alt

Για την ποιητική συλλογή του Νίκου Βλαχάκη «Περί Τύρβης και Σκιάς» (εκδ. Γαβριηλίδης).

Της Μυρένας Σερβιτζόγλου

Αν ο Νίκος Βλαχάκης στάθηκε απέναντι στον κόσμο και τους άλλους με εφόδια όλα όσα απέκτησε μετά τα δεκαοχτώ του έτη (φιλοσοφικές σπουδές στη Βουλγαρία, μεταπτυχιακές σπουδές στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Διεθνών Σπουδών και Στρατηγικής, θέσεις ως επικεφαλής σε Γραφεία Τύπου Πρεσβειών της Ελλάδος στα Τίρανα, τις Βρυξέλλες, τη Σόφια, τη Βουδαπέστη και το Βερολίνο), απέναντι στον εαυτό του και το «άλλο» πολέμησε με όσα είχαν εντυπωθεί μέσα του, με όσα είχε εγκολπωθεί πριν από την ηλικία της ενηλικίωσης. Την ελληνική γη, την ελληνική φύση και την ελληνική γλώσσα.

Ενσαρκώνοντας στο ακέραιο το παπαγεωργικό δόγμα ότι έπειτα από μια ηλικία ο τόπος που μεγαλώσαμε μας τραβάει από τα μαλλιά, μετά τη θητεία του εις την Εσπερίαν, ο Νίκος Βλαχάκης με την ποιητική συλλογή Περί Τύρβης και Σκιάς επιστρέφει στη πατρώα γη, την πατρίδα του, τον Άγιο Νικόλαο Κρήτης, και τον πατρικό –που ήταν συνάμα και πατερικός, παπαδοπαίδι γαρ– λόγο.

Στα τριάντα δύο πονήματα που περιέχει ο τόμος δεν θορυβείται κανείς από κάποια τύρβη, μήτε τον βαραίνει καμία σκιά. Τουναντίον ο λόγος είναι σιωπηλός, σχεδόν εσωτερικός, και αποσκιερός, βαθύσκιωτος και προστατευμένος.

Στα τριάντα δύο πονήματα που περιέχει ο τόμος δεν θορυβείται κανείς από κάποια τύρβη, μήτε τον βαραίνει καμία σκιά. Τουναντίον ο λόγος είναι σιωπηλός, σχεδόν εσωτερικός, και αποσκιερός, βαθύσκιωτος και προστατευμένος. Το πρώτο που συναντά κανείς στην ποίηση του Νίκου Βλαχάκη είναι οι εικόνες, οι λέξεις, τα συναισθήματα, και οι αναμνήσεις. Και τα συναντά με αυτή τη σειρά. Με τους πρώτους στίχους αρχίζουν να πέφτουν πάνω στα βλέφαρα του αναγνώστη εικόνες, όπως άλλοτε εναλλάσσονταν μπροστά στα μάτια του από τα παιδικά κιάλια οι επτά εντυπωσιακές εικόνες κάθε δίσκου. Κάθε ποίημα και διαφορετική χάρτινη ταινία. Η ποίηση του Βλαχάκη έχει κάτι στον ρυθμό και τον χτύπο από τον πρωτόλειο ασπρόμαυρο κινηματογράφο, τότε που ό,τι η παλιά μηχανή προβολής έχανε σε ακρίβεια ή τέχνη, το κέρδιζε το θέαμα σε μαγεία. Οι εικόνες-επεισόδια έλκουν την καταγωγή τους από την Ελλάδα, τη θάλασσα, την ύπαιθρο, τη Μεσόγειο, τη Μεγαλόνησο.

Όταν ο Ρολάν Μπαρτ, παραδεχόταν ότι δεν διαθέτει το παραμικρό τάλαντο στις ξένες γλώσσες, παρηγορούταν με την πεποίθηση ότι αυτή η ένδεια δεν ήταν παρά η αντίστροφη όψη ενός έρωτα, του έρωτα της μητρικής, της γλώσσας που θήλασε από τη μητέρα του. Καίτοι πολύγλωσσος και ο πολυμήχανος ο Νίκος Βλαχάκης –μιλάει την αγγλική, τη γαλλική, τη γερμανική, τη βουλγαρική και την ισπανική γλώσσα, κατά τα επαγγελματικά του καθήκοντα, η σύντροφος της ζωής του είναι από την Κολομβία–, στην ποίησή του αισθάνεται την ανάγκη να επιστρέψει, να παραδοθεί στον ίμερο της ελληνικής.

Θα άξιζε να περιδιαβεί κανείς την ποίησή του μόνο και μόνο για τις λέξεις. Πατανία (είδος υφαντής κουβέρτας), σεπτοί (σεβαστοί, ιεροί), μεσοχωριές, λιόφυλλα (φύλλα λιόδεντρου, ελαιόδεντρου), είδωσαν, κορφολόγημα (το κόψιμο του ανώτερου τρυφερού μέρους των βλαστών, η επιλογή των καλύτερων δειγμάτων από ένα σύνολο) αμανίτες (η λέξη μανιτάρι είναι υποκοριστικό της αρχαιοελληνικής αμανίτης), απόβγαλμα (ό,τι βγαίνει από μία άμβλωση, το έκτρωμα), ενωμοτίας (η μικρότερη στρατιωτική υποδιαίρεση της Φάλαγγας των αρχαίων Ελλήνων), θερίστρες, σκαπανείς, σιδηροπυρίτης (θειούχο ορυκτό του σιδήρου, ψευδόχρυσος) αζουλίτης (ημιδιαφανής ποικιλία τού σμιθσονίτη με ανοιχτό μπλε χρώμα), μελανόθωροι, μιτάτου (πολύ μικρό σχετικά οικοδόμημα της ελληνικής υπαίθρου και στις μέρες μας σημαίνει το κατάλυμα του βοσκού), αγραπιδιές (άγρια αχλαδιά), έμπεδου (με την ονομασία έμπεδα προσδιορίζονταν παλαιότερα μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο οι συγκροτούμενες σύμφωνα με τα υφιστάμενα τότε σχέδια επιστράτευσης υπηρεσίες ή μονάδες με στόχο την αναπλήρωση αντίστοιχης οργανικής υπηρεσίας ή μονάδας που είχε απομακρυνθεί από την έδρα της), περιεστώτων, καρστικών (που έχει σχέση ή αναφέρεται σε διάβρωση και αποσάθρωση πετρωμάτων από νερό), σκύβαλα (ό,τι μένει στο κόσκινο μετά από το κοσκίνισμα του σταριού ή άλλων δημητριακών, απόρριμμα, σκουπίδι), ασπαλάθους, ακροκέφαλο, ευρυμήτριος, λοτζέτα (το δώμα ενός χαμηλότερου σπιτιού που είναι η αυλή του ψηλότερου), φουνάρες.

Αν το στοίχημα της λογοτεχνίας είναι πώς να περιγράψεις μια λέξη δίχως να την χρησιμοποιήσεις, με χίλιες-δυο άλλες διαφορετικές, το διακύβευμα στην ποίηση είναι πώς να γράψεις για κάτι ή κάποιον που αγάπησες, περίπου σαν να μην το ή τον αγάπησες ποτέ. Για αυτό ίσως τα ποιήματα στο Περί Τύρβης και Σκιάς ηχούν σαν Δοξαστικός Ύμνος και Παρακλητικός Κανών μαζί.

* Στην κεντρική εικόνα ο πίνακας του Ευγένιου Ντελακρουά La Mer vue des hauteurs de Dieppe (1852).

* Η ΜΥΡΕΝΑ ΣΕΡΒΙΤΖΟΓΛΟΥ είναι ακόλουθος Τύπου.

altΠερί Τύρβης και Σκιάς
Νίκος Βλαχάκης
Γαβριηλίδης 2018
Σελ. 72, τιμή εκδότη €9,55
alt
 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

Αντιγόνη, της Ευαγγελίας Ανδριτσάνου: Τα αυλάκια της Ιστορίας

Αντιγόνη, της Ευαγγελίας Ανδριτσάνου: Τα αυλάκια της Ιστορίας

Για την ποιητική συλλογή της Ευαγγελίας Ανδριτσάνου «Αντιγόνη – Μια κόρη, μια χώρα» (εκδ. Άγρα).

Του Θάνου Κάππα

Το ποιητικό κείμενο της Ευαγγελίας Ανδριτσάνου ξεκινά να επιβάλλει τον ρυθμό του ήδη από το εξώφυλλο. Τίτλος κ...

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ντροπή διήγημα της Χαράς Κούππα

Ντροπή διήγημα της Χαράς Κούππα

Ο κεντρικός πεζόδρομος έχει για τα καλά ησυχάσει. Μοναδική παραφωνία ο ήχος μιας πλαστικής σακούλας που σουσουρίζει δίπλα από τον σκουπιδοτενεκέ, παραδομένη στη δίνη μιας ξαφνικής ριπής ανέμου.

Της Χαράς Κούππα

Ο μήνας είναι Μάρτιος κι η ατμόσφαιρα ίσα ...

Ιζαμπέλ Ιπέρ ξανά στη Στέγη με «Γυάλινο κόσμο»

Ιζαμπέλ Ιπέρ ξανά στη Στέγη με «Γυάλινο κόσμο»

Ο «Γυάλινος Κόσμος» του Tennessee Williams, σε σκηνοθεσία του Ivo van Hove, με την Isabelle Huppert, παρουσιάζεται στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης για μόνο 3 παραστάσεις στις 13 & 14 Νοεμβρίου.

Επιμέλεια: Book Press

Δυο σταρ του θεάτρου, ο Ίβο ...

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ