alt

Για την ποιητική συλλογή του Νίκου Βλαχάκη «Περί Τύρβης και Σκιάς» (εκδ. Γαβριηλίδης).

Της Μυρένας Σερβιτζόγλου

Αν ο Νίκος Βλαχάκης στάθηκε απέναντι στον κόσμο και τους άλλους με εφόδια όλα όσα απέκτησε μετά τα δεκαοχτώ του έτη (φιλοσοφικές σπουδές στη Βουλγαρία, μεταπτυχιακές σπουδές στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Διεθνών Σπουδών και Στρατηγικής, θέσεις ως επικεφαλής σε Γραφεία Τύπου Πρεσβειών της Ελλάδος στα Τίρανα, τις Βρυξέλλες, τη Σόφια, τη Βουδαπέστη και το Βερολίνο), απέναντι στον εαυτό του και το «άλλο» πολέμησε με όσα είχαν εντυπωθεί μέσα του, με όσα είχε εγκολπωθεί πριν από την ηλικία της ενηλικίωσης. Την ελληνική γη, την ελληνική φύση και την ελληνική γλώσσα.

Ενσαρκώνοντας στο ακέραιο το παπαγεωργικό δόγμα ότι έπειτα από μια ηλικία ο τόπος που μεγαλώσαμε μας τραβάει από τα μαλλιά, μετά τη θητεία του εις την Εσπερίαν, ο Νίκος Βλαχάκης με την ποιητική συλλογή Περί Τύρβης και Σκιάς επιστρέφει στη πατρώα γη, την πατρίδα του, τον Άγιο Νικόλαο Κρήτης, και τον πατρικό –που ήταν συνάμα και πατερικός, παπαδοπαίδι γαρ– λόγο.

Στα τριάντα δύο πονήματα που περιέχει ο τόμος δεν θορυβείται κανείς από κάποια τύρβη, μήτε τον βαραίνει καμία σκιά. Τουναντίον ο λόγος είναι σιωπηλός, σχεδόν εσωτερικός, και αποσκιερός, βαθύσκιωτος και προστατευμένος.

Στα τριάντα δύο πονήματα που περιέχει ο τόμος δεν θορυβείται κανείς από κάποια τύρβη, μήτε τον βαραίνει καμία σκιά. Τουναντίον ο λόγος είναι σιωπηλός, σχεδόν εσωτερικός, και αποσκιερός, βαθύσκιωτος και προστατευμένος. Το πρώτο που συναντά κανείς στην ποίηση του Νίκου Βλαχάκη είναι οι εικόνες, οι λέξεις, τα συναισθήματα, και οι αναμνήσεις. Και τα συναντά με αυτή τη σειρά. Με τους πρώτους στίχους αρχίζουν να πέφτουν πάνω στα βλέφαρα του αναγνώστη εικόνες, όπως άλλοτε εναλλάσσονταν μπροστά στα μάτια του από τα παιδικά κιάλια οι επτά εντυπωσιακές εικόνες κάθε δίσκου. Κάθε ποίημα και διαφορετική χάρτινη ταινία. Η ποίηση του Βλαχάκη έχει κάτι στον ρυθμό και τον χτύπο από τον πρωτόλειο ασπρόμαυρο κινηματογράφο, τότε που ό,τι η παλιά μηχανή προβολής έχανε σε ακρίβεια ή τέχνη, το κέρδιζε το θέαμα σε μαγεία. Οι εικόνες-επεισόδια έλκουν την καταγωγή τους από την Ελλάδα, τη θάλασσα, την ύπαιθρο, τη Μεσόγειο, τη Μεγαλόνησο.

Όταν ο Ρολάν Μπαρτ, παραδεχόταν ότι δεν διαθέτει το παραμικρό τάλαντο στις ξένες γλώσσες, παρηγορούταν με την πεποίθηση ότι αυτή η ένδεια δεν ήταν παρά η αντίστροφη όψη ενός έρωτα, του έρωτα της μητρικής, της γλώσσας που θήλασε από τη μητέρα του. Καίτοι πολύγλωσσος και ο πολυμήχανος ο Νίκος Βλαχάκης –μιλάει την αγγλική, τη γαλλική, τη γερμανική, τη βουλγαρική και την ισπανική γλώσσα, κατά τα επαγγελματικά του καθήκοντα, η σύντροφος της ζωής του είναι από την Κολομβία–, στην ποίησή του αισθάνεται την ανάγκη να επιστρέψει, να παραδοθεί στον ίμερο της ελληνικής.

Θα άξιζε να περιδιαβεί κανείς την ποίησή του μόνο και μόνο για τις λέξεις. Πατανία (είδος υφαντής κουβέρτας), σεπτοί (σεβαστοί, ιεροί), μεσοχωριές, λιόφυλλα (φύλλα λιόδεντρου, ελαιόδεντρου), είδωσαν, κορφολόγημα (το κόψιμο του ανώτερου τρυφερού μέρους των βλαστών, η επιλογή των καλύτερων δειγμάτων από ένα σύνολο) αμανίτες (η λέξη μανιτάρι είναι υποκοριστικό της αρχαιοελληνικής αμανίτης), απόβγαλμα (ό,τι βγαίνει από μία άμβλωση, το έκτρωμα), ενωμοτίας (η μικρότερη στρατιωτική υποδιαίρεση της Φάλαγγας των αρχαίων Ελλήνων), θερίστρες, σκαπανείς, σιδηροπυρίτης (θειούχο ορυκτό του σιδήρου, ψευδόχρυσος) αζουλίτης (ημιδιαφανής ποικιλία τού σμιθσονίτη με ανοιχτό μπλε χρώμα), μελανόθωροι, μιτάτου (πολύ μικρό σχετικά οικοδόμημα της ελληνικής υπαίθρου και στις μέρες μας σημαίνει το κατάλυμα του βοσκού), αγραπιδιές (άγρια αχλαδιά), έμπεδου (με την ονομασία έμπεδα προσδιορίζονταν παλαιότερα μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο οι συγκροτούμενες σύμφωνα με τα υφιστάμενα τότε σχέδια επιστράτευσης υπηρεσίες ή μονάδες με στόχο την αναπλήρωση αντίστοιχης οργανικής υπηρεσίας ή μονάδας που είχε απομακρυνθεί από την έδρα της), περιεστώτων, καρστικών (που έχει σχέση ή αναφέρεται σε διάβρωση και αποσάθρωση πετρωμάτων από νερό), σκύβαλα (ό,τι μένει στο κόσκινο μετά από το κοσκίνισμα του σταριού ή άλλων δημητριακών, απόρριμμα, σκουπίδι), ασπαλάθους, ακροκέφαλο, ευρυμήτριος, λοτζέτα (το δώμα ενός χαμηλότερου σπιτιού που είναι η αυλή του ψηλότερου), φουνάρες.

Αν το στοίχημα της λογοτεχνίας είναι πώς να περιγράψεις μια λέξη δίχως να την χρησιμοποιήσεις, με χίλιες-δυο άλλες διαφορετικές, το διακύβευμα στην ποίηση είναι πώς να γράψεις για κάτι ή κάποιον που αγάπησες, περίπου σαν να μην το ή τον αγάπησες ποτέ. Για αυτό ίσως τα ποιήματα στο Περί Τύρβης και Σκιάς ηχούν σαν Δοξαστικός Ύμνος και Παρακλητικός Κανών μαζί.

* Στην κεντρική εικόνα ο πίνακας του Ευγένιου Ντελακρουά La Mer vue des hauteurs de Dieppe (1852).

* Η ΜΥΡΕΝΑ ΣΕΡΒΙΤΖΟΓΛΟΥ είναι ακόλουθος Τύπου.

altΠερί Τύρβης και Σκιάς
Νίκος Βλαχάκης
Γαβριηλίδης 2018
Σελ. 72, τιμή εκδότη €9,55
alt
 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...
«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις). Κεντρική φωτογραφία © Karsten Winegeart / Unsplash.

Του Γιώργου Βέη

«Η αλήθεια είναι απεχθής: έχουμε την τέχνη ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...
Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922 - 1997) –Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922 - 1997) –Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

 Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης, κ. Σταύρος Ζουµπουλάκης. Η τρίτη εκδήλωση έχει τίτλο «Κορνήλι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ