amalia moutousi

Για το κλασικό θεατρικό έργο του Ερρίκου Ίψεν (Henrik Ibsen) «Ένα Κουκλόσπιτο (Νόρα)» (εισαγωγή - μτφρ. - ερμηνευτικά σχόλια: Ήρκος Αποστολίδης, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Η Αμαλία Μουτούση, πριν από μερικά χρόνια, σε μια υποδειγματική ερμηνεία της Νόρα. (Σκην. Γιώργος Σκεύας).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Ενδόρρηξη: Η κατάρρευση υλικού προς τα μέσα, όταν δέχεται πίεση μεγαλύτερη από την αντοχή του.

Ολοκληρώνοντας το θεατρικό του Ίψεν, η λέξη «ενδόρρηξη» απέμεινε ως επίγευση να με συνοδεύει. Μέσα σε τρεις πράξεις ο Νορβηγός τοποθέτησε τα εκρηκτικά, τα πυροδότησε και στο τέλος μας άφησε ξέπνοους να παρακολουθούμε την έκρηξη, η οποία όμως απεδείχθη απολύτως ελεγχόμενη, καταπώς η καλλιτεχνική δημιουργία επιτάσσει. Μακριά από την ανεξέλεγκτη καταστροφή που μόνο προσωρινά προσφέρει παρηγοριά με τον διδακτισμό της, τις κραυγές που μόλις πέσει η αυλαία παρασύρονται από την καθημερινότητα, το «Κουκλόσπιτο» θα παραμείνει εντός να μας στοιχειώνει επί μακρόν.

Το έργο

Οι συμβολισμοί στο έργο αυτό παραμένουν αρχετυπικοί, αλλά διόλου αποδυναμωμένοι από τους αιώνες που πέρασαν στο μεταξύ (δημοσιεύτηκε το 1879). Κι αν στην εποχή του έκανε αυτό που κάθε σπουδαίο έργο τέχνης οφείλει να κάνει, τουτέστιν να είναι ουσιαστικά επαναστατικό θέτοντας αμείλικτα ερωτήματα, κραδαίνοντας τη Δαμόκλειο σπάθη επάνω από τις κεφαλές των στυλοβατών της κοινωνίας και των θεσμών τους, παραμένει εξίσου καίριο και διεισδυτικό στην εποχή μας. Πολλά έχουν αλλάξει από τα τέλη του 19ου αιώνα, η θέση της γυναίκας στην οικογένεια και την κοινωνία, η ίδια η οικογένεια και οι θεσμοί. Τι είναι εκείνο λοιπόν που συγκινεί το σύγχρονο κοινό; Ας δούμε πρώτα κάποια σημεία του ίδιου του έργου προτού προχωρήσω στην ανάλυση.

Πρωταγωνίστρια η Νόρα, σύζυγος του ανελισσόμενου επαγγελματικά Τόρβαλντ Χέλμερ και μητέρα τριών παιδιών, η οποία στην πρώτη πράξη εμφανίζεται ως τυπικό δείγμα της εποχής της και της τάξης της. Για τον Ίψεν βέβαια, αυτή ακριβώς η εποχή και η τάξη είναι το όμορφο εξωτερικά μήλο το οποίο εντός του κρύβει το σκουλήκι, έτοιμο να προβάλλει ευκαιρίας δοθείσης. Και φυσικά η ευκαιρία δίνεται με αφορμή το στοιχείο εκείνο που αποτελεί το ύψιστο αγαθό της εμπορευματικής κοινωνίας: το χρήμα, το οποίο λειτουργεί ως καταλύτης αποκαλύπτοντας τις δυναμικές της οικογενειακής σχέσης και τον κυρίαρχο χαρακτήρα της οικονομικής δοσοληψίας, μέρος της οποίας είναι και η σύναψη γάμου με την τεκνοποίηση. Όσο η Νόρα παραμένει εντός του «ρόλου» της ως σύζυγος και αναπαραγωγέας, το άνετο ενδιαίτημα προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της. Αφ’ ης στιγμής μετατρέπεται σε ενεργητικό παράγοντα που διαταράσσει την «ειρηνική συνύπαρξη», οι δυναμικές αλλάζουν και ο χώρος μετατρέπεται αυτόματα σε κλουβί/ φυλακή. Ακόμα κι εάν η αφορμή της παρέμβασης θεωρηθεί ανώτερης ηθικής τάξης (η σωτηρία της ζωής του ανδρός της), εντούτοις η συνακόλουθη συναλλαγή με άτομο ύποπτο και επομένως ο αντίκτυπος στην εικόνα του συζύγου καθιστούν το εγχείρημα καταδικαστέο.

Όσο η Νόρα παραμένει εντός του «ρόλου» της ως σύζυγος και αναπαραγωγέας, το άνετο ενδιαίτημα προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της. Αφ’ ης στιγμής μετατρέπεται σε ενεργητικό παράγοντα που διαταράσσει την «ειρηνική συνύπαρξη», οι δυναμικές αλλάζουν και ο χώρος μετατρέπεται αυτόματα σε κλουβί/ φυλακή.

Ο Πατριάρχης Τόρβαλντ είναι ένα σύμβολο, ένα προσωπείο και ένας ρόλος. Δεν υφίσταται ως χαρακτήρας εκτός του πλαισίου, στο οποίο εντάχθηκε αυτόματα κατά τη γέννησή του, με βάση το φύλο του από την κοινωνία στην οποία λειτουργεί και μέσω της δράσης του στηρίζει και διαιωνίζει. Δεν διαθέτει την ευελιξία να προσαρμοστεί σε κάτι που τον υπερβαίνει διευρύνοντας τα όρια του κόσμου του, αλλά ούτε τη φαντασία και την ενσυναίσθηση που απαιτείται για να απλώσει το χέρι του προς τη γυναίκα που τον αγαπά. Εκεί εδράζεται και η διαφορά των δύο προσώπων, και όχι στο ότι η Νόρα είναι αθώα ή ανώτερος χαρακτήρας, όπως ο Στρίντμπεργκ στην υπερβολικά σκληρή κριτική του για το έργο κατέδειξε ως αδυναμία (θα επανέλθω στη συνέχεια). Η Νόρα χρησιμοποιεί το ψέμα, χρησιμοποιεί τη θηλυκή της γοητεία στην αρχή με τρόπο χειριστικό, αποδεχόμενη κατά πώς τη βολεύει τα όρια που έχουν τεθεί, δείχνοντας να κινείται με άνεση εντός τους. Αν είναι η πρωταγωνίστρια κούκλα μέσα στο κουκλόσπιτο, η «γαλιάντρα», το «κοριτσάκι» και όλα αυτά τα απαξιωτικά που της αποδίδει ο σύζυγος, δεν δείχνει να τα απορρίπτει. Πώς θα μπορούσε άλλωστε την εποχή εκείνη όπου ο πάτερ φαμίλιας είχε υπό την εξουσία του όσους υποτελείς έκλειναν οι τοίχοι της οικείας του.

Όταν όμως ο Τόρβαλντ απειλείται με κοινωνική έξωση τότε δείχνει τα δόντια του στη Νόρα, απειλώντας να της πάρει τα παιδιά, ενώ ο γάμος τους πλέον θα παραμείνει εικονικός. Η γυναίκα αντιδρά τη στιγμή που κατανοεί ότι η θυσία της (με τα ψέματα που ακολούθησαν, αλλά και την προσπάθεια συγκάλυψης) στράφηκαν εναντίον της. Το ποτήρι θα ξεχειλίσει όμως μόνο όταν ως από μηχανής θεός ο μέχρι πρότινος εκβιαστής (τρίτο πρόσωπο, ο δικολάβος-δανειστής) αποδειχθεί ανώτερος των περιστάσεων και αποσυρθεί. Η εξευτελιστική κυβίστηση του συζύγου που καταλαβαίνει ότι πλέον δεν απειλείται, δίνει το coup de grâce στη σχέση τους. Η «γαλιάντρα» θα μεταμορφωθεί σε αετό και θα εφορμήσει στον άνανδρο Τόρβαλντ κατασπαράζοντάς τον. Για να επανέλθω δε στο κομβικό σημείο της κριτικής του Στρίντμπεργκ (μεταξύ άλλων) στο έργο, η υπεροχή της Νόρας δεν είναι ηθικής τάξεως. Δεν υπάρχει κάποια αθωότητα που χάνεται, δεδομένου ότι στο Κουκλόσπιτο η ενοχή και η ευθύνη (αναλογικά πάντα) είναι κοινή. Κάποιες κούκλες παραμένουν πιο ίσες από τις άλλες προφανώς, αλλά έχει τη μέγιστη σημασία εδώ να μην πέσουμε στην ευκολία της θυματοποίησης που κινητοποιεί το θυμικό αλλά αδρανοποιεί τη νόηση. Δεν είναι απαραίτητο η ηρωίδα να είναι καθ’ όλα άμεμπτη, για να αναζητήσει το δίκιο της.

portrait of henrik ibsen

Ερρίκος Ίψεν (1828-1906). Νορβηγός δραματουργός και ποιητής, γεννημένος στην πόλη Σιν της Νορβηγίας. Σε ηλικία 22 ετών δημοσίευσε το πρώτο του θεατρικό έργο, με τίτλο "Κατιλίνας". Κατόπιν προσλήφθηκε στο θέατρο της πόλης Μπέργκεν ως δραματουργός, όπου δουλεύοντας, έγραψε τα έργα: "Η νύχτα του Άη Γιάννη", "Η γιορτή του Σουλχάουγκ", "Η κυρία Ίνγκερ", κ.ά. Το 1857 εγκαταστάθηκε στην πρωτεύουσα Κρίστιανσεν, όπου έγραψε την περίφημη "Κωμωδία του έρωτα", τους "Μνηστήρες του θρόνου", τον "Περ Γκυντ" και τον "Μπραντ". Στη συνέχεια ταξίδεψε στο εξωτερικό, γράφοντας τα έργα: "Εχθρός του λαού", "Κουκλόσπιτο", "Τα στηρίγματα της κοινωνίας", "Αγριόπαπια", "Έντα Γκάμπλερ" και τους ασύγκριτους σε τέχνη και πλοκή "Βρικόλακες", που θεωρούνται και ως το αριστούργημά του. Το τελευταίο έργο του είχε τον τίτλο "Όταν εμείς οι πεθαμένοι σηκωθούμε" και δημοσιεύθηκε το 1900. Πέθανε στο Κρίστιανσεν της Νορβηγίας, σε ηλικία 78 ετών, μετά από πενταετή πλήρη πνευματική και σωματική ατονία

Εκείνο που εγώ διέκρινα ως ειδοποιό διαφορά μεταξύ των δύο συζύγων είναι το γεγονός ότι η Νόρα διαθέτει στιγμές αλήθειας που αντιπαραθέτει στον ωκεανό υποκρισίας και ψεύδους που κυριαρχεί γύρω της, ιδίως σε σχέση με τον Τόρβαλντ που ολόκληρος είναι καλυμμένος θαρρείς από στάχτες. Η Νόρα ορθώνει ανάστημα, αναλαμβάνοντας με «ανδρεία» τον ρόλο που ο ευνουχισμένος από τις συμβάσεις άντρας της αρνείται. Η τρίτη πράξη πυρπολεί το κουκλόσπιτο με το πάθος της, καθώς οι αλήθειες που εκτοξεύονται καυτηριάζουν αμετάκλητα τα προσωπεία. Τουλάχιστον η μία από τις κούκλες αποφασίζει να κόψει τα νήματα που την κρατούν δεμένη κι ας κινδυνεύει με την κίνηση αυτή να πέσει στην άβυσσο. Το κουκλόσπιτο τότε υφίσταται ενδόρρηξη, η πίεση στα τοιχώματά του γίνεται αβάσταχτη και οι ένοικοί του ασφυκτιούν. Η Νόρα μόνο όμως θα κόψει με τα δόντια τον λώρο αγνοώντας τον πόνο που υφίσταται αλλά και που προκαλεί στους άλλους, πιστή στο δόγμα ότι κανείς δεν βρήκε την ελευθερία του κανακεύοντας τους δυνάστες του ή παραχωρώντας στον εαυτό του το ελαφρυντικό της ευγενούς και αντικειμενικής συμπεριφοράς που δικαιολογεί τους πάντες εκχωρώντας πρωτεία στην αδράνεια. Η γυναίκα θα βάλει φωτιά στις γέφυρες κι ως ύστατη άρνηση θα θυσιάσει τα παιδιά της, εγκαταλείποντάς τα. Ο Εαυτός ορθώνεται ελεύθερος όχι σε σχέση με κάποιες, αλλά με ΟΛΕΣ τις συμβάσεις. Καθετί που συνδέει την κούκλα με το κουκλόσπιτο είναι βαρίδι και η Νόρα παύει επιτέλους να είναι κούκλα – μετατρέπεται σε ανθρώπινο ον, σε γυναίκα. Και κλείνει οριστικά την πόρτα πίσω της. 

Το ύφος

gutenberg ibsen noraΟ Ίψεν μεγαλουργεί σε πολλαπλά επίπεδα. Χρησιμοποιεί γλώσσα στρωτή και περιεκτική, χρησιμοποιώντας σύμβολα (το κουκλόσπιτο), την εσωτερική διαρρύθμιση (υπήρξε ο πρώτος που μετέφερε στο εσωτερικό του σπιτιού τις οικογενειακές συγκρούσεις), με τις πόρτες που ανοιγοκλείνουν απομονώνοντας ή διανοίγοντας και τα αντικείμενα φωτισμού που φωτίζουν ή σκιάζουν κατά περίπτωση. Ταυτόχρονα αποδεικνύεται μέγιστος χειριστής της δράσης και της δημιουργίας πολυδιάστατων χαρακτήρων. Οι δευτερεύοντες χαρακτήρες, αξίζει να σημειωθεί, δεν είναι απλά συνοδευτικοί και υποστηρικτικοί, αλλά παίζουν καθοριστικό ρόλο στα δρώμενα, χωρίς να είναι μονοδιάστατοι και επιφανειακοί. Όλοι τα dramatis personae σχετίζονται με τρόπο σύνθετο, ανοιγοκλείνοντας τις θύρες τους, φωτίζοντας με την εσωτερική τους λάμψη το υπόρρητο. Ως προς αυτό, ο αναγνώστης της εξαιρετικής έκδοσης θα ωφεληθεί από τις χορταστικές σημειώσεις που διαφωτίζουν τα άγνωστα σε εμάς σημεία, καθώς και από την κατατοπιστική Εισαγωγή του μεταφραστή Η. Αποστολίδη.

Τα λεγόμενα «ιψενικά τρίγωνα» παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθότι προσφέρουν επιπλέον ενόραση, ανάδυση των εσωτερικών διεργασιών και συγκρούσεων, ιδίως σεξουαλικής και ψυχαναλυτικής υφής, επιτείνοντας την αναγνωστική απόλαυση. Επιπλέον, ως πρόσθετο αποτέλεσμα, ο αναγνώστης/θεατής δεν ταυτίζεται άμεσα, οριστικά και ανώδυνα με κάποιον χαρακτήρα, αλλά παραπατά ταυτόχρονα μ’ εκείνους, διευρύνοντας κατά τον τρόπο αυτό τον τρόπο θέασης των ανθρωπίνων και τους εσωτερικούς του ορίζοντες. Ο υπαινιγμός και η αλληγορία συνδράμουν αποφασιστικά, ενώ η κλιμάκωση επέρχεται σταδιακά, δεδομένου ότι οι πρωταγωνιστές αποκτούν τη διαύγεια πνεύματος από τη μία πράξη στην επόμενη, ώστε η ενδόρρηξη να προκύψει μόνο όταν το οικογενειακό σκάφος περάσει το όριο ασφαλείας και οι επιβάτες δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να θαφτούν για πάντα εντός ή να αναζητήσουν εκτός την αυτόνομη ύπαρξή τους.


Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΡΑΜΠΕΣΙΝΗΣ είναι πτυχιούχος Αγγλικής Φιλολογίας. Διαχειρίζεται το βιβλιοφιλικό blog Αναγνώσεις.

Απόσπασμα από το βιβλίο

ΝΟΡΑ: Έχω άλλες εξίσου ιερές υποχρεώσεις
ΧΕΛΜΕΡ: Τίποτα δεν έχεις. Για ποιες υποχρεώσεις μου μιλάς τώρα;
ΝΟΡΑ: Υποχρεώσεις απέναντι σε μένα την ίδια.
ΧΕΛΜΕΡ: Πριν από όλα είσαι σύζυγος και μητέρα.
ΝΟΡΑ: Πάει αυτό πια – δεν πιστεύω σε τίποτα! Πριν από όλα είμαι άνθρωπος, ακριβώς σαν κι εσένα – ή μάλλον προσπαθώ να γίνω. Ξέρω καλά Τόρβαλντ πως ο κόσμος θα δώσει σε σένα δίκιο, και κάτι τέτοια γράφουν και τα βιβλία. Αλλά το τι λέει ο κόσμος και το τι γράφουν τα μυθιστορήματα δεν μπορεί πια να είναι κριτήριο για μένα. Πρέπει μόνη μου να σκεφτώ για να ξεκαθαρίσω μέσα μου τα πράγματα.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αντωνακάκη, Μπίρης, Παρπαϊρης: Ποιητική των κτιρίων και του χώρου - Τρία βιβλία για την αρχιτεκτονική

Αντωνακάκη, Μπίρης, Παρπαϊρης: Ποιητική των κτιρίων και του χώρου - Τρία βιβλία για την αρχιτεκτονική

Τέσσερις νέες εκδόσεις για την αρχιτεκτονική στην Ελλάδα: Σουζάνα Αντωνακάκη «Αρχιτεκτονική ποιητική»,  (Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης), «Τάσος Μπίρης: Πενήντα χρόνια σημάδια στο αρχιτεκτονικό γίγνεσθαι», (εκδ. Καπόν), Απόστολος Παρπαϊρης «Ο τουρισμός ως “χορηγός” της πολιτιστικής κληρονομιάς» ...

«Η καντιανή ηθική στον σύγχρονο κινηματογράφο» της Δήμητρας Δήμου (κριτική)

«Η καντιανή ηθική στον σύγχρονο κινηματογράφο» της Δήμητρας Δήμου (κριτική)

Για τη μελέτη της Δήμητρας Δήμου «Η καντιανή ηθική στον σύγχρονο κινηματογράφο – Ανάδειξη παραδειγμάτων κατηγορικής προσταγής σε σύγχρονες κινηματογραφικές αναπαραστάσεις» (εκδ. Βακχικόν).

Γράφει ο Θόδωρος Σούμας

Το βιβλίο της Δήμητρας Δήμου επικε...

«Το Θέατρο στη Ζάκυνθο τον 20ό αιώνα, 1901–1953» του Διονύση Μουσμούτη (κριτική) – Μια σπουδαία έρευνα

«Το Θέατρο στη Ζάκυνθο τον 20ό αιώνα, 1901–1953» του Διονύση Μουσμούτη (κριτική) – Μια σπουδαία έρευνα

Για το βιβλίο του Διονύση Μουσμούτη «Το θέατρο στη Ζάκυνθο τον 20ο αιώνα, 1901–1953» (εκδ. Πλέσσα). Κεντρική εικόνα: Oι αδελφές Μαρίκα και Κατίνα Νέζερ.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Από τις εκδόσεις «Πλέσσα» κυκλοφόρησε η δίτομη μ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τo «100 χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έγινε σειρά

Τo «100 χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έγινε σειρά

Η πλατφόρμα έδωσε στη δημοσιότητα το teaser trailer του σίριαλ 16 επεισοδίων που προσπαθεί να οπτικοποιήσει το εμβληματικό μυθιστόρημα «100 χρόνια μοναξιά» του νομπελίστα Κολομβιανού συγγραφέα. Κεντρική εικόνα: © Netflix. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Η Άννα Κοκκίνου διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού

Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Η Άννα Κοκκίνου διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού

Την Κυριακή 28 Απριλίου στις 20:00 στον Φάρο του ΚΠΙΣΝ θα πραγματοποιηθεί η τελευταία ανάγνωση της επιτυχημένης σειράς «Παραβάσεις / Αναγνώσεις», του θεατρικού αναλόγιου που επιμελείται η σκηνοθέτης Σύλβια Λιούλιου. Αυτή τη φορά, η Άννα Κοκκίνου συνεργάζεται με τον Νίκο Βελιώτη και διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» τ...

Μια βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο στην Καλαμάτα

Μια βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο στην Καλαμάτα

Καλεσμένοι στη βραδιά μιλούν για το έργο του κορυφαίου στιχουργού, ενώ θα ακουστούν και τραγούδια σε ποίηση Νίκου Γκάτσου με τη Μαρία Κρασοπούλου και τον Νικόλα Παλαιολόγο.

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δήμος Καλαμάτας και ο Τομέας Λόγου και Γραμμάτων της Κ.Ε. «ΦΑΡΙΣ», διοργανώνουν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ