alt

Για το μυθιστόρημα του A.G. Lombardo «Graffiti Palace» (μτφρ. Κάλλια Παπαδάκη, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Διονύση Μαρίνου

11 Αυγούστου 1965: τότε που η «Πόλη των Αγγέλων» μετατράπηκε σε κολαστήριο. Στη σύγχρονη αμερικανική Ιστορία, τα γεγονότα εκείνων των ημερών έχουν καταγραφεί ως «Watts Riots» (σ.σ.: οι ταραχές στο Γουάτς). Κράτησαν έξι ολόκληρες ημέρες και τα αποκαΐδια που άφησαν πίσω τους κάπνιζαν για πολύ καιρό.

Το αποτέλεσμα εκείνων των κολασμένων ημερών ήταν συντριπτικό: 34 νεκροί (εκ των οποίων οι 31 ήταν μαύροι), 1.032 τραυματίες, ανάμεσά τους και 100 αστυνομικοί, 3.438 συλλήψεις, 500 καμένα κτίρια και υλικές καταστροφές της τάξεως των 40.000.000 δολαρίων.

Όλα ξεκίνησαν όταν ένας αφροαμερικανός συνελήφθη από τους αστυνομικούς του LAPD να οδηγεί υπό την επήρεια αλκοόλ. Ο υπερβάλλων ζήλος των αστυνομικών οργάνων, σε συνδυασμό με τη διάχυτη αίσθηση καταπίεσης που βίωνε η γκετοποιημένη κοινότητα των μαύρων, οδήγησαν στην εξέγερση τους. Και ήταν σφοδρή αντίδραση, καθώς περιείχε χρόνια κοινωνικής υποδούλωσης που αναζητούσε την αφορμή για να ζητήσει το δίκιο της. Το καπάκι της λαϊκής αντίδρασης μόλις είχε πεταχτεί και ο ατμός κάλυψε ολόκληρο το Λος Άντζελες. Χρειάστηκε να επιστρατευτούν 4.000 μέλη της Εθνοφρουράς (εντολή που έδωσε ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Λίντον Τζόνσον) για να αποκρουστεί το μαύρο κύμα της αντίδρασης ενάντια στη λευκή επικυριαρχία. Το αποτέλεσμα εκείνων των κολασμένων ημερών ήταν συντριπτικό: 34 νεκροί (εκ των οποίων οι 31 ήταν μαύροι), 1.032 τραυματίες, ανάμεσά τους και 100 αστυνομικοί, 3.438 συλλήψεις, 500 καμένα κτίρια και υλικές καταστροφές της τάξεως των 40.000.000 δολαρίων.

Έχουν γραφτεί πολλά για εκείνες τις ταραγμένες ημέρες και νύχτες. Η λογοτεχνία έχει προσφέρει τον «οβολό» της. Για όποιον ενδιαφέρεται, υπάρχει στο διαδίκτυο ένα εμβριθές άρθρο του πυραυλοκίνητου Τόμας Πύντσον γραμμένο στις 12 Ιουνίου 1966 για την εφημερίδα New York Times, με τον τίτλο «A journey into the mind of Watts». Όντως, αυτό που έκανε ο Πύντσον ήταν ένα πραγματικό ταξίδι στο γκέτο των μαύρων ψάχνοντας στα απομεινάρια της εξέγερσης. Μπορεί να το έκανε αθέατος, όπως συνηθίζει, αλλά η μαρτυρία του είναι ακριβής σαν λεπίδι. 

Πριν από λίγα χρόνια, ο συγγραφέας Γούλτερ Μόσλι κατέθεσε το μυθιστόρημα Little Scarlet (μτφρ. Άλκηστις Τριμπέρη, εκδ. Πόλις), στο οποίο χρησιμοποιεί αρκετές φόρμες του νουάρ και της αστυνομικής λογοτεχνίας, για να αναφερθεί στην κοινωνική διάσταση των ταραχών. 

Το αποτέλεσμα είναι ένα υπεράφθονο γλωσσοκεντρικό μυθιστόρημα όπου τα πάντα (πρόσωπα, καταστάσεις, γεγονότα) αναπτύσσονται μέσα σε ένα γαλακτώδες ονειρικό σύννεφο.

Ο πρωτοεμφανιζόμενος στα αμερικανικά γράμματα A.G. Lombardo με το μυθιστόρημά του Graffiti Palace (μτφρ. Κάλλια Παπαδάκη, εκδ. Μεταίχμιο), κάνει κάτι εντελώς διαφορετικό και προωθητικό ως προς τη σύλληψη και τη διευθέτηση της πλοκής. Συνενώνει, εν ταυτώ, την Οδύσσεια του Ομήρου, χρησιμοποιώντας σύμβολα και παραλλαγμένα πρόσωπα του έπους, την Οδύσσεια του Τζόις ως προς το ύφος της γραφής, την οποία μπολιάζει με αρκετές δόσεις από την μεθυστική πρόζα του Πύντσον. Το αποτέλεσμα είναι ένα υπεράφθονο γλωσσοκεντρικό μυθιστόρημα όπου τα πάντα (πρόσωπα, καταστάσεις, γεγονότα) αναπτύσσονται μέσα σε ένα γαλακτώδες ονειρικό σύννεφο. Σαν μια κατάβαση στα άδυτα της πόλης όπου στοιχειοποιούνται και σημασιολογούνται όλα τα κρυφά μηνύματά της. Αυτό κάνει άλλωστε και ο κεντρικός ήρωας του μυθιστορήματος, Αμέρικο Μονκ: είναι ένας ερασιτέχνης-ρέκτης των γκράφιτι της πόλης, ένας σημειολόγος των δρόμων. Με ένα τετράδιο υπό μάλης περιδιαβάζει όλες τις συνοικίες του Λος Άντζελες και καταγράφει σχέδια, απόκρυφες σημασίες, γράμματα και ταγκιές (οι υπογραφές των γκραφιτάδων) θέλοντας μέσω αυτών να καταγράψει την πραγματική, υπόγεια, φυσιογνωμία της πόλης. Εντέλει, να καταγράψει την ζώσα ιστορία της, έτσι όπως δεν περνάει από τα επίσημα Μέσα. 

Είναι ένας άνθρωπος στο ενδιάμεσο: ούτε μαύρος ούτε λευκός. Οι λογής συμμορίες του επιτρέπουν να μπαίνει στα άδυτά τους και οι αστυνομικοί τον αφήνουν να δρα ανενόχλητος. Κάθε μια από τις αντιμαχόμενες πλευρές θέλει να επωφεληθεί από τη βαθιά και ανερμήνευτη γνώση του για ίδιους σκοπούς.

alt
Ο A.G. Lombardo

Σε τούτο το παράξενο ταξίδι έρχεται σε επαφή με πρωτόγνωρες καταστάσεις: με μέλη συμμοριών (όλων των φυλών), γυναίκες-μάγισσες, Σειρήνες, τυφλούς Τειρεσίες που προλέγουν τα πάθη του, μουσικούς της μαύρης μουσικής και δολοφόνους, καλλιτέχνες και εξεγερμένους επαναστάτες.

Και τότε ξεσπούν οι ταραχές και ο Μονκ, ως άλλος Οδυσσέας, βρίσκεται στο κέντρο του πυρός. Προσπαθεί παντί τρόπω να διαφύγει. Θέλει να επιστρέψει στο σπίτι του όπου τον περιμένει η Κάρμαν (η έγκυος γυναίκα του), μια άλλη Πηνελόπη που περιστοιχίζεται από διάφορους περίεργους φίλους του ζευγαριού. Η προσπάθεια του Μονκ να ξεφύγει ομοιάζει με εκείνη του πολυμήχανου Οδυσσέα. Σε τούτο το παράξενο ταξίδι έρχεται σε επαφή με πρωτόγνωρες καταστάσεις: με μέλη συμμοριών (όλων των φυλών), γυναίκες-μάγισσες, Σειρήνες, τυφλούς Τειρεσίες που προλέγουν τα πάθη του, μουσικούς της μαύρης μουσικής και δολοφόνους, καλλιτέχνες και εξεγερμένους επαναστάτες. Όλοι τους λειτουργούν ανασχετικά στην προσπαθειά του να φτάσει στο σπίτι και να προστατεύσει τη γυναίκα του. Το ταξίδι εκεί που πάει να ολοκληρωθεί, ξεκινάει πάλι από την αρχή. Οι μέρες μοιάζουν με νύχτες, οι νύχτες γίνονται αδιάβατες, η πόλη βράζει, το μένος παίρνει τα πάνω του και ο Μονκ, μόνος εν μέσω «τεράτων», αστυνομικών και λοιπών δαιμονίων διεκδικεί το δικαίωμά του στη μνήμη των γεγονότων και της βαθιάς ποιότητας που συνέχει όλη την πόλη. Τι παράξενο: κάθε φορά που βρίσκει ένα τηλέφωνο να συνομιλήσει με την αγαπημένη του, η γραμμή είναι κατειλημμένη. Σε τούτο το δυστοπικό περιβάλλον, ο Μονκ γίνεται ο καταγραφέας της κρυφής συνείδησης του Λος Άντζελες. Των γκράφιτι, των ιστοριών, των προσώπων. 

Ο Lombardo δεν γράφει κάτι καινούργιο για εκείνα τα γεγονότα, αλλά τα γράφει με τέτοιο τρόπο που είναι πρωτόγνωρος, δίχως να διεκδικεί όλη τη δόξα της πρωτοτυπίας. Η άριστη μετάφραση ανήκει στην Κάλλια Παπαδάκη.

Ο Lombardo γράφει με πυρετώδη τρόπο. Το μυθιστόρημα είναι ένα πικαρέσκο που άλλοτε αποκτάει δραματικές χαραγματιές κι άλλοτε είναι η σάτιρα που δίνει τον τόνο. Το «ντύμα» της πλοκής είναι ένας διαρκής εσωτερικός μονόλογος –καίτοι υπάρχουν πάρα πολλά διαλογικά μέρη– όπου οι στοχασμοί και οι εντυπώσεις του Μονκ μεταφέρονται στο χαρτί με τρόπο γλωσσικά περιπετειώδη. Η εκφορά του λόγου στον Lombardo υπερχειλίζει, προσφέρει μια μορφή πληρότητας που συναντάς σε συγγραφείς όπως ο πολλάκις αναφερόμενος σε τούτο το κείμενο Τόμας Πύντσον, ο Ντον ΝτεΛίλλο, η Τόνι Μόρισον και η μέγας διδάξας Χέρμαν Μέλβιβ. Ο φιλοσοφικός στοχασμός προσεγγίζει τη λογοτεχνική ύλη εξαρχής. Δεν τη διεμβολίζει, αλλά συνυπάρχει μαζί της. Όπως και το πλήθος των μεταφορών και των συνωνύμων που διαμορφώνουν προτάσεις υψηλού αισθητικού αποτελέσματος. Ο Lombardo δεν γράφει κάτι καινούργιο για εκείνα τα γεγονότα, αλλά τα γράφει με τέτοιο τρόπο που είναι πρωτόγνωρος, δίχως να διεκδικεί όλη τη δόξα της πρωτοτυπίας. Με την έννοια ότι φαίνεται να έχει θητεύσει στους μεγάλους στυλίστες του είδους. Η άριστη μετάφραση ανήκει στην Κάλλια Παπαδάκη. Είναι χαρακτηριστικό πως τούτη είναι η πρώτη της μεταφραστική προσπάθεια και μάλιστα με ένα βιβλίο που έχει μεγάλο βαθμό δυσκολίας. Εντούτοις, έδειξε ευελιξία στον μακροπερίοδο λόγο του Lombardo και δεν χάθηκε στην εσωτερικότητα του κειμένου.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο του, η συλλογή διηγημάτων «Όπως και αν έρθει αυτό το βράδυ» (εκδ. Μελάνι).


altGraffiti palace
A.G. Lombardo
Μτφρ. Κάλλια Παπαδάκη
Μεταίχμιο 2019
Σελ. 544, τιμή εκδότη €18,80

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μέλις Φρίντενταλ [Meelis Friedenthal] «Μέλισσες» (μτφρ. Απόστολος Θηβαίος, εκδ. Βακχικόν).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Πώς είναι άραγε το μέσα του ανθρώπου; Από πού κρατά και για πού τραβά η ψυχή του; Πού στέκουν τα εξω...

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

Για το μυθιστόρημα της Χάνια Γιαναγκιχάρα [Hanya Yanagihara] «Προς τον παράδεισο» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Την 48χρονη σήμερα Χάνια Γιαναγκιχάρα τη γνωρίσαμε από το δεύτερο βιβλίο της, το Λίγη ζωή, ένα ο...

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

Για το βραβευμένο –με το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης– μυθιστόρημα του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς [J. K. Huysmans] «Ανάστροφα» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο Νίκος Μπακουνάκης, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Auguste Leroux (1871-1954) για το βιβλίο του Joris-Karl Huysmans, το 1920....

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

Φράνσις Κιρπς: «Δεν είμαι απαισιόδοξος για το μέλλον της λογοτεχνίας αλλά της ανθρωπότητας»

Φράνσις Κιρπς: «Δεν είμαι απαισιόδοξος για το μέλλον της λογοτεχνίας αλλά της ανθρωπότητας»

«Οι μεταλλάξεις» του Λουξεμβουργιανού συγγραφέα Φράνσις Κιρπς είναι επτά ιστορίες και ένα ποίημα, με αντίστοιχο πρότυπο και σημείο αναφοράς ένα κλασικό κείμενο – από την Κοκκινοσκουφίτσα μέχρι τη Βιρτζίνια Γουλφ. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Συνέντευξη στην Αγγελ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ