alt

Για την ποιητική συλλογή του Νίκου Βλαχάκη «Περί Τύρβης και Σκιάς» (εκδ. Γαβριηλίδης).

Της Μυρένας Σερβιτζόγλου

Αν ο Νίκος Βλαχάκης στάθηκε απέναντι στον κόσμο και τους άλλους με εφόδια όλα όσα απέκτησε μετά τα δεκαοχτώ του έτη (φιλοσοφικές σπουδές στη Βουλγαρία, μεταπτυχιακές σπουδές στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Διεθνών Σπουδών και Στρατηγικής, θέσεις ως επικεφαλής σε Γραφεία Τύπου Πρεσβειών της Ελλάδος στα Τίρανα, τις Βρυξέλλες, τη Σόφια, τη Βουδαπέστη και το Βερολίνο), απέναντι στον εαυτό του και το «άλλο» πολέμησε με όσα είχαν εντυπωθεί μέσα του, με όσα είχε εγκολπωθεί πριν από την ηλικία της ενηλικίωσης. Την ελληνική γη, την ελληνική φύση και την ελληνική γλώσσα.

Ενσαρκώνοντας στο ακέραιο το παπαγεωργικό δόγμα ότι έπειτα από μια ηλικία ο τόπος που μεγαλώσαμε μας τραβάει από τα μαλλιά, μετά τη θητεία του εις την Εσπερίαν, ο Νίκος Βλαχάκης με την ποιητική συλλογή Περί Τύρβης και Σκιάς επιστρέφει στη πατρώα γη, την πατρίδα του, τον Άγιο Νικόλαο Κρήτης, και τον πατρικό –που ήταν συνάμα και πατερικός, παπαδοπαίδι γαρ– λόγο.

Στα τριάντα δύο πονήματα που περιέχει ο τόμος δεν θορυβείται κανείς από κάποια τύρβη, μήτε τον βαραίνει καμία σκιά. Τουναντίον ο λόγος είναι σιωπηλός, σχεδόν εσωτερικός, και αποσκιερός, βαθύσκιωτος και προστατευμένος.

Στα τριάντα δύο πονήματα που περιέχει ο τόμος δεν θορυβείται κανείς από κάποια τύρβη, μήτε τον βαραίνει καμία σκιά. Τουναντίον ο λόγος είναι σιωπηλός, σχεδόν εσωτερικός, και αποσκιερός, βαθύσκιωτος και προστατευμένος. Το πρώτο που συναντά κανείς στην ποίηση του Νίκου Βλαχάκη είναι οι εικόνες, οι λέξεις, τα συναισθήματα, και οι αναμνήσεις. Και τα συναντά με αυτή τη σειρά. Με τους πρώτους στίχους αρχίζουν να πέφτουν πάνω στα βλέφαρα του αναγνώστη εικόνες, όπως άλλοτε εναλλάσσονταν μπροστά στα μάτια του από τα παιδικά κιάλια οι επτά εντυπωσιακές εικόνες κάθε δίσκου. Κάθε ποίημα και διαφορετική χάρτινη ταινία. Η ποίηση του Βλαχάκη έχει κάτι στον ρυθμό και τον χτύπο από τον πρωτόλειο ασπρόμαυρο κινηματογράφο, τότε που ό,τι η παλιά μηχανή προβολής έχανε σε ακρίβεια ή τέχνη, το κέρδιζε το θέαμα σε μαγεία. Οι εικόνες-επεισόδια έλκουν την καταγωγή τους από την Ελλάδα, τη θάλασσα, την ύπαιθρο, τη Μεσόγειο, τη Μεγαλόνησο.

Όταν ο Ρολάν Μπαρτ, παραδεχόταν ότι δεν διαθέτει το παραμικρό τάλαντο στις ξένες γλώσσες, παρηγορούταν με την πεποίθηση ότι αυτή η ένδεια δεν ήταν παρά η αντίστροφη όψη ενός έρωτα, του έρωτα της μητρικής, της γλώσσας που θήλασε από τη μητέρα του. Καίτοι πολύγλωσσος και ο πολυμήχανος ο Νίκος Βλαχάκης –μιλάει την αγγλική, τη γαλλική, τη γερμανική, τη βουλγαρική και την ισπανική γλώσσα, κατά τα επαγγελματικά του καθήκοντα, η σύντροφος της ζωής του είναι από την Κολομβία–, στην ποίησή του αισθάνεται την ανάγκη να επιστρέψει, να παραδοθεί στον ίμερο της ελληνικής.

Θα άξιζε να περιδιαβεί κανείς την ποίησή του μόνο και μόνο για τις λέξεις. Πατανία (είδος υφαντής κουβέρτας), σεπτοί (σεβαστοί, ιεροί), μεσοχωριές, λιόφυλλα (φύλλα λιόδεντρου, ελαιόδεντρου), είδωσαν, κορφολόγημα (το κόψιμο του ανώτερου τρυφερού μέρους των βλαστών, η επιλογή των καλύτερων δειγμάτων από ένα σύνολο) αμανίτες (η λέξη μανιτάρι είναι υποκοριστικό της αρχαιοελληνικής αμανίτης), απόβγαλμα (ό,τι βγαίνει από μία άμβλωση, το έκτρωμα), ενωμοτίας (η μικρότερη στρατιωτική υποδιαίρεση της Φάλαγγας των αρχαίων Ελλήνων), θερίστρες, σκαπανείς, σιδηροπυρίτης (θειούχο ορυκτό του σιδήρου, ψευδόχρυσος) αζουλίτης (ημιδιαφανής ποικιλία τού σμιθσονίτη με ανοιχτό μπλε χρώμα), μελανόθωροι, μιτάτου (πολύ μικρό σχετικά οικοδόμημα της ελληνικής υπαίθρου και στις μέρες μας σημαίνει το κατάλυμα του βοσκού), αγραπιδιές (άγρια αχλαδιά), έμπεδου (με την ονομασία έμπεδα προσδιορίζονταν παλαιότερα μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο οι συγκροτούμενες σύμφωνα με τα υφιστάμενα τότε σχέδια επιστράτευσης υπηρεσίες ή μονάδες με στόχο την αναπλήρωση αντίστοιχης οργανικής υπηρεσίας ή μονάδας που είχε απομακρυνθεί από την έδρα της), περιεστώτων, καρστικών (που έχει σχέση ή αναφέρεται σε διάβρωση και αποσάθρωση πετρωμάτων από νερό), σκύβαλα (ό,τι μένει στο κόσκινο μετά από το κοσκίνισμα του σταριού ή άλλων δημητριακών, απόρριμμα, σκουπίδι), ασπαλάθους, ακροκέφαλο, ευρυμήτριος, λοτζέτα (το δώμα ενός χαμηλότερου σπιτιού που είναι η αυλή του ψηλότερου), φουνάρες.

Αν το στοίχημα της λογοτεχνίας είναι πώς να περιγράψεις μια λέξη δίχως να την χρησιμοποιήσεις, με χίλιες-δυο άλλες διαφορετικές, το διακύβευμα στην ποίηση είναι πώς να γράψεις για κάτι ή κάποιον που αγάπησες, περίπου σαν να μην το ή τον αγάπησες ποτέ. Για αυτό ίσως τα ποιήματα στο Περί Τύρβης και Σκιάς ηχούν σαν Δοξαστικός Ύμνος και Παρακλητικός Κανών μαζί.

* Στην κεντρική εικόνα ο πίνακας του Ευγένιου Ντελακρουά La Mer vue des hauteurs de Dieppe (1852).

* Η ΜΥΡΕΝΑ ΣΕΡΒΙΤΖΟΓΛΟΥ είναι ακόλουθος Τύπου.

altΠερί Τύρβης και Σκιάς
Νίκος Βλαχάκης
Γαβριηλίδης 2018
Σελ. 72, τιμή εκδότη €9,55
alt
 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

Για το ποίημα του Σταμάτη Πολενάκη «Birds in the night», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ενύπνιο. 

Γράφει η Σοφία Διονυσοπούλου

NOTTURNO ΣΕ ΛΑ ΕΛΑΣΣΟΝΑ

Birds in the night ή Άσμα ασμάτων της αρχής της χιλιετίας. Ένα ποίημα χωρισμένο σε μικρ...

«Ευτοπία» των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου (κριτική)

«Ευτοπία» των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου (κριτική)

Για τη συλλογή με σονέτα των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου «Ευτοπία» (εκδ. Gutenberg). Στην κεντρική εικόνα, έργο του Πάμπλο Πικάσο. 

Γράφει η Ευσταθία Δήμου

Οι συναντήσεις μεταξύ λογοτεχνών δεν είναι σπάνιο φαινόμενο στην ιστορία της ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ