alt

Για την ποιητική συλλογή της Γλυκερίας Μπασδέκη «Η Θεόδωρος Κολοκοτρώνης» (εκδ. Bibliotheque)

Του Ιγνάτη Χουβαρδά

Η καινούρια ποιητική συλλογή της Γλυκερίας Μπασδέκη έχει τον τίτλο Η Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Ο τίτλος έχει το χαρακτήρα της πρόκλησης, της πρόθεσης να δημιουργηθεί ένα επιπόλαιο σκάνδαλο. Είναι η ανάμειξη των δύο φύλων στο ίδιο σώμα, με τρόπο επιδεικτικό. Θυμίζει ανάλογες προβοκατόρικες ενέργειες στην ιστορία της λογοτεχνίας, όπως ας πούμε «Η φαλακρή τραγουδίστρια» του Ευγένιου Ιονέσκο ή το κλίμα υπέρβασης και ειρωνείας στο «Βασιλιά Υμπύ» του Αλφρέντ Ζαρρύ. Υπάρχει λοιπόν εδώ η διάθεση της ανατροπής, της φάρσας, της σκανδαλιάς.

Στα ποιήματά της απουσιάζει η τελεία γιατί υπάρχει πάντα η τάση ανύψωσης από το έδαφος, τα ποιήματα δεν είναι δέντρα με ρίζες και κλαδιά, είναι αίολη ενέργεια που παροδικά αποκρυσταλλώνεται και ξαναγίνεται σύννεφο και χάνεται.

Είναι προφανές ότι η Μπασδέκη αντιπαθεί τη σοβαροφάνεια και λατρεύει την έλλειψη βαρύτητας, λατρεύει τα μπαλόνια και τα αερόστατα, γράφει ποιήματα σαν να κάνει σκανδαλιές, με τη μάνα να τρέχει να μαζέψει το παιδί κι εκείνο ολοένα να ξεφεύγει. Στα ποιήματά της απουσιάζει η τελεία γιατί υπάρχει πάντα η τάση ανύψωσης από το έδαφος, τα ποιήματα δεν είναι δέντρα με ρίζες και κλαδιά, είναι αίολη ενέργεια που παροδικά αποκρυσταλλώνεται και ξαναγίνεται σύννεφο και χάνεται, είναι πυροτεχνήματα και υγρό μεθυστικό, δεν είναι χώμα, είναι μια άυλη ενέργεια που κυκλοφορεί και ξαφνικά αποτυπώνεται και ξαναχάνεται, είναι ποιήματα-εγγραφές ενός πνεύματος που αιωρείται κι αλλάζει.

Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι η Μπασδέκη λέει εξυπνάδες για να κάνει εντύπωση. Πολύ περισσότερο όταν αναδεικνύει ως σημεία νοηματοδότησης πρόσωπα και ιστορίες μιας ευτελούς δημόσιας ζωής και μιας κιτς ελαφρότητας από τον χώρο της τέχνης, του αθλητισμού και της δημόσιας ζωής. Η Μπασδέκη θέλει να προκαλέσει όχι για να αποδείξει την υψηλή της νοημοσύνη αλλά για να αποκαταστήσει την ηθική του καθαρού βλέμματος, πέρα από προκαταλήψεις και σχηματικές διακρίσεις ανάμεσα στο δήθεν ποιοτικό και στο δήθεν εμπορικό και φτηνιάρικο. Το βλέμμα είναι διαπεραστικό και αναδεικνύει αυτό που κρύβεται, αυτό που εκτρέπεται από το κανονικό και με τον τρόπο του υποδεικνύει την ποιητική οντότητα του κόσμου. Κι όλα αυτά με τη διαβρωτική δύναμη του χιούμορ, μια έννοια παρεξηγημένη, καθώς ανέκαθεν έχουμε την άποψη ότι το νόημα κρύβεται μόνο στη σοβαρότητα κι είναι σίγουρο πως και τώρα, ακόμα και σήμερα, η πρώτη ποιητική συλλογή του Εγγονόπουλου θα ξαναέβρισκε μπροστά της τη λοιδορία του κόσμου.

Η ευαισθησία που κυκλοφορεί υποδόρια σε όλα τα ποιήματα έχει κατά μεγάλο μέρος τις όχθες της σε αυτό το δικέφαλο ψυχισμό, παιδί και γυναίκα μαζί, μια γυναίκα που ερωτεύεται με τρόπο σκανδαλιάρικο και παιδικό κι έπειτα καλείται να αναλάβει τα καθήκοντα της μητέρας.

Στο βιβλίο αιωρείται το σκωπτικό και ανατρεπτικό πνεύμα μιας σουρεάλ εποχής, οι πολύχρωμες ανταύγειες ενός τσίρκου, ο ταχυδακτυλουργός που αναμειγνύει αταίριαστα αντικείμενα, τα δένει φτιάχνοντας κολλάζ κι έπειτα τα μεταμορφώνει σε στίχους, που μοιάζουν λιτοί αλλά είναι εμπρηστικοί στον τρόπο που συνδυάζουν τις λέξεις κι έτσι αποτυπώνουν ένα νόημα πρωτάκουστο. Εδώ εμφανίζονται ποδοσφαιριστές και προπονητές περασμένων δεκαετιών στους οποίους η ποιήτρια αφιερώνει στίχους αφοσίωσης, εμφανίζονται αλητόπαιδα από τη γειτονική αλάνα, ο κόσμος που αναδεικνύεται δεν είναι κάτι ιδιαίτερο και βαρυσήμαντο, είναι πολλές φορές το περιβάλλον ενός σούπερ μάρκετ, ενός μεγαλοκαταστήματος καλλυντικών, υπάρχει επίσης η αύρα της Κέρκυρας, άλλοτε πάλι το παιδικό βλέμμα σκαλώνει και ματώνει στα γρανάζια μιας ψυχαναγκαστικής και αναπόδραστης ενηλικίωσης, μια διαδικασία που συχνά αποτυπώνεται στην πνιγηρή και δυσβάσταχτη ατμόσφαιρα των νοσοκομείων, άλλοτε πάλι είναι η ροή του χρόνου, το παιδί που αναγκάζεται να παραδεχθεί ότι φορά τη στολή του ενήλικου. Η ευαισθησία που κυκλοφορεί υποδόρια σε όλα τα ποιήματα έχει κατά μεγάλο μέρος τις όχθες της σε αυτό το δικέφαλο ψυχισμό, παιδί και γυναίκα μαζί, μια γυναίκα που ερωτεύεται με τρόπο σκανδαλιάρικο και παιδικό κι έπειτα καλείται να αναλάβει τα καθήκοντα της μητέρας.

Η Μπασδέκη είναι επίσης το πρόσωπο που συστηματικά αποδελτιώνει τον πνεύμα της δεκαετίας του ’80 και του '90 κυρίως. Υπάρχει μια νοσταλγία και παράλληλα μια δυναμική. Οι περισσότεροι σήμερα βιάζονται να αποσαθρώσουν και να απομυθοποιήσουν αυτό που υπήρξε, βιάζονται να ενοχοποιήσουν το παρελθόν, να το ταυτίσουν με τη φούσκα μιας υπέρμετρης καταναλωτικής ευφορίας κι ενός ρηχού και ψεύτικου lifestyle, να του φορτώσουν όλες τις ευθύνες για τα οικονομικά δεινά που περνάμε σήμερα. Ενώ εδώ η ποιήτρια υπερασπίζεται με πάθος όλα τις ανταύγειες εκείνων των χρόνων, γιατί είναι τα ίδια τα νούφαρα ενός εφηβικού ονείρου που σε ελάχιστες αναλαμπές του χρόνου γίνονται απτά και χειροπιαστά. Γράφει η Μπασδέκη:

ΚΑΝΕΙΣ ΔΕ ΘΥΜΑΤΑΙ ΤΟΝ ΓΙΑΤΣΕΚ ΓΚΜΟΧ
 
κι αυτό είναι πολύ κακό και πολύ άσχημο
και γεράσαμε ανεπαισθήτως
 
δηλαδή με άλλα λόγια
δεν υπάρχουνε συμμαθητές να σε χειροκροτήσουν
 
και τι μινάκι με αντίντας βρε παλιοχοντρή
με τις ραγάδες
-θα σε κράξουν λέμε
 
κι αυτό είναι πολύ άσκημο και
φέρνει δάκρυα στα μάτια
και στους απόφοιτους του ογδόνταεφτά

Μια μελαγχολία που μπολιάζεται με το χιούμορ, μια παιδικότητα που δυσκολεύεται να βρει τις αναλογίες με τα πράγματα της ενήλικης ζωής.

Είναι μια ποιήτρια που με το λόγο της υπερασπίζεται μια εξτρίμ στάση απέναντι στα πράγματα. Μια μελαγχολία που μπολιάζεται με το χιούμορ, μια παιδικότητα που δυσκολεύεται να βρει τις αναλογίες με τα πράγματα της ενήλικης ζωής. Κι εκείνο που αναδεικνύεται ως σήμα κατατεθέν είναι το ιδιαίτερο ύφος της Γλυκερίας Μπασδέκη, μια κατάκτηση που προσδιορίζει την ποιήτρια και την κάνει αναγνωρίσιμη.

Το αληθινό νόημα βρίσκεται στο βλέμμα του παιδιού, στην αίσθηση ότι όλα είναι εφικτά γιατί είναι όλα αντανάκλαση της αθωότητας, είναι αγαθά, χαμογελαστά και οικεία. Η κατάσταση θα λέγαμε μιας παιδικής αυτάρκειας και ανεξαρτησίας, όπου ενεδρεύει η απόλυτη ελευθερία, η ανάδειξη του ευτελούς και αστείου σε νόημα ζωτικής σημασίας, η μείξη των δύο φύλων, ο διαρκής επαμφοτερισμός ανάμεσα στο κωμικό και στο πιο κωμικό, η ντρίπλα που κάνουμε στην πραγματικότητα για να την αιφνιδιάσουμε και να την αιχμαλωτίσουμε και να τη μετατρέψουμε σε φαντασία. Την ίδια ώρα το παιδί φωλιάζει στο κορμί ενός ενήλικου, το παιδί καλείται να είναι ενήλικος κι η δυσκολία αυτή κάνει τα ποιήματα να είναι αερόστατα και παράλληλα να ματώνουν, να σκύβουν στη ροή του χρόνου, στο αναπόδραστο της φθοράς, στο αποτρόπαιο θέαμα της αρρώστιας, του θανάτου.

* Ο ΙΓΝΑΤΗΣ ΧΟΥΒΑΡΔΑΣ είναι συγγραφέας.

altΗ Θεόδωρος Κολοκοτρώνης
Γλυκερία Μπασδέκη
Bibliotheque 2016
Σελ. 48, τιμή εκδότη €6,36

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΥΚΕΡΙΑΣ ΜΠΑΣΔΕΚΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μαγικό κορίτσι» του Γιάννη Κόκκινου (κριτική)

«Μαγικό κορίτσι» του Γιάννη Κόκκινου (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Γιάννη Κόκκινου «Μαγικό κορίτσι» (εκδ. Σμίλη). Φωτογραφία © Ιωάννα Βουρακίδου.

Του Νίκου Ξένιου

Ένα φωτεινό, διερευνητικό βλέμμα γίνεται πηγή έμπνευσης για τον Γιάννη Κόκκινο, που στην πρώτη του ποιητική συλλογή Μαγικό...

«Η νεοελληνική ποίηση και το Eικοσιένα, Διάλογος με την Ιστορία» της Έρης Σταυροπούλου (κριτική)

«Η νεοελληνική ποίηση και το Eικοσιένα, Διάλογος με την Ιστορία» της Έρης Σταυροπούλου (κριτική)

Για τη μελέτη της Έρης Σταυροπούλου «Η νεοελληνική ποίηση και το Eικοσιένα. Διάλογος με την ιστορία», Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών / Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Ιστορική Βιβλιοθήκη 1821.

Της Άντας Κατσίκη-Γκίβαλου

Η σχέση λογοτε...

«Οι φωταψίες του έρωτα», ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου – Ανθολόγηση Θανάση Χατζόπουλου

«Οι φωταψίες του έρωτα», ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου – Ανθολόγηση Θανάση Χατζόπουλου

Για την ανθολογία με ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου «Οι φωταψίες του έρωτα» (εκδ. Ύψιλον / Βιβλία), με ανθολόγηση και εισαγωγή του Θανάση Χατζόπουλου. Κεντρική εικόνα: Σπάνια φωτογραφία του Νίκου Εγγονόπουλου από το αφιέρωμα του περιοδικού «Χάρτης», τεύχος 25/26, Νοέμβριος 1988.

Της Άλκηστης Σο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Σε συνέντευξή του στο Revistascena, ο Νορβηγός δραματουργός Jon Fosse μίλησε για την πολυετή πορεία του στον χώρο του θεάτρου. Τα πρώτα δύο μέρη της γνωστής επταλογίας του «Το άλλο όνομα» κυκλοφόρησαν πρόσφατα από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Σωτήρη Σουλιώτη.

Επιμέλεια: ...

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Σκέψεις του γνωστού συγγραφέα σχετικά με την ανυποληψία της νεοελληνικής πεζογραφίας στο ελληνικό κοινό. Στην κεντρική εικόνα, τμήμα από το έργο «Portrait of George Dyer in a Mirror» (1968), του Φράνσις Μπέικον.

Του Αλέξη Πανσέληνου

Έγινε πρόσφατα μεγά...

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, σκηνοθέτης Παναγιώτης Εξαρχέας απαντά σε 20 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ