alt

Για την ποιητική συλλογή του Νίκου Βλαχάκη «Περί Τύρβης και Σκιάς» (εκδ. Γαβριηλίδης).

Της Μυρένας Σερβιτζόγλου

Αν ο Νίκος Βλαχάκης στάθηκε απέναντι στον κόσμο και τους άλλους με εφόδια όλα όσα απέκτησε μετά τα δεκαοχτώ του έτη (φιλοσοφικές σπουδές στη Βουλγαρία, μεταπτυχιακές σπουδές στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Διεθνών Σπουδών και Στρατηγικής, θέσεις ως επικεφαλής σε Γραφεία Τύπου Πρεσβειών της Ελλάδος στα Τίρανα, τις Βρυξέλλες, τη Σόφια, τη Βουδαπέστη και το Βερολίνο), απέναντι στον εαυτό του και το «άλλο» πολέμησε με όσα είχαν εντυπωθεί μέσα του, με όσα είχε εγκολπωθεί πριν από την ηλικία της ενηλικίωσης. Την ελληνική γη, την ελληνική φύση και την ελληνική γλώσσα.

Ενσαρκώνοντας στο ακέραιο το παπαγεωργικό δόγμα ότι έπειτα από μια ηλικία ο τόπος που μεγαλώσαμε μας τραβάει από τα μαλλιά, μετά τη θητεία του εις την Εσπερίαν, ο Νίκος Βλαχάκης με την ποιητική συλλογή Περί Τύρβης και Σκιάς επιστρέφει στη πατρώα γη, την πατρίδα του, τον Άγιο Νικόλαο Κρήτης, και τον πατρικό –που ήταν συνάμα και πατερικός, παπαδοπαίδι γαρ– λόγο.

Στα τριάντα δύο πονήματα που περιέχει ο τόμος δεν θορυβείται κανείς από κάποια τύρβη, μήτε τον βαραίνει καμία σκιά. Τουναντίον ο λόγος είναι σιωπηλός, σχεδόν εσωτερικός, και αποσκιερός, βαθύσκιωτος και προστατευμένος.

Στα τριάντα δύο πονήματα που περιέχει ο τόμος δεν θορυβείται κανείς από κάποια τύρβη, μήτε τον βαραίνει καμία σκιά. Τουναντίον ο λόγος είναι σιωπηλός, σχεδόν εσωτερικός, και αποσκιερός, βαθύσκιωτος και προστατευμένος. Το πρώτο που συναντά κανείς στην ποίηση του Νίκου Βλαχάκη είναι οι εικόνες, οι λέξεις, τα συναισθήματα, και οι αναμνήσεις. Και τα συναντά με αυτή τη σειρά. Με τους πρώτους στίχους αρχίζουν να πέφτουν πάνω στα βλέφαρα του αναγνώστη εικόνες, όπως άλλοτε εναλλάσσονταν μπροστά στα μάτια του από τα παιδικά κιάλια οι επτά εντυπωσιακές εικόνες κάθε δίσκου. Κάθε ποίημα και διαφορετική χάρτινη ταινία. Η ποίηση του Βλαχάκη έχει κάτι στον ρυθμό και τον χτύπο από τον πρωτόλειο ασπρόμαυρο κινηματογράφο, τότε που ό,τι η παλιά μηχανή προβολής έχανε σε ακρίβεια ή τέχνη, το κέρδιζε το θέαμα σε μαγεία. Οι εικόνες-επεισόδια έλκουν την καταγωγή τους από την Ελλάδα, τη θάλασσα, την ύπαιθρο, τη Μεσόγειο, τη Μεγαλόνησο.

Όταν ο Ρολάν Μπαρτ, παραδεχόταν ότι δεν διαθέτει το παραμικρό τάλαντο στις ξένες γλώσσες, παρηγορούταν με την πεποίθηση ότι αυτή η ένδεια δεν ήταν παρά η αντίστροφη όψη ενός έρωτα, του έρωτα της μητρικής, της γλώσσας που θήλασε από τη μητέρα του. Καίτοι πολύγλωσσος και ο πολυμήχανος ο Νίκος Βλαχάκης –μιλάει την αγγλική, τη γαλλική, τη γερμανική, τη βουλγαρική και την ισπανική γλώσσα, κατά τα επαγγελματικά του καθήκοντα, η σύντροφος της ζωής του είναι από την Κολομβία–, στην ποίησή του αισθάνεται την ανάγκη να επιστρέψει, να παραδοθεί στον ίμερο της ελληνικής.

Θα άξιζε να περιδιαβεί κανείς την ποίησή του μόνο και μόνο για τις λέξεις. Πατανία (είδος υφαντής κουβέρτας), σεπτοί (σεβαστοί, ιεροί), μεσοχωριές, λιόφυλλα (φύλλα λιόδεντρου, ελαιόδεντρου), είδωσαν, κορφολόγημα (το κόψιμο του ανώτερου τρυφερού μέρους των βλαστών, η επιλογή των καλύτερων δειγμάτων από ένα σύνολο) αμανίτες (η λέξη μανιτάρι είναι υποκοριστικό της αρχαιοελληνικής αμανίτης), απόβγαλμα (ό,τι βγαίνει από μία άμβλωση, το έκτρωμα), ενωμοτίας (η μικρότερη στρατιωτική υποδιαίρεση της Φάλαγγας των αρχαίων Ελλήνων), θερίστρες, σκαπανείς, σιδηροπυρίτης (θειούχο ορυκτό του σιδήρου, ψευδόχρυσος) αζουλίτης (ημιδιαφανής ποικιλία τού σμιθσονίτη με ανοιχτό μπλε χρώμα), μελανόθωροι, μιτάτου (πολύ μικρό σχετικά οικοδόμημα της ελληνικής υπαίθρου και στις μέρες μας σημαίνει το κατάλυμα του βοσκού), αγραπιδιές (άγρια αχλαδιά), έμπεδου (με την ονομασία έμπεδα προσδιορίζονταν παλαιότερα μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο οι συγκροτούμενες σύμφωνα με τα υφιστάμενα τότε σχέδια επιστράτευσης υπηρεσίες ή μονάδες με στόχο την αναπλήρωση αντίστοιχης οργανικής υπηρεσίας ή μονάδας που είχε απομακρυνθεί από την έδρα της), περιεστώτων, καρστικών (που έχει σχέση ή αναφέρεται σε διάβρωση και αποσάθρωση πετρωμάτων από νερό), σκύβαλα (ό,τι μένει στο κόσκινο μετά από το κοσκίνισμα του σταριού ή άλλων δημητριακών, απόρριμμα, σκουπίδι), ασπαλάθους, ακροκέφαλο, ευρυμήτριος, λοτζέτα (το δώμα ενός χαμηλότερου σπιτιού που είναι η αυλή του ψηλότερου), φουνάρες.

Αν το στοίχημα της λογοτεχνίας είναι πώς να περιγράψεις μια λέξη δίχως να την χρησιμοποιήσεις, με χίλιες-δυο άλλες διαφορετικές, το διακύβευμα στην ποίηση είναι πώς να γράψεις για κάτι ή κάποιον που αγάπησες, περίπου σαν να μην το ή τον αγάπησες ποτέ. Για αυτό ίσως τα ποιήματα στο Περί Τύρβης και Σκιάς ηχούν σαν Δοξαστικός Ύμνος και Παρακλητικός Κανών μαζί.

* Στην κεντρική εικόνα ο πίνακας του Ευγένιου Ντελακρουά La Mer vue des hauteurs de Dieppe (1852).

* Η ΜΥΡΕΝΑ ΣΕΡΒΙΤΖΟΓΛΟΥ είναι ακόλουθος Τύπου.

altΠερί Τύρβης και Σκιάς
Νίκος Βλαχάκης
Γαβριηλίδης 2018
Σελ. 72, τιμή εκδότη €9,55
alt
 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Γυναικών τε» του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη (κριτική) – Δέος και λατρεία για τις γυναίκες του κόσμου

«Γυναικών τε» του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη (κριτική) – Δέος και λατρεία για τις γυναίκες του κόσμου

Για την ποιητική συλλογή του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη «Γυναικών τε, Ποίηση», (εκδ. Εύμαρος). Κεντρική εικόνα: ο πίνακας του Γιάννη Μόραλη «Νέα γυναίκα». 

Γράφει η Δέσποινα Καϊτατζή-Χουλιούμη

...

«Μύθοι για το τέλος του κόσμου» της Ευτυχίας Παναγιώτου (κριτική) – O μύθος της ανθρώπινης συνθήκης

«Μύθοι για το τέλος του κόσμου» της Ευτυχίας Παναγιώτου (κριτική) – O μύθος της ανθρώπινης συνθήκης

Για την ποιητική συλλογή της Ευτυχίας Παναγιώτου «Μύθοι για το τέλος του κόσμου» (εκδ. Κέδρος). Κεντρική εικόνα: πίνακας του Γκάι Ντένινγκ. 

Γράφει η Ευσταθία Δήμου

Οι ...

«Το πιο ωραίο τοπίο» του Διονύση Στεργιούλα (κριτική) – Ποίηση κρυφά αισιόδοξη

«Το πιο ωραίο τοπίο» του Διονύση Στεργιούλα (κριτική) – Ποίηση κρυφά αισιόδοξη

Για την ποιητική συλλογή του Διονύση Στεργιούλα «Το πιο ωραίο τοπίο» (εκδ. Νησίδες). Kεντρική εικόνα: πίνακας της ζωγράφου Ντι Νίκερσον. 

Γράφει ο Ιγνάτης Χουβαρδάς

Στην σχετικά πρόσφατη ποιητική συλλογή του Διονύση Στεργιούλα με τίτλο ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Όσο πιο βαθιά προχωρούμε στον εαυτό μας...» – εκδήλωση στη μνήμη του Κώστα Στεργιόπουλου

«Όσο πιο βαθιά προχωρούμε στον εαυτό μας...» – εκδήλωση στη μνήμη του Κώστα Στεργιόπουλου

Παρουσίαση της έκδοσης των Ημερολογίων του (1943-2014) Κώστα Στεργιόπουλου, με τίτλο Ex Nihilo, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (αίθουσα Γιάννης Μαρίνος του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής»).

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων και η Ελληνική Εταιρε...

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

Για το βιβλίο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ [Benjamín Labatut] «Maniac» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, ο φυσικός Τζον Φον Νόυμαν. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αυτό το βιβλίο ιστορεί τη μήνι του Προμηθέα....

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

Μέσα στην πληθώρα των ελληνικών έργων που ανεβαίνουν για βραχύ διάστημα στις αθηναϊκές σκηνές ξεχώρισαν τα έργα «The Dreamers» σε σκηνοθεσία Πέρη Μιχαηλίδη, «Παγώνια» σε σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη και «Μάλο Μόμε σε σκηνοθεσία Νάντιας Δαλκυριάδου. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «The Dreamers».  

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ελάχιστοι συγγραφείς στις μέρες μας έχουν την απήχηση ενός «ποπ σταρ» όσο η Ντόνα Ταρτ [Donna Tartt]. Γύρω από το όνομά της σωρεύονται φήμες και «τρελές» ειδήσεις. Ωστόσο τα βιβλία της διαβάζονται με πάθος, πυροδοτούν πάντα συζητήσεις και αποτελούν σημαντική συνεισφορά στη σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία. Kεντρική ε...

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ