alt

Για τη νουβέλα του Hermann Hesse «Η επιστροφή» (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Κριτική).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Έπειτα από πολύχρονη απουσία στο εξωτερικό, ο Αύγουστος Σλότερμπεκ επιστρέφει στο Γκερμπερζάου, μια μικρή πόλη στον Μέλανα Δρυμό. Οι νέοι της εποχής του συνήθιζαν να ταξιδεύουν στο εξωτερικό για να γνωρίσουν τον κόσμο. Στη συνέχεια επέστρεφαν για να αποκατασταθούν επαγγελματικά και να παντρευτούν. Ο Αύγουστος Σλότερμπεκ ακολούθησε αρχικά αυτή την παράδοση. Όμως για λόγους υγείας, επιστρέφοντας δεν μπορούσε να ασχοληθεί με το οικογενειακό βυρσοδεψείο. Και όταν αργότερα ο πατέρας του του το παραχώρησε υπερχρεωμένο, δεν είχε άλλη επιλογή από το να το πουλήσει και να αναζητήσει αλλού την τύχη του.

Η ηλικία, η μοναξιά και τα οικονομικά προβλήματα που άρχισαν να συσσωρεύονται, τον έκαναν να πάρει τη μεγάλη απόφαση: να επιστρέψει στη γενέτειρά του. Ρευστοποίησε όλα του τα υπάρχοντα και ξεκίνησε  για το Γκερμπερζάου, γεμάτος νοσταλγία.

Εργάστηκε αρχικά στην Ελβετία, μετά στην Αγγλία, αργότερα στο Σικάγο και τη νότια Ρωσία. Έκανε έναν γάμο που δεν κράτησε πολύ λόγω θανάτου της συζύγου του. Καθώς περνούσαν τα χρόνια άρχισε να καταλαβαίνει ότι «δεν είναι κάθε μέρος της γης ίδιο με τα άλλα». Η ηλικία, η μοναξιά και τα οικονομικά προβλήματα που άρχισαν να συσσωρεύονται, τον έκαναν να πάρει τη μεγάλη απόφαση: να επιστρέψει στη γενέτειρά του. Ρευστοποίησε όλα του τα υπάρχοντα και ξεκίνησε  για το Γκερμπερζάου, γεμάτος νοσταλγία. Παρά το γεγονός ότι στα χρόνια της απουσίας του «δεν παρασύρθηκε σε άσκοπη εξιδανίκευση της πατρίδας του», φτάνοντας εκεί, ένιωσε ότι ανήκει κάπου.

Η ιδιαίτερη πατρίδα ως σημείο αναφοράς

Η απογοήτευση θα σταθεί άραγε ικανή να τον κάνει να αποφασίσει να δραπετεύσει ξανά από τα στενά όρια της μικρής κοινωνίας του Γκερμπερζάου; Και θα καταφέρει να σώσει από την κακία και την μικροψυχία των γύρω του, την κυρία Έντρις, την οποία πλέον «έχει ερωτευτεί οριστικά και αμετάκλητα»;

altΤα βιώματα της παιδικής ηλικίας, συνυφασμένα με τον εκάστοτε τόπο και τα πρόσωπα με τα οποία συνδέονται, εγγράφονται στα κύτταρα του ανθρώπου, στη μνήμη και στο συναίσθημά του. Οι εικόνες και οι αναμνήσεις της ιδιαίτερης πατρίδας και των ανθρώπων της συνοδεύονται από μια αίσθηση οικειότητας, ζεστασιάς, αποδοχής, χαλάρωσης και ασφάλειας, όσα χρόνια κι αν περάσουν. Ειδικότερα σε περιόδους δυσκολιών και πίεσης, εκδηλώνεται αυτόματα μια εγγενής ανάγκη επιστροφής στη μήτρα και κατ’ επέκταση στον τόπο καταγωγής, ο οποίος παρέχει μια επίφαση ασφάλειας και προστασίας.

Ως άνθρωπος ο οποίος μπορεί να παίρνει αποστάσεις από τα πράγματα και να κρίνει αντικειμενικά καταστάσεις και γεγονότα, διέκρινε καθαρά τα σαθρά θεμέλια του κοινωνικού οικοδομήματος της πόλης του, τη ρηχότητα και την αβελτηρία των συμπατριωτών του. Και αρνήθηκε να συνεχίσει να ζει στα πλαίσια μιας κοινωνίας στάσιμης και οπισθοδρομικής.

Με αυτά τα συναισθήματα επέστρεψε και ο Σλότερμπεκ στο Γκερμπερζάου. Όμως η αγάπη για την πατρίδα και για ό,τι συνδέεται μαζί της, δεν ήταν τόσο βαθιά ώστε να τον κάνει να παραβλέψει τη συμπεριφορά των συμπατριωτών του απέναντί του. Ως άνθρωπος ο οποίος μπορεί να παίρνει αποστάσεις από τα πράγματα και να κρίνει αντικειμενικά καταστάσεις και γεγονότα, διέκρινε καθαρά τα σαθρά θεμέλια του κοινωνικού οικοδομήματος της πόλης του, τη ρηχότητα και την αβελτηρία των συμπατριωτών του. Και αρνήθηκε να συνεχίσει να ζει στα πλαίσια μιας κοινωνίας στάσιμης και οπισθοδρομικής, η οποία αρνείται πεισματικά να προχωρήσει, να εξελιχθεί, να γνωρίσει, να ενσωματώσει και να αφομοιώσει καινούρια πράγματα, ιδέες, ανθρώπους και συμπεριφορές. Μιας κοινωνίας που βλέπει μόνο την επιφάνεια και όχι την ουσία των πραγμάτων και στην οποία είναι απορριπτέος όποιος δεν πληροί τα καθιερωμένα τυπικά χαρακτηριστικά του καλού πολίτη. Ο Σλότερμπεκ επιλέγει, λοιπόν, να απομακρυνθεί από συγγενείς και γνωστούς και να απολαύσει τη μοναξιά του, η οποία, σύμφωνα με μία δική του ρήση, ισοδυναμεί με ανεξαρτησία. 

Ο συγγραφέας

Ο Herman Hesse γεννήθηκε στις 2 Ιουλίου 1877 στη Γερμανία και πέθανε στις 9 Αυγούστου 1962 στην Ελβετία. Ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία από πολύ νεαρή ηλικία. Έγραψε ποιητικές συλλογές, μυθιστορήματα, άρθρα για εφημερίδες, βιογραφίες και ταξιδιωτικές σημειώσεις. Έχει δεχθεί επιρροές από την ελληνική μυθολογία, τον γερμανικό ρομαντισμό, την ινδική και κινεζική φιλοσοφία και από διάφορες ψυχαναλυτικές θεωρίες. Βραβεύτηκε το 1946 με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας και το βραβείο Γκαίτε και το 1955 με το βραβείο Ειρήνης του Γερμανικού Συνδέσμου Εμπορίας Βιβλίων. Μερικά από τα έργα του είναι: Ντέμιαν (1919), Σιντάρτα (1922), Ο λύκος της στέπας (1927), Κάτω από τον τροχό (1906), Νάρκισσος και Χρυσόστομος (1920), Το παιχνίδι με τις χάντρες (1945) και πολλά άλλα. Η Επιστροφή γράφτηκε το 1909 και δημοσιεύτηκε στο λογοτεχνικό περιοδικό Die Neue Rundschan.

Στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, διαμαρτυρόμενος για το γερμανικό μιλιταριστικό καθεστώς, μετακόμισε στην Ελβετία. Μετά την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, τα έργα του απαγορεύτηκαν στην πατρίδα του. Ο Hesse μέσω της  λογοτεχνίας, αναζητούσε διέξοδο από τα ψυχολογικά του προβλήματα, καθώς από την εφηβεία του έπασχε από κατάθλιψη. Είχε κάνει μάλιστα και μία απόπειρα αυτοκτονίας και για ένα διάστημα είχε εισαχθεί σε ψυχιατρείο. Τα έργα του χαρακτηρίζονται από έντονο αυτοβιογραφικό χαρακτήρα και έχουν ως επίκεντρο την ανθρώπινη ύπαρξη. Περιγράφουν διεξοδικά τη σχέση του ανθρώπου, τόσο με τον κόσμο που τον περιβάλλει, όσο και με τον εαυτό του. 

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι νηπιαγωγός.

 Στην κεντρική εικόνα ο August Zirner στον ρόλο του Αύγουστου Σλότερμπεκ, στην κινηματογραφική μεταφορά της νουβέλας του Hesse, σε σκηνοθεσία του Jo Baier.


altΗ επιστροφή
Hermann Hesse
Μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός
Κριτική 2019
Σελ. 88, τιμή εκδότη €10,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ HERMANN HESSE

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

Για το μυθιστόρημα της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martin Gaite] «Το πίσω δωμάτιο» (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Rijkmuseum. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Πώς να μιλήσει κανείς για μια π...

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Πόσα βιβλία εκδόθηκαν το 2023 και ποια κατηγορία προηγείται; Εξακολουθεί η λογοτεχνία να κρατάει τα σκήπτρα; Ποια είναι η μέση τιμή ενός βιβλίου και τι γίνεται με τις αυτοεκδόσεις; Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο ΟΣΔΕΛ από την osdelnet δίνουν πολλές απαντήσεις για τάσεις και παθολογίες στο χώρο του βιβλίου....

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ