alt

Για τη νουβέλα του Hermann Hesse «Η επιστροφή» (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Κριτική).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Έπειτα από πολύχρονη απουσία στο εξωτερικό, ο Αύγουστος Σλότερμπεκ επιστρέφει στο Γκερμπερζάου, μια μικρή πόλη στον Μέλανα Δρυμό. Οι νέοι της εποχής του συνήθιζαν να ταξιδεύουν στο εξωτερικό για να γνωρίσουν τον κόσμο. Στη συνέχεια επέστρεφαν για να αποκατασταθούν επαγγελματικά και να παντρευτούν. Ο Αύγουστος Σλότερμπεκ ακολούθησε αρχικά αυτή την παράδοση. Όμως για λόγους υγείας, επιστρέφοντας δεν μπορούσε να ασχοληθεί με το οικογενειακό βυρσοδεψείο. Και όταν αργότερα ο πατέρας του του το παραχώρησε υπερχρεωμένο, δεν είχε άλλη επιλογή από το να το πουλήσει και να αναζητήσει αλλού την τύχη του.

Η ηλικία, η μοναξιά και τα οικονομικά προβλήματα που άρχισαν να συσσωρεύονται, τον έκαναν να πάρει τη μεγάλη απόφαση: να επιστρέψει στη γενέτειρά του. Ρευστοποίησε όλα του τα υπάρχοντα και ξεκίνησε  για το Γκερμπερζάου, γεμάτος νοσταλγία.

Εργάστηκε αρχικά στην Ελβετία, μετά στην Αγγλία, αργότερα στο Σικάγο και τη νότια Ρωσία. Έκανε έναν γάμο που δεν κράτησε πολύ λόγω θανάτου της συζύγου του. Καθώς περνούσαν τα χρόνια άρχισε να καταλαβαίνει ότι «δεν είναι κάθε μέρος της γης ίδιο με τα άλλα». Η ηλικία, η μοναξιά και τα οικονομικά προβλήματα που άρχισαν να συσσωρεύονται, τον έκαναν να πάρει τη μεγάλη απόφαση: να επιστρέψει στη γενέτειρά του. Ρευστοποίησε όλα του τα υπάρχοντα και ξεκίνησε  για το Γκερμπερζάου, γεμάτος νοσταλγία. Παρά το γεγονός ότι στα χρόνια της απουσίας του «δεν παρασύρθηκε σε άσκοπη εξιδανίκευση της πατρίδας του», φτάνοντας εκεί, ένιωσε ότι ανήκει κάπου.

Η ιδιαίτερη πατρίδα ως σημείο αναφοράς

Η απογοήτευση θα σταθεί άραγε ικανή να τον κάνει να αποφασίσει να δραπετεύσει ξανά από τα στενά όρια της μικρής κοινωνίας του Γκερμπερζάου; Και θα καταφέρει να σώσει από την κακία και την μικροψυχία των γύρω του, την κυρία Έντρις, την οποία πλέον «έχει ερωτευτεί οριστικά και αμετάκλητα»;

altΤα βιώματα της παιδικής ηλικίας, συνυφασμένα με τον εκάστοτε τόπο και τα πρόσωπα με τα οποία συνδέονται, εγγράφονται στα κύτταρα του ανθρώπου, στη μνήμη και στο συναίσθημά του. Οι εικόνες και οι αναμνήσεις της ιδιαίτερης πατρίδας και των ανθρώπων της συνοδεύονται από μια αίσθηση οικειότητας, ζεστασιάς, αποδοχής, χαλάρωσης και ασφάλειας, όσα χρόνια κι αν περάσουν. Ειδικότερα σε περιόδους δυσκολιών και πίεσης, εκδηλώνεται αυτόματα μια εγγενής ανάγκη επιστροφής στη μήτρα και κατ’ επέκταση στον τόπο καταγωγής, ο οποίος παρέχει μια επίφαση ασφάλειας και προστασίας.

Ως άνθρωπος ο οποίος μπορεί να παίρνει αποστάσεις από τα πράγματα και να κρίνει αντικειμενικά καταστάσεις και γεγονότα, διέκρινε καθαρά τα σαθρά θεμέλια του κοινωνικού οικοδομήματος της πόλης του, τη ρηχότητα και την αβελτηρία των συμπατριωτών του. Και αρνήθηκε να συνεχίσει να ζει στα πλαίσια μιας κοινωνίας στάσιμης και οπισθοδρομικής.

Με αυτά τα συναισθήματα επέστρεψε και ο Σλότερμπεκ στο Γκερμπερζάου. Όμως η αγάπη για την πατρίδα και για ό,τι συνδέεται μαζί της, δεν ήταν τόσο βαθιά ώστε να τον κάνει να παραβλέψει τη συμπεριφορά των συμπατριωτών του απέναντί του. Ως άνθρωπος ο οποίος μπορεί να παίρνει αποστάσεις από τα πράγματα και να κρίνει αντικειμενικά καταστάσεις και γεγονότα, διέκρινε καθαρά τα σαθρά θεμέλια του κοινωνικού οικοδομήματος της πόλης του, τη ρηχότητα και την αβελτηρία των συμπατριωτών του. Και αρνήθηκε να συνεχίσει να ζει στα πλαίσια μιας κοινωνίας στάσιμης και οπισθοδρομικής, η οποία αρνείται πεισματικά να προχωρήσει, να εξελιχθεί, να γνωρίσει, να ενσωματώσει και να αφομοιώσει καινούρια πράγματα, ιδέες, ανθρώπους και συμπεριφορές. Μιας κοινωνίας που βλέπει μόνο την επιφάνεια και όχι την ουσία των πραγμάτων και στην οποία είναι απορριπτέος όποιος δεν πληροί τα καθιερωμένα τυπικά χαρακτηριστικά του καλού πολίτη. Ο Σλότερμπεκ επιλέγει, λοιπόν, να απομακρυνθεί από συγγενείς και γνωστούς και να απολαύσει τη μοναξιά του, η οποία, σύμφωνα με μία δική του ρήση, ισοδυναμεί με ανεξαρτησία. 

Ο συγγραφέας

Ο Herman Hesse γεννήθηκε στις 2 Ιουλίου 1877 στη Γερμανία και πέθανε στις 9 Αυγούστου 1962 στην Ελβετία. Ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία από πολύ νεαρή ηλικία. Έγραψε ποιητικές συλλογές, μυθιστορήματα, άρθρα για εφημερίδες, βιογραφίες και ταξιδιωτικές σημειώσεις. Έχει δεχθεί επιρροές από την ελληνική μυθολογία, τον γερμανικό ρομαντισμό, την ινδική και κινεζική φιλοσοφία και από διάφορες ψυχαναλυτικές θεωρίες. Βραβεύτηκε το 1946 με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας και το βραβείο Γκαίτε και το 1955 με το βραβείο Ειρήνης του Γερμανικού Συνδέσμου Εμπορίας Βιβλίων. Μερικά από τα έργα του είναι: Ντέμιαν (1919), Σιντάρτα (1922), Ο λύκος της στέπας (1927), Κάτω από τον τροχό (1906), Νάρκισσος και Χρυσόστομος (1920), Το παιχνίδι με τις χάντρες (1945) και πολλά άλλα. Η Επιστροφή γράφτηκε το 1909 και δημοσιεύτηκε στο λογοτεχνικό περιοδικό Die Neue Rundschan.

Στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, διαμαρτυρόμενος για το γερμανικό μιλιταριστικό καθεστώς, μετακόμισε στην Ελβετία. Μετά την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, τα έργα του απαγορεύτηκαν στην πατρίδα του. Ο Hesse μέσω της  λογοτεχνίας, αναζητούσε διέξοδο από τα ψυχολογικά του προβλήματα, καθώς από την εφηβεία του έπασχε από κατάθλιψη. Είχε κάνει μάλιστα και μία απόπειρα αυτοκτονίας και για ένα διάστημα είχε εισαχθεί σε ψυχιατρείο. Τα έργα του χαρακτηρίζονται από έντονο αυτοβιογραφικό χαρακτήρα και έχουν ως επίκεντρο την ανθρώπινη ύπαρξη. Περιγράφουν διεξοδικά τη σχέση του ανθρώπου, τόσο με τον κόσμο που τον περιβάλλει, όσο και με τον εαυτό του. 

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι νηπιαγωγός.

 Στην κεντρική εικόνα ο August Zirner στον ρόλο του Αύγουστου Σλότερμπεκ, στην κινηματογραφική μεταφορά της νουβέλας του Hesse, σε σκηνοθεσία του Jo Baier.


altΗ επιστροφή
Hermann Hesse
Μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός
Κριτική 2019
Σελ. 88, τιμή εκδότη €10,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ HERMANN HESSE

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στην Αλίς Ζενιτέρ και την «Τέχνη της απώλειας» το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Δουβλίνου

Στην Αλίς Ζενιτέρ και την «Τέχνη της απώλειας» το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Δουβλίνου

Η Γαλλίδα Αλίς Ζενιτέρ (Alice Zeniter) και ο μεταφραστής της στα αγγλικά Φρανκ Γουίν (Frank Wynne) τιμήθηκαν με το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Δουβλίνου, για το μυθιστόρημα «Η τέχνη της απώλειας». Το βιβλίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις, σε μετάφραση Έφης Κορομηλά. Σημειωτέον, το συγκεκριμένο βρ...

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων της Αντωνίας Γουναροπούλου «Οδός Μακεδονομάχων» (εκδ. Petites Maisons). Κεντρική εικόνα: Πίνακας της © Christine Cousineau.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Η παιδική ηλικία είναι κατά τον Piaget η περίοδος κατά την οποία...

Ντέιβιντ Μίτσελ: «Οι περισσότεροι συγγραφείς φθονούμε τους μουσικούς»

Ντέιβιντ Μίτσελ: «Οι περισσότεροι συγγραφείς φθονούμε τους μουσικούς»

Σε συνέντευξή του, ο Βρετανός συγγραφέας David Mitchell, δύο φορές υποψήφιος για το Βραβείο Μπούκερ, μίλησε για το πρόσφατο μυθιστόρημά του «Utopia Avenue».

Επιμέλεια: Book Press

Το ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ