alt

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Βέη Για ένα πιάτο χόρτα (εκδ. Ύψιλον).

Της Χρύσας Φάντη

«Πότε και πώς μπόρεσαν όλα αυτά τα βουνά, οι λίμνες να γίνουν οι λέξεις τα όνειρά μας στις ώρες της στέρησης και της ανάγκης;
η φωτιά δεν θα σβήσει ο κόσμος δεν σώνεται παραμένει στην επιθυμία»
Γιώργος Βέης

Τόποι της γης και τόποι του μύθου και του γαλαξία, Κηφέας, Κασσιόπη, Ανδρομέδα, Σείριος, Ωρίων∙ ψάχνοντας αέναα για την αρχαία πηγή με όλα τα μέσα και όλους τους αφηγηματικούς τρόπους (στη συγκεκριμένη περίπτωση, με ελεύθερο στίχο και σονέτα), «αρχαιολόγος του εαυτού του ή δύστυχος εξαντλημένος θνητός (Mortalibus aegris)» αλλά και με τον ήλιο της ποίησης «να χύνει στο μέτωπό του λαμπράς ακτίνας αθανασίας (Κάλβος, «Η Βρετανική Μούσα»)», ο Γιώργος Βέης μέσα στο 2016 έκδωσε την 13η ποιητική του συλλογή με τον τίτλο Για ένα πιάτο χόρτα, από τις εκδόσεις Ύψιλον.

Λόγος κρυπτικά αποκαλυπτικός για τη Διαρχία του κόσμου, με τη φωτιά κινητήριο μοχλό του έρωτα και της δημιουργίας αλλά και φορέα καταστροφικής μανίας.

Απορία και στοχασμός στο πρώτο κατά σειρά πραγματικά Εισόδειο ποίημα, με τη ποίηση ως διαδικασία παρηγορητική αλλά και προσπάθεια τιτάνια μεταφοράς του σύμπαντος κόσμου σε λέξεις, λόγος κρυπτικά αποκαλυπτικός για τη Διαρχία του κόσμου, με τη φωτιά κινητήριο μοχλό του έρωτα και της δημιουργίας αλλά και φορέα καταστροφικής μανίας, εξ ου και το Ηρακλείτειο μότο στη συλλογή: «Το αντίξοον συμφέρον και εκ των διαφερόντων καλλίστην αρμονίαν και πάντα κατ’ έριν γίγνεσθαι», ενώ το ρήμα «σώνεται» σε διπλό και πλαγίως αμφίσημο νόημα, παραπέμπει συνειρμικά στο νοηματικά αντίθετό του «σώζεται», δημιουργώντας στον αναγνώστη μια δεύτερη (υποδόρια και υπαινικτική) απορία: πρόκειται για έναν κόσμο που δεν στερεύει, δεν χάνεται; Ή το αντίθετο: έναν κόσμο που αδυνατεί να σωθεί και ως εκ τούτου παραμένει στην επιθυμία;

Η «Είσοδος» σε άμεση συνομιλία με το τρίτο κατά σειρά ποίημα της συλλογής «Παρουσίες»: «Δες αυτή την έξαρση στο βουνό/ δεν είναι πυρκαγιά/ μα βλάστηση μαινάδων//, ενώ το παρεμβαλλόμενο δεύτερο κατά σειρά ποίημα «Πρωινό στον Πάρνωνα»: Είναι πάντα το πρώτο πουλί/ μοναχικό/ (…) ανυπόμονο/ να τα πει όλα θέλει/ δεν περιμένει καν της αυγής το πρώτο φως/ αποτελεί αλληγορική αναφορά στην παθιασμένη, ανυπόμονη αλλά και μοναχική φύση του δημιουργού που φλέγεται να πει την αλήθεια του, μια αλήθεια που δεν είναι άλλη από την τάξη και το κάλλος.

Και πάλι ένα πουλί, ο χρυσαετός-ποιητής («Παραπόταμος Νέστου») που αν και «μπορεί να ξεχωρίζει ακόμη τη γραμμή του ορίζοντα/ μέσα από τα φύλλα των σφενταμιών/ έχει μπατάρει όμως προς τη μεριά των αοράτων/, «εκλιπαρώντας για μια ανάσα παράτασης» την ώρα που «η σφαίρα τον έχει βρει στην κοιλιά και τρέμει (…) και η φωλιά του ξεμακραίνει μέσα στα σύννεφα», ενώ ταυτόχρονα μόνος αυτός ίσως «θα προλάβει να σκεφτεί το κρίμα όλου του κόσμου στη σκόνη που σήκωσε ο χαμός στο μάτι του».

Η μουσική, ως υπέρτατη τάξη και κάλλος, έρχεται πάντα στην ώρα της.

Ηρακλείτειο και το επόμενο ποίημα, όπου η μουσική, ως υπέρτατη τάξη και κάλλος, έρχεται πάντα στην ώρα της αλλά «η σκληρότητα είναι κι αυτή δώρο της/ ένα στοίχημα δουλείας ή δύναμης/ ένας λόγος περί μεθόδου//». («Η συμμετρία της αυγής»).

Στο «Πλατεία Αμερικής» το σκηνικό αλλάζει, το κλίμα γίνεται αστικό, με αναφορά στον άνθρωπο της πόλης που χάνεται από τις ίδιες του τις εξαρτήσεις, τους ψεύτικους παράδεισους, τα ναρκωτικά, τον αχρείαστο πλούτο και την απόλυτη ένδεια, «μια βδομάδα στεγνός, λάβαρο της πείνας/ (…) το δικό του όριο οι δέκα μέρες/ μετά θα λυγίσει μέσα στα ένδοξα χρώματα του φθινοπώρου/ για μια μπουκιά εξάρτηση/ στον περίβολο της Εκκλησίας των Βαφτιστών/ με τα Φύλλα Χλόης αγκαλιά/ ανυπόταχτο Χάρλεμ/ ματωμένο Μπρονξ//.

Τα Φύλλα Χλόης εδώ φέρνουν τη νάρκωση και τον θάνατο σε αντίστιξη με τα Φύλλα της Χλόης του Γουίτμαν που μέσα από την ομώνυμη ποιητική συλλογή του αλλά και ολόκληρο το ποιητικό του έργο θέλησε να δώσει το δικό του όραμα στο πρώιμο εκείνο αμερικανικό όνειρο για έναν κόσμο εναρμονισμένο με τον Άνθρωπο και τη Φύση.

Το νησί λειτουργεί ως τόπος πραγματικός αλλά και τόπος ονειρικός και νοσταλγικός ή, ακόμη καλύτερα, ως ουτοπία της νοσταλγίας.

Και βέβαια ολόκληρη η «Πλατεία Αμερικής» σε αντίστιξη με το επόμενο ποίημα «Φολέγανδρος», όπου το νησί λειτουργεί ως τόπος πραγματικός αλλά και τόπος ονειρικός και νοσταλγικός ή, ακόμη καλύτερα, ως ουτοπία της νοσταλγίας: «δεν έχω πάει/ αλλά την έχω ήδη συναντήσει προ πολλού/ στην Αστόρια της Νέας Υόρκης/ (…) στη σκιά του ανυπερθέτως//».

Αποδοχή και αμφισβήτηση, θέση και άρνηση στο «Η χαρά της ζωής», που συνομιλεί ευθέως με το «Καθαρός ουρανός» και τη χαρά του υμένα (Εμπειρίκος), ενώ το «δεν ξέρει κανείς τι κρύβει η κούφια άνοιξη» τίθεται υπερθετικά και ταυτόχρονα αντιστικτικά ως προς τις αισθήσεις του ποιητή που βρίσκονται πάντα σε συναγερμό και εγρήγορση αφού: «η μέρα έχει σχεδόν σωθεί στη λέξη ακόμη/ μα ζήτησε όμως τα πάντα πάλι από μένα/ (…) βαθιά μέσα στην άνοιξη ένα πουλί μαθαίνει/ φως (…) θέλει, όπως η αρκούδα που ξυπνά σε ώρα ζεστή/ όλο τον κόσμο να γευτεί μέλι με γάλα και όχι/ δηλητήρια στον αέρα/» αλίμονο όμως «γύρω μόνο έλη – θα ονειρευτεί ξανά την απόμερη την κόχη;//» (άρνηση-απόσυρση).

alt
Ο Γιώργος Βέης
 

Η άμμος του «Χαρτούμ» ως «συντριβή» και «πυκνό σεντόνι πανικού» και «σκόνη καθεστώς» σε αντιπαράθεση με το φως της «Οίας, Σαντορίνης» και το χρώμα της δύσης, «Δύση ή αίμα; Απορία του ήλιου ή σφαγή;» κουφόβραση ίσως τώρα σαμιώτικη στο επόμενο ποίημα («Κέρκης») «ποτισμένη ρετσίνι της σοφίας» (ο τίτλος δάνειο από τον Κέρκη, βουνό της Σάμου, γενέθλιου τόπου του Βέη).

Στο «Σκηνή θεάτρου», «σκουπίδια του Χάρου, οι τραγωδίες», κι ύστερα «Βιετνάμ» με σιγανή βροχή, «βιβλίο στη μέση ανοιχτό στέκει το Ανώι του Ιξίωνα», με τον μυθικό ήρωα απόβλητο και ικέτη, ενώ «Θυμός Εκάτης γαυγίζει στα στενά». Θέλει να συνδράμει η λύρα και το διονυσιακό πνεύμα («Η βάρβιτος») αλλά «μέσα στην αντάρα ξεκουρντίζονται τα εμβατήρια».

Εξαιρετικά λιτά, πυκνά και στοχαστικά και τα «Η λεπτότητα του χαρακτήρα», «Γνώση», «Ναύπακτος», «Ήταν κούτσουρο μα αλάβαστρο πάλι θα γίνει», με σαφείς φιλοσοφικές προεκτάσεις και νύξεις για μια ζωή που την έζησες με θάρρος αλλά και μέτρο μέχρι τον θάνατο, για «ένα βλέμμα πέρα από πείρα», «εκεί που παίζεται κορώνα γράμματα ο όλεθρος», για μια ζωή «όπως ακριβώς τη θέλησες αναπαλλοτρίωτη/ ελαφρώς διορθωμένη», «Σαίρεν, κείμενο ανοιχτό βιβλίο απόγειο της φύσης», με άμεση αναφορά στον Κιρκεγκώρ: «λήθη του κόσμου του θεού μνήμη, του θεού λήθη του κόσμου μνήμη».

Λέξεις καθημερινές που όμως υποδηλώνουν νοήματα σκοτεινά και πυκνά, υπαρξιακός σπαραγμός και πικρός λυρισμός.

Λέξεις καθημερινές που όμως υποδηλώνουν νοήματα σκοτεινά και πυκνά, υπαρξιακός σπαραγμός και πικρός λυρισμός στα «Έκθεση ζωγραφικής: «το ποτάμι μοιάζει λάβα που ξεχύνεται», «η υποψία ξύλων στη μέση του καμβά/ είναι ό,τι άφησε ο κεραυνός/», «Αλγεβικές εξισώσεις τα βήματά μου» (Καρυωτάκης)», και στο «Η πόρτα»: «δεν έκλεινε με τίποτα/ (…) μέτωπο πάταγο στον ωκεανό/ (…) να πέσει μέσα στο όνειρο/ ο πολτός των πραγμάτων/ ως αθανασία//» μέχρι τη σωτήρια «Έξοδο»: «ανταύγειες μέσα στη νύχτα του νου/ λίγα βήματα ακόμα μπροστά//».

Διακειμενικότητα (διόλου τυχαία το «Χαρτούμ» χαρισμένο στον Γεράσιμο Δενδρινό, ο «Κέρκης» στον Γιάννη Βαρβέρη, στον Μάνο Ελευθερίου «Η αστείρευτη δύναμη» και στον Θανάση Βαλτινό η «Περγαμηνών αποκατάσταση», δημοσιευμένο τον Δεκέμβρη του 2014 στο περιοδικό Φρέαρ, με έμμεση αναφορά και στον Σικελιανό και το λυρικό του ποίημα «Θαλερόν»), τόποι πραγματικοί και τόποι «στη σκιά του ανυπερθέτως», Πάρνωνας, Νέστος, Πλατεία Αμερικής, Χάρλεμ, Μπρονξ, Φολέγανδρος, Νέα Υόρκη, Μελβούρνη, Βόρεια Ρηνανία Βεστφαλία, κάποια ορεινή πολίχνη «από εξέγερση μέχρι εξόντωση», Αιθιοπία, Χαρτούμ, Σαντορίνη, Σάμος, Βιετνάμ, Ναύπλιο, Αγία Άννα Ευβοίας και Παγώνι Ηπείρου, Δρυμός Θεσσαλονίκης, Πανορμίτης, Κομοτηνή, Εύβοια, Χαλκίδα. Ο Γιώργος Βέης (γεν. Αθήνα 1955), πολυβραβευμένος συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας, με δώδεκα βιβλία ποίησης και έξι πεζογραφικά βιβλία ταξιδιωτικής μαρτυρίας, τα περισσότερα μεταφρασμένα σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες και στα κινεζικά, με κρατικό βραβείο Μαρτυρίας 2009 (Ασία, Ασία) και Χρονικού-Μαρτυρίας 2010 (Από το Τόκιο στο Χαρτούμ), το βραβείο Λάμπρος Πορφύρας της Ακαδημίας Αθηνών το 2007 για την ποιητική συλλογή Λεπτομέρειες κόσμων και το Βραβείο Ποίησης του Ιδρύματος Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών 2015 για το σύνολο του έργου του, πρέσβης επί τιμή και εκπρόσωπος της Ουνέσκο (το 2012 του απονεμήθηκε ο Ανώτερος Ταξιάρχης του Φοίνικος), με το πιο πρόσφατο εκδομένο ποιητικό έργο του Για ένα πιάτο χόρτα (και όχι για μια χούφτα δολάρια) εμμένει στην αλήθεια του απέριττου.

Το εξώφυλλο της συλλογής κοσμεί σχετικός με τον τίτλο της συλλογής πίνακας της πολύ καλής ζωγράφου και συντρόφου του ποιητή Κλάρας Πεκ Βέη. 

* Η ΧΡΥΣΑ ΦΑΝΤΗ είναι συγγραφέας.

altΓια ένα πιάτο χόρτα
Γιώργος Βέης
Ύψιλον 2016
Σελ. 72, τιμή εκδότη €10,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΒΕΗ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τα λόγια του ονείρου», της Δάφνης Μαρίας Γκυ-Βουβάλη

«Τα λόγια του ονείρου», της Δάφνης Μαρίας Γκυ-Βουβάλη

Για την ποιητική συλλογή της Δάφνης Μαρίας Γκυ-Βουβάλη «Τα λόγια του ονείρου» (εκδ. Βακχικόν). 

Του Γιώργου Ρούσκα

«Ένα μεγάλο στόμα
ανοίγει η ψυχή
μες από τα μάτια τα βαθιά του χάους
και κράζει
πεταλούδες το πρωί ...



«Άγρια Ίρις», της Λουίζ Γκλικ – 54 ποιήματα σε καλοκαιρινό κήπο (κριτική)

«Άγρια Ίρις», της Λουίζ Γκλικ – 54 ποιήματα σε καλοκαιρινό κήπο (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή «Άγρια Ίρις» (μτφρ. Χάρης Βλαβιανός) της βραβευμένης με Νόμπελ (2020) Λουίζ Γκλικ. Η συλλογή εκδόθηκε το 1992 και το επόμενο έτος βραβεύτηκε με Πούλιτζερ. Κεντρική εικόνα: Η ποιήτρια φωτογραφημένη περίπου το 1977. Η φωτογραφία χρησιμοποιήθηκε σε αφίσα για βραδιά ποίησης στο Μουσείο Σύγχρονης...

«Κυψέλες», του Γιώργου Αλισάνογλου (παρουσίαση)

«Κυψέλες», του Γιώργου Αλισάνογλου (παρουσίαση)

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Αλισάνογλου «Κυψέλες» (εκδ. Κίχλη). Φωτογραφία © Pierre Bourjo.

Της Ευσταθίας Δήμου

Η νέα, ένατη κατά σειρά, ποιητική συλλογή του Γιώργου Αλισάνογλου φέρει τον μονολεκτικό, πολύσημο τίτλο Κυψέλες,...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα «Κόκκινα φανάρια» ανάβουν τα queer φώτα τους στον Cartel Τεχνοχώρο

Τα «Κόκκινα φανάρια» ανάβουν τα queer φώτα τους στον Cartel Τεχνοχώρο

Μια παράσταση βασισμένη στα «Κόκκινα Φανάρια» του Αλέκου Γαλανού, στο CARTEL Τεχνοχώρος, στο Παλιό Μηχανουργείο στην περιοχή του Ρέντη (που έχει παραχωρηθεί από τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση). Κάθε Σάββατο & Κυριακή στις 21.00 και κάθε Δευτέρα στις 20.00 (από τη Δευτέρα 7 Φεβρουαρίου)

Επιμέλεια: B...

Βιβλία που θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Κριτική

Βιβλία που θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Κριτική

Το επόμενο διάστημα θα κυκλοφορήσουν από τις εκδόσεις Κριτική πολλά και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα βιβλία, τόσο τίτλοι μεταφρασμένης και ελληνικής λογοτεχνίας, όσο και δοκίμια, μελέτες κ.ά. Δείτε τα αναλυτικά στο άρθρο που ακολουθεί. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο – Αναβολή λόγω καιρού...

Το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο – Αναβολή λόγω καιρού...

Σήμερα, 24 Ιανουαρίου 2022, συμπληρώνονται 10 χρόνια από την ημέρα που ο Θόδωρος Αγγελόπουλος πέρασε στην αιωνιότητα, αφήνοντας για πάντα στραμμένους τους προβολείς στην πολυβραβευμένη διαδρομή του στην Έβδομη Τέχνη. Λόγω των έκτακτων καιρικών συνθηκών η εκδήλωση «Αφιέρωμα στο Θόδωρο Αγγελόπουλο» που είχε προγρ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Οι βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία, συχνά μάλιστα και τα ίδια τα βιβλία, γίνονται το κεντρικό θέμα σε πολλά μυθιστορήματα, που αποκτούν έτσι αυτόχρημα τον χαρακτηρισμό του «βιβλιοφιλικού» και έχουν ένα δικα...

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Ο ανθρώπινος νους και τα αχαρτογράφητα μονοπάτια του, η μνήμη και η λειτουργία της, από τα σπουδαιότερα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης, διερευνώνται τόσο από την επιστήμη όσο και από τη λογοτεχνία. Μια επιλογή λογοτεχνικών βιβλίων με θέμα την αμνησία ή διάφορες διαταραχές της μνήμης, στην πλειονότητά τους μυθι...

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ