alt

Για την ποιητική συλλογή της Γλυκερίας Μπασδέκη «Η Θεόδωρος Κολοκοτρώνης» (εκδ. Bibliotheque)

Του Ιγνάτη Χουβαρδά

Η καινούρια ποιητική συλλογή της Γλυκερίας Μπασδέκη έχει τον τίτλο Η Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Ο τίτλος έχει το χαρακτήρα της πρόκλησης, της πρόθεσης να δημιουργηθεί ένα επιπόλαιο σκάνδαλο. Είναι η ανάμειξη των δύο φύλων στο ίδιο σώμα, με τρόπο επιδεικτικό. Θυμίζει ανάλογες προβοκατόρικες ενέργειες στην ιστορία της λογοτεχνίας, όπως ας πούμε «Η φαλακρή τραγουδίστρια» του Ευγένιου Ιονέσκο ή το κλίμα υπέρβασης και ειρωνείας στο «Βασιλιά Υμπύ» του Αλφρέντ Ζαρρύ. Υπάρχει λοιπόν εδώ η διάθεση της ανατροπής, της φάρσας, της σκανδαλιάς.

Στα ποιήματά της απουσιάζει η τελεία γιατί υπάρχει πάντα η τάση ανύψωσης από το έδαφος, τα ποιήματα δεν είναι δέντρα με ρίζες και κλαδιά, είναι αίολη ενέργεια που παροδικά αποκρυσταλλώνεται και ξαναγίνεται σύννεφο και χάνεται.

Είναι προφανές ότι η Μπασδέκη αντιπαθεί τη σοβαροφάνεια και λατρεύει την έλλειψη βαρύτητας, λατρεύει τα μπαλόνια και τα αερόστατα, γράφει ποιήματα σαν να κάνει σκανδαλιές, με τη μάνα να τρέχει να μαζέψει το παιδί κι εκείνο ολοένα να ξεφεύγει. Στα ποιήματά της απουσιάζει η τελεία γιατί υπάρχει πάντα η τάση ανύψωσης από το έδαφος, τα ποιήματα δεν είναι δέντρα με ρίζες και κλαδιά, είναι αίολη ενέργεια που παροδικά αποκρυσταλλώνεται και ξαναγίνεται σύννεφο και χάνεται, είναι πυροτεχνήματα και υγρό μεθυστικό, δεν είναι χώμα, είναι μια άυλη ενέργεια που κυκλοφορεί και ξαφνικά αποτυπώνεται και ξαναχάνεται, είναι ποιήματα-εγγραφές ενός πνεύματος που αιωρείται κι αλλάζει.

Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι η Μπασδέκη λέει εξυπνάδες για να κάνει εντύπωση. Πολύ περισσότερο όταν αναδεικνύει ως σημεία νοηματοδότησης πρόσωπα και ιστορίες μιας ευτελούς δημόσιας ζωής και μιας κιτς ελαφρότητας από τον χώρο της τέχνης, του αθλητισμού και της δημόσιας ζωής. Η Μπασδέκη θέλει να προκαλέσει όχι για να αποδείξει την υψηλή της νοημοσύνη αλλά για να αποκαταστήσει την ηθική του καθαρού βλέμματος, πέρα από προκαταλήψεις και σχηματικές διακρίσεις ανάμεσα στο δήθεν ποιοτικό και στο δήθεν εμπορικό και φτηνιάρικο. Το βλέμμα είναι διαπεραστικό και αναδεικνύει αυτό που κρύβεται, αυτό που εκτρέπεται από το κανονικό και με τον τρόπο του υποδεικνύει την ποιητική οντότητα του κόσμου. Κι όλα αυτά με τη διαβρωτική δύναμη του χιούμορ, μια έννοια παρεξηγημένη, καθώς ανέκαθεν έχουμε την άποψη ότι το νόημα κρύβεται μόνο στη σοβαρότητα κι είναι σίγουρο πως και τώρα, ακόμα και σήμερα, η πρώτη ποιητική συλλογή του Εγγονόπουλου θα ξαναέβρισκε μπροστά της τη λοιδορία του κόσμου.

Η ευαισθησία που κυκλοφορεί υποδόρια σε όλα τα ποιήματα έχει κατά μεγάλο μέρος τις όχθες της σε αυτό το δικέφαλο ψυχισμό, παιδί και γυναίκα μαζί, μια γυναίκα που ερωτεύεται με τρόπο σκανδαλιάρικο και παιδικό κι έπειτα καλείται να αναλάβει τα καθήκοντα της μητέρας.

Στο βιβλίο αιωρείται το σκωπτικό και ανατρεπτικό πνεύμα μιας σουρεάλ εποχής, οι πολύχρωμες ανταύγειες ενός τσίρκου, ο ταχυδακτυλουργός που αναμειγνύει αταίριαστα αντικείμενα, τα δένει φτιάχνοντας κολλάζ κι έπειτα τα μεταμορφώνει σε στίχους, που μοιάζουν λιτοί αλλά είναι εμπρηστικοί στον τρόπο που συνδυάζουν τις λέξεις κι έτσι αποτυπώνουν ένα νόημα πρωτάκουστο. Εδώ εμφανίζονται ποδοσφαιριστές και προπονητές περασμένων δεκαετιών στους οποίους η ποιήτρια αφιερώνει στίχους αφοσίωσης, εμφανίζονται αλητόπαιδα από τη γειτονική αλάνα, ο κόσμος που αναδεικνύεται δεν είναι κάτι ιδιαίτερο και βαρυσήμαντο, είναι πολλές φορές το περιβάλλον ενός σούπερ μάρκετ, ενός μεγαλοκαταστήματος καλλυντικών, υπάρχει επίσης η αύρα της Κέρκυρας, άλλοτε πάλι το παιδικό βλέμμα σκαλώνει και ματώνει στα γρανάζια μιας ψυχαναγκαστικής και αναπόδραστης ενηλικίωσης, μια διαδικασία που συχνά αποτυπώνεται στην πνιγηρή και δυσβάσταχτη ατμόσφαιρα των νοσοκομείων, άλλοτε πάλι είναι η ροή του χρόνου, το παιδί που αναγκάζεται να παραδεχθεί ότι φορά τη στολή του ενήλικου. Η ευαισθησία που κυκλοφορεί υποδόρια σε όλα τα ποιήματα έχει κατά μεγάλο μέρος τις όχθες της σε αυτό το δικέφαλο ψυχισμό, παιδί και γυναίκα μαζί, μια γυναίκα που ερωτεύεται με τρόπο σκανδαλιάρικο και παιδικό κι έπειτα καλείται να αναλάβει τα καθήκοντα της μητέρας.

Η Μπασδέκη είναι επίσης το πρόσωπο που συστηματικά αποδελτιώνει τον πνεύμα της δεκαετίας του ’80 και του '90 κυρίως. Υπάρχει μια νοσταλγία και παράλληλα μια δυναμική. Οι περισσότεροι σήμερα βιάζονται να αποσαθρώσουν και να απομυθοποιήσουν αυτό που υπήρξε, βιάζονται να ενοχοποιήσουν το παρελθόν, να το ταυτίσουν με τη φούσκα μιας υπέρμετρης καταναλωτικής ευφορίας κι ενός ρηχού και ψεύτικου lifestyle, να του φορτώσουν όλες τις ευθύνες για τα οικονομικά δεινά που περνάμε σήμερα. Ενώ εδώ η ποιήτρια υπερασπίζεται με πάθος όλα τις ανταύγειες εκείνων των χρόνων, γιατί είναι τα ίδια τα νούφαρα ενός εφηβικού ονείρου που σε ελάχιστες αναλαμπές του χρόνου γίνονται απτά και χειροπιαστά. Γράφει η Μπασδέκη:

ΚΑΝΕΙΣ ΔΕ ΘΥΜΑΤΑΙ ΤΟΝ ΓΙΑΤΣΕΚ ΓΚΜΟΧ
 
κι αυτό είναι πολύ κακό και πολύ άσχημο
και γεράσαμε ανεπαισθήτως
 
δηλαδή με άλλα λόγια
δεν υπάρχουνε συμμαθητές να σε χειροκροτήσουν
 
και τι μινάκι με αντίντας βρε παλιοχοντρή
με τις ραγάδες
-θα σε κράξουν λέμε
 
κι αυτό είναι πολύ άσκημο και
φέρνει δάκρυα στα μάτια
και στους απόφοιτους του ογδόνταεφτά

Μια μελαγχολία που μπολιάζεται με το χιούμορ, μια παιδικότητα που δυσκολεύεται να βρει τις αναλογίες με τα πράγματα της ενήλικης ζωής.

Είναι μια ποιήτρια που με το λόγο της υπερασπίζεται μια εξτρίμ στάση απέναντι στα πράγματα. Μια μελαγχολία που μπολιάζεται με το χιούμορ, μια παιδικότητα που δυσκολεύεται να βρει τις αναλογίες με τα πράγματα της ενήλικης ζωής. Κι εκείνο που αναδεικνύεται ως σήμα κατατεθέν είναι το ιδιαίτερο ύφος της Γλυκερίας Μπασδέκη, μια κατάκτηση που προσδιορίζει την ποιήτρια και την κάνει αναγνωρίσιμη.

Το αληθινό νόημα βρίσκεται στο βλέμμα του παιδιού, στην αίσθηση ότι όλα είναι εφικτά γιατί είναι όλα αντανάκλαση της αθωότητας, είναι αγαθά, χαμογελαστά και οικεία. Η κατάσταση θα λέγαμε μιας παιδικής αυτάρκειας και ανεξαρτησίας, όπου ενεδρεύει η απόλυτη ελευθερία, η ανάδειξη του ευτελούς και αστείου σε νόημα ζωτικής σημασίας, η μείξη των δύο φύλων, ο διαρκής επαμφοτερισμός ανάμεσα στο κωμικό και στο πιο κωμικό, η ντρίπλα που κάνουμε στην πραγματικότητα για να την αιφνιδιάσουμε και να την αιχμαλωτίσουμε και να τη μετατρέψουμε σε φαντασία. Την ίδια ώρα το παιδί φωλιάζει στο κορμί ενός ενήλικου, το παιδί καλείται να είναι ενήλικος κι η δυσκολία αυτή κάνει τα ποιήματα να είναι αερόστατα και παράλληλα να ματώνουν, να σκύβουν στη ροή του χρόνου, στο αναπόδραστο της φθοράς, στο αποτρόπαιο θέαμα της αρρώστιας, του θανάτου.

* Ο ΙΓΝΑΤΗΣ ΧΟΥΒΑΡΔΑΣ είναι συγγραφέας.

altΗ Θεόδωρος Κολοκοτρώνης
Γλυκερία Μπασδέκη
Bibliotheque 2016
Σελ. 48, τιμή εκδότη €6,36

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΥΚΕΡΙΑΣ ΜΠΑΣΔΕΚΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Σας αρέσουν τα σονέτα;» του Νίκου Παπάνα (κριτική) – Το ποιητικό μυστήριο του έρωτα

«Σας αρέσουν τα σονέτα;» του Νίκου Παπάνα (κριτική) – Το ποιητικό μυστήριο του έρωτα

Για την ποιητική συλλογή του Νίκου Παπάνα «Σας αρέσουν τα σονέτα;» (εκδ. Ιωλκός). Κεντρική εικόνα: O πίνακας του Jean Pierre Saint-Ours «Η επανένωση του Έρωτα και της Ψυχής».

Γράφει η Ελένη Παπανδρέου

Ο Νίκος Παπάνας με την...

«Προτελευταία αλήθεια» του Κυριάκου Ευθυμίου (κριτική) – Εκταφές και Αναστάσεις

«Προτελευταία αλήθεια» του Κυριάκου Ευθυμίου (κριτική) – Εκταφές και Αναστάσεις

Για την ποιητική συλλογή του Κυριάκου Ευθυμίου «Προτελευταία αλήθεια» (εκδ. Σαιξπηρικόν). Κεντρική εικόνα: πίνακας της Berthe Morisot.  

Γράφει η Έλσα Κορνέτη  

Ο ποιητής διακατέχεται από ένα είδος πνευμ...

«Γη μήτηρ» της Ιουλίτας Ηλιοπούλου (κριτική) – Η μακρόσυρτη μουσική της σιωπής

«Γη μήτηρ» της Ιουλίτας Ηλιοπούλου (κριτική) – Η μακρόσυρτη μουσική της σιωπής

Για την ποιητική συλλογή της Ιουλίτας Ηλιοπούλου «Γη μήτηρ» (εκδ. Ύψιλον). Κεντρική εικόνα: Πίνακας του James Abbott McNeill Whistler «Arrangement in Grey and Black: Portrait of the Artist’s Mother» (1881) / Philadelphia Museum of Art.

Γράφει η Paola Maria Minucci

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ