cohen-bros250

Ο Ιεχωβά πάει στο Χόλιγουντ*

Του Μάνου Στεφανίδη

Η σχέση μας με τις εικόνες και ιδιαίτερα με την κινηματογραφική ποιητική είναι βαθύτατα ερωτική, βαθύτατα υπαρξιακή. Μας χαρακτηρίζει ιδεολογικά, μας διαμορφώνει αισθητικά, μας ταυτοποιεί ως κοινωνικά όντα. Μόνο που ακόμη και στην πιο αισθησιακή εκδοχή της εικόνας, σ' αυτήν δηλαδή που κανείς παραδίδεται συνήθως αμαχητί, ενεδρεύει σχεδόν πάντα, δυσοίωνα αποκαλυπτικός και ανεπαίσθητα εικονοκλαστικός, ο λόγος. Ο λόγος ως οιονεί σάρκα της εικόνας, ως ερμηνεία της. 

Αυτό ακριβώς επιχειρεί με τα βιβλία της, η Ειρήνη Σταματοπούλου. Να μας υποδείξει αριστοτεχνικά τι ακριβώς βλέπουμε όταν νομίζουμε πως βλέπουμε κάτι άλλο, τι ακριβώς συμβαίνει στην οθόνη και στην συνείδηση μας, όταν εμείς αμέριμνοι και μασουλώντας ποπ-κορν διασκεδάζουμε παρακολουθώντας μια ταινία. Όταν δηλαδή ένας ολόκληρος κόσμος πολιτιστικών αναφορών, κοινωνιολογικών συνειρμών, προσωπικών δεδομένων και αταβιστικών πιστεύω ενεργοποιείται και συγκρούεται ενώ εμείς περιμένουμε ανυπόμονα το happy end, έχοντας ταυτιστεί με τους καλούς κι έχοντας αποκηρύξει τους κακούς. Ήγουν, την κακή πλευρά του ανοικονόμητου εαυτού μας.

Woody_AllenΣτο προηγούμενο βιβλίο της η Ειρήνη μας μύησε στην κατασκευή και τις αφηγηματικές δυνατότητες του ρομαντικού ήρωα όπως αυτός μεταφέρεται ατόφιος από το μυθιστόρημα του 19ου αιώνα, στα σελιλόιντς του 20ου. Τώρα καταπιάνεται μ' ένα ακόμη πιο επίπονο και στρυφνό, θα έλεγα, θέμα, που έχει να κάνει απλά με τη μεταφυσική στο σινεμά και πιο εξειδικευμένα με την παρουσία της θεολογικής σκέψης στις ταινίες τεσσάρων αμερικανοεβραίων σκηνοθετών, του Γούντι Άλεν, των αδερφών Κοέν και του Αρονόφσκι. Τίτλος της μελέτης της, την οποία επιμελήθηκαν άψογα οι εκδόσεις Αιγόκερως και ο ρέκτης σκηνοθέτης, συγγραφέας και ιστορικός του σινεμά Γιάννης Σολδάτος έχει τίτλο: θεολογία και μυστικισμός στον σύγχρονο αμερικάνικο κινηματογράφο.

Κι εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Η συγγραφέας διεξέρχεται την εκτεταμένη, ξενόγλωσση και ημεδαπή βιβλιογραφία με χάρη χορεύτριας και με φανατισμό καρμηλίτισσας μοναχής. Γιατί βεβαία για να μιλήσεις για τον εβραϊσμό, οφείλεις πρώτα να μελετήσεις συγκριτική θρησκειολογία, κοινωνιολογία, θεολογία κλπ. Αυτός ο όγκος γνώσης καθιστά ομολογουμένως, τον λόγο της συγγραφέως όχι μόνο μακροπερίοδο αλλά και, κατά περιπτώσεις, δύσκαμπτο. Το όφελος όμως σ’ όποιον επιμείνει στην εμβάθυνση Darren-Aronofskyαυτού του πρωτότυπου όσο και διεισδυτικού δοκιμίου θα είναι μέγα. Το λέω ευθέως: Τέτοια βιβλία μας ανοίγουν το δρόμο προς την διεθνή ακαδημαϊκή κοινότητα αλλά και προς τους φιλαναγνώστες όλου του κόσμου. Εφόσον έτσι κοιτάμε ισότιμα όλον τον κόσμο και τις ιδέες του στα μάτια. Σκέφτομαι: πώς θα ήταν το σινεμά του Σκορτσέζε αν ο ίδιος δεν ήταν καθολικός ιταλικής καταγωγής ή το σινεμά του Ταρκόφσκι αν δεν ήταν χριστιανός ορθόδοξος; Πώς θα μπορούσαν αλλιώς ο πρώτος να στήσει έναν εωσφορικά μεσσιανικό taxi driver και ο δεύτερος έναν φανατικό του υπερβατικού Ρουμπλιώφ; Όμοια κι ο Γούντι Άλεν λειτουργεί ως το κινηματογραφικό πάρισο  του  Φίλιπ Ροθ όσον αφορά στον εξορκισμό ή τη συμφιλίωση με την εβραϊκότητα ενώ οι Κοέν διεμβολίζουν τον προτεσταντισμό του κυρίαρχου αμερικάνικου μοντέλου με τον λησμονημένο μωσαϊκό νόμο τους στη ταινία τους "Ω, Αδελφέ που είσαι;".

Αλλά και στον Αρονόφσκι και τον φαουστικό "Μαύρο Κύκνο" του διαπιστώνει κανείς κυρίαρχη την άποψη του ιουδαϊκού οράματος περί της λύτρωσης μέσα από τον αφανισμό όπως θα έλεγε ο Gershom Scholem. Απ' την άλλη ετοιμαστείτε οι αναγνώστες να κατακτήσετε έννοιες όπως η Σοά (Ολοκαύτωμα), το Τεσουβά (Επιστροφή), το Γιόμ Κιπούρ (Ημέρα της Συγχώρησης), η Καμπάλα και η Τορά ως τα διαχρονικά στοιχεία ενός πολιτισμού που δρα παράλληλα προς τον ελληνοχριστιανικό και συνδιαμορφώνει όχι μονάχα το ιδεολογικό αφήγημα της Δύσης, αλλά και την αισθητική των εικόνων της, τόσο απλά, δηλαδή τόσο σύνθετα. Η συνέχεια όχι στην οθόνη αλλά στις σελίδες αυτού του ερεθιστικού βιβλίου.

 Μάνος Στεφανίδης

theologia

Θεολογία και Μυστικισμός στον σύγχρονο, αμερικάνικο κινηματογράφο
Εβραίοι σκηνοθέτες
Ειρήνη Σταματοπούλου:
Αιγόκερως, 2011

politeia_order

 

 

 

 

 

 

 

 


* Ιερό Δάσος !

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αντωνακάκη, Μπίρης, Παρπαϊρης: Ποιητική των κτιρίων και του χώρου - Τρία βιβλία για την αρχιτεκτονική

Αντωνακάκη, Μπίρης, Παρπαϊρης: Ποιητική των κτιρίων και του χώρου - Τρία βιβλία για την αρχιτεκτονική

Τέσσερις νέες εκδόσεις για την αρχιτεκτονική στην Ελλάδα: Σουζάνα Αντωνακάκη «Αρχιτεκτονική ποιητική»,  (Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης), «Τάσος Μπίρης: Πενήντα χρόνια σημάδια στο αρχιτεκτονικό γίγνεσθαι», (εκδ. Καπόν), Απόστολος Παρπαϊρης «Ο τουρισμός ως “χορηγός” της πολιτιστικής κληρονομιάς» ...

«Η καντιανή ηθική στον σύγχρονο κινηματογράφο» της Δήμητρας Δήμου (κριτική)

«Η καντιανή ηθική στον σύγχρονο κινηματογράφο» της Δήμητρας Δήμου (κριτική)

Για τη μελέτη της Δήμητρας Δήμου «Η καντιανή ηθική στον σύγχρονο κινηματογράφο – Ανάδειξη παραδειγμάτων κατηγορικής προσταγής σε σύγχρονες κινηματογραφικές αναπαραστάσεις» (εκδ. Βακχικόν).

Γράφει ο Θόδωρος Σούμας

Το βιβλίο της Δήμητρας Δήμου επικε...

«Ένα κουκλόσπιτο (Νόρα)» του Ερρίκου Ίψεν – Σκέψεις για το κλασικό θεατρικό έργο με αφορμή την έκδοσή του

«Ένα κουκλόσπιτο (Νόρα)» του Ερρίκου Ίψεν – Σκέψεις για το κλασικό θεατρικό έργο με αφορμή την έκδοσή του

Για το κλασικό θεατρικό έργο του Ερρίκου Ίψεν (Henrik Ibsen) «Ένα Κουκλόσπιτο (Νόρα)» (εισαγωγή - μτφρ. - ερμηνευτικά σχόλια: Ήρκος Αποστολίδης, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Η Αμαλία Μουτούση, πριν από μερικά χρόνια, σε μια υποδειγματική ερμηνεία της Νόρα. (Σκην. Γιώργος Σκεύας).

Γράφει ο Φ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ