενικού και θηλυκού.

Επίσης, σε σχέση με την ταυτότητα φύλου, κεντρικό θέμα του βιβλίου, αξίζει να επισημάνουμε μία ενδιαφέρουσα αντίθεση της σεξουαλικότητας ανάμεσα στον δημόσιο και τον ιδιωτικό χώρο: η δημόσια εικόνα του ΜακΝάλτι και του Κόουλ είναι ασφαλώς περιοριστική κι υποκριτική, ενώ η ιδιωτική προσφέρει την ελευθερία και την αλήθεια του ζευγαριού. Ο ΜακΝάλτι κατά τη διάρκεια των αιματοβαμμένων περιπετειών κάνει υπομονή, κι ύστερα κι άλλη υπομονή, μέχρι που στο τέλος τα δύο ποιητικά υποκείμενα γίνονται επιτέλους ένα κι ο Τόμας αυτοπαρουσιάζεται ως Τομαζίνα. Με άλλα λόγια θα μπορούσαμε να αντικρίσουμε τις Μέρες δίχως τέλος ως ένα road trip του ΜακΝάλτι προς τη γυναικεία φύση του. 

Στα αρνητικά του βιβλίου θα προσμετρούσαμε την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του μυθιστορήματος, η οποία φαινομενικά αφαιρεί πολλά στοιχεία της δράσης, ωστόσο, όλα γίνονται για έναν σκοπό: ο Τόμας ΜακΝάλτι μέσω της αφήγησης χρησιμοποιεί τη γλώσσα επιτελεστικά, διαμορφώνοντας την υποκειμενικότητά της. Ως εκ τούτου το κοινωνικό φύλο κι η σεξουαλικότητα (ως κατασκευές κι όχι ως «φυσικά» σύνολα) μέσα από την αλήθεια του ΜακΝάλτι παύουν να καθορίζονται από τις δομές της ετεροφυλοφιλίας. Έτσι καταρρίπτεται η ύπαρξη μιας προϋπάρχουσας βιολογικής αλήθειας του φύλου που εγγράφεται στην «υλικότητα» του σώματος και στην απόλυτη διάκριση αρσενικού και θηλυκού. Εν κατακλείδι, το λογοτεχνικό αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό τόσο επιδερμικά όσο κι υποδερμικά: το μυθιστόρημα περιλαμβάνει συγκίνηση και σκληρότητα, καλοσύνη και φόβο, και φυσικά την πιο παλιά ανάγκη, την αγάπη, στα απλά και συνάμα στα πιο σπουδαία.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΔΡΟΥΓΑΛΑΣ είναι συγγραφέας. 
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Το τελευταίο τραγούδι του Ντύλαν» (εκδ. Πικραμένος).

 Στην κεντρική εικόνα, ο πίνακας του Maynard Dixon "Roadside" (1938).


altΜέρες δίχως τέλος
Sebastian Barry
Μτφρ. Μαρία Αγγελίδου
Ίκαρος 2018
Σελ. 296, τιμή εκδότη €15,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ SEBASTIAN BARRY

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Άμνετ» της Μάγκι Ο' Φάρελ (κριτική)

«Άμνετ» της Μάγκι Ο' Φάρελ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Μάγκι Ο' Φάρελ «Άμνετ» (μτφρ. Αύγουστος Κορτώ, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία για τον Ουίλιαμ Σαίξπηρ «All Is True» (2018).

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Άμνετ, ήταν το ό...

«Μια φιλία» της Σίλβια Αβαλόνε (κριτική)

«Μια φιλία» της Σίλβια Αβαλόνε (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Σίλβια Αβαλόνε «Μια φιλία» (μτφρ. Λούλα Καραγιαννάκη. εκδ. Αίολος). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Ginger and Rosa» (2012).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Με ποια κριτήρια επιλέγουμε το...

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

Για το μυθιστόρημα του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Ο πρίγκιπας της ομίχλης» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός), πρώτο βιβλίο της εξαιρετικά επιτυχημένης Τριλογίας της Ομίχλης.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Βρισκόμαστε στο Λονδίνο,...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

Ένας χρόνος χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή + ένα σπάνιο διήγημά της

Ένας χρόνος χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή + ένα σπάνιο διήγημά της

Με αφορμή τη συμπλήρωση σήμερα, 6 Φεβρουαρίου, ενός χρόνου χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή κοντά μας, αναδημοσιεύουμε ένα σπάνιο διήγημά της του 1971 – ίσως το μοναδικό που έχει γράψει.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Η ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ