alt

Για την ποιητική συλλογή της Ειρήνης Ρηνιώτη «Μια βόλτα μόνο» (εκδ. Άγρα).

Του Γιώργου Κ. Ψάλτη

Στο βιβλίο αυτό, η Ειρήνη Ρηνιώτη γιορτάζει την επιλογή της να ζει ως ποιήτρια, να καταλαβαίνει τον κόσμο μέσα από έναν κώδικα που έχει βρει στην ποίηση. Μια βόλτα μόνο λέγεται το βιβλίο κι αρχίζει με το ποίημα «Ποδηλασία», και με τον στίχο: «Άστραφτε το ποδήλατο στον ήλιο», μάλλον αναφορά στον ορισμό του Ανδρέα Εμπειρίκου: «Ποίησις είναι ανάπτυξι στίλβοντος ποδηλάτου». Ένα ποδήλατο που στίλβει, που αστράφτει στον ήλιο, αλλά κάτι που στίλβει ενδεχομένως καν δεν φαίνεται στο σκοτάδι.

Έχει στιγμές παλιές, παιδικής ηλικίας, νεανικής ηλικίας, και τωρινές το βιβλίο, είναι έντονα βιογραφικό του ποιητικού υποκείμενου, κι αυτό που ενώνει τις διακριτικά ειπωμένες ιστορίες της συλλογής αυτής είναι η αντίληψη ότι η ζωή της είναι μία εμπειρία την οποία καταλαβαίνει λόγω της ποίησης.

Έχει στιγμές παλιές, παιδικής ηλικίας, νεανικής ηλικίας, και τωρινές το βιβλίο, είναι έντονα βιογραφικό του ποιητικού υποκείμενου, κι αυτό που ενώνει τις διακριτικά ειπωμένες ιστορίες της συλλογής αυτής είναι η αντίληψη ότι η ζωή της είναι μία εμπειρία την οποία καταλαβαίνει λόγω της ποίησης. Κι όσα έχει ζήσει γίνονται η αφορμή να αντιληφθεί τον κόσμο μέσα από την ποίηση. Νομίζω είναι κάτι σπουδαίο, είναι ένα φτάσιμο για κάποιον που προσπαθεί να αφιερωθεί στην ποίηση, η Ρηνιώτη έχει κάνει εκτενή πορεία, ξεκίνησε αρκετά νέα, το 1986, γεννήθηκε το 1964, και αυτό όλο το συνοψίζει σεμνά, έτσι το καταλαβαίνω, ως κάτι που δεν είναι συγκλονιστικό αλλά ισχύει μέσα της ως σημαντικό. Μια βόλτα μόνο. Και μου αρέσει επίσης πολύ που το βιβλίο κλείνει μ’ ένα ποίημα με τίτλο «Κύκλος», που εμένα με πήγε στη ρόδα. Όλο το βιβλίο έχει μία κυκλικότητα. Ένα ποδήλατο κινείται, δεν είναι στατικό, δεν εννοούμε ποδήλατο γυμναστηρίου, εννοούμε ένα ποδήλατο το οποίο προχωράει. «Ανάπτυξι στίλβοντος ποδηλάτου». Το ίδιο το ποδήλατο όμως είναι σαν να πηγαίνει γύρω-γύρω σ’ έναν κύκλο. Πολύ έντονη η εικόνα αυτή, το κάθε περιστατικό της ζωής καθενός μας είναι ένας κύκλος, μπορεί να ερμηνευθεί ως πλήρης κύκλος, που όμως περιστρέφεται. Κι επίσης ο κύκλος αυτός –του κάθε περιστατικού– εντάσσεται σε έναν μεγαλύτερο κύκλο που είναι η ζωή μας.

Τη ζωή της, η αφηγήτρια, το ποιητικό υποκείμενο του βιβλίου, διαλέγει να τη ζήσει με αυτό που βρήκε, και λυτρώθηκε, και έτσι μπορεί και συνεχίζει, σε μια ριζικά διαφορετική αντίληψη του κόσμου, η οποία της επιτρέπει να παίρνει τις αποστάσεις που έχει ανάγκη από ανθρώπους τυπικά οικείους, και να συμμετέχει στην ποίηση. «Η εκδρομή αυτή δεν έχει τέλος», κατά Ανδρέα Εμπειρίκο. Γράφει σ’ ένα ποίημα του βιβλίου: «… κι αρχίσαμε να ζωγραφίζουμε / τον εαυτό μας στη αγχόνη / Για κάθε λάθος γράμμα ένα μέλος / Η κάθε λέξη ένας κρεμασμένος / Έτσι μάθαμε πώς γράφεται η Ποίηση».

Ζούμε σε μια απρόσμενη εποχή, παιδιά της πόλης δεν έχουν πιάσει ποτέ χώμα, πιάνουν χώμα και θέλουν αμέσως να πλύνουν τα χέρια. Κι η άμμος χώμα είναι, σε άλλη μορφή. Παιδιά σε μια παραλία την πιάνουν χωρίς να σιχαίνονται και χτίζουν πύργους, έχουν τις γνώσεις ότι θα τους απαλείψει το κύμα κι ότι ο βυθός αλλάζει μορφή, ξέρουν ότι στον ουρανό έχει πύργους, και συνηθίζουν, κι επιβιώνουν.

Ζούμε σε μια απρόσμενη εποχή, παιδιά της πόλης δεν έχουν πιάσει ποτέ χώμα, πιάνουν χώμα και θέλουν αμέσως να πλύνουν τα χέρια. Κι η άμμος χώμα είναι, σε άλλη μορφή. Παιδιά σε μια παραλία την πιάνουν χωρίς να σιχαίνονται και χτίζουν πύργους, έχουν τις γνώσεις ότι θα τους απαλείψει το κύμα κι ότι ο βυθός αλλάζει μορφή, ξέρουν ότι στον ουρανό έχει πύργους, και συνηθίζουν, κι επιβιώνουν. Έξοδος το «ανάστροφο βάθος του πηγαδιού», ο πυθμένας του προσκαλεί την αφηγήτρια να βυθιστεί στην επιφάνεια του νερού, απ’ την ανάποδη να δει τον εαυτό. Στρέφει την προσοχή της στον ουρανό. «Αλλιώς μάς τα είπαν κι είναι όλα αλλιώς», τυλίγεται στην ομίχλη, ούτε φαίνεται ούτε βλέπει, γίνεται σώμα ανώνυμο που δέχεται άντρες, η ίδια απέχει παρεκτός ως εικόνα, ιδρώνει τις νύχτες, ανασηκώνεται στο κρεβάτι, στις μνήμες της αποκλείει να μπει, χάνουν ως νόημα όσα έχει βιώσει, είναι εντελώς μαύρη. Ξαπλώνει σε χακί κουβέρτα του στρατού, το σώμα της σπαρταράει όμως μαθαίνει τι θέλει να πει χρόνια μετά, αφότου διάβασε τα Τέσσερα Κουαρτέτα του Έλιοτ: ο χρόνος διαστέλλεται κι η μοναξιά είναι εγκάρσια τομή στις αντιθέσεις. Στο προηγούμενο βιβλίο της, στον Ίλιγγο (εκδ. Άγρα), η Ρηνιώτη αναρωτιόταν «πώς να υπάρξεις ανάμεσα σε δύο γκρεμούς / που ανοιγοκλείνουν ένα στόμα από πέτρα // Βράχος αντίκρυ στον βράχο». Κι είχε ένα ποίημα, οκτώ λέξεις σε τέσσερεις στίχους, που λέει «Στην άκρη άκρη / του γκρεμού / ανοίγουν / τα φτερά».

Η κουβέρτα ήταν χακί. Ο ρεαλισμός πρωτίστως συμβαίνει στο σώμα, φανταστείτε τη γυναίκα να περπατάει στο όριο ενός γκρεμού πλάι στη θάλασσα, κι ένα κυπαρίσσι να λυγίζει. Να τη γοητεύει ο άνεμος, να λέει όπως ο Κουρμπέ «Δεν μπορώ να ζωγραφίσω έναν άγγελο / γιατί ποτέ μου δεν είδα κανέναν», ν’ ανοίγει τα κουμπιά στο στήθος της, να νιώθει μέσα της την τρικυμία, τον σπασμό ενός άντρα στη μήτρα της, να τινάζει το χορτάρι απ’ το φουστάνι της, στους ώμους της ν’ ανοίγουν φτερά.

* Ομιλία στην παρουσίαση του βιβλίου στη Μάντρα Μπλόκου Κοκκινιάς, στις 21 Νοεμβρίου 2017

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Κ. ΨΑΛΤΗΣ είναι ποιητής.

altΜια βόλτα μόνο
Ειρήνη Ρηνιώτη
Άγρα, 2016
Σελ. 56, τιμή εκδότη €8,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΡΗΝΙΩΤΗ

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αρχαίος πίθηκος» της Χλόης Κουτσουμπέλη (κριτική) – Μια ποιητική συνομιλία με το παράλογο, το ανοίκειο, το ανορθόδοξο

«Αρχαίος πίθηκος» της Χλόης Κουτσουμπέλη (κριτική) – Μια ποιητική συνομιλία με το παράλογο, το ανοίκειο, το ανορθόδοξο

Για την ποιητική συλλογή της Χλόης Κουτσουμπέλη «Αρχαίος πίθηκος» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: από τη θεατρική παράσταση «Περιμένοντας τον Γκοντό» στο Φεστιβάλ της Αβινιόν (1978) © Wikipedia. 

Γράφει η Ευσταθία Δήμου

...
«Όλα δεν τα 'χω πει» του Χρήστου Δανιήλ (κριτική) – Μια τεκμηριωμένη μελέτη για την Μάτση Χατζηλαζάρου

«Όλα δεν τα 'χω πει» του Χρήστου Δανιήλ (κριτική) – Μια τεκμηριωμένη μελέτη για την Μάτση Χατζηλαζάρου

Για το βιβλίο του Χρήστου Δανιήλ «Όλα δεν τα' χω πει / Η «αντίστροφη αφιέρωση» της Μάτσης Χατζηλαζάρου (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: η Μάτση Χατζηλαζάρου. 

Γράφει ο Δημήτρης Τσεκούρας 

«Η μεγάλη λογοτεχνία  ...

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

Για την ποιητική συλλογή της Ειρήνης Ρηνιώτη «Κόκκινη γραμμή» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: πίνακας της Hanna Sidorowicz.

Γράφει η Αντιγόνη Βλαβιανού

Στην παρούσα ποιητική συλλογή, έχουμε μια κόκκινη γραμμή που σηματοδ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Γυναίκες άλλων εποχών, αλλά και σύγχρονες. Βασίλισσες, αλλά και γυναίκες της διπλανής πόρτας. Επιλέγουμε πέντε πρόσφατα βιβλία Ελλήνων συγγραφέων που μας προσφέρουν, αντίστοιχα, πέντε εντυπωτικές και καλοσχηματισμένες ηρωίδες. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος  ...

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ